Ο υποθάλαμος είναι ο κύριος όλων των αδένων. Βρίσκεται στον εγκέφαλο και εκκρίνει ορμόνες οι οποίες στέλνουν σήματα στην υπόφυση για περαιτέρω δράση από άλλον αδένα ή απευθείας στην κυκλοφορία του αίματος.
Ο υποθάλαμος είναι ένας πολύ μικρός αδένας στη βάση του εγκεφάλου, πάνω από την υπόφυση και παράγει επτά ορμόνες. Παίζει έναν από τους πιο σημαντικούς, αν όχι τον πιο σημαντικό ρόλο στο ενδοκρινικό σύστημα, διότι όταν δεν λειτουργεί, ειδικά για παρατεταμένο χρονικό διάστημα, είναι πιθανό να υπάρξει ένα φαινόμενο ντόμινο.
Ακολουθεί μια μικρή επισκόπηση της κάθε ορμόνης και του ρόλου τους και στη συνέχεια λίγα λόγια για το πώς δουλεύω τον υποθάλαμο στη ρεφλεξολογία.

Εκλυτική ορμόνη της κορτικοτροπίνης (CRH).
Η CRH στέλνεται στην υπόφυση η οποία ενεργοποιεί την έκκριση της αδρενοκορτικοτροπικής ορμόνης (ΑCTH). Η αδρενοκορτικοτροπική ορμόνη ταξιδεύει μέσω της κυκλοφορίας του αίματος στα επινεφρίδια, όπου προκαλεί την απελευθέρωση κορτιζόλης, της ορμόνης του στρες. Κατά την εγκυμοσύνη, η CRH παράγεται σε μεγαλύτερες ποσότητες από το έμβρυο και τον πλακούντα προκειμένου να αυξηθεί η κορτιζόλη. Τα υψηλά επίπεδα της CRH, μεταξύ άλλων ορμονών, είναι αυτά που πιστεύεται ότι ξεκινούν τον τοκετό.

Ορμόνη απελευθέρωσης θυρεοτροπίνης (TRH).
Μια πολύ σημαντική ορμόνη, από τις μικρότερες του σώματος, αλλά και πολύ βραχύβια. Μπορεί να καταφέρει μόνο να φτάσει προς την υπόφυση πριν αρχίσει να διασπάται. Η TRH ταξιδεύει στο αίμα που περιβάλλει την υπόφυση, η οποία στη συνέχεια πυροδοτεί την απελευθέρωση της θυρεοειδοτρόπου ορμόνης (TSH) και, όπως μαντέψατε, ρυθμίζει την παραγωγή θυρεοειδικών ορμονών στον θυρεοειδή αδένα. Η TRH, μπορεί επίσης να διεγείρει την υπόφυση να εκκρίνει προλακτίνη (της οποίας ο ρόλος είναι να προτρέπει τη γαλουχία).

Εκλυτική ορμόνη γοναδοτροπινών (GnRH).
Η GnRH ταξιδεύει στην υπόφυση μέσω μικροσκοπικών αιμοφόρων αγγείων. Διεγείρει την παραγωγή τόσο της ωοθυλακιοτρόπου ορμόνης (FSH) όσο και της ωχρινοτρόπου ορμόνης (LH). Και οι δύο αυτές ορμόνες εργάζονται προς τις ωοθήκες/τους όρχεις για να ξεκινήσουν και να ρυθμίσουν τις αναπαραγωγικές τους λειτουργίες ελέγχοντας τα επίπεδα των παραγόμενων ορμονών. Παίζουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη των ωαρίων από τα ωοθυλάκια των ωοθηκών και στη συνέχεια στην απελευθέρωση των ωαρίων, καθώς και στην παραγωγή σπέρματος στους άνδρες.

Οξυτοκίνη.
Γνωστή και ως η ορμόνη της αγάπης. Πρώτα απ' όλα, αυτή η ορμόνη ξεκινά από τον υποθάλαμο (και η ποσότητα ή το πότε απελευθερώνεται εξαρτάται από τη διέγερση συγκεκριμένων νευρώνων στον υποθάλαμο - όπως ένα φιλί εραστή). Μόλις διεγερθεί, ταξιδεύει μέσω της κυκλοφορίας του αίματος στην οπίσθια υπόφυση. Εδώ δεν παράγει άλλη ορμόνη, αλλά στέλνει σήματα στο σώμα. Αυτά μπορεί να είναι η διέγερση των μυών της μήτρας για συσπάσεις και επίσης η αύξηση της παραγωγής προσταγλανδινών, οι οποίες αυξάνουν περαιτέρω τις συσπάσεις. Και επίσης, εξίσου σημαντικό, βοηθάει τη γαλουχία.

Έχει επίσης αποδειχθεί ότι είναι σημαντική σε ανθρώπινες συμπεριφορές, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής διέγερσης, της αναγνώρισης, της εμπιστοσύνης, του άγχους και του δεσμού μητέρας-βρέφους.

Αντιδιουρητική ορμόνη (ADH).
Αυτή η ορμόνη περνά και πάλι αρχικά από την υπόφυση και στη συνέχεια ταξιδεύει απευθείας στην κυκλοφορία του αίματος και όχι σε άλλο αδένα. Ο ρόλος της είναι να ελέγχει την αρτηριακή πίεση μέσω των νεφρών που ρυθμίζουν τα επίπεδα νερού στο σώμα.

Ορμόνη απελευθέρωσης αυξητικής ορμόνης (GHRH).
Αυτή η υπέροχη ορμόνη διεγείρει την υπόφυση να απελευθερώσει αυξητική ορμόνη στην κυκλοφορία του αίματος. Η αυξητική ορμόνη λειτουργεί ουσιαστικά σε κάθε ιστό του σώματος για να ελέγχει το μεταβολισμό και την ανάπτυξη. Η GNRH επηρεάζει επίσης τον ύπνο, την πρόσληψη τροφής και τη μνήμη μας.

Σωματοστατίνη.
Η σωματοστατίνη λειτουργεί για να σταματήσει την υπόφυση να απελευθερώνει ορισμένες ορμόνες, συμπεριλαμβανομένων των αυξητικών ορμονών και των ορμονών διέγερσης του θυρεοειδούς. Είναι γνωστή ως ανασταλτική ορμόνη και παράγεται από πολλούς ιστούς στο σώμα, όχι μόνο από τον υποθάλαμο.

Ο υποθάλαμος στη ρεφλεξολογία
Όπως μπορείτε να δείτε, ο υποθάλαμος είναι ένα εξαιρετικά σημαντικό μέρος της φυσιολογίας μας. Και είναι αυτός ο λόγος για τον οποίο, χωρίς την παραμικρή αμφιβολία, πάντα θα τον δουλεύω στο πλαίσιο μιας θεραπείας.
Είναι ζωτικής σημασίας για αυτόν τον αδένα να παραμείνει σε ισορροπία, διότι αν βγει εκτός ισορροπίας για κάποιο χρονικό διάστημα, τότε είναι πιθανό να αρχίσουν να βγαίνουν εκτός ισορροπίας και άλλα στοιχεία.
Θα ασχοληθώ με το ενδοκρινικό σύστημα σε κάποιο σημείο κάθε θεραπείας, είτε πρόκειται για το άγχος, είτε κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, είτε για τη γονιμότητα, είτε για ημικρανίες, είτε για πόνους κ.ο.κ. και πιθανώς θα το εξετάσω περισσότερες από μία φορές. Στο πόδι, το σημείο του υποθαλάμου μπορεί να βρεθεί στο μαλακό κομμάτι του μεγάλου δακτύλου του ποδιού σας (το κομμάτι που ακουμπάει στο έδαφος) και υπάρχουν μερικοί τρόποι με τους οποίους μπορώ να δουλέψω μαζί του. Είτε με σταθερό τρίψιμο με τον αντίχειρα, είτε με τρίψιμο με τις αρθρώσεις των δαχτύλων, αν θέλω πραγματικά να εισχωρήσω εκεί μέσα (όπως όταν κάνω την τεχνική προετοιμασίας για τον τοκετό σε εγκυμοσύνη 37 εβδομάδων), είτε μπορώ να περάσω απαλά τον αντίχειρά μου πάνω του και να το συνδέσω με την υπόφυση για να ενθαρρύνω μια καλή ροή ενέργειας μεταξύ των δύο.

Ο υποθάλαμος και οι επτά ζωτικής σημασίας ορμόνες

Η πρόσφατη συζήτηση σχετικά με την προγεννητική αγωγή και ο προβληματισμός σχετικά με το τι είδους θα έπρεπε να είναι αυτή αν υπάρξει, παρόλο που προς το παρόν ‘έληξε άδοξα’, έφερε στο προσκήνιο το ζήτημα της σημασίας της ψυχικής στάσης κατά το διάστημα της εγκυμοσύνης.
Η επίδραση της διάθεσης και των συναισθημάτων της εγκύου στην ανάπτυξη του εμβρύου έχουν γίνει αντικείμενο μελέτης πολλών ερευνητών και ψυχοθεραπευτών. Πολύ γνωστή είναι μεταξύ αυτών η εργασία του πρωτοπόρου γιατρού (ΩΡΛ) Alfred Tomatis, η μέθοδος του οποίου χρησιμοποιείται ευρύτατα, ο οποίος “ανακάλυψε και επισήμανε ότι το έμβρυο ακούει από την δέκατη όγδοη εβδομάδα της κύησης και ότι το αυτί παίζει σημαντικό ρόλο στη γνωστική ανάπτυξη. Στη συνέχεια, διαπίστωσε ότι η ενδομήτρια ακρόαση είναι κρίσιμης σημασίας για την συναισθηματική ανάπτυξη του βρέφους” (οι φράσεις σε εισαγωγικά είναι από την επίσημη ιστοσελίδα για τη μέθοδο Tomatis).
Το να δεχτούμε ότι η ενδομήτρια ζωή είναι σημαντική για την μετέπειτα ψυχική εξέλιξη του ανθρώπου για πολλούς αποτελεί πηγή ενδιαφέροντος και ελπίδας, επειδή θεωρούν ότι η γνώση αυτή θα τους δώσει περισσότερο έλεγχο στη ζωή τους και καλύτερες προοπτικές στα παιδιά που σκοπεύουν να αποκτήσουν. Σε κάποιους άλλους, όπως φάνηκε, δημιουργεί άγχος, από το οποίο σπεύδουν να απαλλαγούν με το να απορρίψουν κάθε ενδεχόμενο του να είναι ψυχικά σημαντική η προγεννητική εποχή. Οι μεν πιστεύοντας ότι μια ‘ευτυχισμένη εγκυμοσύνη’ θα προστατέψει το παιδί από κάποια μελλοντικά προβλήματα, οι δε θεωρώντας ότι κάθε πιθανή αρνητική σκέψη, συναίσθημα ή εμπειρία της μητέρας κατά την εγκυμοσύνη θα ‘καταστρέψει’ το παιδί τους, κάτι που στα μάτια τους θα καταστήσει την εγκυμοσύνη μια αβάσταχτα και απάνθρωπα απαιτητική φάση ζωής. Υπάρχουν και αυτοί τέλος που πιστεύουν ότι η παραδοχή του ότι το έμβρυο υφίσταται ψυχικές επιρροές πριν τη γέννηση θα μπορούσε να έχει αρνητικές συνέπειες σε ό,τι αφορά τις νομοθεσίες τις σχετικές με τις αμβλώσεις.
Αυτό που θα έπρεπε να προέχει βέβαια είναι το τι συμβαίνει πραγματικά - και με βάση αυτή την αλήθεια, να καθορίσουμε την προσωπική μας στάση αφενός και την κοινωνική πολιτική αφετέρου. Αυτό όμως δεν φαίνεται εφικτό προς το παρόν.
Με όποια τάση και στάση πάντως και αν συνταχθεί κανείς, δεν υπάρχει κάποιος που θα διαφωνούσε ότι μια ευτυχισμένη εγκυμοσύνη είναι καλύτερη από μια δυσάρεστη και ψυχολογικά οδυνηρή.
Δεν αυταπατάται βέβαια κανείς ότι μπορεί να ‘κατασκευάσει’ μια ευτυχισμένη περίοδο εγκυμοσύνης επειδή ‘έτσι πρέπει’. Η εγκυμοσύνη συμβαίνει μέσα σε πραγματικές και όχι ιδεατές συνθήκες ζωής, συνθήκες που εξαρτώνται από πολλούς παράγοντες, προσωπικούς και κοινωνικούς, και συμβαίνει μέσα στο πλαίσιο σχέσεων με τους άλλους οι οποίες πάντοτε διαμορφώνουν καθοριστικά την ατμόσφαιρα της ζωής και τη διάθεση της εγκύου. Όπως είναι η ζωή της γυναίκας γενικότερα εκείνη την εποχή, ανάλογη θα είναι και η εγκυμοσύνη της. Ίσως όμως, η επίγνωση του ότι η ψυχική της διάθεση τότε μπορεί να είναι ακόμη περισσότερο σημαντική από ότι συνήθως, μπορεί να την ωθήσει στο να πάρει την ανάγκη για ευχάριστα συναισθήματα και ευεξία πιο σοβαρά και να τα επιδιώξει περισσότερο συνειδητά.
Κάθε περίπτωση είναι φυσικά ιδιαίτερη και δεν μπορούν να δοθούν γενικές ‘συνταγές ευτυχίας’. Ορισμένες καταστάσεις όμως φαίνεται ότι είναι αρκετά συχνές. Πολύ συνηθισμένες για παράδειγμα είναι οι αδιαθεσίες και οι έμετοι στη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Από την πλευρά των ανθοϊαμάτων, πολύ βοηθητικό σ’ αυτό είναι το Scleranthus (Bach). To FES Pomegranate βοηθά όταν η γυναίκα βιώνει στρες μπροστά στη δυσκολία του να συνδυάσει τον μητρικό ρόλο με τις ανάγκες της αφοσίωσης σε εργασία και καριέρα, θεωρώντας ότι στην πράξη το ένα αναγκαστικά αποκλείει το άλλο. Το Mimulus (Bach) θα βοηθήσει στους φόβους για το αν θα πάνε καλά τα πράγματα στις πρακτικές τους διαστάσεις. Αν ο φόβος είναι έντονος και υπάρχει αναστάτωση και ταραχή, το πασίγνωστο Rescue Remedy θα συντροφέψει την έγκυο για όποτε και όσο χρειάζεται. Το Bottlebrush (Australian Bush) είναι εξαιρετικό στο να υποστηρίξει τις διαδικασίες της εγκυμοσύνης σε όλες τους τις φάσεις. Το Self-Heal (FES) θα αντιμετωπίσει την ‘αρρωστοφοβία’ που είναι ιδιαίτερα συχνή αυτό τον καιρό.
Το Agrimony (Bach) θα χρειαστεί όταν η έγκυος δυσκολεύεται ή θεωρεί μη-σωστό το να εκφράζει ‘δυσάρεστα συναισθήματα’ (θλίψη, φόβο, θυμό κλπ) πιστεύοντας ότι πρέπει να νοιώθει και να φαίνεται ‘πάντα χαρούμενη’, ειδικά στη σκέψη του ότι η διάθεσή της μπορεί να επηρεάσει το μωρό. Αν μάλιστα αισθάνεται πολύ ενοχικά γύρω από αυτό το θέμα, θα χρειαστεί Pine (Bach). Αν νοιώθει τα νεύρα της τεντωμένα και πιέζεται εσωτερικά, Cherry Plum. Αν απογοητεύεται εύκολα όταν το οτιδήποτε δεν πηγαίνει καλά, Gentian – το ίδιο και αν βρίσκει τον τρόπο ζωής της ως εγκύου δύσκολο και απογοητευτικό.  
Όταν έχει παράπονα με τον σύζυγο υπερβάλλοντας στο ότι δεν την αγαπάει ή δεν την φροντίζει αρκετά, το Bach Chicory θα μειώσει την συναισθηματική υπερευαισθησία και την ψυχική εξαρτητικότητα, φέρνοντας αισθήματα ψυχολογικής ωριμότητας και συναισθηματικής αυτάρκειας. Όταν σχέσεις ή καταστάσεις της δημιουργούν κακοδιαθεσία, θυμό ή πικρία και όλα στη ζωή της φαίνονται ‘άσχημα’, πολύτιμο θα αποδειχθεί το Bach Willow.

Η Μαρίνα Αγγελή είναι ιατρός με ειδίκευση στην ψυχιατρική, εκπαίδευση στην Συστημική Ψυχοθεραπεία και πολυετή ενασχόληση με εναλλακτικές θεραπείες και κυρίως με τη μέθοδο των Ανθοϊαμάτων και τις θεραπευτικές εφαρμογές τους στην αντιμετώπιση ψυχολογικών προβλημάτων. Έχει γράψει πολλά άρθρα και εργασίες για τα Ανθοϊάματα καθώς και το βιβλίο 'Ανθοθεραπεία με τα Ιάματα Μπαχ'.