Τα εμβόλια γρίπης κι η θεωρία της «πρώτης φοράς»

Κατηγορία Inbox
Πέμπτη, 04 Απριλίου 2019 08:45 Διαβάστηκε 750 φορές
Τεύχος 90 Πέτρος Αργυρίου

Η φετινή σεζόν γρίπης είναι μια κακή σεζόν. Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι νοσηλεύτηκαν σε όλο τον κόσμο ενώ δεκάδες χιλιάδες πέθαναν από επιπλοκές, με την πλειοψηφία της δεύτερης κατηγορίας να έχουν κάποια υποστρωματική νόσο κι επομένως μεγαλύτερη ευπάθεια (ομάδες υψηλού κινδύνου).

Έχοντας καταγεγραμμένα αρκετά δεδομένα, ο εμβολιασμός φαντάζει μια καλή στρατηγική πρόληψης. Είναι όμως;

Δεν έχουμε κάποια καταληκτική απάντηση: Αυτό που διαθέτουμε είναι όμως πολύ σοβαρά ερωτήματα.

Γνωρίζουμε ήδη ότι η διαδικασία για τον εμβολιαστικό σχεδιασμό είναι μια έλλογη μαντεψιά: Ειδικοί από όλο τον κόσμο συνέρχονται δύο φορές τον χρόνο κι επιλέγουν με βάση υπάρχοντα δείγματα τους τύπους των ιών της γρίπης που εκτιμούν ότι θα είναι κυρίαρχοι τη δεδομένη χρονιά. Αυτή η διαδικασία ρίχνει από μόνη της την αποτελεσματικότητα των εμβολίων (μπορεί να πέσει μέχρι και 20%!) καθώς υπάρχουν χρονιές που οι εκτιμήσεις πέφτουν αρκετά έξω.

Εκτός όμως από τις σχεδιαστικές ανεπάρκειες υπάρχουν και «κατασκευαστικά» προβλήματα: Σχετικά πρόσφατα μάθαμε για τα εμβόλια που παράγονται σε αβγά κότας, πως οι ιοί που εκτρέφονται έτσι, προσαρμόζονται στο περιβάλλον τους (το αβγό) και μπορεί να μεταλλαχτούν αποκλίνοντας αρκετά από το αρχικό στέλεχος. Αυτό ισχύει ιδιαιτέρως για τους ιούς της γρίπης Β, ρίχνοντας την αποτελεσματικότητα των εμβολίων της στο 20%.

Φέτος, οι ειδικοί έπεσαν αρκετά μέσα.

Ένα άλλο παραγνωρισμένο ζήτημα όμως θολώνει το τοπίο και κάνει τους ειδικούς που μιλάνε για τα εμβόλια ωσάν να ήταν πανάκεια, ειδικότερα για τους ιούς, να μοιάζουν με πολιτικούς σε προεκλογική εκστρατεία.

Κι αυτό το ζήτημα είμαστε εμείς.

Πρόσφατα έγινε γνωστό πως ένας από τους καθοριστικούς παράγοντες που καθορίζουν την αντίδραση του οργανισμού σε έναν ιό γρίπης είναι αυτό που λέγεται ως ανοσολογικό εντύπωμα: Ο πρώτος ιός που προσβάλει κάθε άνθρωπο δημιουργεί μια ισχυρή ανοσολογική μνήμη. Σε μελλοντική επιδημία γρίπης από το ίδιο στέλεχος, αυτοί που θα έχουν την ισχυρότερη κι αποτελεσματικότερη ανοσολογική απάντηση είναι αυτοί που τον είχαν το συγκεκριμένο στέλεχος ως πρώτη τους γρίπη.

Σαν τον πρώτο έρωτα που δεν τον ξεχνάς.

Κι εδώ τα πράγματα περιπλέκονται: Γιατί άλλοι ιοί κυκλοφορούν κάθε χρονιά και περιοδικά μόνο επανακυκλοφορούν. Κάποιος που γεννήθηκε το 1970 συνάντησε μάλλον διαφορετικό πρώτο ιό από αυτόν που γεννήθηκε το 1990 ή το 1930 κ.ο.κ.

Η ανοσολογική απάντηση δεν αφορά μόνο την αυθόρμητη αντίδραση του οργανισμού αλλά και την αντίδραση στα εμβόλια. Αν π.χ. ο «πρώτος ιός» κάποιου ανθρώπου ανήκε στην ομάδα 1 και το φετινό εμβόλιο είναι φτιαγμένο από ιούς της ομάδας 2, οι πιθανότητες το εμβόλιο να προκαλέσει τη δημιουργία αντισωμάτων κατά του ιού της ομάδας 2 μειώνονται σημαντικά.

Και λοιπόν; Αφού πλέον χρησιμοποιούμε πολυδύναμα εμβόλια που μπορούν κάλλιστα να περιέχουν στελέχη και από τις δύο ομάδες.

Σωστά. Ας επιστρέψουμε λοιπόν στο θέμα της πρώτης φοράς.

Ας πάρουμε ένα παιδί που δεν έχει προσβληθεί ακόμη από γρίπη. Το παιδί αυτό δεν έχει ανοσολογικό εντύπωμα. Κι όπως είπαμε το ανοσολογικό εντύπωμα είναι μείζονος σημασίας καθώς θα καθορίσει την ανοσολογική του απάντηση στις γρίπες για όλη του την υπόλοιπη ζωή. Το ανοσολογικό εντύπωμα όμως αφορά έναν ιό: τον πρώτο ιό.

Τι συμβαίνει όμως όταν ένα παιδί δέχεται ένα πολυδύναμο εμβόλιο που περιέχει όχι ένα αλλά τρία και τέσσερα διαφορετικά στελέχη ιών της γρίπης; Τι είδους ανοσολογικό εντύπωμα δημιουργείται στα παιδιά από τα πολυδύναμα εμβόλια;

Η απάντηση είναι ξεκάθαρη: Δεν ξέρουμε. Και δεν ξέρουμε γιατί δεν το έχουμε μελετήσει.

Η προσωπική μου εικασία είναι τα πολυδύναμα εμβόλια δημιουργούν ανοσολογική απάντηση ευρύτερου φάσματος αλλά ασθενέστερη.

Τι σημαίνει η θεωρία της πρώτης φοράς για την εμβολιαστική στρατηγική;

  1. Ότι ένα εμβόλιο παγκόσμιας ισχύος είναι μάλλον αδύνατο με τα τωρινά μέσα και γνώσεις να αναπτυχθεί.
  2. Ότι η εμβολιαστική στρατηγική πρέπει να αλλάξει και να γίνει πιο εξειδικευμένη προσμετρώντας την γενιά και τον τόπο καταγωγής του κάθε ανθρώπου.
  3. Ότι κυνηγώντας «εξωτικούς» ιούς κι εξωτικά κέρδη, έχουμε μείνει πολύ πίσω στα πραγματικά προβλήματα.

Όλοι αυτοί οι παράγοντες συνδυαστικά οδηγούν σε μειωμένη αποτελεσματικότητα των εμβολίων ακόμη και σε χρονιές που οι ειδικοί πέφτουν μέσα στις έλλογες μαντεψιές τους για τα κυρίαρχα στελέχη της επόμενης σεζόν εποχιακής γρίπης.

Ας πάρουμε ένα μικρό δείγμα πραγματικότητας όπως καταγράφηκε από το ΚΕΕΛΠΝΟ σε μια πρόσφατη έκθεσή του:

Την εβδομάδα από 4 ως 10 Φεβρουαρίου καταγράφηκαν 226 σοβαρά κρούσματα εργαστηριακά επιβεβαιωμένης γρίπης, με τα 56 να καταλήγουν σε θάνατο.

Από αυτά τα κρούσματα, 29 αφορούσαν εμβολιασμένους. Αυτά αντιστοιχεί στο 13%.

Δεν έχουμε στοιχεία για την εμβολιαστική κάλυψη στις ομάδες υψηλού κινδύνου στην Ελλάδα. Ας πάρουμε ένα άσχημο σενάριο κι ας υποθέσουμε ότι η κάλυψη ήταν στο 30% με τον καταγεγραμμένο μέσο όρο στην Ευρώπη να είναι περίπου 44%.

Αν λοιπόν ένας στους τρεις στις ομάδες υψηλού κινδύνου εμβολιάστηκε, το 13% αυτών που νόσησαν σοβαρά πρέπει να πολλαπλασιαστεί επί 3 για να γίνει αναγωγή στον γενικό πληθυσμό. Κι αυτό το νούμερο δίνει αποτελεσματικότητα εμβολίου κοντά στο 50%. Μην σας τρομάζει αυτό το νούμερο. Είναι αποδεχτό με βάση τις στατιστικές. (Με κάλυψη 40%, η δειγματοληψία δίνει αποτελεσματικότητα κοντά στο 70%)

Κι όλα αυτά μια καλή χρονιά.

Ας δούμε τι έγινε μια κακή χρονιά: Η Μεγάλη Βρετανία έχει από τις υψηλότερες εμβολιαστικές καλύψεις στις ευπαθείς ομάδες. Το 2018 όμως, οι ειδικοί έπεσαν έξω. Το εμβόλιο ήταν αποτελεσματικό για ανθρώπους άνω των 65 μόνο κατά 10%. Και μάλλον σε αυτό έπαιξε ρόλο κι η θεωρία της πρώτης φοράς όπως την περιγράψαμε νωρίτερα.

Έτσι, το 2018 πέθαιναν 50000 περισσότεροι άνθρωποι όχι λόγω αποχής από τον εμβολιασμό αλλά λόγω εμβολιαστικής αστοχίας με αποτέλεσμα το 2018 να είναι η χειρότερη χρονιά εποχιακής γρίπης σε κόστος ζωής εδώ και 40 χρόνια.

Χρειαζόμαστε καλύτερη επιστήμη, χειραφετημένη από τα κέντρα εξουσίας και τις επιδιώξεις τους πολύ περισσότερο από περισσότερα, μαζικά εμβόλια.

Οι εμβολιαστικές αποτυχίες είναι πολλές, πάρα πολλές για να τις κρύβουν πλέον κάτω από τα χαλί και πολλές από αυτές οφείλονται σε δομικά ζητήματα της εμβολιαστικής στρατηγικής και της παρασκευής των εμβολίων.

Από την άλλη, το αντιεμβολιαστικό «κίνημα» έχει φτάσει κι αυτό στις δικές του ακρότητες, τρεφόμενο κυρίως από την κραυγαλέα προπαγάνδα των κέντρων εξουσίας.

Χρειαζόμαστε καλύτερη επιστήμη στο θέμα των εμβολίων. Και χρειαζόμαστε κάτι που σπανίζει πλέον στον πλανήτη μας: Κοινή λογική. Γιατί η λογική δυστυχώς κοινή δεν είναι.

(Ο Πέτρος Αργυρίου είναι ένας ξεχωριστός λογοτέχνης κι ένας από τους κορυφαίους Έλληνες αναλυτές, ιδιαιτέρως στο πεδίο του παρασκηνίου των παγκόσμιων πολιτικών δημόσιας υγείας. Είναι επίσης μέλος της ένωσης δημοσιογραφίας της επιστήμης Science View και μόνιμος συνεργάτης του Holistic Life. Από τις εκδόσεις ETRA κυκλοφορούν τα σχετικά βιβλία του: "Τι δεν σας λένε οι γιατροί", 2009, "Θανάσιμες Θεραπείες", 2011 και "Παρά Φύση", 2014, όλα τους μοναδικά στο είδος τους στην ελληνική εκδοτική πραγματικότητα και όχι μόνο. Το προσωπικό του blog είναι το agriazwa.blogspot.com).