Διατροφικές μαγγανείες και θερμοδυναμική

Κατηγορία Inbox
Τετάρτη, 12 Ιουνίου 2019 08:15 Διαβάστηκε 1987 φορές
Τεύχος 91 Γράφει ο Ευθύμης Λαζάρου ND, DO, BsC(hOns) Ost.Med, φυσικοπαθητικός, οστεοπαθητικός, σωματικός ψυχοθεραπευτής

Πριν λίγο καιρό μια φίλη μου, που όσο τη θυμάμαι δεν έτρωγε σχεδόν τίποτα γιατί βρισκόταν σε καποια νέα καταπληκτική δίαιτα για να χάσει βάρος, με κάλεσε για δείπνο σε ένα εστιατόριο.

Με το που ζήτησε μια σπέσιαλ πίτσα, αν και σκέφτηκα: ‘έλα μαρούλι στον τόπο σου’, δεν είπα κάτι γιατί ήξερα ότι σύντομα θα μου αποκάλυπτε την νέα της μαγική διατροφή. Με το που ήρθε η πίτσα την κοίταξε με ένα απειλητικό βλέμμα! Διαλέγει ένα κομμάτι, το βάζει στο πιάτο της και το κοιτάει πάλι με σχετική ένταση. Μετά κλείνει τα μάτια της, παίρνει μια δυο ανάσες, κουνάει κάπως τα δάχτυλά της πάνω από τα λιωμένα τυριά και το μπέικον, κάνει μια κίνηση σαν να πετάει κάτι και παίρνει το κομμάτι από το πιάτο και το τρώει. Το κάνει ακόμη δύο φορές. Εγώ κουβέντα...

Στο τέλος ξεσπάει: ‘Καλά δεν θα με ρωτήσεις τι κάνω;’

Της λέω: ‘Φοβάμαι μήπως με κοιτάξεις κι εμένα έτσι όπως κοιτάς την πίτσα.’

‘Καλά, κορόιδευε’, μου λέει. ‘Εγώ πήγα σε ένα σεμινάριο και έμαθα να αφαιρώ τις θερμίδες από την τροφή και αυτό κάνω τώρα.’

‘Και με βάση τους νόμους της θερμοδυναμικής που τις βάζεις;’ της λέω.

‘Πουθενά φυσικά’, μου απαντά. ‘Απλώς χάνονται! Οι θερμίδες δεν μετράνε, είναι ένας μύθος’, μου λέει, τέλος!

Αυτή την ιστορία την θυμάμαι κάθε φορά που ακούω για τον «μύθο των θερμίδων» και ενώ κατανοώ την σύγχυση που μπορεί να έχει το μυαλό του μέσου ανθρώπου που δεν ξέρει και πολλά για την επιστήμη της διατροφής, ανατριχιάζω και νιώθω φόβο όταν «ειδικοί» κηρύττουν περί των «μεταβολικών πλεονεκτημάτων» και της μη-σημασίας της ενεργειακής περιεκτικότητας των διατροφών που πουλάνε. Γιατί συνήθως υπάρχει ένας εχθρός σου και η βιομηχανία της τροφής και οι διάφοροι διατροφισμοί, γίνονται οι σωτήρες σου. Και κατά καιρούς ήταν το λίπος ο εχθρός, μετά η χοληστερίνη, μετά μόνο τα κεκορεσμένα και τώρα είναι ο υδατάνθρακας, η ζάχαρη και ακόμη περισσότερο η σατανική φρουκτόζη. Και φυσικά η ινσουλίνη, έτσι;

Τι λένε για τον υδατάνθρακα και την ινσουλίνη λοιπόν;

Λένε ότι οι υδατάνθρακες είναι περισσότερο παχυντικοί από τα άλλα μακροθρεπτικά συστατικά διότι το σώμα σου παράγει ινσουλίνη όταν τους καταναλώνεις. Η ινσουλίνη είναι αποθηκευτική ορμόνη που σπρώχνει τη γλυκόζη στα κύτταρά σου και κόβει την λιπόλυση και έτσι το σώμα σου αποθηκεύει λίπος αντί να το καίει. Άρα, αν φάω λιγότερους υδατάνθρακες ή σχεδόν καθόλου τότε το σώμα μου θα παράξει λιγότερη ινσουλίνη ή σχεδόν καθόλου και έτσι δεν θα αποθηκεύσω λίπος...

Ο συλλογισμός είναι απλός και μοιάζει και λογικός, αλλά με μόνο στοιχειώδη κατανόηση των βιοχημικών μηχανισμών η ιστορία εμφανίζεται πολύ διαφορετική. Διότι οι υδατάνθρακες ΔΕΝ είναι περισσότερο παχυντικοί από τα αλλά μακροθρεπτικά συστατικά τα οποία ο οργανισμός σου τα αναγνωρίζει, ανάμεσα σε αλλά, ως πηγές ενέργειας.

Διότι δεν μπορείς να παραβιάσεις τους νόμους της θερμοδυναμικής. Δεν μπορείς να δημιουργήσεις ή να καταστρέψεις την ενέργεια, μπορείς απλώς μόνο να της αλλάξεις μορφή και να την μεταφέρεις.

Για το φαγητό σου, ένας τρόπος μέτρησης της ενέργειας είναι οι θερμίδες. Κάθε μέρα λαμβάνεις ενέργεια και την αλλάζεις σε θερμότητα κυρίως, με τις βασικές σου μεταβολικές δράσεις και την δραστηριότητά σου.

Με αυτό που σου γράφω δεν υποστηρίζω ότι η σωματική σου σύσταση είναι απλώς λογιστική και μετρήσεις θερμίδων εντός και θερμίδων εκτός. Γιατί δεν είσαι μια μηχανή που της βάζουμε μια τροφή που την καίμε και μετά μετράμε πόσους βαθμούς Κελσίου ανέβασε μια ποσότητα νερού. Παρόλο ότι δεν είναι τόσο απλό και πολλοί παράγοντες συμμετέχουν στον χορό της ενεργειακής ροής, οι βασικές αρχές και υπάρχουν και δεν μπορούν να παραβιαστούν.

Ναι, είναι γεγονός ότι αν φας ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΗ ποσότητα από υδατάνθρακες, αφού το σώμα σου αποθηκεύσει όσο γλυκογόνο μπορεί στο συκώτι και στους μυς σου, ΣΑΦΩΣ και θα τους αποθηκεύσεις ως λίπος. Και αυτός ο μηχανισμός ονομάζεται de novo lipogenesis. Δηλαδή φτιάχνω νέο λίπος από κάτι που δεν ήταν λίπος. Αλλά αυτός είναι ο μηχανισμός ΔΕΝ είναι και η αιτία της ουσιαστικής αύξησης του βάρους.

Έρευνες εδώ και χρόνια έχουν δείξει ότι όταν δώσεις 125% των ενεργειακών αναγκών σε υγιείς άντρες και αν αυτό το 25% έξτρα είναι φρουκτόζη, το ζάχαρο του αίματός τους αυξάνεται, η de novo lipogenesis αυξάνεται 600% και τα τριγλυκερίδια χτυπάνε κόκκινο. Αντιστοίχως σε πειράματα που έγιναν σε κανονικού βάρους και παχύσαρκες γυναίκες που τους έδωσαν 50% παραπάνω θερμίδες στη μορφή ζάχαρης ή γλυκόζης, μέτρησαν αύξηση της de novo lipogenesis 200 με 300%. Με αποτέλεσμα αυτές οι γυναίκες να αποθηκεύσουν 282 γραμμάρια λίπους στο σώμα τους την ημέρα!

Τι θεωρείς όμως ότι θα γινόταν εάν έτρωγαν την ίδια παραπάνω ποσότητα σε λίπος;

Μήπως μαγικά η ενέργεια αυτής της τροφής θα χανόταν επειδή την κοίταξαν απειλητικά; ‘Μα αφού διάβασα ότι η κατανάλωση λίπους δεν αυξάνει την de novo lipogenesis’. Αλήθεια διάβασες, γιατί το σώμα σου ΔΕΝ χρειάζεται να χαλάσει ενέργεια για να φτιάξει νέο λίπος όταν του το δίνεις έτοιμο σε υπερβολή! Το αποθηκεύει όπως είναι! Για να καταλάβεις, στην δεύτερη έρευνα παρόλο που αυτές οι γυναίκες αποθήκευσαν 282 γραμμάρια λίπους την ημέρα ΜΟΝΟ 4 από αυτά, λιγότερο από 1,5% της αύξησης του λίπους τους δηλαδή, προήλθαν από την μετατροπή της ζάχαρης σε λίπος. Όλο το άλλο προήλθε από το ίδιο το λίπος που κατανάλωσαν.

Τον Αύγουστο του 2016 στην Αμερικανική επιθεώρηση της κλινικής διατροφής δημοσιεύθηκε μια εξαιρετική μελέτη του Kevin D Hall και των συνεργατών του για τα αποτελέσματα ισοθερμιδικής διατροφής, δηλαδή διατροφής που κρατάει τα επίπεδα της ενέργειας της τροφής σταθερά, σε σχέση με τις αλλαγές στην κατανάλωση ενέργειας και τη σύσταση του σώματος. Η μια διατροφή είχε πολύ υδατάνθρακα και η άλλη ελάχιστο και οι δύο όμως είχαν 300 θερμίδες λιγότερο. Όλα τα πειράματα, που είχαν διάρκεια 8 εβδομάδων, έγιναν σε απόλυτα ελεγχόμενες συνθήκες και οι άνθρωποι που πήραν μέρος ήταν σχεδόν σαν πειραματόζωα.

Στη διατροφή με πολύ χαμηλό υδατάνθρακα η ινσουλίνη του αίματος έπεσε πάνω από 40% αλλά ΔΕΝ είχε διαφορά στο πόσο λίπος έχασαν σε σχέση με την ομάδα του αυξημένου υδατάνθρακα που ήταν το ίδιο λόγω της μειωμένης ουσιαστικά ροής ενέργειας...

Και όλα αυτά που σου γράφω δεν είναι κάποιας μορφής επίθεση στο διατροφικό λίπος που είναι απαραίτητο συστατικό για την υγεία σου. Αλλά και ούτε στον υδατάνθρακα και την ινσουλίνη που έχουν γίνει το μαύρο τραγί που πρέπει να διώξουμε έξω στην έρημο για να πάρει μαζί του τις διατροφικές μας αμαρτίες.

Και κάτι ακόμη λίγο πριν από το τέλος, το οποίο το θεωρώ τραγικά αστείο. Οι οπαδοί του δόγματος της κακής ινσουλίνης-υδατάνθρακα, μπορεί να τρώνε μισόκιλα μοσχάρι στην καθισιά τους και να χτυπάνε και 30-40 γραμμάρια organic whey μαζί με BCAAs όπως διάβασαν ή άκουσαν από «σοβαρές πηγές». Ας τους πεις λοιπόν, ότι κάποιες πηγές πρωτεΐνης παράγουν την ίδια ή ακόμη περισσότερη ινσουλίνη και από τη ζάχαρη... Αν η ινσουλίνη είναι το πρόβλημα, μήπως να κόψουμε και την κατανάλωση πρωτεΐνης λοιπόν; Απλώς αστεία και επικίνδυνη λογική.

Θυμήσου, μέσα στην εξελικτική μας ιστορία, τότε που η τροφή δεν βρισκόταν μέσα σε πλαστικά σακουλάκια και βαζάκια που δροσίζονταν σε ψυγεία, αναπτύξαμε μηχανισμούς αποθήκευσης για την επόμενη πείνα που σίγουρα θα ερχόταν. Και οι μηχανισμοί αυτοί ξέρουν καλά να σε φυλάνε από την έλλειψη ΚΑΙ αγνοούν τον κίνδυνο της υπερβολής.

Όμως καμία ορμόνη δεν είναι «κακή» ορμόνη! Αν είναι να θυμάσαι κάτι, από αυτό το άρθρο, ας είναι αυτό.

Το σώμα σου, ως αποτέλεσμα εκατομμυρίων ετών εξέλιξης στον πλανήτη, έχει απίστευτους μηχανισμούς προσαρμογής και ΔΕΝ θα παράξει μια ουσιώδη για την ζωή ορμόνη με σκοπό να σε σκοτώσει.... Να θυμάσαι ότι βασικά η βιολογία είναι επιβίωση και οι ορμόνες είναι μια ομάδα ουσιών που το σώμα σου φτιάχνει για να κρατήσει τους ομοιοστατικούς μηχανισμούς και το εσωτερικό σου περιβάλλον σταθερό. Και η ινσουλίνη είναι ένα από αυτά τα ρυθμιστικά μόρια που η δουλειά της είναι να παίρνει γλυκόζη και αλλά συστατικά από το αίμα και να τα τοποθετεί στους μυς σου, το συκώτι και στο λίπος.

Ανάμεσα στα άλλα ενδιαφέροντα πράγματα που κάνει είναι η μείωση της όρεξης, είναι αναβολική και αντικαταβολική. Και αν υπερφάς τότε θα αποθηκεύσει την υπερβολή σου!

Να ξέρεις ότι η λέξη κλειδί εδώ είναι η ΥΠΕΡΒΟΛΗ. Διότι η ενεργειακή υπερβολή οποιουδήποτε μακροθρεπτικού συστατικού ενθαρρύνει την αποθήκευση λίπους και όχι απλώς ο υδατάνθρακας, η φρουκτόζη και η ινσουλίνη.

Οι νέοι εχθροί σου δεν είναι οι υδατάνθρακες. Οι εχθροί είναι οι ίδιοι οι παλαιοί: η υπερβολή, η άγνοια και οι διατροφικές μαγγανείες.

Μέχρι την επόμενη φορά,

Στην υγειά σου!

Ο Ευθύμης Λαζάρου έχει διδάξει βιοχημεία, διατροφή, εφαρμοσμένες μεθόδους φυσικής θεραπευτικής και οστεοπαθητικής στο BCOM (Un. Westminster) και έχει διατελέσει επιμελητής της πανεπιστημιακής κλινικής του BCOΜ. Δημιουργός της Ροϊκότητας, μιας μεθόδου ψυχοσωματικής ανάπτυξης. Διδάσκει σε διάφορα μέρη στο κόσμο και η βασική αρχή της δουλειάς του είναι η ενότητα του ψυχοδιανοητικού, σωματικού και πνευματικού εαυτού και η δυνατότητα της αυθεντικής έκφρασης του κάθε ατόμου.