Πέμπτη, 11 Ιουνίου 2020 09:24

Καφές - καφεΐνη: φίλος ή εχθρός;

Οτιδήποτε καταναλώνεις, το φαγητό που τρως, τα βότανα που απολαμβάνεις στο τσάι σου, τα φάρμακα που παίρνεις, επιδρούν απάνω σου και επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο λειτουργείς, σκέφτεσαι και νιώθεις. Αυτές οι ουσίες και συστατικά στη διατροφή σου είναι απλώς “χημικά μόρια” και η δράση τους είναι αυτή που μπορεί να επιθυμείς ή να θέλεις να αποφύγεις. Το σώμα και οι λειτουργίες του είναι τόσο περίπλοκες και λόγω του ότι οι ουσίες που καταναλώνουμε μέσω της τροφή μας αλληλεπιδρούν σε πολλά και διαφορετικά συστήματα, είναι δύσκολο να χαρακτηριστεί μια ουσία που γενικά χρησιμοποιούμε ως καλή ή κακή.

Τα αποτελέσματα και οι δράσεις, σε γενικές γραμμές, εξαρτώνται από την ποσότητα της ουσίας που καταναλώνεις. Συνήθως, μεγαλύτερες δόσεις παράγουν εντονότερα αποτελέσματα, αν και σε κάποιες περιπτώσεις μπορούν να παράξουν εντελώς αντίθετα αποτελέσματα οι υψηλές από τις χαμηλές δόσεις.

Η δράση μιας ουσίας επηρεάζεται από τα γονίδια σου, την επιγονιδιακή πληροφορία και το περιβάλλον, το πόσο εξοικειωμένο είναι το σώμα σου με το συγκεκριμένο συστατικό και ακόμα τις πεποιθήσεις και τις προσδοκίες που έχεις για την ουσία αυτή.

Καφεΐνη

Η καφεΐνη είναι πιθανώς η πιο συχνά χρησιμοποιούμενη ψυχοενεργή ουσία στον κόσμο. Αν και βρίσκεται σε παραπάνω από 60 είδη φυτών, πάνω από το 50% της παγκόσμιας κατανάλωσής της προέρχεται από τον σπόρο του καφέ και από τα φύλλα του φυτού του τσαγιού. Περιέχεται και σε πολλά άλλα κοινά ποτά, όπως στο τσάι μάτε, στη γκουαρανά, στα λεγόμενα energy drinks και στα αναψυκτικά τύπου κόλα.

Λόγω της ευρύτατης χρήσης της η επιστημονική κοινότητα έχει ενδιαφερθεί για το ρόλο της καφεΐνης και τις πιθανές αρνητικές ή και θετικές της αλληλεπιδράσεις στην υγεία του ανθρώπου. Η καφεΐνη δραστηριοποιεί το νευρικό σύστημα και ο τρόπος με τον οποίο επηρεάζει διαφορετικούς οργανισμούς είναι εξαρτώμενος από το πώς μεταβολίζεται, από την αλληλεπίδραση με άλλες ουσίες και τροφές, από πιθανά φάρμακα που χρησιμοποιούνται, από την επάρκεια βιταμινών, μετάλλων, ιχνοστοιχείων, από διάφορες ορμόνες κι από άλλους εξωγενείς και ενδογενείς παράγοντες.

Τα αρνητικά

Η υπερβολική κατανάλωση καφεΐνης μπορεί να δημιουργήσει αισθήσεις άγχους, τρεμούλες, ιδρώτες, αδυναμία συγκέντρωσης, αποσταθεροποίηση της ενέργειάς σου, κρύα άκρα, συχνοουρία, δυσκολία στον ύπνο ή και αϋπνία και γαστρεντερικές ενοχλήσεις. Η υπερβολική κατανάλωση καφεΐνης, κυρίως με την απουσία ικανοποιητικής ποσότητας τροφής, μιμείται και δραστηριοποιεί ορμόνες στρες και μπορεί να οδηγήσει σε εξάντληση των επινεφριδίων. Σε προϋπάρχουσες καρδιακές δυσλειτουργίες και παθήσεις η καφεΐνη μπορεί να είναι πολύ επικίνδυνη, κυρίως σε παιδιά που μπορεί να μην έχουν διαγνωστεί.

Η καφεΐνη επίσης μπορεί να γίνει εθιστική και κάποιοι άνθρωποι βιώνουν συμπτώματα στέρησης αν χάσουν την καθημερινή τους δόση. Και γι’ αυτό, η υπερδοσολογία και τα στερητικά συμπτώματα της, συμπεριλαμβάνονται στην τελευταία έκδοση του DMS-5.

Λόγω της εν δυνάμει τοξικότητας της καφεΐνης, ο καφές έχει χαρακτηριστεί, εσφαλμένα, ως κακή ουσία και η κατανάλωσή του έχει θεωρηθεί από ουδέτερη ως αρνητική συνήθεια και σχεδόν ποτέ ως θετική. Μερικές σχολές του λεγόμενου εναλλακτικού χώρου έχουν δαιμονοποιήσει τον καφέ και την καφεΐνη και απαγορεύουν την κατανάλωση τους.

Το αστείο

Σε άρθρα που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο και σε μερικά “εναλλακτικά” περιοδικά που καταδικάζουν την καφεΐνη προτείνουν ως εναλλακτικό ρόφημα το πράσινο τσάι γιατί περιέχει τεΐνη που την θεωρούν οk. Μάλλον δεν έχουν ανοίξει βιβλίο από τις αρχές του 19ου αιώνα που δεν ήξεραν ακόμα ότι το κύριο αλκαλοειδές που περιέχεται στα φύλλα του τσαγιού και που το είχαν ονομάσει τεΐνη, δεν είναι άλλο από την καφεΐνη. Το ίδιο ισχύει για την γκουαρανίνη, την ματεΐνη, την μεθυλθεοβρωμίνη, την 1,3,7-τριμεθυλξανθίνη και κάποια άλλα μόρια. ΟΛΑ αυτά είναι άλλα ονόματα της καφεΐνης. Απλώς γραμμάριο προς γραμμάριο κάποια από αυτά τα φυτά μπορεί να περιέχουν μέχρι και 400% παραπάνω καφεΐνη από τον καφέ…

Η δόση κάνει την διαφορά

“Μόνο η δόση κάνει ένα πράγμα να μην είναι δηλητήριο” σοφά είχε πει ο Παράκελσος, γιατί ακόμη και το νερό σε κατάλληλη δόση είναι τοξικό. Και η έρευνα έχει δείξει ότι η καφεΐνη σε δόσεις (σε ενήλικες άντρες) μέχρι και 400mg την ημέρα δε σχετίζεται με αρνητικά αποτελέσματα όποιας τοξικότητας, ούτε επηρεάζει αρνητικά το καρδιαγγειακό σύστημα, τα οστά, ούτε σχετίζεται αρνητικά με την ανάπτυξη καρκίνων και επίσης δεν επηρεάζει αρνητικά την ανδρική γονιμότητα. Αυτή η ποσότητα περιέχεται σε περίπου πέντε φλιτζάνια γαλλικό καφέ. Σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας κατανάλωση μέχρι 300mg καφεΐνης θεωρείται ασφαλής.

Τα θετικά

Παρακάτω θα ασχοληθώ σχεδόν αποκλειστικά με τον καφέ.

Ο καφές περιέχει πολλά βιολογικά ενεργά συστατικά, εκτός από καφεΐνη και είναι πλούσιος σε αντιοξειδωτικές ουσίες.

Η καφεΐνη φαίνεται να επιδρά θετικά στον εγκέφαλο. Αυξάνει την εγρήγορση, βελτιώνει την αίσθηση ευεξίας, βοηθάει στην συγκέντρωση και την εστίαση, βελτιώνει τη διάθεση και μειώνει κάποια χαρακτηριστικά της κατάθλιψης. Η χρήση του καφέ μπορεί να αυξήσει την αίσθηση της ηρεμίας, κι ακόμα και να σταθεροποιήσει την ενέργειά σου.

Το εντυπωσιακό είναι ότι η χρόνια κατανάλωση καφέ/ καφεΐνης έχει συσχετιστεί με την πρόληψη της μείωσης των διανοητικών ικανοτήτων, με την μείωση του ρίσκου εγκεφαλικών επεισοδίων και φαίνεται να προστατεύει από τη νόσο του Πάρκινσον και τη νόσο του Αλτσχάιμερ.

Σε μια έρευνα του πανεπιστημίου του Χάρβαρντ εμφανίζεται μείωση 43% του ρίσκου θάνατο από καρδιά σε αυτούς που πίνουν καφέ.

Πρόσφατες έρευνες απέδειξαν τον προστατευτικό ρόλο της καφεΐνης σε κάποιες μορφές καρκίνου του εγκεφάλου και μετα-αναλύσεις ερευνών υποστηρίζουν την υπόθεση ότι η κατανάλωση καφέ σχετίζεται με μειωμένο κίνδυνο καρκίνου του στήθους σε γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση.

Κάποιοι είχαν υποθέσει ότι τα άλλα συστατικά στον καφέ ή στο τσάι είναι τα ωφέλιμα και όχι καφεΐνη, αλλά η έρευνα έχει δείξει ότι η δραστικότητα σε κάποιες περιοχές της υγείας μειώνεται δραστικά ή εξαφανίζεται με την απομάκρυνση της καφεΐνης.

Συμπέρασμα

Τι συμπεράσματα λοιπόν μπορείς να βγάλεις από τις παραπάνω πληροφορίες; Είναι ο καφές φίλος ή εχθρός σου;

Ο καφές είναι απλώς καφές…

Η κατάλληλη ή η ακατάλληλη χρήση μιας ουσίας την κάνει φίλο ή εχθρό.

Η κατανάλωση καφέ αυξάνει την μεταβολική σου ικανότητα, το οποίο είναι πολύ καλό ΕΑΝ έχεις και άλλα πράγματα τα οποία υποστηρίζουν αυτή την μεταβολική αύξηση, κυρίως ικανοποιητική ποσότητα γλυκόζης στο αίμα σου. Το πιο κοινό αρνητικό σύμπτωμα είναι οι αισθήσεις άγχους και εσωτερικού τρέμουλου το οποίο προκαλεί η υπογλυκαιμία που μπορεί να προκαλέσει η καφεΐνη.

Όταν πίνεις καφέ, η γλυκόζη στο αίμα σου χρησιμοποιείται και αν δεν έχεις αρκετή διαθέσιμη ενέργεια, το σώμα σου χτυπάει καμπανάκια μέσω ορμονών στρες με σκοπό να ξανανέβουν τα επίπεδα ζαχάρου στο αίμα σου.

Το να χρησιμοποιείς λοιπόν μόνο καφέ σκέτο ή με λίγο ζάχαρη ή κάτι άλλο που περιέχει καφεΐνη πρωί-πρωί χωρίς να φας πρωινό ή/και κάποια στιγμή αργότερα για να “τραβήξει η μέρα” σου λίγο περισσότερο, αντί να φας κάτι ισορροπημένο και θρεπτικό, βασίζεσαι μόνο στους μηχανισμούς στρες του οργανισμού σου, υπερδραστηριοποιείς το σύστημα σου και αυτό θα σε οδηγήσει σε σύντομη κατάρρευση, την οποία κατά πάσα πιθανότητα θα προσπαθήσεις να την ελέγξεις πίνοντας ακόμα κάτι καφεϊνούχο…

Τα οφέλη της καφεΐνης φαίνεται να βελτιστοποιούνται όταν πίνεις καφέ μαζί με το φαγητό σου. Οι πρωτεΐνες, οι υδατάνθρακες και το λίπος του φαγητού σου λειτουργούν ως μηχανισμός χρονοκαθυστέρησης της απορρόφησης καφεΐνης.

Ο τρόπος με τον οποίον το σώμα σου μεταβολίζει καφεΐνη μπορεί να διαφέρει πάρα πολύ από κάποιο άλλο άτομο ακόμα και μέσα στην οικογένειά σου. Αν θέλεις να χρησιμοποιήσεις καφέ χρειάζεται να βρεις την κατάλληλη ποσότητα και μετά από ποιο χρόνο μπορεί να επηρεάσει τον ύπνο σου. Δεν υπάρχουν γενικοί κανόνες όπου πολλοί άνθρωποι με τον ίδιο ακριβώς τρόπο μπορούν να τους ακολουθήσουν.

Η υπερβολική σου αντίδραση στον καφέ μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως βαρόμετρο για τα επίπεδα του στρες σου, για την ικανότητα του συκωτιού σου να αποθηκεύει γλυκογόνο, για την ανάγκη σου για ξεκούραση. Άτομα με υποθυρεοειδισμό τείνουν να είναι πιο ευάλωτα στις αρνητικές επιπτώσεις της καφεΐνης λόγω της σχέσης των ορμονών του θυρεοειδούς με το συκώτι.

Σε μια διατροφή η οποία είναι πλούσια σε θρεπτικά συστατικά, με μειωμένες τις ουσίες οι οποίες εμποδίζουν την απορρόφησή τους, με μια στάση ζωής όπου η κίνηση, η επαφή με το σώμα σου, με τη φύση, τον ήλιο και τα στοιχεία ενθαρρύνεται, η χρήση καφέ και καφεΐνης γενικότερα μπορεί να γίνει και χρήσιμη και ωφέλιμη!


Ευθ Λαζάρου

Ο Ευθύμης Λαζάρου έχει διδάξει βιοχημεία, διατροφή, εφαρμοσμένες μεθόδους φυσικής θεραπευτικής και οστεοπαθητικής στο BCOM (Un. Westminster) και έχει διατελέσει επιμελητής της πανεπιστημιακής κλινικής του BCOΜ. Δημιουργός της Ροϊκότητας, μιας μεθόδου ψυχοσωματικής ανάπτυξης. Διδάσκει σε διάφορα μέρη στο κόσμο και η βασική αρχή της δουλειάς του είναι η ενότητα του ψυχοδιανοητικού, σωματικού και πνευματικού εαυτού και η δυνατότητα της αυθεντικής έκφρασης του κάθε ατόμου.

Κατηγορία Διατροφή
Παρασκευή, 05 Ιουνίου 2020 07:43

Οι νέοι κίνδυνοι των αντιβιοτικών

Τα αντιβιοτικά ενέχουν νέους κινδύνους που δεν αναγνωρίζονταν στο παρελθόν!

Όταν η Κ.Σ. άρχισε να παίρνει τα αντιβιοτικά που της συνταγογράφησε ο γιατρός της για μια μικρή μολυσμένη κύστη στον ώμο της, ένιωσε τη χειρότερη καούρα και δυσπεψία που είχε ποτέ στη ζωή της. Αυτό όμως δεν απέτρεψε τη συνταξιούχο δασκάλα από το να ακολουθήσει τις εντολές του γιατρού της. "Απλώς έπινα πολύ νερό, έκανα υπομονή και συνέχισα. Εξάλλου, ήταν μόνο για μια εβδομάδα."

Δύο εβδομάδες αργότερα, ωστόσο, η αντιβίωση είχε τελειώσει, αλλά τα ασαφή συμπτώματα της Κ.Σ. στο έντερο συνεχίζονταν σταθερά. Κάποια στιγμή αγνόησε τη ναυτία και τον πόνο στο στομάχι και πήγε με τον σύζυγό της να δειπνήσει με φίλους, αλλά καθώς περνούσε η μέρα, ένιωθε χειρότερα. Δεν μπορούσε να τελειώσει το γεύμα της και αργότερα ανακάλυψε με ανησυχία ότι τα ούρα της είχαν πολύ σκούρο καφέ χρώμα. Έψαξε το ένθετο της συσκευασίας της φλουκλοξακιλλίνης που είχε κρατήσει λόγω των προηγούμενων συμπτωμάτων της και βρήκε μία προειδοποίηση σχετικά με την «σπάνια» παρενέργεια της ηπατικής βλάβης που θα μπορούσε να είναι θανατηφόρα σε άτομα άνω των 50 ετών.

Έδωσε δείγμα ούρων της την επόμενη μέρα για εξέταση, όμως ο γιατρός της απέρριψε την πιθανότητα να είχε ηπατική βλάβη. Ήταν σίγουρος ότι είχε κάποια μόλυνση στο ουροποιητικό σύστημα. Εκείνη επέμεινε να ελέγξει το συκώτι της, ωστόσο, και όταν βγήκαν τα αποτελέσματα, κλήθηκε στο νοσοκομείο για υπερηχογράφημα για να εκτιμηθεί η ζημιά και ξεκίνησαν εξετάσεις αίματος που θα συνεχιζόταν για μήνες.

Άρχισε να διαβάζει πληροφορίες για πώς να θεραπεύσει κανείς το συκώτι του με αλλαγές στη διατροφή και τον τρόπο ζωής. Η υπερβολική ποσότητα χολής που χύθηκε από το στρεσαρισμένο συκώτι της στην κυκλοφορία του αίματος έκανε το δέρμα της να φαίνεται κίτρινο. Το λευκό των ματιών της άρχισε επίσης να κιτρινίζει. Τα ούρα της παρέμειναν σκούρα καφέ και φαινόταν να έχει θέμα και με το έντερό της.

"Στο δέρμα μου ένιωθα τρομερό κνησμό. Ξυπνούσα τη νύχτα γδέρνοντας το δέρμα μου από το πολύ ξύσιμο, οπότε έπρεπε να κοιμάμαι φορώντας μεταξωτά γάντια. Υπάρχουν άνθρωποι που αυτοκτόνησαν λόγω τέτοιου κνησμού."

Περίπου το 10% των ατόμων με ίκτερο που προκαλείται από φάρμακα πεθαίνουν ή χρειάζονται μεταμόσχευση ήπατος. Ένα άλλο 20% από αυτούς έχουν χρόνια ηπατική βλάβη περισσότερο από έξι μήνες μετά τη διακοπή των φαρμάκων.1

Ευτυχώς, η Κ.Σ. ανέκαμψε μέσα σε λίγους μήνες. Αλλά γιατί δεν προειδοποιήθηκε; Και γιατί ο γιατρός της δεν αναγνώρισε τα συμπτώματά της αμέσως;

Δεκάδες μελέτες στην ιατρική βιβλιογραφία περιγράφουν την ηπατική βλάβη που προκαλείται από φάρμακα ως πιθανή παρενέργεια των αντιβιοτικών τουλάχιστον ήδη από το 1985 - περισσότερο από ένα τέταρτο αιώνα πριν χορηγηθούν στη Κ.Σ. Σχεδόν μια δεκαετία νωρίτερα, μια μελέτη του Ηνωμένου Βασιλείου είχε προτείνει σε όλους τους ασθενείς να προειδοποιούνται για τον κίνδυνο ηπατικής βλάβης από τη φλουκλοξακιλλίνη και να χρησιμοποιούνται πρώτα εναλλακτικές λύσεις.2

Η περίπτωση της Κ.Σ. αποκαλύπτει ένα σύστημα γεμάτο κενά που αφήνουν τους ασθενείς ευάλωτους σε γνωστές βλάβες - όχι μόνο από τη φλουκλοξακιλλίνη, αλλά από τα αντιβιοτικά γενικά.

Είναι από τα πιο συνταγογραφούμενα φάρμακα στον πλανήτη. Στις ΗΠΑ, οι γιατροί γράφουν 270 εκατομμύρια συνταγές αντιβιοτικών - ισοδύναμες με 84 συνταγές αντιβιοτικών ανά 100 άτομα - κάθε χρόνο. Και χώρες όπως η Μογγολία, η Τουρκία και η Ελλάδα καταναλώνουν πολύ υψηλότερες ποσότητες ανά άτομο.3

Πόσο σπάνιες είναι οι «σπάνιες ανεπιθύμητες παρενέργειες»;

Έχουν υπάρξει χιλιάδες μετα-αναλύσεις μελετών σχετικά με τις παρενέργειες των αντιβιοτικών, όπως επίσης και πάρα πολλές αναφορές περιπτώσεων ατόμων που εμφάνισαν ένα ευρύ φάσμα συμπτωμάτων, συμπεριλαμβανομένης μιας λοίμωξης από "superbug" Clostridium difficile που προκαλεί πόνο στο έντερο και απειλητική για τη ζωή διάρροια, δερματικά εξανθήματα που εξελίσσονται σε επικίνδυνες φουσκάλες σε όλο το σώμα, φλεγμονή του εγκεφάλου και ξαφνικές καρδιακές προσβολές.4

Μια μελέτη του 2017 από ερευνητές του CDC που εξέτασε τα ιατρικά αρχεία 1.488 ενήλικων ασθενών που εισήχθησαν στο νοσοκομείο Johns Hopkins στη Βαλτιμόρη, οι οποίοι έπαιρναν συστηματικά αντιβιοτικά για τουλάχιστον 24 ώρες διαπίστωσαν ότι το 20% από αυτούς εμφάνισαν κάποια παρενέργεια που ο γιατρός τους αποδίδει στα φάρμακα.5

Δεδομένου ότι γράφονται εκατοντάδες εκατομμύρια συνταγές αντιβιοτικών, αυτό μεταφράζεται σε δεκάδες εκατομμύρια ανεπιθύμητες ενέργειες και εκατομμύρια θανάτους παγκοσμίως κάθε χρόνο.

Παρενέργειες από φθοροκινολόνες

Μία κατηγορία αντιβιοτικών που ονομάζονται φθοροκινολόνες, όπως η σιπροφλοξασίνη, η μοξιφλοξασίνη και η λεβοφλοξασίνη, έχουν γίνει γνωστές στο κοινό λόγω καταγγελιών από ανθρώπους που περιγράφουν μια ιδιαίτερα τρομακτική λίστα σοβαρών παρενεργειών.

Χιλιάδες προηγουμένως υγιείς άνθρωποι στους οποίους είχαν συνταγογραφηθεί τα φάρμακα αυτά για ήπιες λοιμώξεις της ρινικής οδού, λοιμώξεις του ουροποιητικού συστήματος και βήχα ανέπτυξαν καταστάσεις που περιλάμβαναν συμπτώματα όπως ισχυρή κόπωση, διαταραχές διάθεσης και αισθητηριακές διαταραχές, προβλήματα σε μύες, τένοντες και νεύρα που συνεχίστηκαν πολύ μετά τη διακοπή του φαρμάκου.

Υπό την πίεση του κοινού, η Αμερικανική Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) αναγνώρισε την κατάσταση αυτή το 2015, αποκαλούμενη ως αναπηρία που σχετίζεται με φθοροκινολόνη. Σε ειδικές ακροάσεις επιτροπών για τα φάρμακα, ο οργανισμός περιέγραψε πώς από 1.122 τέτοιες περιπτώσεις, 178 άτομα, ή 16 τοις εκατό, είχαν καταστάσεις που επηρεάζουν τουλάχιστον δύο διαφορετικά συστήματα του σώματος, συμπεριλαμβανομένης της καρδιάς και του κεντρικού νευρικού συστήματος, που κράτησαν εννέα χρόνια.6

Η Τ.A., συνήγορος ασθενούς που κατέθεσε κατά τις ακροάσεις, είπε ότι ανέπτυξε σοβαρά προβλήματα μετά από αρκετές συνταγές φλοξακιλλίνης και η ζωή της καταστράφηκε από υπερβολική κόπωση και πόνο στα νεύρα. "Έχασα τη δουλειά μου. Άλλαξε εντελώς η ζωή μου. Και δεν είμαι η μόνη. Υπάρχουν χιλιάδες άλλοι σαν κι εμένα. Μερικοί από αυτούς είναι παιδιά".

Αναφέρθηκαν 6.480 καταγραφές στις ακροάσεις, ατόμων που υπέστησαν βλάβες από αντιβιοτικά φθοροκινολόνης.

"Θα είσαι μια χαρά"

Ορισμένοι ασθενείς κατέθεσαν στην επιτροπή FDA το πώς τους είχαν διώξει οι γιατροί. Ο Χ.Τ., πρώην πυροσβέστης στη νότια Καλιφόρνια, είπε στις ακροάσεις ότι του είχε συνταγογραφηθεί λανθασμένα σιπροφλοξασίνη για κάτι που αποδείχθηκε ότι δεν ήταν μόλυνση, αλλά ένας μικρός τραυματισμός.

"Μετά από δύο εβδομάδες με έστειλαν σε ουρολόγο και του είπα για τον πόνο στα πόδια μου και για τις χιλιάδες ιστορίες που έχω διαβάσει στο διαδίκτυο ανθρώπων που βλάπτονται από αυτό το φάρμακο", δήλωσε ο Χ. στην ακρόαση. "Με επέκρινε και μου είπε να μείνω μακριά από το διαδίκτυο, ότι ήμουν νέος και υγιής και να συνεχίσω να παίρνω το αντιβιοτικό. Θα είμαι καλά." Αλλά ο Χ. δεν ήταν καλά. «Από εκεί που έπαιζα ποδόσφαιρο σε ομάδα και δούλευα σε μια σωματικά απαιτητική δουλειά, έφτασα στο σημείο να μην μπορώ να περπατήσω μέχρι το γραμματοκιβώτιό μου."

Για δεκαετίες, οι περισσότεροι γιατροί και ρυθμιστικοί οργανισμοί δεν ήθελαν να πιστέψουν ότι μια σύντομη πορεία αντιβιοτικών θα μπορούσε να έχει τόσο καταστροφικές συνέπειες για τη ζωή. Αλλά είναι σαφές τώρα ότι τα αντιβιοτικά μπορούν να προκαλέσουν μεγάλη καταστροφή.

Καταστροφή του μικροβιώματος

Τα αντιβιοτικά είναι πολύ αποτελεσματικοί δολοφόνοι, αλλά δεν κάνουν διακρίσεις. Είναι σαν μία βόμβα ναπάλμ στο μικροβίωμά μας. Οι ερευνητές εντόπισαν πρόσφατα 1.952 νέα βακτηριακά είδη στο ανθρώπινο έντερο.7 Η προσπάθεια να καταλάβουμε τον ρόλο καθενός από αυτά στη διατήρηση ή διαταραχή της υγείας μας μόλις ξεκίνησε.

Γνωρίζουμε ότι η οικολογία αυτών των μικροβίων είναι κρίσιμη για την ευημερία μας και αποτελούν το 70 έως 80 τοις εκατό του ανοσοποιητικού μας συστήματος. Δεν γνωρίζουμε ποια κρίσιμα μικρόβια μπορεί να εξαλείφουμε με κάθε δόση αντιβιοτικού, αλλά γενικά, όσο μεγαλύτερη ποικιλία μικροβίων έχουμε, τόσο καλύτερες είναι οι πιθανότητες καλής υγείας μας.

Μπορεί η έλλειψη μικροβίων να εξηγεί γιατί, για παράδειγμα, η χρήση αντιβιοτικών έχει αποδειχθεί εδώ και χρόνια ότι αυξάνει τον κίνδυνο φλεγμονώδους νόσου του εντέρου.8 Και γιατί μια μελέτη του 2017 διαπίστωσε ότι τα παιδιά που έλαβαν αντιβιοτικά τα πρώτα τρία χρόνια της ζωής τους διπλασιάστε τις πιθανότητες εμφάνισης άσθματος.9

Κατεστραμμένα μιτοχόνδρια

Οι περισσότεροι άνθρωποι εξακολουθούν να υποθέτουν ότι τα αντιβιοτικά δεν μπορούν να βλάψουν τα κύτταρά μας, όμως αυτό μπορεί να είναι τελικά ευσεβής πόθος. Αποδεικνύεται ότι τα μιτοχόνδρια - οι μικροσκοπικές μηχανές δομημένες όπως τα απλά βακτήρια ώστε να τροφοδοτούν με ενέργεια κάθε ανθρώπινο κύτταρο - μπορεί να είναι τυχαία θύματα των αντιβιοτικών.

Μια μελέτη του 2010 από ερευνητές της φαρμακευτικής εταιρείας Pfizer διαπίστωσε ότι ορισμένα αντιβιοτικά επηρεάζουν τα μιτοχόνδρια. Συγκεκριμένα, κάθε φάρμακο φθοροκινολόνης που εξέτασαν προκάλεσε ζημιά στα μιτοχόνδρια σε ανθρώπινα ηπατικά κύτταρα.

"Τα αντιβιοτικά διαταράσσουν επίσης τα κύτταρά μας, και με αρκετά βαρύ τρόπο", δήλωσε στο περιοδικό Nature το 2018 ο Τζέιμς Κόλινς, ιατρός στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Μασαχουσέτης στο Cambridge, ΜΑ. Το 2013, η ομάδα του ανέφερε ότι αρκετές κατηγορίες αντιβιοτικών ανέστειλαν τη μιτοχονδριακή λειτουργία σε μια σειρά κυττάρων θηλαστικών.

"Ήμασταν έκπληκτοι για το πόσο ισχυρό ήταν το αποτέλεσμα και πόσο κοινό ήταν το αποτέλεσμα σε διαφορετικές κατηγορίες. Τα μεγαλύτερα αποτελέσματα παρατηρήθηκαν στις κινολόνες. "10

Παράξενα αποτελέσματα

Πολλά συμπτώματα εξαιτίας των αντιβιοτικών όπως η αναπηρία που σχετίζεται με την φθοροκινολόνη ταιριάζουν στην εικόνα της μιτοχονδριακής τοξικότητας, ωστόσο άλλα είναι δύσκολο να εξηγηθούν, όπως η «καλοήθης» πυκνή ανάπτυξη μαύρων τριχών στη γλώσσα με τη χρήση μινοκυκλίνης.11 Το ίδιο ισχύει και για τη «σπάνια» απειλητική για τη ζωή ασθένεια Σύνδρομο Stevens-Johnson / τοξική επιδερμική νεκρόλυση, η οποία εκτιμάται ότι επηρεάζει δύο έως επτά εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως κάθε χρόνο.12

Σε έναν 38χρονο πατέρα από το Κολοράντο, δόθηκε συνταγή αντιβιοτικού για μόλυνση σταφυλλόκοκκου στη γνάθο του. Δύο εβδομάδες αργότερα, ο Τ.Ν. άρχισε να αισθάνεται έντονο κνησμό και κάψιμο με φουσκάλες που κάλυψαν γρήγορα το 90% του σώματός του, αναγκάζοντάς τον να τυφλωθεί για εβδομάδες. Το δέρμα του έπεσε, και οι μεμβράνες του στόματος έκαναν φουσκάλες, έτσι φαινόταν «σαν ζόμπι». Ιστός πλακούντα εμφυτεύτηκε χειρουργικά πάνω από τα μάτια του για να τα σώσει. Η κατάστασή του βελτιώθηκε σταδιακά, αλλά ήταν τυχερός που επέζησε.

Η Ρ.Μ. ήταν 36 ετών όταν ο γιατρός της τής έδωσε φθοροκινολόνη για να αντιμετωπίσει μία κολπίτιδα. Δύο εβδομάδες αργότερα, περπατούσε σε ένα πάρκινγκ όταν, έπεσε από τον πόνο, ο οποίος λέει ότι ήταν "χειρότερος από τις πέτρες στα νεφρά, που είχα." Ο αχίλλειος τένοντάς της είχε σπάσει. "Μπορούσα να δω στο ασθενοφόρο ότι η γάμπα μου είχε πρηστεί σε μέγεθος μπάλας του μπέιζμπολ". Αφαιρέθηκε ένας τένοντας στο μεγάλο δάχτυλό της για να επισκευάσει τον αχίλλειο, αλλά αυτή ήταν μόνο η πρώτη από τις 30 ρήξεις τένοντα που είχε η Ρ. στα επόμενα χρόνια από τότε που πήρε το φάρμακο.

Έκανε 24 χειρουργικές επεμβάσεις και δεν ξέρει εάν ή πότε θα χτυπήσει ξανά. Τα προβλήματα μνήμης, η ομίχλη του εγκεφάλου και οι κρίσεις που αντιμετώπιζε αρχικά έχουν υποχωρήσει.

Η τενοντίτιδα και η ρήξη τένοντα ήταν αναγνωρισμένες παρενέργειες των φθοροκινολονών πριν από την κυκλοφορία των φαρμάκων αυτών. Προστέθηκε μια αυστηρή προειδοποίηση στο φύλλο οδηγιών το 2008, δύο χρόνια μετά τη συνταγογράφηση της Ρ.

Ένας από τους χειρουργούς της συνέδεσε το πρόβλημά της με το αντιβιοτικό που της είχαν συνταγογραφήσει, αλλά ήταν πολύ αργά για να κάνει αγωγή. Και το χειρότερο από όλα ήταν ότι "Αποδείχθηκε ότι αρχικά δεν είχα ποτέ μόλυνση για να χρειαστεί αντιβιοτικό. Αν το είχα αφήσει, νομίζω ότι θα ένιωθα καλύτερα σε λίγες μέρες."

Πλήρης αποκάλυψη

Η φρικτή εμπειρία της Ρ. την οδήγησε να γίνει συνήγορος καταναλωτή / εκπρόσωπος ασθενών στις ακροάσεις του FDA. Είναι σαφές ότι κατανοεί καλύτερα τα θέματα των αντιβιοτικών από τους περισσότερους γιατρούς ή τους ρυθμιστές υγείας.

"Για τους αρχάριους", λέει, "το σύστημα αναφοράς ανεπιθύμητων ενεργειών του FDA MedWatch είναι εθελοντικό και η υπηρεσία γνωρίζει ότι λιγότερο από το 10% των γιατρών αναφέρουν ανεπιθύμητα συμβάντα. Επιπλέον, οι υπηρεσίες υγείας δεν διασφαλίζουν ότι οι γιατροί ενημερώνονται ή χρησιμοποιούν την εξουσία τους για να σταματήσουν πλήρως τις επικίνδυνες πρακτικές συνταγογράφησης, όπως η χρήση φθοροκινολόνης για απλή ιγμορίτιδα", προσθέτει η Ρ.

Μέρος της αιτίας είναι η χρηματοδότησή τους. Για παράδειγμα, "Ο FDA λαμβάνει το 50% της χρηματοδότησής του από τη φαρμακοβιομηχανία", αναφέρει. Από το 1992, όταν εισήχθησαν τα τέλη έγκρισης φαρμάκων, οι εταιρείες φαρμάκων έχουν γίνει «πελάτες» του FDA, δίνοντας οδηγίες αντί να κατευθύνονται.

Πολύ λίγο, πολύ αργά

"Το ζήτημα των αντιβιοτικών παραλληλίζεται πραγματικά την κρίση με τα οπιοειδή", λέει ο Άλαν Κάσελς, ερευνητής πολιτικής για τα φάρμακα στο Πανεπιστήμιο της Βικτώρια στον Καναδά και συγγραφέας τριών βιβλίων, συμπεριλαμβανομένου του βιβλίου: Selling Sickness: How the World's Biggest Pharmaceutical Companies Are Turning Us All Into Patients (Nation Books, 2006) (Πουλώντας ασθένεια: πώς οι μεγαλύτερες φαρμακευτικές εταιρείες του κόσμου μας μετατρέπουν όλους σε ασθενείς) "Παρόλο που υπήρξαν προειδοποιήσεις για στο χαρτί οδηγιών από την κυβέρνηση, τις περισσότερες φορές, είναι πολύ λίγο, πολύ αργά."

"Από την πλευρά τους, οι φαρμακευτικές εταιρείες εγκληματούν κατά συρροή, παραβιάζοντας το νόμο, πληρώνουν το πρόστιμο και στη συνέχεια παραβιάζουν τον νόμο ξανά", αναφέρει. "Τα μέσα ενημέρωσης δεν ασκούν την κριτική που θα έπρεπε και οι γιατροί δεν εξασφαλίζουν ότι τα φάρμακα αυτά θα συνταγογραφούνται σωστά".

Οι ασθενείς με εμπειρίες αντιβιοτικών όπως η Ρ.Μ. και η Κ.Σ. συμβουλεύουν τους ασθενείς να προσέχουν εκείνοι για τον εαυτό τους.

"Κρατώ μακριά από τους γιατρούς όσο περισσότερο μπορώ", λέει η Κ τώρα. "Αν πρέπει να τους συμβουλευτώ, θα καταστήσω σαφές ότι μπορούν να με συμβουλέψουν, αλλά θα λάβω εγώ τις αποφάσεις και θα αρνηθώ τα περισσότερα συνταγογραφούμενα φάρμακα."

"Ερευνήστε" πριν πάρετε οποιοδήποτε φάρμακο, συμβουλεύει η Ρ. "Εάν δεν έχετε όλες τις πληροφορίες, δεν μπορείτε να δώσετε συγκατάθεση. Διαβάστε το ένθετο φύλλο οδηγιών. Ψάξτε στο διαδίκτυο. Ξέρω ότι οι γιατροί δεν συμπαθούν το Google, αλλά λέω στους ανθρώπους, "Ψάξτε το στο Google. Και διαβάστε επιστημονικά περιοδικά."

Ασφαλέστερες εναλλακτικές προτάσεις

Η χρήση αντιβιοτικών για μολύνσεις συγκρίθηκε με τη χρήση όπλων για κυνήγι ελέφαντα όταν κάποιος θέλει να σκοτώσει ένα μυρμήγκι. Ακολουθούν ορισμένες ασφαλέστερες επιλογές που μπορείτε να δοκιμάσετε πρώτα, πριν καταφύγετε στην αντιβίωση.

Βιταμίνη C

Οι ισχυρισμοί του βραβευμένου με Νόμπελ Linus Pauling σχετικά με τη βιταμίνη C για την αντιμετώπιση των λοιμώξεων επικυρώνονται από ένα αυξανόμενο σώμα επιστημονικών στοιχείων, συμπεριλαμβανομένης μιας μελέτης του 2017 που δείχνει ότι η βιταμίνη C όταν χορηγείται ενδοφλεβίως (1,5 γραμμάρια κάθε 6 ώρες) σε ένα κοκτέιλ με θειαμίνη και υδροκορτιζόνη μείωσε το ποσοστό θανάτων σε νοσοκομείο από σήψη, μια απειλητική για τη ζωή λοίμωξη αίματος, από 40,4% σε 8,5%.13

Μια ανασκόπηση της βιβλιογραφίας το 2017 διαπίστωσε 148 δημοσιευμένες μελέτες σε ζώα που δείχνουν την ικανότητα της βιταμίνης C να προλαμβάνει ή να περιορίζει μολύνσεις που προκαλούνται από βακτήρια, ιούς και πρωτόζωα.

Μεταξύ των μελετών σε ανθρώπους, πέντε διαφορετικές κλινικές δοκιμές έδειξαν ότι η λήψη βιταμίνης C μπορεί να μειώσει στο μισό τον αριθμό των κρυολογημάτων σε σωματικά δραστήρια άτομα και τρεις έχουν δείξει ότι αποτρέπει την πνευμονία. Μία ελεγχόμενη δοκιμή ανέφερε επίσης οφέλη για ασθενείς με τέτανο.14

Οδηγίες: Για να μειώσετε τα κρυολογήματα, πάρτε τουλάχιστον 6 έως 8 γραμμάρια την ημέρα σε διαιρεμένες δόσεις. Για πιο σοβαρές λοιμώξεις, 1 γραμμάριο ανά ώρα έως ότου επιτευχθεί ανοχή στο έντερο.

Σκόρδο

Έχοντας χρησιμοποιηθεί από τους αρχαίους Έλληνες, Ρωμαίους και Αιγύπτιους, το σκόρδο υπήρξε από καιρό ένα όπλο επιλογής κατά της λοίμωξης. Βρετανοί ερευνητές πρόσφατα έμειναν «έκπληκτοι» όταν αναπαρήγαγαν μια συνταγή του 9ου αιώνα με σκόρδο, κρεμμύδι και χολή αγελάδας για μολύνσεις των ματιών και διαπίστωσαν ότι καταστρέφει τον ανθεκτικό στη μεθικιλλίνη χρυσίζοντα σταφυλλόκοκκο (MRSA).15

Το δραστικό συστατικό στο σκόρδο, η αλικίνη, έχει αποδειχθεί ότι καταπολεμά ισχυρά τα βακτηρίδια, τους μύκητες και τους ιούς που προκαλούν μόλυνση.16

Οδηγίες: Καταπιείτε μία σκελίδα καθημερινά για να αποτρέψετε μία μόλυνση. Αφαιρέστε το λεπτό φλούδι γύρω από μια σκελίδα σκόρδο, συνθλίψτε εκ των προτέρων, καταπιείτε ολόκληρο τη σκελίδα και πιείτε κάτι μετά.

Για την ασφαλή θεραπεία της μόλυνσης σε αυτί σε παιδιά: Τρίψτε μια σκελίδα σκόρδο σε μια κουταλιά της σούπας λάδι. Αφήστε τη για 30 λεπτά για να απελευθερώσετε το δραστικό συστατικό, την αλικίνη, στραγγίξτε, ζεστάνετε απαλά το λάδι σε ένα φλιτζάνι σε ζεστό νερό και απλώστε μέσα στο προσβεβλημένο αυτί κάθε μία ώρα μέχρι να βελτιωθούν τα συμπτώματα.

Μέλι

Το μέλι χρησιμοποιείται από τους Βιβλικούς χρόνους για επούλωση πληγών και ως φάρμακο για την εξάλειψη μόλυνσης. Σε σύγκριση με τις συμβατικές μεθόδους, βρέθηκε ότι ένας χειρουργικός επίδεσμος καλυμμένος με μέλι μειώνει σημαντικά τις χειρουργικές ουλές.17

Ειδικά το μέλι Manuka  είναι γνωστό ότι έχει ιδιαίτερα ισχυρές αντιμικροβιακές ιδιότητες και έχει αποδειχθεί ότι σκοτώνει 60 διαφορετικά βακτήρια, συμπεριλαμβανομένων του ανθεκτικών στα αντιβιοτικά Staphylococcus aureus (MRSA),18 και για την καταπολέμηση του Pseudomonas aeruginosa, ενός βακτήριου που προκαλεί δύσκολα θεραπεύσιμες πνευμονικές λοιμώξεις, ειδικά σε άτομα με κυστική ίνωση. Όταν συγκρίθηκε με τρία ισχυρά αντιβιοτικά σε ένα εργαστηριακό μοντέλο μιας τέτοιας λοίμωξης, το μέλι manuka ανέστειλε τα βακτήρια εκεί όπου δεν μπορούσαν οι υψηλές συγκεντρώσεις των αντιβιοτικών.19

Οδηγίες: Βεβαιωθείτε ότι αγοράζετε καλής ποιότητας μέλι Manuka από αξιόπιστη εταιρεία ή παραγωγό. Επιπρόσθετα, θα ήταν καλό να υπάρχουν μετρήσεις για τα επίπεδα του γλυοξάλης ή αιθανοδιάλης, ενός φυσικό αντιμικροβιακού παράγοντα.

Ρίγανη

To έλαιο ρίγανης, το οποίο περιέχει τις ισχυρές αντιμικροβιακές ενώσεις καρβακρόλη και θυμόλη, έχει αποδειχθεί ότι έχει ανασταλτική δράση σε ένα πλήθος βακτηρίων.20

Οδηγίες: Για να ανακουφίσετε τη ρινική συμφόρηση και να καταπολεμήσετε τις λοιμώξεις, τα κρυολογήματα και τις αλλεργίες, προσθέστε μερικές σταγόνες έλαιου ρίγανης σε μια μικρή κατσαρόλα με βραστό νερό. Προσέχοντας να μην καείτε από τον ατμό, τοποθετήστε το κεφάλι σας κάτω από μια πετσέτα πάνω από το δοχείο και αναπνέετε βαθιά. Μην το χρησιμοποιείτε εάν είστε αλλεργικοί σε άλλα βότανα της ίδιας οικογένειας φυτών όπως η λεβάντα, το φασκόμηλο, η μαντζουράνα και ο βασιλικός.

Βιβλιογραφικές αναφορές

1 Scand J Gastroenterol, 2017; 52: 617-23
2 Eur J Gastroenterol Hepatol, 2007; 19: 15-20
3 World Health Organization, WHO Report on Surveillance of Antibiotic Consumption, 2018.
4 J AOAC Int, 2018; 101: 1119-26; Orphanet J Rare Dis, 2010; 5: 39; Arch Intern Med, 1999; 159: 1185-94; Expert Opin Drug Saf, 2015; 14: 295-303
5 JAMA Intern Med, 2017; 177: 1308-15
6 US Food and Drug Administration, Joint Meeting of the Antimicrobial Drugs Advisory Committee and the Drug Safety and Risk Management Advisory Committee, November 5, 2015.
7 Nature, 2019; 568: 499-504
8 Am J Gastroenterol, 2011; 106: 2133-42
9 Pediatr Allergy Immunol, 2017; 28: 430-7
10 Nature, 2018; 555: 431-3; Sci Transl Med, 2013; 5: 192ra85
11 N Engl J Med, 2018; 379: e16
12 StatPearls, Stevens Johnson Syndrome (Toxic Epidermal Necrolysis), 2018
13 Chest, 2017; 151: 1229-38
14 Nutrients, 2017; 9: 339
15 BBC News, March 30, 2015
16 Appl Microbiol Biotechnol, 2001; 57: 282-6
17 Forsch Komplementmed 2016; 23: 12-5
18 Asian Pac J Trop Biomed, 2011; 1: 154-60
19 Front Microbiol, 2019; 10: 869
20 J Sci Food Agric, 2013; 93: 2707-14; Int J Mol Sci, 2017; 18: 1283

Κατηγορία Υγεία