Ενδοοικογενειακή βία: Πώς τα ανθοϊάματα μπορούν να βοηθήσουν στη διαχείρισή της

Κατηγορία Ανθοϊάματα
Τρίτη, 02 Ιουνίου 2020 08:32 Διαβάστηκε 936 φορές
Τεύχος 97 Μαρίνα Αγγελή, Ψυχίατρος - Ολιστική ψυχοθεραπεύτρια - Σύμβουλος Ανθοϊαμάτων.

Ο πρόσφατος υποχρεωτικός εγκλεισμός στον στενό ενδοοικογενειακό χώρο λόγω της επιδημίας έφερε στο προσκήνιο ένα μεγάλο αλλά συχνά αποσιωπούμενο ζήτημα: το πρόβλημα της βίας στις στενές διαπροσωπικές σχέσεις, στο ζευγάρι και στην οικογένεια. Οι συνθήκες αυτοπεριορισμού στον οικιακό χώρο στέρησαν από πολλούς τις συνήθεις ‘οδούς διαφυγής’ που παρέχει η δυνατότητα φυσικής απομάκρυνσης προκειμένου κάποιος να μπορέσει να ηρεμήσει, να ‘ξεδώσει’ και να αποφορτιστεί, να φύγει προσωρινά μακριά από αυτούς που γίνονται αιτία ή αφορμή στο να νοιώθει ένταση και να ‘παρηγορηθεί’ με την συντροφιά φίλων και γενικά άλλων ανθρώπων με τους οποίους δεν τον συνδέει μια τόση κοντινή σχέση ή ‘τον καταλαβαίνουν καλύτερα’. Με αυτόν τον τρόπο, πολλές καταστάσεις προϋπάρχουσας ενδοοικογενειακής βίας εκδηλώθηκαν εντονότερα και άλλες, λανθάνουσας προβληματικής έντασης και έντονης δυσφορίας, ήρθαν εκρηκτικά στο προσκήνιο.

Η βία μπορεί να είναι σωματική, συνηθέστερα λεκτική και ψυχολογική και πολλές φορές και τα δύο. Παραδοσιακά, συχνότερα ασκούν σωματική βία μέσα στο σπίτι οι άνδρες. Από την πλευρά τους οι γυναίκες διοχετεύουν συχνότερα την έντασή τους μέσα από λεκτική-ψυχολογική βία. Αν και η σωματική βία εμφανίζεται συνήθως περισσότερο απειλητική για τον αποδέκτη της, για τον προφανή λόγο του κινδύνου της ζωής ή του τραυματισμού μέσω της σωματικής απειλής, και οι δύο μορφές είναι εξαιρετικά επιβλαβείς για την ψυχική υγεία, συχνά μάλιστα η κάθε μία από αυτές προκαλεί την εμφάνιση ή την επιδείνωση της άλλης.

Ο φόβος της βίας, κυρίως μάλιστα της σωματικής, είναι ασφαλώς από τους μεγαλύτερους και είναι γνωστό ότι είναι ικανός να παραλύει τις αντιδράσεις του απειλούμενου ατόμου και να το εμποδίζει από του να αντισταθεί σ’ αυτήν, να αναζητήσει βοήθεια κλπ. Ένα πολύ κατάλληλο, άμεσα αποτελεσματικό ανθοΐαμα εδώ είναι το BLACK COHOSH (FES), που απευθύνεται ειδικά στο φόβο της βίας. Δίνει τεράστιο κουράγιο και συγχρόνως επιτυγχάνει μια άμεση ‘απομυθοποίηση’ της δύναμης του βίαιου ατόμου στα μάτια του αποδέκτη της βίας, έτσι ώστε ο αδύναμος αισθάνεται ότι η αντιμετώπιση της κατάστασης είναι πολύ ευκολότερη από ότι νόμιζε και σίγουρα απολύτως μέσα στα μέτρα των δυνατοτήτων του να αντιδράσει και να υπερασπιστεί τον εαυτό του ή/και να αναζητήσει βοήθεια. Aνθοϊάματα όπως το ROCK ROSE (Bach), WARATAH (Australian Bush) και γενικά ανθοϊάματα για τον τρόμο έχουν φυσικά ένδειξη εδώ. Το ανθοΐαμα CENTAURY (Bach) είναι αναντικατάστατο όταν το άτομο-αποδέκτης βίας αδυνατεί να αντισταθεί, να επιδείξει δυναμισμό και να απαιτήσει το σταμάτημα της βίας. Το CERATO (Bach) θα φέρει διαύγεια στην αντίληψη και την συχνά μπερδεμένη κρίση του φοβισμένου αυτού ατόμου ως προς το τι συμβαίνει πραγματικά, τι είναι σωστό και τι λάθος, αν έχει δίκιο ή άδικο κλπ. Το LARCH (Bach) και γενικά ανθοϊάματα για αύξηση της αυτοπεποίθησης είναι συχνά απαραίτητα για ενίσχυση του ατόμου που γίνεται αποδέκτης βίας και βελτίωση της αυτό-εικόνας του στην αντιμετώπιση των μακροχρόνιων ιδίως καταστάσεων βίας.

Σε μια προσπάθεια θεραπευτικής προσέγγισης του τεράστιου αυτού προβλήματος, σκόπιμο είναι να μας απασχολήσουν και οι βαθύτερες διαπροσωπικές δυσκολίες που συνιστούν το υπόβαθρο για την εμφάνιση του φαινομένου της βίας. Οι περισσότεροι θα συμφωνήσουμε καταρχήν ότι στις περισσότερες περιπτώσεις, η ενδοοικογενειακή βία και μάλιστα η σωματική δεν είναι σκόπιμη και συνειδητά ελεγχόμενη αλλά αποτελεί μάλλον ένα ξέσπασμα. Συχνά το άτομο που την ασκεί αισθάνεται άσχημα και πριν και κατά τη διάρκεια και μετά την έκφραση της βίας και ομολογεί ότι ‘δεν μπόρεσε να διατηρήσει τον αυτοέλεγχό του’. Όσοι γνωρίζουν έστω και λίγο τα ανθοϊάματα Bach, εύκολα θα αναγνωρίσουν εδώ την ανάγκη για CHERRY PLUM. Η ανάγκη για το ανθοΐαμα αυτό είναι άμεση και τεράστια και η βοήθειά του καθοριστική, θα είναι καλό όμως να χρησιμοποιηθεί συστηματικά από το άτομο με αυτού του είδους την ευαισθησία στο νευρικό του σύστημα και όχι μόνο περιστασιακά και ‘κατόπιν εορτής’.

Ιδιαίτερα επιβαρυντικός παράγοντας στην επικοινωνία στις στενές προσωπικές και οικογενειακές σχέσεις είναι η ‘δυσανεξία’ που αναπτύσσεται απέναντι σε αυτό που βιώνουμε ως ελαττώματα του άλλου. Μια τέτοια στάση μπορεί να φορτίζει το βίαιο άτομο αλλά και το περιβάλλον του. Πολλοί άνθρωποι θυμώνουν και εκνευρίζονται αφόρητα με κάποιες συνήθειες ή συμπεριφορές του συντρόφου, των παιδιών, των γονιών ή πεθερικών τους κλπ. Το ανθοΐαμα BEECH (Bach) θα μαλακώσει τη διάθεση και θα μας κάνει να δούμε πιο ανάλαφρα και με πολύ περισσότερη επιείκεια και συγκαταβατικότητα τα ελαττώματα και τις αδυναμίες των άλλων, βελτιώνοντας θεαματικά την ψυχική ατμόσφαιρα που επικρατεί στο χώρο και εξασφαλίζοντας πολύ πιο πρόσφορες συνθήκες για την συζήτηση και την αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων με καλοσύνη και θετική διάθεση από όλες τις πλευρές.

Το ανθοΐαμα WILLOW (Bach) και αντίστοιχα το DAGGER HAKEA (Australian Bush) μετασχηματίζουν τα εκρηκτικά συναισθήματα πικρίας και οργής που μπορεί να προκαλούν τα λάθη και η εν γένει συμπεριφορά των οικείων, έτσι ώστε η μεν ατμόσφαιρα μέσα στο σπίτι να αποφορτίζεται και να θετικοποιείται, το δε άτομο να απελευθερώνεται από τα φοβερά δεσμά και τον φαύλο κύκλο που δημιουργεί η αίσθηση ότι η κατάστασή μας, ψυχολογικά και πρακτικά, δεν μπορεί παρά να εξαρτάται από το πώς μας συμπεριφέρονται οι άλλοι.

Πολλοί άνθρωποι γίνονται βίαιοι επειδή αδυνατούν να εκφραστούν κατάλληλα λεκτικά. Στη συλλογή της Flower Essence Society (FES), το SNAPDRAGON αφορά την αγριότητα της λεκτικής έκφρασης και τα εχθρικά ξεσπάσματα που οφείλονται σε καταπιεσμένη ή μη-κατάλληλα διοχετευόμενη λίμπιντο (verbal aggression and hostility; repressed or misdirected libido). Για το άτομο όμως που καταπιέζεται και φοβάται ή δεν μπορεί να εκφραστεί, ‘καταπίνει το θυμό του’ ή έστω κάποια στιγμή δεν αντέχει άλλο και ξεσπά έντονα χωρίς παρόλαυτα να αισθανθεί ανακούφιση και ηρεμία μετά, το ανθοΐαμα SNAPDRAGON (Pegasus) είναι αυτό που θα βοηθήσει (προσοχή: παρότι έχουν το ίδιο όνομα, οι ενδείξεις και οι ιδιότητες των δύο αυτών ανθοϊαμάτων είναι τελείως διαφορετικές!). Με αυτό το Snapdragon ξεμπλοκάρει η ικανότητα έκφρασης του θυμού, τη στιγμή που πρέπει (τη στιγμή που προκαλείται και βιώνεται), στο βαθμό που αντιστοιχεί στην περίσταση και με τρόπο κατάλληλο, χωρίς το άτομο να γίνεται επιθετικό και λεκτικά βίαιο, και με τρόπο που μετά νοιώθει ανακούφιση και ηρεμία, χωρίς να υπάρχει πλέον ένταση και θυμός μέσα του. Ο συνδυασμός του Snapdragon της Pegasus με το gem elixir CALLAGANITE (Pegasus) είναι εξαιρετικός, καθώς το Callaganite διευκολύνει την έκφραση από καρδιάς, ώστε ο άνθρωπος να μπορεί να μεταδώσει πραγματικά το πώς αισθάνεται, το τι συμβαίνει στην καρδιά και στην ψυχή του, έτσι ώστε ο άλλος να τον ακούσει πραγματικά και να τον καταλάβει, ξεφεύγοντας από την αντιπαλότητα και την επιθετική-αμυντική στάση που τηρούσε ως τότε.

Η CALENDULA (FES) θα μετατρέψει την κακοποιητική λεκτική έκφραση (verbal abuse) σε ευγενικό, μελιστάλαχτο λόγο. 

Μορφή συναισθηματικής βίας στις σχέσεις αποτελεί συχνά η ανάγκη ελέγχου των άλλων. Ο έλεγχος μπορεί να ασκείται είτε με τρόπο έμμεσα χειριστικό, π.χ. με υπερβολικές εκφράσεις αγάπης, συναισθηματικού πόνου και αίσθησης εγκατάλειψης αν ο σύντροφος ή τα παιδιά δεν κάνουν αυτό που το άτομο επιθυμεί, όπως στην περίπτωση του CHICORY (Bach) είτε με άμεση, ανοικτή δικτατορικότητα του τύπου ‘θα κάνεις αυτό που σου λέω, αλλιώς αλίμονό σου!’, που συναντάμε στην περίπτωση του VINE (Bach). Το ανθοΐαμα Chicory, ιδιαίτερα κατάλληλο στο να εξισορροπεί την πληγωμένη συναισθηματικότητα και την ανάγκη προσκόλλησης που καταλήγει σε εξάρτηση και -συνήθως μη-συνειδητό, ακούσιο πλην όμως αφόρητο για τους οικείους- έλεγχο είναι ικανό να μεταβάλλει σε σύντομο χρόνο πολλές ενδοοικογενειακές σχέσεις από πραγματική κόλαση σε παράδεισο. 

Φαίνεται ότι οι περισσότεροι από τους ανθρώπους, κυρίως άνδρες, που καταλήγουν στο να γίνονται βίαιοι στις κοντινές τους σχέσεις, το κάνουν επειδή δεν έχουν αναπτύξει την ικανότητα του να εκφράζουν τα συναισθήματά τους με διαφορετικό τρόπο. Όταν πιεστούν και η εσωτερική πίεση ξεπεράσει κάποιο όριο, ξεσπούν με τον μόνο τρόπο που γνωρίζουν: με ένταση και σωματική βία. Ένα ανθοΐαμα ίσως εκ των ουκ άνευ στην περίπτωση αυτή είναι το ORANGE SPIKED PEA από την συλλογή Australian Living Essences (προσοχή και εδώ: πρόκειται για διαφορετική συλλογή από την γνωστή σε πολλούς Australian Bush Essences). Το Orange Spiked Pea θα εξοπλίσει το βίαιο άτομο με την αναγκαία εκφραστική ικανότητα ώστε να διοχετεύει την έντασή του μέσα από κατάλληλη λεκτική έκφραση και να επικοινωνεί αποτελεσματικά αντί του να επιτίθεται. Περιγράφεται ως κατάλληλο στο να ‘ενισχύσει πλήρη έκφραση, ικανότητα ανταπόκρισης (response) και ικανότητα για λεκτικοποίηση (articulation, ικανότητα να διατυπώσει κάποιος τα συναισθήματά του με λέξεις, με λόγο) χωρίς να εξαγριώνεται ή να ωθείται σε βία’. Πρόκειται για διαδικασία προφανώς ανεκτίμητη στην προσπάθεια μετασχηματισμού του συγκεκριμένου μηχανισμού αντίδρασης στο stress.

Το IMPATIENS (Bach) και γενικότερα ανθοϊάματα που προάγουν την υπομονή θα καταπραΰνουν το βίαιο άτομο προκειμένου να αντιδρά ηρεμότερα, με περισσότερη ψυχραιμία και χωρίς βιασύνη.

Πολύ συχνά, άτομα τα οποία γίνονται αποδέκτες βίας στις συντροφικές τους σχέσεις δεν είναι σε θέση να αντιλαμβάνονται ικανοποιητικά τα μηνύματα και τις διαθέσεις που εκπέμπουν η στάση και η συμπεριφορά του άλλου. Μοιάζει σαν να μην κατανοούν το πότε είναι η στιγμή να νοιώσουν την αίσθηση του κινδύνου, το τι προδιαθέτει ή και προκαλεί το βίαιο ξέσπασμα του άλλου, επομένως δεν είναι σε θέση να αποφύγουν τη βία ή να πάρουν μέτρα αυτοπροστασίας. Γενικότερα, δεν είναι σε θέση να αντιληφθούν τα συναισθήματα των άλλων και γενικά τους κανόνες της επικοινωνίας, πράγμα που δυσκολεύει τις διαπροσωπικές σχέσεις στη ζωή τους. Πολύ βοηθητικό για την σταδιακή ανάπτυξη αυτής της άκρως απαραίτητης κοινωνικής δεξιότητας είναι το ανθοΐαμα KANGAROO PAW (Australian Bush). Χρήσιμο επίσης θα αποδειχθεί το CHESTNUT BUD (Bach) στο να αντιληφθεί κανείς ‘τα κουμπιά’ του άλλου και τι να κάνει ώστε να αποφεύγει ανάλογα ξεσπάσματα.

Το HOLLY (Bach) θα βοηθήσει στις περιπτώσεις όπου η βία αποτελεί εκδήλωση ζηλοτυπίας ή και έλλειψης εμπιστοσύνης προς τον σύντροφο. Το RED CHESTNUT (Bach) θα βοηθήσει στις καταστάσεις μεγάλης συναισθηματικής εξάρτησης, προσκόλλησης και ανησυχίας για τους γονείς κλπ, κατάσταση πολύ συνηθισμένη στην ελληνική οικογένεια, που κάνει πολύ δύσκολη τη χάραξη ορίων στη ζωή και γίνεται συχνά αιτία μεγάλων τριβών και εντάσεων στο ζευγάρι. Τέλος το WALNUT (Bach) θα μειώσει την ευαλωτότητα στους επηρεασμούς από τρίτους ως προς αυτά που τα άτομα έχουν αποφασίσει και επιδιώκουν συνειδητά.


 Αγγελή

Η Μαρίνα Αγγελή είναι ιατρός με ειδίκευση στην ψυχιατρική, εκπαίδευση στην Συστημική Ψυχοθεραπεία και πολυετή ενασχόληση με εναλλακτικές θεραπείες και κυρίως με τη μέθοδο των Ανθοϊαμάτων και τις θεραπευτικές εφαρμογές τους στην αντιμετώπιση ψυχολογικών προβλημάτων. Έχει γράψει πολλά άρθρα και εργασίες για τα Ανθοϊάματα καθώς και το βιβλίο 'Ανθοθεραπεία με τα Ιάματα Μπαχ'. Είναι ιδρυτικό μέλος και νυν πρόεδρος της Ελληνικής Ανθοϊαματικής Εταιρείας.