Yoga και Διαλογισμός

Κατηγορία Yoga
Σάββατο, 21 Σεπτεμβρίου 2019 08:01 Διαβάστηκε 551 φορές
Τεύχος 93 Βασίλης Μαυρομάτης

Διαλογισμός, μία πανάρχαια μεθοδολογία

«Λέγεται ότι η Ινδία είναι η μόνη χώρα στον κόσμο η οποία έχει ανάμεσα στους γιους της μυημένους, οι οποίοι κατέχουν τη γνώση και των επτά υποσυστημάτων και το κλειδί του συστήματος της αρχαίας μαγείας…» Έλενα Π. Μπλαβάτσκυ.

Υπάρχουν κάποια αρχαία κείμενα αλλά και υπαινιγμοί που αποδίδουν συγκαλυμμένα την ύπαρξη ενός μεγάλου πολιτισμού που υπήρχε πολλές χιλιάδες χρόνια πριν το Χριστό (μεταξύ 80-100.000 ετών π.Χ.), που άνθισε στην κεντρική Ασία και συγκεκριμένα στις Ινδίες, στην κοιλάδα του Ινδού, όπως ονομάζεται. Πρόκειται για ένα μεγάλο πανάρχαιο πολιτισμό όπως αναφέρεται στις Βέδες (αρχαίο Ινδουιστικό κείμενο τουλάχιστον 5.000 ετών), που επηρεάστηκε από ένα μεταναστευτικό ρεύμα Ατλάντων που έφθασε εκεί στην Κεντρική Ασία εκείνη την εποχή και τον καλύπτει ένα πέπλο μυστηρίου. Εκεί σ’ αυτή την περιοχή αναπτύχθηκε η 5η ανθρωπότητα που αποσπάστηκε από την 4η την Ατλάντεια, σύμφωνα πάντα με τις αρχαίες πηγές.

Τα τέσσερα Yugas

Στη συνέχεια αυτής της παράδοσης ο Μανού ο πανάρχαιος Ινδός σοφός και νομοθέτης που δημιούργησε τους νόμους της Ινδικής κοινωνίας το λεγόμενο «Manava Dharma-Satra» (οι νόμοι του Μανού), περιέγραψε τα τέσσερα γένη των ανθρώπων με πρώτο το Χρυσό γένος Satya ή Crita Yuga. Παρόμοια καταγραφή έχει κάνει και ο Έλληνας Ησίοδος που έχει περιγράψει τα γένη αυτά σε πέντε διαβαθμίσεις με παρόμοιο τρόπο. Περιγράφοντας τη Χρυσή αυτή εποχή ο κώδικας του Μανού αναφέρει: «Στην περίοδο της Κρίτα Γιούγκα, η δικαιοσύνη ήταν πλήρης… τότε κανένα κέρδος δεν αποκόμιζαν οι άνθρωποι από την αδικία…».

Kali Yuga (Κάλι Γιούγκα) είναι για τα αρχαία κείμενα των Βεδών η εποχή του εκφυλισμού και της φαυλότητας. Κάλι σημαίνει διαμάχη και ανταγωνισμός και δεν έχει κάποια σχέση με τη Θεά Κάαλι που σημαίνει χρόνος. Σύμφωνα με τις Βέδες υπάρχουν τέσσερις μεγάλοι περίοδοι τις οποίες διέρχεται ο κόσμος, ως μέρος του μεγάλου κύκλου των Yuga. Τα άλλα τρία είναι η Satya ή Crita Yuga (η Χρυσή εποχή), η Treta Yuga και η Dvapara Yuga. Σύμφωνα με Ινδικές αστρονομικές πραγματείες το Kali Yuga ξεκίνησε τα μεσάνυχτα της 18ης Φεβρουαρίου του 3102π.Χ. σύμφωνα με το Ιουλιανό ημερολόγιο και μάλλον έχουμε φθάσει στο τέλος του.

Το κάθε ολοκληρωμένο Mahayuga (η συνολική χρονική περίοδος των τεσσάρων Yuga μαζί) θεωρείται παραδοσιακά ότι διαρκεί γύρω στα 20.000 με 24.500 έτη. Η Πτώση της Ισημερίας ή ο Μέγας Ενιαυτός που γίνεται κάθε 25.772 έτη και αποτελεί τη μετατόπιση του άξονα περιστροφής της γης συμπίπτει αρκετά με το Mahayuga. Άλλωστε το 24.500 έτη είναι μία ερμηνεία στο περίπου που έγινε από νεώτερους Ινδούς αστρονόμους, οπότε μπορεί να υπάρχει μία κάποια ανακρίβεια στους υπολογισμούς. Οι περισσότερες ερμηνείες των Ινδουιστικών γραφών πιστεύουν ότι η Γη είναι ήδη στο τέλος της περιόδου αυτής, όπου αρχίζει ο κύκλος ξανά με την Satya ή Crita Yuga. Πρόσφατα επιστήμονες ανακάλυψαν ότι η αντιστροφή των μαγνητικών πόλων της γης έχει ήδη ξεκινήσει. Ίσως είμαστε στο τέλος της Kali Yuga περιόδου…

Οι Βέδες αναφέρουν ότι ο ανθρώπινος πολιτισμός εκφυλίζεται πνευματικά καθ' όλη τη διάρκεια του Kali Yuga. Αναφέρεται ως η σκοτεινή περίοδος, κυρίως γιατί οι άνθρωποι βρίσκονται όσο πιο μακριά είναι δυνατό από την πνευματική υπόστασή τους, ο υλισμός, η απληστία, ο ανταγωνισμός, η πτώση των ηθών και της πνευματικότητας, χαρακτηρίζουν αυτή την περίοδο. Οι αρρώστιες και η θνησιμότητα κυριαρχούν, οι τέχνες και οι επιστήμες ευτελίζονται, οι δε άνθρωποι γίνονται ψεύτες και υποκριτές, ενώ η εγκληματικότητα και οι πόλεμοι κυριαρχούν. Αντίθετα κατά την περίοδο της Satya Yuga οι άνθρωποι ήταν πολύ πιο ηθικοί και πιο πνευματικοί, είναι η εποχή της αλήθειας και της τελειότητας. Η γη έτρεφε από μόνη της τους ανθρώπους, η αγάπη και η καλοσύνη κυριαρχούσαν. Δεν υπήρχαν πόλεμοι ούτε αντιμαχόμενες θρησκείες, ούτε δυστυχία στις κοινωνίες των ανθρώπων. Όλα αυτά σύμφωνα πάντα με τα αρχαία κείμενα των Βεδών. Ο διαλογισμός ως μεθοδολογία σύμφωνα με αρχαίες αναφορές φαίνεται ότι προέρχεται από εκείνη την τόσο αρχαία και πνευματική περίοδο.

Η εποχή των swami ή γκουρού

Στην εποχή μας ο διαλογισμός είναι ευρέως γνωστός σε όλο τον πλανήτη. Μέσα από διάφορους σοφούς (swami) ή γκουρού που ταξίδεψαν σε πολλές ηπείρους και χώρες του πλανήτη μας, ο διαλογισμός έχει γίνει γνωστός στο ευρύ κοινό τα τελευταία χρόνια. Ο διαλογισμός εμφανίστηκε αρχικά όταν η Yoga μετανάστευσε στις Η.Π.Α. στα τέλη του 18ου αιώνα. Συγκεκριμένα ο Swami Vivekananda ήταν το πρώτο πρόσωπο που έφερε τη Yoga στην Αμερική το 1893, κατ’ εντολή του δασκάλου του γκουρού Sri Ramakrishna. Στόχος των σοφών Ινδών swami ή γκουρού που ακολούθησαν κατά κύματα στον 19ο και 20ο αιώνα αυτή την μετάδοση της γνώσης στη Δύση, ήταν η πνευματική αφύπνιση των Δυτικών ανθρώπων.

Τέλος η Hatha Yoga μέσω της πρακτικής των asanas και των γιόγκα μαθημάτων, έκανε τον διαλογισμό καθημερινότητα σε κάθε γειτονιά και σε κάθε αθλητικό κέντρο των πόλεων της Δύσης.

Η γενική έννοια του διαλογισμού

Η λέξη meditate προέρχεται από το λατινικό meditari, που σημαίνει σκέφτομαι ή εξετάζω. Το «Med» είναι η ρίζα αυτής της λέξης και σημαίνει «να λάβουμε τα κατάλληλα μέτρα». Στον πολιτισμό μας ο διαλογισμός μπορεί να ερμηνευτεί με διαφορετικούς τρόπους. Για παράδειγμα μπορεί κάποιος να διαλογιστεί δηλαδή να σκεφτεί, ή να εξετάσει, μια πορεία δράσης που έχει επιλέξει. Ή επίσης κάποια-ος να σκεφτεί και να διαλογιστεί σχετικά με τα ηθικά ζητήματα που μαστίζουν τη σημερινή κοινωνία και άλλα παρόμοια.

Με τον ορισμό του λεξικού ο διαλογισμός «meditation» ορίζεται ως μία μορφή πνευματικής συγκέντρωσης που επιτυγχάνεται με τη βαθιά χαλάρωση και την απομάκρυνση κάθε σκέψης και εξωτερικών ερεθισμάτων από τη συνειδητότητα του διαλογιζομένου. Σκοπός του διαλογισμού είναι η άντληση γνώσης ή και εμπειριών άμεσα, χωρίς τη χρήση των αισθητηρίων οργάνων του ανθρώπου, ή οποιασδήποτε πηγής πληροφόρησης. Ο διαλογισμός μπορεί επίσης να υποδηλώνει μια λατρευτική άσκηση περισυλλογής, ή ένα στοχαστικό λόγο κυρίως φιλοσοφικού χαρακτήρα.

Γιόγκα και διαλογισμός

Πολλοί αρχαίοι πολιτισμοί και παραδοσιακά συστήματα του κόσμου μας έχουν αναπτύξει ευρέως το διαλογισμό. Παρομοίως και στην αρχαία φιλοσοφική μέθοδο της Yoga υπάρχει αυτή η εξαίρετη πρακτική που έχει σχεδιαστεί για να πραγματώσει την ένωση και τη διασύνδεση των νοημόνων ζώντων οργανισμών δηλαδή των ανθρώπων, με την βαθύτερη ουσία τους. Αυτή η θεμελιώδης ενότητα του έξω και του μέσα, της ύλης με το πνεύμα αναφέρεται στη γιόγκικη παράδοση ως advaita. Ο διαλογισμός είναι η πρακτική εμπειρική μεθοδολογία αυτής της ένωσης. Η μεθοδολογία του διαλογισμού είναι απλή και μπορούμε όλοι να τη χρησιμοποιήσουμε. Απαιτεί να συγκεντρώνει κάποια-ος την προσοχή του σε ένα και μοναδικό πράγμα τη συγκεκριμένη στιγμή που το επιλέγει. Ο διαλογισμός είναι το μέσο εκείνο που θα συνδέσει τα αποκομμένα μεταξύ τους διαφορετικά ενεργειακά πεδία που υφίστανται στην ανθρώπινη ύπαρξη μεταξύ τους.

Η επιστήμη του διαλογισμού

Η αρχαίες φιλοσοφικές μέθοδοι δεν ήταν μόνο θεωρίες αλλά συμπεριλάμβαναν και εμπειρικές εφαρμογές, γι’ αυτό ήταν και επιστημονικές. Δηλαδή υπήρχε η γνώση αλλά ακολουθούσε και η πρακτική και ο διαλογισμός είναι μία από αυτές τις πρακτικές. Ο διαλογισμός είναι επιστημονική μεθοδολογία γιατί έχει τα απαραίτητα εχέγγυα που απαιτούνται: πείραμα, αποτέλεσμα και επαλήθευση. Κάνεις το πείραμα μέσω της πρακτικής, βιώνεις το αποτέλεσμα στο σώμα σου και τέλος έρχεται η επαλήθευση του πειράματός σου με τις κλινικές εξετάσεις.

Maya και ψευδαίσθηση

Τους τελευταίους αιώνες αυτές οι δύο μεθοδολογίες, φιλοσοφία και επιστήμη, διαχωρίστηκαν. Η σύγχρονη επιστήμη έμεινε στα αποτελέσματα μίας κατάστασης χωρίς να εξετάζει τα αίτια (Ιατρική, Βιολογία, Αστρονομία κ.ά.). Όμως η σύγχρονη Κβαντική Φυσική του Πλανκ, του Αϊνστάιν και του Χάιζενμπεργκ, ένωσε ξανά αυτό το χάσμα. Η Κβαντική Φυσική έχει αποδείξει ότι το σώμα μας δεν είναι τίποτε άλλο παρά συμπυκνωμένη ενέργεια. Ο Έλληνας φιλόσοφος Πύρρων ιδρυτής της Σκεπτιστικής Σχολής έλεγε ότι: «Το σώμα μας είναι μία πλάνη, δημιουργημένη από το νου μας… και κάθε φαινόμενο περιλαμβανομένου και του σώματός μας είναι μία εκδήλωση των υποατομικών δυνάμεων και των ενεργειών τους…». Ο Πύρρων είχε μυηθεί στην πρακτική του διαλογισμού όταν ακολούθησε τον Μ. Αλέξανδρο στις Ινδίες, όταν μυήθηκε στα εκεί μυστήρια. Στη Yoga ο κόσμος μας λέγεται maya, που σημαίνει ψευδαίσθηση. Όπως στη γνωστή κινηματογραφική ταινία το matrix είναι παντού. Πώς διαπιστώνεται αυτό; Κοιτάξτε από μακριά ένα δασώδες βουνό, θα παρατηρήσετε πάνω του μία θολή μπλε ανοιχτή επιφάνεια που δεν διακρίνεται τίποτα άλλο, ούτε δέντρα, ούτε αυτοκίνητα, ούτε ζωντανά όντα και το κυριότερο δεν διακρίνεται το πραγματικό του χρώμα. Όσο πλησιάζει κάποιος πιο κοντά του το χρώμα αλλάζει και γίνεται πιο σκούρο μπλε και σταδιακά όσο πλησιάζει κι άλλο, τότε γίνεται πρασινωπό. Τα δέντρα δεν ξεχωρίζουν ακόμα. Αν πλησιάσει ακόμα πιο κοντά τότε το βουνό θα αρχίσει σταδιακά να παίρνει πράσινο χρώμα και να βλέπει τα δέντρα το χώμα και τα βράχια, αν πλησιάσει κι άλλο τότε θ’ αρχίσει να διακρίνει τους ανθρώπους, τα αυτοκίνητα και ακόμα πιο κοντά θα διακρίνει τα έντομα… Οι άνθρωποι έχουμε βασιστεί πολύ στην αίσθηση της όρασης και αυτό είναι λανθασμένο. Αυτή είναι η maya ή ψευδαίσθηση, ή viparyaya ή λανθασμένη αντίληψη. Ο Δημόκριτος ο ατομικός φιλόσοφος έλεγε ότι «στην πραγματικότητα δεν ξέρουμε τίποτα για το τι συμβαίνει γύρω μας, καθώς η αλήθεια είναι κρυμμένη σε μεγάλο βάθος…». Γύρω μας υπάρχει ένας ωκεανός σκοτεινής ύλης και σκοτεινής ενέργειας που κατακλύζει κάθε σημείο και γωνιά του πλανήτη μας, του ηλιακού συστήματος, του σύμπαντος και εμείς δεν έχουμε ιδέα γι’ αυτό. Πλέουμε και ζούμε μέσα σε αυτή την θάλασσα ενέργειας χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε. Είμαστε κατά κάποιο τρόπο ενωμένοι με αυτή την ενέργεια και εμείς έχουμε την αίσθηση ότι είμαστε αποκομμένοι και ζούμε ως ατομικότητες και ότι γύρω μας υπάρχει ένα τεράστιο κενό. Αυτό είναι η Maya, το matrix, η ψευδαίσθηση…

Κι εδώ έρχεται η επιστήμη του διαλογισμού που θα μας βοηθήσει να αρχίσουμε να βιώνουμε και να αντιλαμβανόμαστε την πραγματικότητα με την σύνδεση του «έξω με το μέσα και του πάνω με το κάτω», όπως μας λέει και ο Ερμής ο Τρισμέγιστος, για να αποκτήσουμε την pramana, κατάσταση στην οποία ο νους πλέον αρχίζει να αντανακλά την πραγματικότητα. Αυτό είναι ένα σπουδαίο έργο του διαλογισμού.

Βασίλειος Μαυρομάτης: Ομοιοπαθητικός, Φυσικοπαθητικός, Yoga instruction - Hatha Yoga
email: bmavromatis@gmail.com