Σάββατο, 21 Σεπτεμβρίου 2019 08:01

Yoga και Διαλογισμός

Διαλογισμός, μία πανάρχαια μεθοδολογία

«Λέγεται ότι η Ινδία είναι η μόνη χώρα στον κόσμο η οποία έχει ανάμεσα στους γιους της μυημένους, οι οποίοι κατέχουν τη γνώση και των επτά υποσυστημάτων και το κλειδί του συστήματος της αρχαίας μαγείας…» Έλενα Π. Μπλαβάτσκυ.

Υπάρχουν κάποια αρχαία κείμενα αλλά και υπαινιγμοί που αποδίδουν συγκαλυμμένα την ύπαρξη ενός μεγάλου πολιτισμού που υπήρχε πολλές χιλιάδες χρόνια πριν το Χριστό (μεταξύ 80-100.000 ετών π.Χ.), που άνθισε στην κεντρική Ασία και συγκεκριμένα στις Ινδίες, στην κοιλάδα του Ινδού, όπως ονομάζεται. Πρόκειται για ένα μεγάλο πανάρχαιο πολιτισμό όπως αναφέρεται στις Βέδες (αρχαίο Ινδουιστικό κείμενο τουλάχιστον 5.000 ετών), που επηρεάστηκε από ένα μεταναστευτικό ρεύμα Ατλάντων που έφθασε εκεί στην Κεντρική Ασία εκείνη την εποχή και τον καλύπτει ένα πέπλο μυστηρίου. Εκεί σ’ αυτή την περιοχή αναπτύχθηκε η 5η ανθρωπότητα που αποσπάστηκε από την 4η την Ατλάντεια, σύμφωνα πάντα με τις αρχαίες πηγές.

Τα τέσσερα Yugas

Στη συνέχεια αυτής της παράδοσης ο Μανού ο πανάρχαιος Ινδός σοφός και νομοθέτης που δημιούργησε τους νόμους της Ινδικής κοινωνίας το λεγόμενο «Manava Dharma-Satra» (οι νόμοι του Μανού), περιέγραψε τα τέσσερα γένη των ανθρώπων με πρώτο το Χρυσό γένος Satya ή Crita Yuga. Παρόμοια καταγραφή έχει κάνει και ο Έλληνας Ησίοδος που έχει περιγράψει τα γένη αυτά σε πέντε διαβαθμίσεις με παρόμοιο τρόπο. Περιγράφοντας τη Χρυσή αυτή εποχή ο κώδικας του Μανού αναφέρει: «Στην περίοδο της Κρίτα Γιούγκα, η δικαιοσύνη ήταν πλήρης… τότε κανένα κέρδος δεν αποκόμιζαν οι άνθρωποι από την αδικία…».

Kali Yuga (Κάλι Γιούγκα) είναι για τα αρχαία κείμενα των Βεδών η εποχή του εκφυλισμού και της φαυλότητας. Κάλι σημαίνει διαμάχη και ανταγωνισμός και δεν έχει κάποια σχέση με τη Θεά Κάαλι που σημαίνει χρόνος. Σύμφωνα με τις Βέδες υπάρχουν τέσσερις μεγάλοι περίοδοι τις οποίες διέρχεται ο κόσμος, ως μέρος του μεγάλου κύκλου των Yuga. Τα άλλα τρία είναι η Satya ή Crita Yuga (η Χρυσή εποχή), η Treta Yuga και η Dvapara Yuga. Σύμφωνα με Ινδικές αστρονομικές πραγματείες το Kali Yuga ξεκίνησε τα μεσάνυχτα της 18ης Φεβρουαρίου του 3102π.Χ. σύμφωνα με το Ιουλιανό ημερολόγιο και μάλλον έχουμε φθάσει στο τέλος του.

Το κάθε ολοκληρωμένο Mahayuga (η συνολική χρονική περίοδος των τεσσάρων Yuga μαζί) θεωρείται παραδοσιακά ότι διαρκεί γύρω στα 20.000 με 24.500 έτη. Η Πτώση της Ισημερίας ή ο Μέγας Ενιαυτός που γίνεται κάθε 25.772 έτη και αποτελεί τη μετατόπιση του άξονα περιστροφής της γης συμπίπτει αρκετά με το Mahayuga. Άλλωστε το 24.500 έτη είναι μία ερμηνεία στο περίπου που έγινε από νεώτερους Ινδούς αστρονόμους, οπότε μπορεί να υπάρχει μία κάποια ανακρίβεια στους υπολογισμούς. Οι περισσότερες ερμηνείες των Ινδουιστικών γραφών πιστεύουν ότι η Γη είναι ήδη στο τέλος της περιόδου αυτής, όπου αρχίζει ο κύκλος ξανά με την Satya ή Crita Yuga. Πρόσφατα επιστήμονες ανακάλυψαν ότι η αντιστροφή των μαγνητικών πόλων της γης έχει ήδη ξεκινήσει. Ίσως είμαστε στο τέλος της Kali Yuga περιόδου…

Οι Βέδες αναφέρουν ότι ο ανθρώπινος πολιτισμός εκφυλίζεται πνευματικά καθ' όλη τη διάρκεια του Kali Yuga. Αναφέρεται ως η σκοτεινή περίοδος, κυρίως γιατί οι άνθρωποι βρίσκονται όσο πιο μακριά είναι δυνατό από την πνευματική υπόστασή τους, ο υλισμός, η απληστία, ο ανταγωνισμός, η πτώση των ηθών και της πνευματικότητας, χαρακτηρίζουν αυτή την περίοδο. Οι αρρώστιες και η θνησιμότητα κυριαρχούν, οι τέχνες και οι επιστήμες ευτελίζονται, οι δε άνθρωποι γίνονται ψεύτες και υποκριτές, ενώ η εγκληματικότητα και οι πόλεμοι κυριαρχούν. Αντίθετα κατά την περίοδο της Satya Yuga οι άνθρωποι ήταν πολύ πιο ηθικοί και πιο πνευματικοί, είναι η εποχή της αλήθειας και της τελειότητας. Η γη έτρεφε από μόνη της τους ανθρώπους, η αγάπη και η καλοσύνη κυριαρχούσαν. Δεν υπήρχαν πόλεμοι ούτε αντιμαχόμενες θρησκείες, ούτε δυστυχία στις κοινωνίες των ανθρώπων. Όλα αυτά σύμφωνα πάντα με τα αρχαία κείμενα των Βεδών. Ο διαλογισμός ως μεθοδολογία σύμφωνα με αρχαίες αναφορές φαίνεται ότι προέρχεται από εκείνη την τόσο αρχαία και πνευματική περίοδο.

Η εποχή των swami ή γκουρού

Στην εποχή μας ο διαλογισμός είναι ευρέως γνωστός σε όλο τον πλανήτη. Μέσα από διάφορους σοφούς (swami) ή γκουρού που ταξίδεψαν σε πολλές ηπείρους και χώρες του πλανήτη μας, ο διαλογισμός έχει γίνει γνωστός στο ευρύ κοινό τα τελευταία χρόνια. Ο διαλογισμός εμφανίστηκε αρχικά όταν η Yoga μετανάστευσε στις Η.Π.Α. στα τέλη του 18ου αιώνα. Συγκεκριμένα ο Swami Vivekananda ήταν το πρώτο πρόσωπο που έφερε τη Yoga στην Αμερική το 1893, κατ’ εντολή του δασκάλου του γκουρού Sri Ramakrishna. Στόχος των σοφών Ινδών swami ή γκουρού που ακολούθησαν κατά κύματα στον 19ο και 20ο αιώνα αυτή την μετάδοση της γνώσης στη Δύση, ήταν η πνευματική αφύπνιση των Δυτικών ανθρώπων.

Τέλος η Hatha Yoga μέσω της πρακτικής των asanas και των γιόγκα μαθημάτων, έκανε τον διαλογισμό καθημερινότητα σε κάθε γειτονιά και σε κάθε αθλητικό κέντρο των πόλεων της Δύσης.

Η γενική έννοια του διαλογισμού

Η λέξη meditate προέρχεται από το λατινικό meditari, που σημαίνει σκέφτομαι ή εξετάζω. Το «Med» είναι η ρίζα αυτής της λέξης και σημαίνει «να λάβουμε τα κατάλληλα μέτρα». Στον πολιτισμό μας ο διαλογισμός μπορεί να ερμηνευτεί με διαφορετικούς τρόπους. Για παράδειγμα μπορεί κάποιος να διαλογιστεί δηλαδή να σκεφτεί, ή να εξετάσει, μια πορεία δράσης που έχει επιλέξει. Ή επίσης κάποια-ος να σκεφτεί και να διαλογιστεί σχετικά με τα ηθικά ζητήματα που μαστίζουν τη σημερινή κοινωνία και άλλα παρόμοια.

Με τον ορισμό του λεξικού ο διαλογισμός «meditation» ορίζεται ως μία μορφή πνευματικής συγκέντρωσης που επιτυγχάνεται με τη βαθιά χαλάρωση και την απομάκρυνση κάθε σκέψης και εξωτερικών ερεθισμάτων από τη συνειδητότητα του διαλογιζομένου. Σκοπός του διαλογισμού είναι η άντληση γνώσης ή και εμπειριών άμεσα, χωρίς τη χρήση των αισθητηρίων οργάνων του ανθρώπου, ή οποιασδήποτε πηγής πληροφόρησης. Ο διαλογισμός μπορεί επίσης να υποδηλώνει μια λατρευτική άσκηση περισυλλογής, ή ένα στοχαστικό λόγο κυρίως φιλοσοφικού χαρακτήρα.

Γιόγκα και διαλογισμός

Πολλοί αρχαίοι πολιτισμοί και παραδοσιακά συστήματα του κόσμου μας έχουν αναπτύξει ευρέως το διαλογισμό. Παρομοίως και στην αρχαία φιλοσοφική μέθοδο της Yoga υπάρχει αυτή η εξαίρετη πρακτική που έχει σχεδιαστεί για να πραγματώσει την ένωση και τη διασύνδεση των νοημόνων ζώντων οργανισμών δηλαδή των ανθρώπων, με την βαθύτερη ουσία τους. Αυτή η θεμελιώδης ενότητα του έξω και του μέσα, της ύλης με το πνεύμα αναφέρεται στη γιόγκικη παράδοση ως advaita. Ο διαλογισμός είναι η πρακτική εμπειρική μεθοδολογία αυτής της ένωσης. Η μεθοδολογία του διαλογισμού είναι απλή και μπορούμε όλοι να τη χρησιμοποιήσουμε. Απαιτεί να συγκεντρώνει κάποια-ος την προσοχή του σε ένα και μοναδικό πράγμα τη συγκεκριμένη στιγμή που το επιλέγει. Ο διαλογισμός είναι το μέσο εκείνο που θα συνδέσει τα αποκομμένα μεταξύ τους διαφορετικά ενεργειακά πεδία που υφίστανται στην ανθρώπινη ύπαρξη μεταξύ τους.

Η επιστήμη του διαλογισμού

Η αρχαίες φιλοσοφικές μέθοδοι δεν ήταν μόνο θεωρίες αλλά συμπεριλάμβαναν και εμπειρικές εφαρμογές, γι’ αυτό ήταν και επιστημονικές. Δηλαδή υπήρχε η γνώση αλλά ακολουθούσε και η πρακτική και ο διαλογισμός είναι μία από αυτές τις πρακτικές. Ο διαλογισμός είναι επιστημονική μεθοδολογία γιατί έχει τα απαραίτητα εχέγγυα που απαιτούνται: πείραμα, αποτέλεσμα και επαλήθευση. Κάνεις το πείραμα μέσω της πρακτικής, βιώνεις το αποτέλεσμα στο σώμα σου και τέλος έρχεται η επαλήθευση του πειράματός σου με τις κλινικές εξετάσεις.

Maya και ψευδαίσθηση

Τους τελευταίους αιώνες αυτές οι δύο μεθοδολογίες, φιλοσοφία και επιστήμη, διαχωρίστηκαν. Η σύγχρονη επιστήμη έμεινε στα αποτελέσματα μίας κατάστασης χωρίς να εξετάζει τα αίτια (Ιατρική, Βιολογία, Αστρονομία κ.ά.). Όμως η σύγχρονη Κβαντική Φυσική του Πλανκ, του Αϊνστάιν και του Χάιζενμπεργκ, ένωσε ξανά αυτό το χάσμα. Η Κβαντική Φυσική έχει αποδείξει ότι το σώμα μας δεν είναι τίποτε άλλο παρά συμπυκνωμένη ενέργεια. Ο Έλληνας φιλόσοφος Πύρρων ιδρυτής της Σκεπτιστικής Σχολής έλεγε ότι: «Το σώμα μας είναι μία πλάνη, δημιουργημένη από το νου μας… και κάθε φαινόμενο περιλαμβανομένου και του σώματός μας είναι μία εκδήλωση των υποατομικών δυνάμεων και των ενεργειών τους…». Ο Πύρρων είχε μυηθεί στην πρακτική του διαλογισμού όταν ακολούθησε τον Μ. Αλέξανδρο στις Ινδίες, όταν μυήθηκε στα εκεί μυστήρια. Στη Yoga ο κόσμος μας λέγεται maya, που σημαίνει ψευδαίσθηση. Όπως στη γνωστή κινηματογραφική ταινία το matrix είναι παντού. Πώς διαπιστώνεται αυτό; Κοιτάξτε από μακριά ένα δασώδες βουνό, θα παρατηρήσετε πάνω του μία θολή μπλε ανοιχτή επιφάνεια που δεν διακρίνεται τίποτα άλλο, ούτε δέντρα, ούτε αυτοκίνητα, ούτε ζωντανά όντα και το κυριότερο δεν διακρίνεται το πραγματικό του χρώμα. Όσο πλησιάζει κάποιος πιο κοντά του το χρώμα αλλάζει και γίνεται πιο σκούρο μπλε και σταδιακά όσο πλησιάζει κι άλλο, τότε γίνεται πρασινωπό. Τα δέντρα δεν ξεχωρίζουν ακόμα. Αν πλησιάσει ακόμα πιο κοντά τότε το βουνό θα αρχίσει σταδιακά να παίρνει πράσινο χρώμα και να βλέπει τα δέντρα το χώμα και τα βράχια, αν πλησιάσει κι άλλο τότε θ’ αρχίσει να διακρίνει τους ανθρώπους, τα αυτοκίνητα και ακόμα πιο κοντά θα διακρίνει τα έντομα… Οι άνθρωποι έχουμε βασιστεί πολύ στην αίσθηση της όρασης και αυτό είναι λανθασμένο. Αυτή είναι η maya ή ψευδαίσθηση, ή viparyaya ή λανθασμένη αντίληψη. Ο Δημόκριτος ο ατομικός φιλόσοφος έλεγε ότι «στην πραγματικότητα δεν ξέρουμε τίποτα για το τι συμβαίνει γύρω μας, καθώς η αλήθεια είναι κρυμμένη σε μεγάλο βάθος…». Γύρω μας υπάρχει ένας ωκεανός σκοτεινής ύλης και σκοτεινής ενέργειας που κατακλύζει κάθε σημείο και γωνιά του πλανήτη μας, του ηλιακού συστήματος, του σύμπαντος και εμείς δεν έχουμε ιδέα γι’ αυτό. Πλέουμε και ζούμε μέσα σε αυτή την θάλασσα ενέργειας χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε. Είμαστε κατά κάποιο τρόπο ενωμένοι με αυτή την ενέργεια και εμείς έχουμε την αίσθηση ότι είμαστε αποκομμένοι και ζούμε ως ατομικότητες και ότι γύρω μας υπάρχει ένα τεράστιο κενό. Αυτό είναι η Maya, το matrix, η ψευδαίσθηση…

Κι εδώ έρχεται η επιστήμη του διαλογισμού που θα μας βοηθήσει να αρχίσουμε να βιώνουμε και να αντιλαμβανόμαστε την πραγματικότητα με την σύνδεση του «έξω με το μέσα και του πάνω με το κάτω», όπως μας λέει και ο Ερμής ο Τρισμέγιστος, για να αποκτήσουμε την pramana, κατάσταση στην οποία ο νους πλέον αρχίζει να αντανακλά την πραγματικότητα. Αυτό είναι ένα σπουδαίο έργο του διαλογισμού.

Βασίλειος Μαυρομάτης: Ομοιοπαθητικός, Φυσικοπαθητικός, Yoga instruction - Hatha Yoga
email: bmavromatis@gmail.com

Κατηγορία Yoga
Παρασκευή, 13 Σεπτεμβρίου 2019 08:30

Διαλογισμός: Μετρώντας ώρες και οφέλη

«Στην αρχή δεν συμβαίνει τίποτα, στη μέση δεν μένει τίποτα, στο τέλος δεν φεύγει τίποτα…». Η αινιγματική φράση του διακεκριμένου θιβετιανού ποιητή, γιόγκι και σοφού του 12ου αιώνα, Jetsun Milarepa, συγκεντρώνει την προσδοκία της διαδρομής στην  διαλογιστική πρακτική, από την αρχή της γνωριμίας με τον διαλογισμό μέχρι την ώρα της προσφοράς προς στον διαλογιζόμενο.

Ερμηνεύοντας τα λόγια του θιβετιανού ποιητή  θα λέγαμε ότι στην αρχή της διαλογιστικής πρακτικής ελάχιστα έως καθόλου πράγματα αλλάζουν μέσα  μας. Έπειτα από αρκετή εξάσκηση παρατηρούμε κάποιες αλλαγές στον τρόπο που υπάρχουμε, οι οποίες, ωστόσο, έρχονται και φεύγουν. Ωστόσο, καθώς η πρακτική σταθεροποιείται οι αλλαγές γίνονται σταθερές και μόνιμες χωρίς διακυμάνσεις.

Ο διαλογισμός, μια πορεία λίγων λεπτών, χιλιάδων ωρών ή ακόμη και μιας ολόκληρης ζωής, προσφέρει στον διαλογιζόμενο μετρήσιμα «κέρδη» που αφορούν στα επίπεδα της υγείας του, στην συναισθηματική, στην πνευματική, στη σωματική του κατάσταση.

Από μερικά λεπτά έως χιλιάδες ώρες…

Η σχέση με τον διαλογισμό είναι ποιοτική αλλά και ποσοτική. Μια γενική παραδοχή υποστηρίζει ότι απαιτούνται 10.000 ώρες πρακτικής για να μάθει κανείς κάποια δεξιότητα. Ποια είναι, άραγε, η αντίστοιχη, ικανότητα έπειτα από 10.000 ώρες διαλογισμού;

Κάποιοι εξισώνουν 10.000 ώρες διαλογισμού με ένα «διδακτορικό στην ευτυχία», λέει χαρακτηριστικά ο Giovanni Dienstmann, meditation teacher, με περισσότερες από 9.000 ώρες διαλογισμού στο ενεργητικό του. Άλλοι μιλούν για ειρήνη, συναισθηματική ελευθερία, ηρεμία, αυτογνωσία, απελευθέρωση ή μη προσκόλληση.

Ο διαλογισμός δεν είναι ο μοναδικός τρόπος ανάπτυξης ικανοτήτων, είναι, όμως, ένας αποτελεσματικός τρόπος επισημαίνει  ο Dienstmann προσθέτοντας ότι πρόκειται για μία άσκηση που ξεδιπλώνεται σε πολλά επίπεδα.

Όσο πιο συχνά ασκούμαστε με σταθερότητα, σωστή στάση και τεχνική, τόσο περισσότερα μπορούμε να πάρουμε…

Πόση ώρα πρέπει να διαλογίζομαι για να δω αποτελέσματα

Δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα για την απάντηση της συγκεκριμένης ερώτησης υποστηρίζει η Σαρα Λαζάρ, Ph.D στον τομέα της Νευροεπιστήμης και του Διαλογισμού στο Harvard University. Κάποιες μελέτες υποδεικνύουν ότι ακόμη και 5 έως 10 λεπτά διαλογισμού μπορούν να προσφέρουν οφέλη στον διαλογιζόμενο. Άλλες μελέτες, σύμφωνα με την ίδια πηγή, δείχνουν ότι υπάρχει συσχέτιση μεταξύ της ποσότητας της αλλαγής των συμπτωμάτων και της χρονικής διάρκειας της πρακτικής, δηλαδή εκείνων που εξασφάλιζαν τα μεγαλύτερα οφέλη.

Ωστόσο, τα αποτελέσματα των μελετών χαρακτηρίζονται μεταβλητά.

Οι περισσότεροι καθηγητές διαλογισμού, πάντως, συστήνουν να παρακολουθεί κανείς μία συνεδρία την εβδομάδα, στην οποία ασκείται για 35-40 λεπτά και στην συνέχεια να ασκείται μόνος του από 5 έως 45 λεπτά καθημερινά. Όπως και με κάθε μορφή άσκησης, το να απέχει κάποιος μερικές μέρες από το πρόγραμμά του δεν έχει επιπτώσεις στην συνολική προσπάθειά του.

12 μικρές αλλαγές σε 15 λεπτά…

Σύμφωνα με τον Reader’s Digest, μελέτες συγκλίνουν στο γεγονός ότι μόλις 15 λεπτά διαλογισμού την ημέρα, μπορεί να έχουν θετικές επιπτώσεις στην υγεία μας, ξεκινώντας από το στρες και φτάνοντας μέχρι λειτουργία της καρδιάς και του στομάχου, πολλές φορές μάλιστα άμεσα.

Μια από τις πρώτες θετικές επιπτώσεις του διαλογισμού είναι ο περιορισμός της αίσθησης του πόνου. Σύμφωνα με έρευνα του πανεπιστημίου Leeds Beckett, μόλις δέκα λεπτά διαλογισμού ημερησίως είναι αρκετά, ώστε να μειωθούν τα επίπεδα άγχους, να βελτιωθεί η ανοχή στον πόνο και να μειωθεί η ανάγκη σε παυσίπονα.

Ψηλά στη λίστα που καταγράφει τα οφέλη του διαλογισμού είναι η καρδιά.  Η καρδιακή λειτουργία φαίνεται να ωφελείται από την TM μια συγκεκριμένη μορφή διαλογισμού, όπως φάνηκε από έρευνα μεταξύ αφροαμερικανών, οι οποίοι έπασχαν από καρδιακές παθήσεις με κακή, μάλιστα, πρόγνωση. Εδώ η πρακτική της ΤΜ φαίνεται ότι μείωσε την πιθανότητα καρδιακής προσβολής και εγκεφαλικού επεισοδίου.

Ακόμη, ο διαλογισμός συμβάλλει σε έναν πιο ήρεμο ύπνο, χωρίς τις παρενέργειες των υπνωτικών χαπιών, ενώ θετική εμφανίζεται η επίδρασή του κα στην απώλεια βάρους.

Επίσης βοηθά και στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων του ευερέθιστου εντέρου και της φλεγμονώδους νόσου του εντέρου, καθώς και στη διαχείριση του άγχους και την εσωτερική μας ηρεμία.

Ο διαλογισμός μπορεί ακόμη να αντιμετωπίσει τις αντιδράσεις στα γονίδιά μας που προκαλούν κατάθλιψη, χαρίζοντάς μας περισσότερες ευτυχισμένες μέρες,

Η βελτιωμένη μνήμη, καθώς και οι βελτιωμένες ικανότητες αντιμετώπισης καταστάσεων συμπεριλαμβάνονται στα δώρα του διαλογισμού.

Πολλές φορές η διαλογιστική πρακτική μας βοηθά να αποκτήσουμε και το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στις επιδόσεις μας –πχ με τον αθλητισμό, ενώ καθοριστική είναι η συμβολή οποιασδήποτε μορφής διαλογισμού  στην ανακούφιση από το άγχος.

Οι τεχνικές διαλογισμού είναι επίσης ιδανικές στην ελαχιστοποίηση συμπεριφορών εθισμού, είτε από oπιοειδή, είτε από τρόφιμα ή φάρμακα…

Στη σύγχρονη καταναλωτική κοινωνία ακολουθούμε τις τάσεις της μόδας και της βιομηχανίας της ευεξίας για να είμαστε υγιείς. Η καλή φυσική κατάσταση, οι κανόνες προσωπικής υγιεινής και φροντίδας θεωρούνται πλέον δεδομένα στην καθημερινότητά μας.

Με την τακτική γυμναστική εξασφαλίζουμε μεγαλύτερη αντοχή και καλύτερη υγεία. Ο διαλογισμός μπορεί να φροντίσει με υπευθυνότητα το νου μας και η εξάσκηση να μας συντροφεύει σε ένα ταξίδι εμπειριών και ανακαλύψεων που ενδυναμώνει μέρα με τη μέρα σώμα και ψυχή.

Πηγή: «Ο δρόμος προς τη μόνιμη Μεταμόρφωση», Daniel Coleman & Richard J. Davedson - Εκδόσεις Πεδίο, washigtonpost.comReaders Digest, Lazar Lab

Κατηγορία Υγεία
Παρασκευή, 26 Απριλίου 2019 07:52

Η επιστήμη της Αγάπης : Loving Kindness Meditation

Μερικά κέρματα στο μεταλλικό κουτάκι του άστεγου στο κέντρο της πόλης, οι ανώνυμες δωρεές μικρότερης ή μεγαλύτερης αξίας, η προσφορά από το υστέρημά μας σε λογαριασμούς αλληλεγγύης μετά από τεράστιες φυσικές καταστροφές ή για την αντιμετώπιση ασθενειών… Η ανθρωπιά, η φιλανθρωπία, η προσφορά, η αγάπη και η καλοσύνη γίνονται πολλές φορές αυθόρμητα για όλους μας στάση ζωής. Και όταν αυτό γίνει μια συνειδητή πραγματικότητα επηρεάζει θετικά ακόμη και την υγεία μας.

Οι τρεις λέξεις που περιγράφουν την «επιστήμη» της καλοσύνης είναι ο διαλογισμός της αγάπης και της καλοσύνης –Loving Kindness Meditation. Η εκμάθηση και η άσκηση της αγάπης και μιας άνευ όρων καλοσύνης μπορεί να επηρεάσει τη στάση, τις προοπτικές ακόμη και τα επίπεδα της υγείας μας.

Ο συγκεκριμένος τύπος διαλογισμού εστιάζεται στην ανάπτυξη αισθημάτων καλής θέλησης, ευγένειας και ζεστασιάς προς τους άλλους. Η συμπόνια, η καλοσύνη και η ενσυναίσθηση θεωρούνται πολύ βασικά συναισθήματα. Η έρευνα δείχνει ότι ο διαλογισμός της αγάπης και της καλοσύνης προσφέρει πολλά οφέλη τα οποία  κυμαίνονται από την ευημερία και την ανακούφιση από την ασθένεια έως τη βελτίωση της συναισθηματικής νοημοσύνης:

Καλοσύνη και θαλπωρή χωρίς όρια

O διαλογισμός αγάπης και καλοσύνης, έχει σχεδιαστεί ώστε να καλλιεργεί συναισθήματα θαλπωρής και καλοσύνης, χωρίς όρους σε όλους τους ανθρώπους, συμπεριλαμβανομένου και του εαυτού μας. Σε πρόσφατη έρευνα στην οποία συμμετείχαν 38 άτομα  με υψηλά επίπεδα αυτοκριτικής, αποδεδείχθηκε πως μετά από επτά εβδομάδες καθημερινής πρακτικής εξάσκησης τεχνικών διαλογισμού αγάπης και καλοσύνης, μειώθηκε η αυτοκριτική τάση και αυξήθηκε η αυτό-συμπόνια. Η τεχνική που βασίζεται στην καθοδηγούμενη αναφορά ευγενικών λέξεων και θερμών αισθημάτων προς τον εαυτό μας και προς το σύνολο των ανθρώπων, φαίνεται να καθησυχάζει και να φροντίζει εκείνον που την ασκεί, εξισορροπώντας τις αυτοκριτικές/επικριτικές σκέψεις και εκφράσεις.

Η διαλογιστική τεχνική Loving Kindness Meditation, η οποία ασκείται εδώ και χρόνια στην ανατολή,  αποτελεί μια ήρεμη, στοχαστική πρακτική που επικεντρώνει τη σκέψη στην περιοχή της καρδιάς και ενθαρρύνει θερμές, τρυφερές σκέψεις, πιθανώς για ένα αγαπημένο πρόσωπο. Πρωταρχικός στόχος του διαλογισμού της αγάπης  και της καλοσύνης είναι να αποκτά το άτομο μία άνευ όρων καλοσύνη απέναντι στον εαυτό του αλλά και απέναντι στους άλλους,  Ακόμη, το βοηθά να κατανοήσει, να συνειδητοποιήσει  τα συναισθήματά του και να είναι σε θέση να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τα αρνητικά συναισθήματα.

Ο διαλογισμός Loving Kindness (LKM) οδηγεί τους ανθρώπους σε διαφορετικά στάδια, συμπεριλαμβανομένης της εστίασης στον εαυτό τους, στη συνέχεια επικεντρώνεται σε έναν καλό φίλο, έπειτα εστιάζει σε ένα ουδέτερο άτομο, ενώ τελειώνει με έμφαση σε ένα δύσκολο και αρνητικό άτομο. Το LKM έχει σχεδιαστεί για να δεχτεί ότι ακόμη και οι αρνητικές σκέψεις και συναισθήματα αποτελούν ένα φυσικό, και μάλιστα υγιές, μέρος της ζωής.

Σύμφωνα με μελέτη, οι άνθρωποι που ασκούσαν LKM μία ώρα την εβδομάδα ένιωθαν εντονότερα θετικά συναισθήματα, όπως αγάπη, ικανοποίηση και χαρά.

Θετική επίδραση στην υγεία

Η Mayo Clinc έχει καταγράψει κάποια από τα θετικά οφέλη του LKM στην υγεία μας, τα οποία αφορούν μάλιστα μερικά από τα πιο κοινά προβλήματα της σύγχρονης εποχής.

Πιο συγκεκριμένα, τα τεκμηριωμένα οφέλη για την υγεία από την άσκηση LKM περιλαμβάνουν:

- Μειωμένο πόνο και ένταση από ημικρανίες

-Περιορισμό των  συμπτωμάτων κατάθλιψης

-Ακόμη θεωρείται πολύ πιθανό ο διαλογισμός της αγάπης να διατηρεί τη νεότητα, επιβραδύνοντας τη διαδικασία γήρανσης. Μελέτες διαπιστώνουν  ότι οι γυναίκες που ασκούν LKM έχουν μεγαλύτερα σε μέγεθος τελομερή, τα οποία είναι σαν μικρά τελικά πώματα στο DNA μας. Τα μικρότερου μεγέθους τελομερή έχουν συσχετιστεί με την ταχύτερη γήρανση.

- Και τα καλύτερα έπονται, καθώς οι επιστήμονες εκτιμούν  ότι ακόμη και μικρές δόσεις LKM μπορούν να βοηθήσουν. Μια μελέτη διαπίστωσε ότι μια 10λεπτη συνεδρία του LKM αύξησε τα συναισθήματα της κοινωνικής σύνδεσης και των θετικών συναισθημάτων προς τους άλλους.

Η καλοσύνη στην πράξη

Από την θεωρία στην πράξη ο δρόμος δεν φαίνεται να είναι πολύ μακρύς. Η καλοσύνη στην πράξη βρίσκεται στα βήματα της καθημερινότητάς μας. Μπορούμε να θέσουμε ως στόχο να είμαστε πιο φιλικοί στις σχέσεις μας με τους άλλους. Μπορούμε να συμπεριφερθούμε με καλοσύνη στον συνάδελφό μας, να έχουμε μια φιλική κουβέντα με τον γείτονα ή να κρατήσουμε την πόρτα του ασανσέρ για την ηλικιωμένη κυρία που έρχεται. Κι ακόμη να αφιερώσουμε χρόνο για ένα αγαπημένο πρόσωπο που μας έχει ανάγκη…

Οι πράξεις με τις οποίες βοηθούμε τους άλλους ενεργοποιούν πραγματικά το μέρος του εγκεφάλου μας που μας κάνει να αισθανθούμε την ευχαρίστηση. Επίσης, απελευθερώνουν μια ορμόνη που ονομάζεται ωκυτοκίνη, η οποία βοηθάει στη διαμόρφωση κοινωνικών αλληλεπιδράσεων και συναισθημάτων - όσο υψηλότερα είναι τα επίπεδα ωκυτοκίνης μας, τόσο πιο μεγάλη η γενναιοδωρία μας.

Και καθώς η καλοσύνη μας εξαπλώνεται θα διαπιστώσουμε εκείνο που διαπιστώνει και η έρευνα: ότι η γενναιοδωρία  μπορεί να είναι μεταδοτική.

Οι θετικές σκέψεις για τους ανθρώπους που βρίσκονται γύρω μας, ένα ημερολόγιο με τα πράγματα για τα οποία είμαστε ευγνώμονες αυτή την εβδομάδα και δέκα λεπτά διαλογισμού, είναι μια καλή αρχή για να κάνουμε την αγάπη και την ευγένεια  τρόπο ζωής σε κάθε μας σκέψη, σε κάθε μας βήμα…

Πηγές: Ιατρική Σχολή και Τμήμα Ψυχολογίας ΕΚΠΑ 
Philadelphia College of Osteopathic Medicine 
Mayo Clinic Stuff

Η Ντίνα Διονυσοπούλου γεννήθηκε στην Αθήνα και είναι επαγγελματίας δημοσιογράφος-μέλος της ΕΣΗΕΑ. Εργάζεται εδώ και 25 χρόνια στον έντυπο και ηλεκτρονικό Τύπο, ως ρεπόρτερ αλλά και ως συντάκτρια ύλης. Πιστεύει ότι η δημοσιογραφία έχει πολλά ακόμη να προσφέρει και πως για τα αδιέξοδα υπάρχουν οι εναλλακτικοί δρόμοι.

Κατηγορία Αυτοβελτίωση

Carpe Diem ή αλλιώς «αδράξτε τη μέρα», παρότρυνε ο Ρόμπιν Ουίλιαμς τους μαθητές του συντηρητικού αριστοκρατικού σχολείου όπου δίδασκε, στην ταινία «ο Κύκλος των Χαμένων Ποιητών».

Στην πλήρως αυτοματοποιημένη και απόλυτα… digi εποχή μας, η ενσυνειδητότητα, για διαφορετικούς λόγους από εκείνους της βραβευμένης ταινίας, μας καλεί να αδράξουμε τη στιγμή.

Μέρος μιας πανάρχαιας μορφής διαλογισμού, η ενσυνειδητότητα, θα μπορούσε να πει κανείς, ότι αποκτά τα τελευταία χρόνια διαστάσεις μόδας. Μόδας, η οποία βασίζεται στις βαθιές ρίζες μiας διαλογιστικής πρακτικής με ευεργετική επίδραση σε σειρά επιβλαβών για την ανθρώπινη υγεία καταστάσεων, μεταξύ των οποίων και η σύγχρονη επιδημία του άγχους.

Τι είναι η ενσυνειδητότητα

Τα οφέλη της στον έλεγχο τους στρες την έχουν κάνει διάσημη τα τελευταία χρόνια, όχι μόνο σε ιατρικά κέντρα και κλινικές, αλλά και σε σχολεία και χώρους εργασίας σε κάθε γωνιά του πλανήτη, ακόμη και στον αμερικανικό στρατό.

Τι ακριβώς είναι η ενσυνειδητότητα όμως;

Στους ερευνητικούς κύκλους επικρατεί συχνά σύγχυση για το τι σημαίνει ο όρος. Μάλιστα ορισμένοι τον χρησιμοποιούν ως «μπαλαντέρ» για όλα τα είδη του διαλογισμού, ενώ και στην καθημερινότητα μπορεί να αντιμετωπίζεται γενικά ως διαλογισμός. Στην πραγματικότητα αποτελεί μία από τις πολλές και ποικίλες μεθόδους που χρησιμοποιούνται.

Σύμφωνα με τον Τζον Κάμπατ Ζιν, ο οποίος ανέπτυξε για πρώτη φορά πρόγραμμα μείωσης του στρες μέσω της ενσυνειδητότητας, ο ορισμός της συνοψίζεται στην «επίγνωση που αναδύεται μέσα από την εμπρόθετη εστίαση της προσοχής, στην παρούσα στιγμή, και χωρίς κριτική διάθεση προς το ξετύλιγμα της εμπειρίας».

Ένα από τα μεγαλύτερα πανεπιστημιακά ιδρύματα σε ολόκληρο τον κόσμο, το Johns Hopkins, μας δίνει την αξία της ενσυνειδητότητας μέσα από μια απλή περιγραφή, την οποία ακολουθούν επίσης απλά ερωτήματα προς τον κοινό νου:

«Έχετε οδηγήσει ποτέ με το αυτοκίνητό σας και φθάνοντας στον προορισμό σας να συνειδητοποιήσετε ότι δεν θυμάστε απολύτως τίποτα από το ταξίδι σας; Ή, «έχετε φάει όλο το πακέτο με τα μπισκότα όταν το ανοίξατε για να πάρετε μόνο ένα;».

Όλα τα παραπάνω είναι δείγματα έλλειψης προσοχής. Και τελικά όταν ζούμε έτσι ζούμε τη ζωή μας… μισή.

Η ενσυνειδητότητα μάς βοηθά να είμαστε πιο συγκεντρωμένοι στις σκέψεις, στις ενέργειές μας, καθώς και σε όλα όσα συμβαίνουν γύρω μας, ακόμη και στα συναισθήματά μας.

Για την ιστορία της ενσυνειδητότητας…

Όταν ο Τζον Κάμπατ Ζιν παρουσίασε για πρώτη φορά το πρόγραμμά του με στόχο τη μείωση του στρες μέσω της ενσυνειδητότητας- Mindfulness Based Stress Reduction –MBSR, στο Ιατρικό Κέντρο του Γούστερ στο Πανεπιστήμιο της Μασαχουσέτης, ξεκίνησε σιγά-σιγά, απευθυνόμενος προσωπικά σε καθέναν από τους γιατρούς που εργάζονταν εκεί.

Τους ζήτησε να του παραπέμψουν ασθενείς τους, οι οποίοι αντιμετώπιζαν χρόνια νοσήματα και καταστάσεις όπως ο ανίατος πόνος, ασθενείς με νόσους όπως ο διαβήτης ή οι καρδιοπάθειες, που θα πρέπει να αντιμετωπίζονται για μια ζωή, καθώς και περιπτώσεις που χαρακτηρίζονται ως «ιατρικές αποτυχίες», καθώς δεν τις βοηθούν ούτε οι ναρκωτικές ουσίες.

Η πρόσκλησή του αντιμετωπίστηκε, παραδόξως, θετικά, χωρίς, ενδοιασμούς, και σε λίγο καιρό το πρόγραμμά του (Stress Reduction and Relaxation Program) έγινε γνωστό από στόμα σε στόμα, με τους ασθενείς που συμμετείχαν σε αυτό να το εγκωμιάζουν λέγοντας ότι βελτίωσε την ποιότητα ζωής τους.

Το πρόγραμμα αναπτύχθηκε και το 1995 επεκτάθηκε στο Κέντρο για την ενσυνειδητότητα στην ιατρική, την περίθαλψη και την κοινωνία (Center for Minfulness in Medicine, Health Care and Society) προκειμένου να στεγάσει τα ερευνητικά, κλινικά και επαγγελματικά εκπαιδευτικά προγράμματά του.

Σήμερα πολλά νοσοκομεία και κλινικές σε ολόκληρο τον κόσμο προσφέρουν την MBSR ως μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες μορφές διαλογισμού, με τα ισχυρότερα, μάλιστα, βιωματικά αποδεικτικά στοιχεία αναφορικά με τα οφέλη της.

Η MBSR δεν εφαρμόζεται μόνο για τους σκοπούς της ιατρικής περίθαλψης. Έγινε αφετηρία για το δημοφιλές κίνημα της ενσυνειδητότητας που βρίσκει εφαρμογή και θετικά αποτελέσματα στην ψυχοθεραπεία, στην εκπαίδευση, στους χώρους εργασίας.

Περισσότερες από 600 έρευνες μέχρι σήμερα

Το πρόγραμμα διδάσκεται σήμερα στα περισσότερα ιατρικά κέντρα της βόρειας Αμερικής, καθώς και σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες και βρίσκεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος της επιστημονικής κοινότητας. Είναι χαρακτηριστικό ότι μέχρι σήμερα έχουν δημοσιευτεί περισσότερες από 600 έρευνες για την συγκεκριμένη μέθοδο, οι οποίες αποκαλύπτουν το ευρύ φάσμα των ευεργετημάτων της.

Για παράδειγμα, όπου η ιατρική και η φαρμακολογία τα… βρίσκουν δύσκολα, όπως για παράδειγμα με την αντιμετώπιση του χρόνιου πόνου με φαρμακευτική αγωγή, αναλαμβάνει δράση η MBSR και μπορεί να βοηθήσει χωρίς τις αρνητικές συνέπειες της μακροχρόνιας χρήσης φαρμάκων. Μπορεί ακόμη να βοηθήσει και στη διαχείριση χρόνιων καταστάσεων και παθήσεων που συνδέονται με το στρες.

Μία από τις μεγαλύτερες μελέτες διεθνώς, η οποία εκπονήθηκε από ομάδα επιστημόνων του Πανεπιστημίου Johns Hopkins και βασίζεται στα ευρήματα 47 ερευνών για τον διαλογισμό, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο διαλογισμός και ιδίως η ενσυνειδητότητα, μπορούν να συμβάλλουν στην αντιμετώπιση του άγχους, της κατάθλιψης και του πόνου, περίπου όσο και τα φάρμακα, αλλά χωρίς παρενέργειες. Επίσης, σύμφωνα, με την ίδια επισκόπηση, ο διαλογισμός, μπορεί σε μικρότερο βαθμό να περιορίσει και τις επιπτώσεις του ψυχολογικού στρες.

Η ενσυνειδητότητα στην καθημερινότητά μας

Ο σύγχρονος τρόπος ζωής, οι άνθρωποι που αναγκάζονται να κάνουν δύο και τρία πράγματα ταυτόχρονα «για να τα προλάβουν όλα», οι στρεσογόνες καταστάσεις στη δουλειά αλλά και στα μοντέλα εκπαίδευσης, φέρνουν την ενσυνειδητότητα ως προσέγγιση ζωτικής σημασίας στην καθημερινότητά μας.

Η MSBR, o υπερβατικός διαλογισμός αλλά και γενικές μορφές ενσυνειδητότητας υπάρχουν διαθέσιμες σε εκδοχές με εύκολη πρόσβαση από όλους μας, χωρίς να χρειάζεται να ασπαστεί -ούτε καν να γνωρίζει κανείς- τις ασιατικές ρίζες τους…

Πολλές επιχειρήσεις ανά τον κόσμο έχουν αναγνωρίσει αυτές τις προσεγγίσεις θεωρώντας τις ωφέλιμες για τους υπαλλήλους τους και κατά συνέπεια και για τα κέρδη τους. Έτσι προσφέρουν διαλογιστικές μεθόδους ως μέρος των προγραμμάτων εκπαίδευσης και επαγγελματικής εξέλιξης του προσωπικού τους. Σε κάποιες μάλιστα από αυτές λειτουργούν και αίθουσες διαλογισμού, όπου οι εργαζόμενοι μπορούν να ασκηθούν στην αυτοσυγκέντρωση.

Κατεβάζουμε ταχύτητες, λοιπόν, κλείνουμε τα μάτια, παίρνουμε βαθειά ανάσα και αφήνουμε την ενσυνειδητότητα να «εκπαιδεύσει» το μυαλό μας, να παλέψει με τα άγχη και τις φοβίες μας, να ρίξει περισσότερο φως στη σκέψη μας…

Και αν με την πρώτη σας φανεί δύσκολο μην απογοητευθείτε. Κάθε τι που απαιτεί πειθαρχία δεν είναι εύκολο.

Στην αρχή τουλάχιστον…

Πηγή: «Ο Δρόμος προς τη Μόνιμη Μεταμόρφωση» - David Godeman & Richard J. Davidson

Εκδόσεις Πεδίο

Κατηγορία Αυτοβελτίωση