Επιστήμονες στην Ιαπωνία κατάφεραν να ενσωματώσουν σχεδόν ολόκληρο το γονιδίωμα ενός φύκους σε ζωικά κύτταρα, δημιουργώντας τα λεγόμενα «planimal cells». Το επίτευγμα ανοίγει νέες προοπτικές στη βιοτεχνολογία, αλλά αναδεικνύει και ένα βαθύτερο ερώτημα: μέχρι πού μπορούμε να επεμβαίνουμε στους μηχανισμούς της ζωής χωρίς να γνωρίζουμε πλήρως τις συνέπειες;
Η διάκριση ανάμεσα στα φυτά και στα ζώα αποτελεί ένα από τα θεμελιώδη χαρακτηριστικά της βιολογικής ταξινόμησης. Ωστόσο, η σύγχρονη γενετική μηχανική διερευνά δυνατότητες που μέχρι πρόσφατα έμοιαζαν αδιανόητες. Ερευνητές του Πανεπιστημίου του Τόκιο ανακοίνωσαν τον Νοέμβριο του 2026 τη δημιουργία υβριδικών κυττάρων, τα οποία ονόμασαν «planimal», συνδυάζοντας τις αγγλικές λέξεις plant και animal. Χρησιμοποιώντας το μονοκύτταρο ερυθρό φύκος Cyanidioschyzon merolae και καλλιεργημένα κύτταρα ωοθήκης κινεζικού χάμστερ, κατάφεραν να ενσωματώσουν σχεδόν ολόκληρο το πυρηνικό γονιδίωμα του φύκους στα ζωικά χρωμοσώματα. Τα κύτταρα συνέχισαν να πολλαπλασιάζονται για περισσότερες από 150 γενιές, διατηρώντας το ξένο γενετικό υλικό.
Η φύση εξακολουθεί να θέτει περιορισμούς
Παρά την επιτυχία, το πείραμα αποκάλυψε και σημαντικά όρια. Περίπου το 96% των μεταφερθέντων γονιδίων που κωδικοποιούν πρωτεΐνες παρέμεινε ανενεργό, ενώ οι χλωροπλάστες του φύκους αποδομήθηκαν. Τα υβριδικά κύτταρα δεν απέκτησαν επομένως την ικανότητα φωτοσύνθεσης. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι επιγενετικοί μηχανισμοί περιόρισαν την έκφραση του ξένου DNA. Το εύρημα υποδεικνύει ότι η ζωή δεν καθορίζεται αποκλειστικά από την παρουσία γενετικών πληροφοριών, αλλά και από τον σύνθετο τρόπο με τον οποίο αυτές οργανώνονται, ρυθμίζονται και εκφράζονται μέσα στο κύτταρο.
Οι ερευνητές βλέπουν προοπτικές για την παραγωγή φαρμακευτικών ουσιών, νέων βιολογικών υλικών και τροφίμων. Ωστόσο, αυτές οι εφαρμογές παραμένουν μελλοντικοί στόχοι. Η δυνατότητα συνδυασμού γενετικού υλικού από εξελικτικά απομακρυσμένους οργανισμούς δημιουργεί παράλληλα σημαντικά ερωτήματα βιοασφάλειας και βιοηθικής.
Πώς θα συμπεριφέρονται τέτοια συστήματα μακροπρόθεσμα; Ποιες ανεπιθύμητες μεταβολές μπορεί να εμφανιστούν; Και με ποια κριτήρια θα αποφασίζεται η μετάβασή τους από το εργαστήριο σε ευρύτερες εφαρμογές; Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι τα συγκεκριμένα πειραματικά κύτταρα αποτελούν ήδη περιβαλλοντική απειλή. Η επιστημονική αβεβαιότητα, όμως, επιβάλλει προσεκτική αξιολόγηση πριν από οποιαδήποτε πρακτική αξιοποίησή τους. Η νέα ανακάλυψη αναδεικνύει τις εντυπωσιακές δυνατότητες της βιοτεχνολογίας, αλλά και την ανάγκη να εξελίσσεται η ηθική ευθύνη παράλληλα με την τεχνική γνώση.
Το γεγονός ότι μπορούμε να πραγματοποιήσουμε μια παρέμβαση στη ζωή δεν απαντά αυτομάτως στο ερώτημα εάν πρέπει να την πραγματοποιήσουμε — ούτε υπό ποιες προϋποθέσεις. Αυτό αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ερωτήματα που καλείται να αντιμετωπίσει η επιστήμη του μέλλοντος.
Αναφορές
- Sachihiro Matsunaga και συνεργάτες – Epigenetic gatekeeping enables genome-scale horizontal gene transfer in eukaryotic cells – University of Tokyo / Nature Communications, 2026 – DOI: 10.1038/s41467-026-78753-w.
- University of Tokyo – Scientists cross the plant–animal divide: “planimal” cells carry almost an entire algal genome – Graduate School of Frontier Sciences, 2026 – Επίσημη ανακοίνωση.
- Jiji Press – Japan team creates “planimal” hybrid plant-animal cells in world first – The Japan Times, 13 Νοεμβρίου 2026 – Δημοσίευμα.
Συντακτική Ομάδα Holistic Life. © 2026 Holistic Life.
