Μια νέα μελέτη αποκαλύπτει ότι η εγκυμοσύνη αφήνει ένα κυτταρικό αποτύπωμα πολύ πιο βαθύ και μακρόβιο απ’ όσο φανταζόμασταν.
Η σχέση μητέρας και παιδιού δεν τελειώνει βιολογικά με τη γέννηση. Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, κύτταρα περνούν από το έμβρυο στη μητέρα, αλλά και προς την αντίθετη κατεύθυνση. Ορισμένα από αυτά δεν εξαφανίζονται μετά τον τοκετό. Εγκαθίστανται στους ιστούς και μπορούν να παραμείνουν εκεί για πολλά χρόνια. Το φαινόμενο ονομάζεται μικροχιμαιρισμός (microchimerism).
Μια νέα μελέτη του Sami B. Kanaan και των συνεργατών του, που αναρτήθηκε τον Ιούνιο του 2026 στο bioRxiv, δείχνει ότι αυτή η κυτταρική κληρονομιά φτάνει ακόμη και στον ανθρώπινο εγκέφαλο.
Οι ερευνητές μελέτησαν εγκεφαλικό ιστό που είχε αφαιρεθεί χειρουργικά από ασθενείς με ανθεκτική επιληψία. Από τα 52 ζεύγη μητέρας-παιδιού που εξετάστηκαν γενετικά, 37 μπορούσαν να αναλυθούν ειδικά για κύτταρα μητρικής προέλευσης. Το αποτέλεσμα ήταν εντυπωσιακό: στους 26 από τους 37 ασθενείς (δηλαδή στο 70%), εντοπίστηκαν κύτταρα της μητέρας στον εγκέφαλο. Βρέθηκαν μάλιστα σε διαφορετικές περιοχές, μεταξύ των οποίων ο μετωπιαίος, ο κροταφικός και ο βρεγματικός λοβός, καθώς και ο ιππόκαμπος.
Το πιο ενδιαφέρον, ωστόσο, δεν είναι απλώς η παρουσία τους. Χρησιμοποιώντας ανάλυση RNA μεμονωμένων πυρήνων, οι επιστήμονες εντόπισαν μικροχιμαιρικά κύτταρα μέσα σε σημαντικούς νευρωνικούς και γλοιακούς πληθυσμούς. Η ανάλυση επιπλέον δεδομένων από εγκεφάλους ανθρώπων χωρίς νευρολογική νόσο έδειξε ότι ο μικροχιμαιρισμός μπορεί να ανιχνεύεται από την εμβρυϊκή ζωή μέχρι τα βαθιά γεράματα. Ορισμένα από τα κύτταρα εμφάνιζαν χαρακτηριστικά συγκεκριμένων νευρώνων, ενώ άλλα χαρακτηριστικά μικρογλοίας ή μακροφάγων κυττάρων που συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, στην ανοσολογική λειτουργία του εγκεφάλου. Αυτό δεν σημαίνει ακόμη ότι γνωρίζουμε τι ακριβώς κάνουν εκεί. Είναι πιθανό να συμμετέχουν στην ανάπτυξη, στην επιδιόρθωση ιστών ή στην ανοσολογική επιτήρηση, αλλά ο πραγματικός λειτουργικός τους ρόλος παραμένει ανοιχτό ερώτημα.
Η βιολογία αρχίζει να αποκαλύπτει ότι τα όρια ανάμεσα σε δύο ανθρώπινους οργανισμούς μπορεί να είναι λιγότερο απόλυτα απ’ όσο θεωρούσαμε. Μετά την εγκυμοσύνη, ένα μικρό κυτταρικό ίχνος της μητέρας μπορεί να συνεχίζει να υπάρχει μέσα στο παιδί της για δεκαετίες. Όπως χαρακτηριστικά σημειώνουν οι ίδιοι οι ερευνητές, τα ευρήματα αυτά μας καλούν να ξανασκεφτούμε ή να επαναπροσδιορίσουμε τι ακριβώς εννοούμε βιολογικά όταν μιλάμε για τον «εαυτό».
Έρευνα: Kanaan SB, et al. Microchimerism in the human brain, quantitative assessment and single nuclei profiling establish cell types and diversity. bioRxiv, 2026. DOI: 10.64898/2026.06.05.730225.
