Νέα επιστημονικά δεδομένα υποδεικνύουν ότι ακόμη και μικρές διακυμάνσεις της φυσιολογικής θερμοκρασίας μπορεί να επηρεάζουν διαφορετικά το ανοσοποιητικό σύστημα ανδρών και γυναικών, προσθέτοντας ένα νέο στοιχείο στην κατανόηση των αυτοάνοσων παθήσεων.
Οι γυναίκες εμφανίζουν αυτοάνοσα νοσήματα πολύ συχνότερα από τους άνδρες. Παθήσεις όπως ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, η ρευματοειδής αρθρίτιδα και ορισμένες αυτοάνοσες διαταραχές του θυρεοειδούς παρουσιάζουν σημαντική γυναικεία υπεροχή. Μέχρι σήμερα, οι επιστήμονες αναζητούσαν τις αιτίες κυρίως στις ορμόνες, στα χρωμοσώματα του φύλου και στις διαφορές της ανοσολογικής λειτουργίας. Μια νέα ερευνητική προσέγγιση στρέφει την προσοχή σε έναν λιγότερο αναμενόμενο παράγοντα, τη θερμοκρασία του σώματος. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα, οι φυσιολογικές διαφορές θερμοκρασίας μεταξύ των φύλων ενδέχεται να συμβάλλουν στη διαφορετική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.
Μικρές θερμοκρασιακές διαφορές, σημαντικές ανοσολογικές μεταβολές
Η φυσιολογική θερμοκρασία του ανθρώπινου σώματος δεν είναι σταθερή στους 37°C. Μεταβάλλεται κατά τη διάρκεια της ημέρας, επηρεάζεται από την ηλικία και διαφέρει μεταξύ ανδρών και γυναικών. Στις γυναίκες, ο εμμηνορροϊκός κύκλος προκαλεί επιπλέον διακυμάνσεις, ιδιαίτερα μετά την ωορρηξία, όταν η προγεστερόνη αυξάνει τη βασική θερμοκρασία. Η εμμηνόπαυση συνοδεύεται επίσης από μεταβολές στη θερμορρύθμιση. Οι ερευνητές εξέτασαν κατά πόσο αυτές οι σχετικά μικρές διαφορές επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο τα ανοσοκύτταρα ανταποκρίνονται σε πιθανούς παθογόνους παράγοντες.
Σε μελέτη που περιέλαβε 975 υγιείς ενήλικες, διαπιστώθηκε ότι η θερμοκρασία σχετιζόταν με διαφορετικά πρότυπα ανοσολογικής απόκρισης ανάλογα με το φύλο.
Στους άνδρες, η υψηλότερη θερμοκρασία συνδεόταν με μειωμένες αποκρίσεις της ιντερφερόνης άλφα έπειτα από ανοσολογική διέγερση. Στις γυναίκες, αντίθετα, παρατηρήθηκε συσχέτιση με μειωμένες αποκρίσεις της ιντερφερόνης γάμμα σε διαφορετικό τύπο διέγερσης. Οι ιντερφερόνες αποτελούν σημαντικούς ρυθμιστές της ανοσολογικής άμυνας και της φλεγμονής.
Η θερμοκρασία ως ρυθμιστής της ανοσίας
Η σχέση θερμοκρασίας και ανοσοποιητικού δεν περιορίζεται στον πυρετό. Ακόμη και μικρές θερμικές μεταβολές μπορούν να επηρεάζουν τη δραστηριότητα των ανοσοκυττάρων, την παραγωγή κυτταροκινών και τους μηχανισμούς κυτταρικής προστασίας. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι πρωτεΐνες θερμικού σοκ (heat shock proteins), οι οποίες ενεργοποιούνται όταν τα κύτταρα αντιμετωπίζουν θερμικό ή άλλο στρες. Οι πρωτεΐνες αυτές μπορούν, ανάλογα με το περιβάλλον, να ενισχύουν ή να περιορίζουν τη φλεγμονή. Προηγούμενες επιστημονικές ανασκοπήσεις έχουν επίσης εξετάσει την πιθανότητα η θερμοκρασία να επηρεάζει τα λεμφοκύτταρα Th17, τα οποία συμμετέχουν στην παθογένεια αρκετών αυτοάνοσων νοσημάτων.
Μια νέα εξήγηση ή ένα ακόμη κομμάτι του παζλ;
Τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν ότι οι θερμοκρασιακές διακυμάνσεις προκαλούν αυτοάνοσα νοσήματα στις γυναίκες. Η συγκεκριμένη έρευνα εξέτασε κυρίως ανοσολογικές αποκρίσεις και όχι τη μακροχρόνια εμφάνιση αυτοάνοσων παθήσεων. Επιπλέον, η δημοσιευμένη ερευνητική εργασία είναι διαθέσιμη ως προδημοσίευση και απαιτεί περαιτέρω αξιολόγηση. Ωστόσο, αναδεικνύει μια σημαντική διάσταση: η θερμοκρασία δεν αποτελεί απλώς αποτέλεσμα της ανοσολογικής δραστηριότητας, αλλά ενδέχεται να συμμετέχει ενεργά στη ρύθμισή της. Η μεγαλύτερη συχνότητα αυτοάνοσων νοσημάτων στις γυναίκες πιθανότατα προκύπτει από τη συνδυασμένη επίδραση γενετικών, ορμονικών και περιβαλλοντικών παραγόντων. Η θερμοκρασία του σώματος μπορεί να αποτελεί έναν ακόμη κρίκο αυτής της πολύπλοκης βιολογικής αλυσίδας, ανοίγοντας νέες κατευθύνσεις για την έρευνα της ανοσίας και των διαφορών μεταξύ των φύλων.
Αναφορές
1. Elizabeth Maloney και συνεργάτες, Differences in body temperature drive sex-specific immune responses, DOI: 10.1101/2025.09.29.25336741.
2. Elizabeth Maloney, Darragh Duffy, Deciphering the relationship between temperature and immunity, DOI: 10.1093/discim/kyae001.
3. Darren R. Heintzman και συνεργάτες, Subset-specific mitochondrial stress and DNA damage shape T cell responses to fever and inflammation, DOI: 10.1126/sciimmunol.adp3475.
4. Diana R. Dou και συνεργάτες, Xist ribonucleoproteins promote female sex-biased autoimmunity, DOI: 10.1016/j.cell.2023.12.037.
Συντακτική Ομάδα Holistic Life. © 2026 Holistic Life.
