Το σύστημα της Αρχαίας Ελληνικής ιατρικής ή ιατρικής Unani είναι ένα ολοκληρωμένο ιατρικό σύστημα, το οποίο ασχολείται σχολαστικά με τις καταστάσεις της ασθένειας και της υγείας. Η ολιστική του προσέγγιση λαμβάνει υπόψη το άτομο σε σχέση με το περιβάλλον του και δίνει έμφαση στην υγεία του σε όλα τα επίπεδα της υπόστασής του σώμα, συναίσθημα, διανόηση και ψυχή. Είναι ένα σύστημα ιατρικής αναγνωρισμένο από τον Π.Ο.Υ ως παραδοσιακή ιατρική. Ιστορικά οι σημαντικοί γιατροί & φιλόσοφοι της Αρχαία Ελληνικής Ιατρικής (Unani Medicine) είναι:

• Πυθαγόρας (580-489 π.Χ.)
• Ιπποκράτης (460-370 π.Χ.)
• Αριστοτέλης (384-322 π.Χ.)
• Διοσκουρίδης (70 μ.Χ.)
• Γαληνός (131-210 μ.Χ.)
• Ibne Raban Tabari (810- 895 μ.Χ.)
• Abu Bakar Zarakariya Razi (865–925 μ.Χ.)
• Jabir bin Hayyan (717–813 μ.Χ.)
• Avicenna (980-1037AD) Ο συγγραφέας του παγκοσμίου φήμης βιβλίου για τη θεμελιώδη πραγματεία της Unani Medicine σε πέντε τόμους, γνωστό ως ‘Κανόνας της Ιατρικής’.

Στην Αρχαία Ελληνική Ιατρική (Unani Medicine) η «ιδιοσυγκρασία» είναι μια έννοια πρωταρχικής σημασίας. Η ιδιοσυγκρασία ενός ατόμου αντιπροσωπεύει τη φυσική του συγκρότηση και τις τάσεις του. Η ανισορροπία στην ιδιοσυγκρασία προδιαθέτει το ανθρώπινο σώμα σε διάφορες ασθένειες προκαλώντας ανισορροπία σε αυτό. Όλα τα πράγματα στη φύση αποτελούνται από τα τέσσερα κύρια στοιχεία, τον Αέρα, τη Φωτιά, το Νερό και τη Γη, τα τέσσερα στοιχεία του Εμπεδοκλή. Στην πραγματικότητα, αντιπροσωπεύουν τη βασική διαίρεση της ύλης που βρίσκεται στο σύμπαν. Καθένα από αυτά συνδέεται με σύνθετες ιδιότητες:

• το στοιχείο της Φωτιάς είναι ζεστό & ξηρό,
• ο Αέρας είναι ζεστός & υγρός,
• το Νερό είναι κρύο & υγρό,
• η Γη είναι κρύα & ξηρή.

Με άλλα λόγια η «σύσταση» οποιουδήποτε θέματος ισοδυναμεί με «ιδιοσυγκρασία». Κάθε οργανισμός και ύλη ως σύνολο διαθέτει μια ιδιοσυγκρασία από την οποία εξαρτώνται οι ιδιότητες και οι λειτουργίες της ζωής τους. Τα φάρμακα και τα τρόφιμα ταξινομούνται ανάλογα με την ιδιοσυγκρασία τους, αντιπροσωπεύοντας μία μοναδική δομική σύνθεση. Αλλά η ιδιοσυγκρασία του ανθρώπινου σώματος καθορίζεται από τους χυμούς (σωματικά υγρά) οι οποίοι αποτελούνται από διαφορετικά στοιχεία.

«Η υγεία μπορεί να διατηρηθεί όσο η συνολική ποιότητα των χυμών είναι σε αρμονία με τη συνολική ποιότητα της ιδιοσυγκρασίας του ατόμου και η χυμική ισορροπία επηρεάζεται από παράγοντες του τρόπου ζωής».

Με βάση την ιδιοσυγκρασία τους οι άνθρωποι κατηγοριοποιούνται σε τύπους οι οποίοι προέρχονται από το κυρίαρχο χυμό στο σώμα τους. Η κατηγοριοποίηση αυτή είναι βασισμένη στη Θεωρία των Τεσσάρων Στοιχείων του Εμπεδοκλή και τη Θεωρία των Χυμών ή Θεωρία της Χυμοπαθολογίας της Ιπποκρατικής σχολής. Οποιαδήποτε αλλαγή στην ιδιοσυγκρασία ενός ατόμου επιφέρει αλλαγή στην κατάσταση της υγείας του ατόμου. Ως εκ τούτου, η ιδιοσυγκρασία λειτουργεί ως καθοδηγητική δύναμη για τη διατήρηση της υγείας των ατόμων.

Ο Ιπποκράτης είπε ότι το ανθρώπινο σώμα αποτελείται από τρία μέρη:

• 1. Το Στερεό γνωστό ως όργανα
• 2. Το Υγρό γνωστό ως χυμοί &
• 3. Το Αέριο γνωστό ως πνεύμα

Κατά την Αρχαία Ελληνική Ιατρική (Unani Medicine) οι χυμοί, οι ιδιότητές τους και οι τέσσερις βασικές ιδιοσυγκρασίες αναφέρονται ως εξής:

• 1. ΑΙΜΑ ως «Θερμό & Υγρό». ΑΕΡΑΣ-ΑΙΜΑΤΩΔΗΣ
• 2. ΚΙΤΡΙΝΗ ΧΟΛΗ ως «Θερμή & Ξηρή»· ΦΩΤΙΑ-ΧΟΛΕΡΙΚΟΣ
• 3. ΦΛΕΓΜΑ ως «Ψυχρό & Υγρό». ΝΕΡΟ-ΦΛΕΓΜΑΤΙΚΟΣ
• 4. ΜΑΥΡΗ ΧΟΛΗ ως «Ψυχρή & ξηρή». ΓΗ-ΜΕΛΑΓΧΟΛΙΚΟΣ

Ο Γαληνός αναφερόταν με τον όρο ιδιοσυγκρασία στις σωματικές προδιαθέσεις, οι οποίες καθόριζαν την ευαισθησία/επιδεκτικότητα ενός ατόμου σε συγκεκριμένες ασθένειες καθώς επίσης και στις συμπεριφορικές και συναισθηματικές τάσεις του ατόμου. Η λέξη ιδιοσυγκρασία χρησιμοποιείται συχνά με ψυχολογική έννοια, αλλά στην Αρχαία Ελληνική Ιατρική εκφράζει και το μίγμα των χυμών που κυριαρχεί στο άτομο, έχει δηλαδή και βιολογική υπόσταση. Κατά συνέπεια, η ιδιοσυγκρασία δημιουργείται με την ανάμειξη των χυμών στο σώμα και παίρνει το όνομά της από τον κυρίαρχο χυμό. Όταν λέμε ότι ένα άτομο έχει θερμή ιδιοσυγκρασία, σημαίνει ότι ο χυμός που έχει κυριαρχήσει σε σχέση με τους άλλους χυμούς είναι ο Χολερικός. Όταν οι χυμοί είναι φυσιολογικοί σε ποσότητα και ποιότητα και καλά αναμειγμένοι τότε επικρατεί η κατάσταση της ευκρασίας στην ιδιοσυγκρασία και ο άνθρωπος παραμένει υγιής. Όταν όμως η ισορροπία διαταράσσεται, επικρατεί δυσκρασία και το άτομο αρρωσταίνει. Όταν οι χυμοί είναι αναμειγμένοι σε ισορροπημένες αναλογίες, τόσο σε ποσότητα όσο και σε ποιότητα, αυτό αποτελεί την υγεία. Η δυσανάλογη και ακανόνιστη κατανομή τους σε ποσότητα ή ποιότητα προκαλεί ασθένεια. Αυτή η ισορροπία ελέγχεται από μια έμφυτη δύναμη του σώματος που ονομάζεται Φύσις, είναι η Ζωτική μας Δύναμη. Αλλά η κατάσταση των χυμών στο σώμα επηρεάζεται επίσης από εξωτερικούς παράγοντες. Η Αρχαία Ελληνική Ιατρική αναγνωρίζει έξι βασικούς παράγοντες (ονομάζονται επίσης παράγοντες τρόπου ζωής) που επηρεάζουν τη σύνθεση των χυμών του ανθρώπινου σώματος. Αυτοί είναι:

• 1. Ο ατμοσφαιρικός αέρας.
• 2. Το φαγητό & το ποτό.
• 3. Η σωματική δραστηριότητα & η ανάπαυση.
• 4. Τα συναισθήματα.
• 5. Ο ύπνος & η εγρήγορση.
• 6. Η κατακράτηση υγρών & η εκκένωση αποβλήτων.

Η Αρχαία Ελληνική Ιατρική θεωρεί ότι η προσέγγιση για την υγεία & την ενίσχυση της υγείας πρέπει να είναι εξατομικευμένη και να βασίζεται στην ιδιοσυγκρασία. Η διατήρηση της υγείας και η πρόληψη ασθενειών μπορούν να υποστηριχθούν γνωρίζοντας τον ιδιοσυγκρασιακό τύπο του ασθενή και μέσα από αυτόν γνωρίζοντας πώς να τρώμε, πως να ζούμε και να θεραπευόμαστε σωστά. Οι τροφές, τα ροφήματα, τα βότανα και τα φάρμακα συνταγολογούνται επίσης σε σχέση με την ιδιοσυγκρασία του ατόμου. Σε ένα άτομο που έχει μια συγκεκριμένη ιδιοσυγκρασία δεν συνταγολογείται βότανο ή φάρμακο κατάλληλο για άλλη ιδιοσυγκρασία. ‘Το ανθρώπινο σώμα εμπεριέχει αίμα, φλέγμα, κίτρινη & μαύρη χολή. Τα στοιχεία αυτά συνιστούν τη φύση του σώματος & αποτελούν αιτίες ασθένειας & υγείας. Υγεία υπάρχει όταν τα στοιχεία αυτά βρίσκονται σε αρμονική σχέση μεταξύ τους … Οι δε ασθένειες εκδηλώνονται όταν ένα από τα στοιχεία αυτά λείπει ή πλεονάζει, ή απομονώνεται στο σώμα & δεν αναμιγνύεται με τα υπόλοιπα. Όταν ένα από αυτά τα στοιχεία αποχωριστεί & βρεθεί μόνο του, αναγκαστικά αρρωσταίνει όχι μόνο το μέρος του σώματος από το οποίο αποχωρίστηκε, αλλά & σε οποιοδήποτε μέρος επιχυθεί. Τότε πλημυρίζει το μέρος αυτό προξενώντας πόνο & ενόχληση’.  Ιπποκράτης ‘Περί Φύσεως Ανθρώπου’.

Παράδειγμα, σε ένα χολερικό άτομο στο οποίο κυριαρχεί η θερμότητα & η ξηρότητα δεν θα συνταγολογήσουμε τροφές, ροφήματα, βότανα ή φάρμακο που αυξάνουν αυτές τις δύο ποιότητες. Αν το κάναμε το άτομο θα επηρεαζόταν αρνητικά από μία τέτοια διαχείριση. Ας δούμε παρακάτω την ευνοϊκή διαχείριση των παραγόντων του τρόπου ζωής σύμφωνα με την ιδιοσυγκρασία του κάθε ατόμου. Όταν αυτοί οι κανόνες τηρηθούν το άτομο οδηγείται προς την υγεία.

1.ΑΙΜΑΤΩΔΗΣ ΙΔΙΟΣΥΣΤΑΣΙΑ (Θερμή & Υγρή)

Αναγνώριση:
Έχουν οβάλ πρόσωπο και κεφάλι, μέτριο κορμό με περισσότερο μυϊκό ιστό από λιπώδη ιστό, οι αρθρώσεις είναι καλοσχηματισμένες και προεξέχουσες και οι τρίχες της κεφαλής είναι χοντρές και πλούσιες. Η αφή τους είναι ζεστή και ευχάριστη. Έχουν καλή όρεξη, ισορροπημένο και υγιή ύπνο και καλή ικανότητα κρίσης. Αισιόδοξοι με θετική ψυχική προοπτική, είναι εξωστρεφείς, πειστικοί και έχουν καλές κοινωνικές δεξιότητες. Έχουν ρομαντική φύση, τους αρέσει να ταξιδεύουν, να παίζουν παιχνίδια, έχουν αυτοπεποίθηση, ετοιμότητα, είναι χαριτωμένοι και ενθουσιώδεις.
Για να παραμείνουν υγιείς, θα πρέπει να υιοθετήσουν τους ακόλουθους παράγοντες τρόπου ζωής:
Αέρας: Αποφυγή παραμονής σε πολύ ζεστό και υγρό αέρα. Μπορούν να ανεχθούν εύκολα το κρύο.
Τρόφιμα & ποτά: Θα πρέπει κατά προτίμηση να πίνουν κρύο νερό και να αποφεύγουν την υπερβολική ζάχαρη, τις πλούσιες λιπαρές τροφές και την κατανάλωση κρέατος. Το μέτρο στις διατροφικές συνήθειες είναι απαραίτητο για την αποφυγή της κακής θρέψης του οργανισμού.
Φυσική δραστηριότητα: Η ανεπαρκής ανάπαυση και οι επίπονες δραστηριότητες πρέπει να αποφεύγονται. Προπόνηση με ελαφρά βάρη και αερόβια άσκηση για 15-20 λεπτά με παρέα είναι κατάλληλα για αυτή την ιδιοσυγκρασία.
Ύπνος και εγρήγορση: 6-7 ώρες καλός ύπνος είναι απαραίτητος, ο ύπνος για περισσότερες από 8 ώρες θα είναι επιβλαβής.
Συναισθήματα: Ο υπερβολικός ενθουσιασμός, η ανησυχία, ο θυμός ή οι συναισθηματικές υπερβολές πρέπει να αποφεύγονται σε αυτή την ιδιοσυγκρασία, βαθιές ασκήσεις αναπνοής είναι ευεργετικές.
Κατακράτηση υγρών & εκκένωση αποβλήτων: Η υψηλή περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες στη διατροφή προκειμένου να διατηρηθούν τακτικές κενώσεις του εντέρου είναι απαραίτητη. Αύξηση πρόσληψης νερού για τη διατήρηση κανονικής νεφρικής λειτουργίας. Συνιστάται να κάνουν βεντούζες ή αιμοδοσία δύο φορές το χρόνο (κατά προτίμηση την άνοιξη ή το καλοκαίρι). Η ανισορροπία τους προδιαθέτει σε ασθένειες όπως η ουραιμία, η ουρική αρθρίτιδα, ο διαβήτης, η υψηλή χοληστερόλη, η μειωμένη εντερική κινητικότητα, η αναπνευστική καταρροή, το άσθμα, οι διαταραχές των ουρογεννητικών οργάνων & η συμφόρηση των τριχοειδών.

2.ΧΟΛΕΡΙΚΗ ΙΔΙΟΣΥΣΤΑΣΙΑ (Θερμή & Ξηρή)

Αναγνώριση:
Έχουν έντονες γωνίες στο πρόσωπο, φαρδύ σαγόνι, μέτρια/αδύνατη κατασκευή με κοκκινισμένη επιδερμίδα, λαμπερά διαπεραστικά μάτια, προεξέχουσες φλέβες, ανοιχτόχρωμες τρίχες, συχνά σγουρές και λεπτές. Καλή πέψη, έντονη και γρήγορη όρεξη. Ανήσυχο και διαταραγμένο ύπνο, συχνά τείνουν να ξυπνούν νωρίς ή στη μέση της νύχτας. Είναι τολμηροί, κυριαρχικοί και έχουν λαμπρή διάνοια, αλλά είναι ανυπόμονοι, οξύθυμοι και ευέξαπτοι. Συχνά μετατρέπονται σε ατρόμητους και επαναστάτες ηγέτες.
Για να παραμείνουν υγιείς, θα πρέπει να υιοθετήσουν τους ακόλουθους παράγοντες τρόπου ζωής:
Αέρας: Η αύξηση της θερμοκρασίας του αέρα τους επηρεάζει περισσότερο, πρέπει να αποφεύγεται η έκθεση στον ήλιο ή το ζεστό κλίμα. Πρέπει να ζουν σε δροσερό και κατάλληλα αεριζόμενο με φρέσκο αέρα περιβάλλον.
Φαγητό & νερό: Θα πρέπει να αποφεύγουν το αλάτι, τα αλμυρά τρόφιμα, τα λίπη, τα τηγανητά, το ξύδι, τα όξινα ή τα τρόφιμα που έχουν υποστεί ζύμωση και τα υπερβολικά καυτά μπαχαρικά, τις καυτερές πιπεριές, το υπερβολικό βόειο κρέας και το κόκκινο κρέας και πρέπει να περιλαμβάνουν γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα όπως και παγωμένα ποτά στη διατροφή τους.
Φυσική Δραστηριότητα: Πρέπει να αποφεύγουν την υπερβολική κίνηση και την έντονη άσκηση, η ώρα της άσκησης πρέπει να είναι νωρίς το πρωί ή αργά το βράδυ.
Ύπνος & εγρήγορση: Ένας καλός νυχτερινός ύπνος για 6-8 ώρες είναι απαραίτητος για τέτοιου είδους ιδιοσυγκρασία καθώς έχουν δυσκολίες στον ύπνο, σαράντα πέντε λεπτά ξεκούρασης μετά το μεσημεριανό γεύμα είναι επίσης ευεργετικό.
Συναισθήματα: Τα ακραία συναισθήματα θυμού, ευερεθιστότητας, υπερβολικής ομιλητικότητας και καταστολής του θυμού είναι συναισθηματικά ακραίες καταστάσεις για αυτό το είδος ιδιοσυγκρασίας και δεν τους ευνοούν.
Κατακράτηση υγρών & εκκένωση των αποβλήτων: Κατανάλωση άφθονου νερού για την αποβολή της περίσσειας θερμότητας και των τοξινών. Τα καθαρτικά είναι επίσης ευεργετικά. Η ανισορροπία τους προδιαθέτει σε πυρετούς, λοιμώξεις, εξανθήματα, κνίδωση, υπεροξύτητα, πονοκεφάλους, ημικρανίες, καταπόνηση των ματιών, υπέρταση, στρες και καρδιαγγειακές διαταραχές.

3. ΦΛΕΓΜΑΤΙΚΗ ΙΔΙΟΣΥΣΤΑΣΙΑ (ΨΥΧΡΗ & ΥΓΡΗ)

Αναγνώριση :
Έχουν στρογγυλό πρόσωπο με γεμάτα μάγουλα, μεγάλα υγρά μάτια, έχουν μεσαίο προς μεγάλο κορμό, περισσότερο λιπώδη ιστό από μυϊκό ιστό, τα οστά τους είναι καλά καλυμμένα από τη σάρκα τους, οι φλέβες είναι λιγότερο ορατές. Είναι συνήθως προς το παχουλό, πλαδαρό και έχουν λεπτό απαλό δέρμα. Είναι ήρεμοι, έχουν συναισθηματική και υποκειμενική σκέψη, είναι ευαίσθητοι, τείνουν να είναι θρησκευόμενοι και το μυαλό τους είναι ομιχλώδες και αργό.
Για να παραμείνουν υγιείς, θα πρέπει να υιοθετήσουν τους ακόλουθους παράγοντες τρόπου ζωής:
Αέρας: Ο κρύος αέρας τους επηρεάζει αρνητικά, επομένως τα κλιματιστικά και το κρύο και υγρό περιβάλλον πρέπει να αποφεύγονται.
Τρόφιμα & ποτά: Γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα, τυρί, ραφιναρισμένη ζάχαρη και άμυλα, τρόφιμα με γλουτένη όπως σιτάρι και αλεύρι, κρύα τρόφιμα, παγωμένα τρόφιμα και ποτά, φαγητά πλούσια σε κρεμώδη υφή πρέπει να αποφεύγονται. Μπορούν όμως να χωνέψουν εύκολα το κρέας, τα ζεστά και πικάντικα φαγητά ακόμη και σε περίσσεια.
Φυσική Δραστηριότητα: Η έλλειψη άσκησης και η περιττή ανάπαυση κατά τη διάρκεια της ημέρας, ειδικά μία ώρα πριν τη δύση του ηλίου πρέπει να αποφεύγονται. Θα πρέπει να επιδίδονται σε έντονη άσκηση για μεγαλύτερη διάρκεια. Η αεροβική ή η προπόνηση με βάρη είναι ευεργετική γι' αυτές τις ιδιοσυγκρασίες.
 Ύπνος και εγρήγορση: Ένας ύπνος για 6-7 ώρες είναι αρκετός, περισσότερο από αυτό θα τους βλάψει. Θα πρέπει να ξυπνούν νωρίς το πρωί και να αποφεύγουν τον ύπνο μετά την ανατολή του ηλίου.
Συναισθήματα: Ο φόβος, η ντροπαλότητα, η κατάθλιψη είναι οι συναισθηματικές υπερβολές για αυτήν την ιδιοσυγκρασία που πρέπει να διαχειρίζονται ανάλογα.
Κατακράτηση υγρών & εκκένωση αποβλήτων: Η εφίδρωση είναι ευεργετική, δεν πρέπει ποτέ να καταστέλλεται και τα καθαρτικά είναι επίσης ευεργετικά. Η ανισορροπία τους προδιαθέτει σε συμφόρηση φλέγματος, κατακράτηση νερού, οίδημα, αργή πέψη, αύξηση βάρους, παχυσαρκία, διαβήτη, κακή φλεβική κυκλοφορία και τάση για κατάθλιψη.

4. ΜΕΛΑΓΧΟΛΙΚΗ ΙΔΙΟΣΥΣΤΑΣΙΑ (ΨΥΧΡΗ & ΞΗΡΗ)

Αναγνώριση:
Έχουν ορθογώνιο πρόσωπο ή κεφάλι, μικρά σφαιροειδή μάτια με βυθισμένα κούφια μάγουλα, είναι αδύνατα και λεπτά άτομα, έχουν προεξέχοντα οστά, αρθρώσεις και φλέβες, τρίχες σκούρες, χοντρές και ίσιες. Έχουν λιγότερη τριχοφυΐα στο σώμα και το πρόσωπου. Η αφή τους είναι στεγνή και δροσερή. Η όρεξή τους είναι μεταβλητή ή φτωχή. Δυσκολεύονται να αποκοιμηθούν. Είναι αναλυτικοί, προσανατολισμένοι στη λεπτομέρεια, η συγκρατητική ικανότητα του μυαλού είναι καλά ανεπτυγμένη. Αυτοθυσιάζονται τείνουν να είναι τελειομανείς και είναι πρακτικά αποτελεσματικοί και αξιόπιστοι.
Για να παραμείνουν υγιείς, θα πρέπει να υιοθετήσουν τους ακόλουθους παράγοντες τρόπου ζωής:
Αέρας: Ο ξηρός αέρας τους επηρεάζει αρνητικά. Θα πρέπει να αποφεύγουν να μένουν σε κρύες και ξηρές συνθήκες περιβάλλοντος για πολύ. Πρέπει να προστατεύονται σε ξηρές καιρικές συνθήκες. Οι ακτές και οι παράκτιες περιοχές είναι ευεργετικές για την υγεία τους.
Φαγητό & ποτό: Τα μελαγχολικά άτομα πρέπει να αποφεύγουν τα παλιά, ξηρά και μπαγιάτικα τρόφιμα, ξηρά τροφή (παξιμάδια), την υπερβολική κατανάλωση οσπρίων ειδικά φακής, τα στυπτικά τρόφιμα, τα φιστίκια, τους ξηρούς καρπούς, τις ντομάτες, τις μελιτζάνες, τα ταγγισμένα λίπη, τα τηγανητά είναι επιβλαβή για αυτούς ακόμη και σε μικρές ποσότητες. Ο καφές, το τσάι και ροφήματα με τεχνητά αρώματα πρέπει να αποφεύγονται.
Φυσική Δραστηριότητα: Η μέτρια και ελαφριά άσκηση για μικρή διάρκεια είναι η καλύτερη και καταλληλότερη άσκηση για τέτοιες ιδιοσυγκρασίες, ειδικά περπάτημα για 15 λεπτά μετά το δείπνο.
Ύπνος & εγρήγορση: Πρέπει να κοιμούνται νωρίς για 6-8 ώρες νυχτερινό ύπνο. Είναι πιο επιρρεπείς στην αϋπνία. 10-15 λεπτά διάλειμμα μετά το μεσημεριανό γεύμα είναι ευεργετικό.
Συναισθήματα: Το αίσθημα μοναξιάς, κατάθλιψης και θλίψης/πένθους μπορεί να έχει πολύ πιο αρνητική επίδραση, ειδικά εάν είναι παρατεταμένο ή υπερβολικό.
Κατακράτηση υγρών & εκκένωση αποβλήτων: Θα πρέπει να αποφεύγουν την υπερβολική ξηρότητα εφαρμόζοντας συχνά ενυδατικές κρέμες στο δέρμα τους. Να πίνουν τουλάχιστον 2-3 λίτρα νερό την ημέρα. Τα σωματικά απόβλητα όπως τα ούρα και τα κόπρανα δεν πρέπει ποτέ να καταστέλλονται. Η ανισορροπία μπορεί να προκαλέσει ανορεξία, κακή όρεξη, δυσκοιλιότητα, παθήσεις που σχετίζονται με το έντερο και αέρια, ευερέθιστο έντερο, απώλεια βάρους, νευρική ανορεξία, αδυνάτισμα & αφυδάτωση, αρθρίτιδα, νευρομυϊκές διαταραχές και άγχος.

Η Αρχαία Ελληνική Ιατρική (Unani Medicine) από την εμφάνισή της έως σήμερα αναγνωρίζει ότι η γνώση της ατομικής ιδιοσυγκρασιακής φύσης του ασθενή είναι το πρωταρχικό βήμα προς την πορεία της υγείας και της θεραπείας, καθοδηγεί τον θεραπευτή στη σωστή συνταγολόγηση και συμβάλει στην αποφυγή της ασθένειας και την προώθηση της υγείας.

*Το άρθρο αυτό έχει ενημερωτικό χαρακτήρα, δεν συνίσταται για αυτοσυνταγολόγηση και δεν αντικαθιστά τις συμβουλές του επαγγελματία υγείας.
Μέρος του άρθρου αυτού παρουσιάστηκε στο 2ο Πανελλήνιο Συνέδριο Παραδοσιακής Ελληνικής Λαϊκής Ιατρικής 25-3-2022. https://www.youtube.com/watch?v=yA2ODiYOF5g

Η Αναστασία Χρήστου είναι πτυχιούχος Κλασική Ομοιοπαθητικός. Αποφοίτησε από το Xημικό τμήμα του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης με εξειδίκευση στην Οργανική Χημεία και Βιοχημεία και πτυχιακή εργασία στη Χημεία Τροφίμων. Σπούδασε Κλασική Ομοιοπαθητική για τέσσερα χρόνια στο Εδιμβούργο της Σκωτίας και αποφοίτησε από το London College of Classical Homeopathy (Edinburgh branch) το 2000. Το 2008 ολοκλήρωσε τριετή μεταπτυχιακή εκπαίδευση στην International Academy of Classical Homeopathy στο Λονδίνο. Είναι επίσης δασκάλα της Ομοιοπαθητικής με πέντε χρόνια εμπειρίας στο Edinburgh University Open Studies όπου δίδαξε το μάθημα ‘Εισαγωγή στην Κλασική Ομοιοπαθητική’ και το ‘Ολιστικές σπουδές υγείας’. Από το 2018 είναι η δημιουργός και καθηγήτρια του νέου αναβαθμισμένου τριετούς Προγράμματος Σπουδών Κλασικής Ομοιοπαθητικής βασισμένο σε Ευρωπαϊκά πρότυπα εκπαίδευσης για τη σχολή Ανθρωπιστικών και Εναλλακτικών σπουδών Natural Health Science, Athens. Έχει σπουδάσει και μελετήσει διάφορες άλλες εναλλακτικές θεραπείες με πιο πρόσφατη την Unani medicine, Paris Graduate School και εργάζεται για την αναβίωση της Αρχαίας Ελληνικής Ιατρικής στην σύγχρονη Ελλάδα. 

Τα άτομα με νόσο του Πάρκινσον θα πρέπει να αρχίσουν να τρώνε μούρα και να πίνουν κόκκινο κρασί καθώς τα φλαβονοειδή θα μπορούσαν να τους βοηθήσουν να ζήσουν περισσότερο.
Οι πάσχοντες που καταναλώνουν έως και 673mg φλαβονοειδών κάθε μέρα έχουν 70% περισσότερες πιθανότητες να είναι ζωντανοί σε σύγκριση με όσους δεν καταναλώνουν καμία από αυτές τις ουσίες.
Αν και η νόσος του Πάρκινσον είναι μια εκφυλιστική ασθένεια, που προκαλεί τρέμουλο και προβλήματα ισορροπίας, δεν είναι από μόνη της θανατηφόρα, αν και οι πάσχοντες είναι πιο πιθανό να πεθάνουν ως αποτέλεσμα ενός ή περισσότερων συμπτωμάτων.
Ερευνητές από το Penn State υποστηρίζουν ότι τα φλαβονοειδή φαίνεται να εξουδετερώνουν κάποιες από τις βλάβες που προκαλεί η νόσος. Καθώς τα φλαβονοειδή είναι αντιοξειδωτικά, μπορούν να μειώσουν τα επίπεδα της χρόνιας νευροφλεγμονής και να επιβραδύνουν την απώλεια νευρώνων, γεγονός που μπορεί να προστατεύσει από τη γνωστική παρακμή και την κατάθλιψη, σύμφωνα με τον επικεφαλής ερευνητή Xinyuan Zhang. (Οι μεταβολίτες των φλαβονοειδών μπορούν να διασχίσουν τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό και έχει αποδειχθεί ότι μειώνουν το οξειδωτικό στρες, τη φλεγμονή και τη σκλήρυνση των αρτηριών, γνωστή ως αθηροσκλήρωση.)
Οι ερευνητές παρακολούθησαν την υγεία 599 γυναικών και 652 ανδρών που είχαν πρόσφατα διαγνωστεί με Πάρκινσον και τους ρώτησαν πόσο συχνά κατανάλωναν τροφές και ποτά πλούσια σε φλαβονοειδή, όπως τσάι, μήλα, μούρα, πορτοκάλια και κόκκινο κρασί. Οι ερευνητές υπολόγισαν ότι όσοι κατανάλωναν περισσότερα τρόφιμα πλούσια σε φλαβονοειδή είχαν 70% περισσότερες πιθανότητες να είναι ακόμη ζωντανοί.
Οι ερευνητές δήλωσαν ότι τα μούρα και το κόκκινο κρασί περιέχουν περισσότερα φλαβονοειδή από τα υπόλοιπα τρόφιμα και ποτά που εξετάστηκαν.
Περίπου 10 εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο πάσχουν από Πάρκινσον, όπου ο εγκέφαλος δεν παράγει αρκετή ντοπαμίνη, έναν σημαντικό νευροδιαβιβαστή.

Πηγή: Neurology, 2022; 10.1212/WNL.00000000000013275, Medical news Today

Ο βασιλικός πολτός έχει μπει τις τελευταίες δεκαετίες στο μικροσκόπιο επιστημόνων από διάφορες χώρες του κόσμου. Πρόσφατα, η διεθνής έρευνα έχει στραφεί στις θετικές του επιδράσεις σε νευρολογικές παθήσεις.

Στον τομέα αυτό οι Ιάπωνες επιστήμονες έχουν δώσει ιδιαίτερη βαρύτητα και τα αποτελέσματα είναι εντυπωσιακά και πολλά υποσχόμενα. Πρόσφατα δημοσιεύτηκε έρευνα από τον Shoei Furukawa, Ph.D. στο Labolatory of Molecular Biology, Department of Biofunctional Evaluation, Gifu Pharmaceutical University τεκμηρίωσε και εξήγησε τη δράση του βασιλικού πολτού στην κατάθλιψη. 

Ο αριθμός των ατόμων της τρίτης ηλικίας έχει αυξηθεί σε όλο τον κόσμο και έχει παρατηρηθεί μια παράλληλη αύξηση στον αριθμό ασθενών που πάσχουν από την νόσο του Alzheimer ή του Parkinson. Σήμερα η νόσος του Alzheimer έχει επίπτωση σε 600.000 ανθρώπους μόνο στην Ιαπωνία. Επιπλέον, ο αριθμός ασθενών με Parkinson έχει αυξητική τάση τα τελευταία χρόνια. Η αιτιολογία αυτών των ασθενειών είναι ακόμη αβέβαιη, ενώ δεν υπάρχει ουσιαστικά 100% αποτελεσματική θεραπευτική αγωγή. Παράλληλα, υπάρχει αύξηση στον αριθμό των ασθενών που πάσχουν από κατάθλιψη λόγω των διάφορων πιέσεων από την παρατεταμένη οικονομική ύφεση, τον έντονο ανταγωνισμό στην σύγχρονη κοινωνία κ.λ.π με άμεσο αποτέλεσμα την αύξηση των αυτοκτονιών Αν και οι σοβαρές διαταραχές του εγκεφάλου, όπως το Alzheimer, το Parkinson και η κατάθλιψη, προκαλούνται από διαφορετικά αίτια, κοινό χαρακτηριστικό είναι η απώλεια ανώτερων λειτουργιών του εγκεφάλου. Αφού το Alzheimer και το Parkinson επιφέρουν προοδευτικό νευρωνικό θάνατο συγκεκριμένων τμημάτων του εγκεφάλου, συμπεραίνουμε ότι η ανανέωση των νευρικών κυττάρων του ενήλικου εγκεφάλου, θα βοηθήσει στην ανάκτηση των εγκεφαλικών λειτουργιών που είχαν χαθεί εξαιτίας αυτών των ασθενειών. Επιπλέον, τα τελευταία χρόνια είναι ξεκάθαρο ότι η νευρογένεση (η ανάπτυξη νευρικού ιστού) στην οδοντωτή έλικα του ιππόκαμπου σχετίζεται με την αιτία της κατάθλιψης. Δηλαδή, όταν τα συμπτώματα της κατάθλιψης βελτιώνονται από την αντικαταθλιπτική θεραπεία, παρατηρείται αύξηση νευρωνικής παραγωγής στον ιππόκαμπο. Έτσι, η νευρωνική παραγωγή στον ιππόκαμπο θεωρείται το κλειδί για την εξαφάνιση ή μείωση του βαθμού των συμπτωμάτων της κατάθλιψης.

Σε αυτό το άρθρο θα σας περιγράψω τα αποτελέσματα της έρευνας του Shoei Furukawa, Ph.D. στο Labolatory of Molecular Biology, Department of Biofunctional Evaluation, Gifu Pharmaceutical University που δείχνουν ότι ο Βασιλικός Πολτός και τα συστατικά του, προωθούν την παραγωγή νευρικών και νευρογλοιακών κυττάρων από καλλιεργημένα αρχέγονα νευρικά κύτταρα (Neural Stem Cells, NSCs), καταδεικνύοντας έτσι τον Βασιλικό Πολτό ως υγιεινή τροφή που προλαμβάνει ορισμένες νευρολογικές διαταραχές, όπως το Alzheimer, το Parkinson και την κατάθλιψη.

Κατάθλιψη και νευρογένεση στον ιππόκαμπο
Τα αρχέγονα νευρικά κύτταρα υπάρχουν στην υποκοκκιώδη ζώνη στην οδοντωτή έλικα του ιππόκαμπου και την προ-κοιλιακή ζώνη που ενώνει τις πλάγιες κοιλίες στον ώριμο εγκέφαλο των θηλαστικών συμπεριλαμβανομένων των ανθρώπων, και έχει αποδειχθεί ότι παράγουν τους λειτουργικούς νευρώνες.
Στα τρωκτικά, περίπου 9000 νευρώνες δημιουργούνται σε μια ημέρα, και ο χρόνος ημιζωής τους είναι περίπου 28 ημέρες. Η νευρογένεση στον ιππόκαμπο συμβαίνει σε μικρότερο βαθμό στα γηραιότερα απ’ ότι στα νεαρότερα θηλαστικά, συμπεριλαμβανομένων των πιθήκων. Είναι μια πρόσφατη διαπίστωση ότι η μειωμένη νευρογένεση στον ιππόκαμπο μπορεί να συνδέεται με την κατάθλιψη. Το άγχος προκαλεί την παραγωγή γλυκοκορτικοειδών από τα επινεφρίδια μέσω της υποκίνησης από την φλοιοεπινεφριδοτρόπο ορμόνη (ACTH) από την υπόφυση, και η μακροχρόνια έκθεση σε γλυκοκορτικοειδή μειώνει τη νευρογένεση και προκαλεί τη συρρίκνωση του ιππόκαμπου. Η κατάθλιψη είναι μια νόσος στην οποία η φαρμακευτική θεραπεία φέρνει αποτέλεσμα και η βελτίωση των συμπτωμάτων παρατηρείται συνήθως μετά από τη χορήγηση των αντικαταθλιπτικών φαρμάκων, αν και παίρνει συνήθως έναν μακρό χρονικό διάστημα.
Η βελτίωση των συμπτωμάτων συσχετίζεται με την αποκατάσταση της νευρογένεσης στον ιππόκαμπο.

Ο βασιλικός Πολτός ως διεγερτικός παράγοντας γένεσης των νευρικών κυττάρων
Δύο από τα συστατικά του Βασιλικού πολτού, το μεσαίας αλυσίδας λιπαρό οξύ HDEA και το ΑΜΡ-ανάλογο οξείδιο του ΑΜΡΝ1, έχουν επιπτώσεις στις σειρές των καλλιεργημένων αρχέγονων νευρικών κυττάρων κατά τρόπο διαφορετικό. Το HDEA ενεργοποιεί την παραγωγή των νευρώνων, ενώ το οξείδιο του ΑΜΡΝ1 προωθεί την παραγωγή των αστροκυττάρων από καλλιεργημένα αρχέγονα νευρικά κύτταρα. Το HDEA κρίνοντας από τη χημική του σύνθεση μπορεί να διαπεράσει το αιματοεγκεφαλικό φραγμό και να προωθήσει την παραγωγή νευρώνων στον ιππόκαμπο του ώριμου εγκεφάλου. Επιπλέον, ολόκληρος ο Βασιλικός Πολτός έχει τη σημαντική ιδιότητα να ενεργοποιεί τη δημιουργία και των 3 ειδών κυττάρων του εγκεφάλου από τα αρχέγονα νευρικά κύτταρα. Ο Βασιλικός Πολτός μπορεί να επιταχύνει τη διαφοροποίηση τόσο των πρόδρομων νευρικών κυττάρων όσο και των πρόδρομων νευρογλοιακών κυττάρων από αρχέγονα νευρικά κύτταρα εμποδίζοντας τον πολλαπλασιασμό κυττάρων τους, διότι ο Βασιλικός πολτός θα μπορούσε να διευκολύνει την παραγωγή και των 3 τύπων εγκεφαλικών κυττάρων. Το HDEA προτιμά τη νευρωνική επιλογή των αρχέγονων νευρικών κυττάρων καταστέλλοντας την νευρογλοιακή επιλογή τους. Το οξείδιο του ΑΜΡΝ1 μπορεί να ενισχύσει τη διαφοροποίηση των αστροκυττάρων χωρίς να επηρεάσει την επιλογή μεταξύ αστροκυττάρων και ολιγοδενδροκυττάρων, επειδή το οξείδιο του ΑΜΡΝ1 ενεργοποίησε τον παράγοντα μεταγραφής STAT3, ο οποίος οδηγεί στην διαφοροποίηση σε αστροκύτταρα.
Τα αποτελέσματά αυτά βοηθούν για να κατανοηθούν οι ποικίλες βιολογικές δράσεις του Βασιλικού Πολτού στο Κεντρικό Νευρικό Σύστημα σε μοριακό επίπεδο, και παρέχουν μια νέα στρατηγική για κλινικές εφαρμογές.
Ο Βασιλικός Πολτός είναι ένα χρήσιμο εργαλείο για την προστασία και τη θεραπεία ενάντια σε δύσκολες νευρολογικές διαταραχές.

Στη δυτική βοτανοθεραπεία η κατάθλιψη αντιμετωπίζεται ολιστικά. Τα βότανα επιλέγονται με βάση τις προσωπικές ανάγκες, ανάλογα δηλαδή με τα διαφορετικά συμπτώματα του θεραπευόμενου και φυσικά ανάλογα με τους παράγοντες που έχουν συμβάλλει στην κατάθλιψη. Η βοτανοθεραπεία μπορεί να χρησιμεύσει στην αντιμετώπιση ειδικά της ήπιας κατάθλιψης, καλύπτοντας τις ανάγκες μεγάλου εύρους κοινού, που θα προτιμούσε μια φυσική, ήπια θεραπευτική αντιμετώπιση.

Έχω συχνά ερωτηθεί αν τα βότανα δρουν με την ίδια ταχύτητα και ισχύ όπως τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα. Τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα μπορεί να επηρεάσουν τον οργανισμό, κάνοντας άμεσα διαθέσιμους κάποιους νευροδιαβιβαστές, που επιδρούν στη διάθεση. Παράλληλα με την ψυχιατρική αγωγή προτείνεται ψυχοθεραπεία, εφόσον τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα δεν αντιμετωπίζουν την αιτία του προβλήματος, αλλά βοηθούν στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων. Ομοίως και στη βοτανοθεραπεία, χρειάζεται να γίνεται παράλληλη διαχείριση των προβλημάτων που έχουν οδηγήσει στην κατάθλιψη. Τα βότανα της δυτικής βοτανοθεραπείας μπορεί να δρουν με ηπιότερο τρόπο από τα αντίστοιχα φάρμακα, αλλά σπανίως έχουν παρενέργειες και ανεπιθύμητα συμπτώματα.
Υπάρχουν διαφορετικά είδη και επίπεδα κατάθλιψης, που όλα σχετίζονται τουλάχιστον με κάποια ή όλα από τα παρακάτω συμπτώματα: θλίψη, ανηδονία, αδράνεια, δυσκολία συγκέντρωσης, αφαγία ή υπερφαγία, διαταραχές ύπνου, αισθήσεις δυσφορίας και συναισθήματα απόγνωσης, σκέψεις ή και απόπειρες αυτοκτονίας, που συνήθως επηρεάζουν σημαντικά τη λειτουργικότητα. Υπάρχουν πολλαπλά διαγνωστικά κριτήρια για να είναι εύστοχη η διάγνωση, όπως η συχνότητα, η ένταση και η διάρκεια των επεισοδίων. Η διάγνωση χρειάζεται να γίνει από ειδικό επαγγελματία ψυχικής υγείας, ειδάλλως θεωρείται ανακριβής.
Η κατάθλιψη μπορεί να είναι επικίνδυνη πάθηση που σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να αποβεί μέχρι και μοιραία.

Τα περισσότερα αντικαταθλιπτικά φάρμακα δεν ενδείκνυνται για την ήπια κατάθλιψη, αλλά κυρίως για την μέτρια και τη σοβαρή κατάθλιψη.
Αντιθέτως, τα βότανα μπορεί, ειδικά μακροπρόθεσμα, να έχουν θεαματικά αποτελέσματα για την αντιμετώπιση της ήπιας κατάθλιψης και να φανούν ιδιαίτερα χρήσιμα κατά τη διαδικασία διαχείρισης του πένθους ή κάποιας έντονης αλλαγής που μπορεί να επηρεάσει τη διάθεση.

Γνωρίζατε ότι

Η προσέγγιση της Βοτανοθεραπείας στην αντιμετώπιση της κατάθλιψης έγκειται στη χρήση βοτάνων που μπορεί να έχουν μία ή παραπάνω από τις παρακάτω θεραπευτικές δράσεις. Παραδείγματα βοτάνων που αντιστοιχούν στις δράσεις αναγράφονται στον πίνακα.

• Τονωτικά του νευρικού συστήματος
  Πρόκειται για βότανα που έχουν θεραπευτική επίδραση στο κεντρικό νευρικό σύστημα, στηρίζοντας τις λειτουργίες του. Τονώνουν, χωρίς να διεγείρουν το νευρικό σύστημα και ονομάζονται επίσης “θρεπτικά” ή “επουλωτικά” των νευρικών ιστών. Χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση του στρες, της αγχώδους διαταραχής, της αϋπνίας και της κατάθλιψης.

• Χαλαρωτικά
  Βότανα με χαλαρωτική δράση, που βοηθούν στην αντιμετώπιση της υπερέντασης και της υπερδιέγερσης, που συχνά σχετίζεται με την κατάθλιψη και το άγχος.

• Διεγερτικά του νευρικού συστήματος
  Γενικά τα διεγερτικά επιταχύνουν και κινητοποιούν τις φυσιολογικές λειτουργίες και το μεταβολισμό. Δεν προτείνονται για την κατάθλιψη που σχετίζεται με την πιθανή εξάντληση του νευρικού συστήματος λόγω έντονου στρες, αλλά μπορεί να φανούν χρήσιμα σε κάποιες περιπτώσεις έντονης κατάπτωσης ή αδράνειας, επειδή δίνουν προσωρινά ενέργεια. Πολλά περιέχουν αλκαλοειδή, που μπορεί να χρειάζονται προσοχή στην κατανάλωση.

• Πικρά
  Τα πικρά συστατικά των φυτών έχουν πολλαπλά οφέλη στο πεπτικό σύστημα και κατά προέκταση επηρεάζουν τη νοητική λειτουργία και τη διάθεση. Χρησιμοποιούνται ειδικά για την κατάθλιψη και τη νευρική ατονία. Έχουν πολλές αντενδείξεις, μεταξύ των οποίων στην εγκυμοσύνη και σε πολλά προβλήματα του πεπτικού.

• Προσαρμογόνα
  Βοηθούν τον οργανισμό να διαχειριστεί αποτελεσματικότερα το στρες, μειώνοντας την αντίδραση στρες του οργανισμού και εμποδίζοντας ή καθυστερώντας την εξάντληση του οργανισμού και του νευρικού συστήματος.

• Αποτοξινωτικά του ήπατος
  Το ήπαρ είναι υπεύθυνο για την αποβολή της περίσσειας αδρεναλίνης που παράγεται κατά την αντίδραση στρες. Όταν παράγονται υπερβολικά μεγάλες ποσότητες αδρεναλίνης συσσωρεύονται, επιβαρύνοντας τη λειτουργία του ήπατος και προκαλώντας συναισθηματική ανισορροπία. Τα αποτοξινωτικά του ήπατος είναι ιδιαίτερα χρήσιμα για την αντιμετώπιση των παρενεργειών ψυχιατρικών φαρμάκων ή άλλων ουσιών. Υποστηρίζουν γενικά το μεταβολισμό προκαλώντας αίσθηση ευφορίας και ζωντάνιας.

*** όλα τα βότανα ενδέχεται να έχουν παρενέργειες, αντενδείξεις και αλληλεπιδράσεις και όλα έχουν συγκεκριμένες προτάσεις για θεραπευτικές δοσολογίες. Συμβουλευτείτε κάποιον ειδικό πριν αποφασίσετε να καταναλώσετε βότανα, ειδικά εάν έχετε χρόνια ή σοβαρά προβλήματα υγείας, αν είστε έγκυος ή θηλάζουσα.
* Έμαθα για τις αντικαταθλιπτικές δράσεις της Ακακίας από την αγαπητή φίλη και Ανθοθεραπεύτρια Έλενα Γκόγκου, που την ευχαριστώ.

Η Κωνσταντίνα Λίτσα σπούδασε Βοτανοθεραπεία στη Σχολή Επαγγελμάτων Υγείας του Πανεπιστημίου Napier στο Εδιμβούργο,στη Σκωτία. Έπειτα έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στη "Συμβουλευτική Ψυχολογία στη Δημόσια Υγεία" και εκπαιδεύτηκε στη Συμβουλευτική (Solution Focused Counselling και Προσωποκεντρική Συμβουλευτική). Από το 2007 εργάστηκε ως Φυτοθεραπεύτρια στη Βρετανία, στον δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα, καθώς και σε κοινοτικά προγράμματα σχεδιασμένα για ευάλωτες ομάδες, με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής τους. Για 3 χρόνια ήταν μέλος της ομάδας Αγωγής Υγείας του Δήμου του Εδιμβούργου,όπου εργαζόταν με εφήβους σε Γυμνάσια και έλαβε μέρος σε Βρετανικά προγράμματα εκπαίδευσης που αφορούσαν στην ανάπτυξη αυτοπεποίθησης και περιβαλλοντολογικής συνείδησης σε σχολεία. Συμμετείχε για 7 χρόνια στην ομάδα Herbal Scotland, όπου προσέφερε Πρώτες Βοήθειες με Βότανα σε Διεθνή Φεστιβάλ. Από τον Αύγουστο του 2011, ζει στην Ελλάδα, όπου εργάζεται ως Βοτανοθεραπεύτρια και προωθεί τις αρχές της Αειφόρου Καλλιέργειας (Permaculture).Έχει συνεργαστεί με πολλές τοπικές ομάδες και παραδίδει σεμινάρια αυτάρκειας και πρακτικά εργαστήρια με στόχο την εκπαίδευση για την αυτοδιαχείριση της υγείας και την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση.