Οι νέοι άνθρωποι, πολύ περισσότερο από τις άλλες ηλικίες, έχουν την ανάγκη να συναναστρέφονται μεταξύ τους, να βιώσουν οικειότητα και να ερωτευτούν. Συγχρόνως, η εποχή μας είναι μια εποχή μεταβατική ως προς πολλά πράγματα, μεταξύ αυτών και ως προς τις συμπεριφορές και τον τρόπο εκδήλωσης των αναγκών των νεαρών ηλικιών. Ακόμη και αν δεν τίθεται θέμα προσδιορισμού της ταυτότητας του φύλου, όπως γίνεται με έναν ασυνήθιστα μεγάλο αριθμό νέων παιδιών σήμερα, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι μέχρι πρότινος ‘αποδεκτές’ και ‘κατάλληλες’ συμπεριφορές στις σχέσεις των νέων μεταξύ τους έχουν αμφισβητηθεί, κάνοντας πολλούς να αισθάνονται αμήχανοι και ανασφαλείς, με αποτέλεσμα να δυσλειτουργούν ή να ‘επιλέγουν’ να μένουν συχνά μόνοι. Τα νέα κορίτσια εμφανίζονται συχνά στα μάτια των αγοριών εξαιρετικά δυναμικά, επικριτικά και απορριπτικά προς το άλλο φύλο και εντελώς ‘αυτάρκη’ απέναντι σ’ αυτούς. Αυτό βέβαια πολύ συχνά είναι απλά μια περσόνα, μια ψευδαίσθηση που ούτε το ίδιο το άτομο που την εκφράζει συνειδητοποιεί. Είναι δύσκολο να διακρίνει κανείς τα πραγματικά συναισθήματα και τις πραγματικές επιθυμίες κάτω από το προσωπείο μιας επιθετικής αυτάρκειας και ενός αγέρωχου ναρκισσισμού που καλλιεργεί η εποχή. Πολύ περισσότερο δύσκολο είναι το να διαφανεί ο φόβος και το άγχος που προκαλεί σε πολλές –και η αμηχανία και η ενοχή που προκαλεί σε πολλούς- η βία που τόσο συχνά πλέον εκδηλώνεται και ανακυκλώνεται στις ειδήσεις και τις ενημερώσεις γύρω από αυτά τα θέματα και που πλήττει άμεσα το αίσθημα και την αντίληψης της κοινωνικής ταυτότητας του φύλου και τις συνδεόμενες με αυτό συμπεριφορές. Το αίσθημα ασφάλειας, η αναγκαία αυτοπεποίθηση και η εμπιστοσύνη ανάμεσα στα νεαρά αγόρια και τα κορίτσια δοκιμάζεται, συχνά δυστυχώς χωρίς αυτό να συνειδητοποιείται, άρα και χωρίς το άτομο να μπορεί να δώσει στον εαυτό του τη δυνατότητα να βοηθηθεί.

Ας επιχειρήσουμε μια σύντομη και δειγματοληπτική αναφορά σε ανθοϊάματα που μπορούν να δράσουν υποστηρικτικά ως προς την ψυχολογία των νέων (και βέβαια οποιουδήποτε άλλου χρειάζεται) ως προς τα θέματα αυτά. Το κορίτσι μπορεί λοιπόν, συνειδητά ή κατά βάθος, να αντιμετωπίζει με καχυποψία τα αγόρια που προσπαθούν να την πλησιάσουν, φοβούμενη βία από πλευράς τους ή άλλες άσχημες συμπεριφορές. Ανάλογα τα αγόρια κατά βάθος φοβούνται τις σύγχρονες κοπέλες, ότι θα τους εξευτελίσουν και θα τους αποδείξουν ανάξιους και ανίκανους, θα τους απορρίψουν και θα τους εκθέσουν στο κοινωνικό περιβάλλον τους και στους συνομήλικούς τους. Και στις δύο περιπτώσεις έχουμε φόβο και έλλειψη εμπιστοσύνης απέναντι στον άλλον, κάτι που καθιστά την επικοινωνία επιφανειακή, αμυντική-επιθετική, ανταγωνιστική και δυσάρεστη. Το γνωστό ανθοΐαμα Bach Holly έχει ασφαλώς θέση εδώ, όπως επίσης και το εξαιρετικό για την έλλειψη εμπιστοσύνης που προέρχεται από φόβο για τους άλλους FES Green Rose, αλλά και το Australian Bush Mountain Devil.

Γνωρίζουμε βέβαια ότι υπάρχουν φορές που ο φόβος της βίας αποδεικνύεται δυστυχώς δικαιολογημένος. Το FES Black Cohosh θα οπλίσει το άτομο με αφοβία και μεγάλο κουράγιο ώστε να αντιμετωπίσει τη βία χωρίς να γίνει θύμα της.

Το αυθόρμητο αίσθημα της αγάπης, που έχει την τάση να φροντίζει τους άλλους με στοργή και νοιάξιμο, κλασσικό ‘μητρικό’ χαρακτηριστικό της γυναικείας ιδιοσυγκρασίας αλλά και γενικότερα βασικό στοιχείο της ανθρώπινης συμπεριφοράς που προάγει την οικειότητα και την θετική επαφή, φαίνεται να δοκιμάζεται αυτή την εποχή και –στο βαθμό που δεν αφορά αποκλειστικά τη συμπεριφορά προς τα παιδιά- να θεωρείται ίσως ‘ξεπερασμένο’ και εκδήλωση γυναικείας εξαρτητικότητας και αδυναμίας. Στα πλαίσια της ατομικιστικής, φατριαστικής και ανταγωνιστικής προς τους άλλους στάσης, πολλές νέες κοπέλες δυσκολεύονται να νοιώσουν πραγματικά τρυφερά και φροντιστικά συναισθήματα προς τον άνθρωπο που τις ενδιαφέρει αλλά και γενικότερα. Η στενή διαπροσωπική σχέση συχνά θυμίζει μάχη όπου το ζητούμενο είναι το ποιος θα είναι ο ‘κυρίαρχος’ και ο ‘νικητής’. Το FES Mariposa Lily (επαν)ενεργοποιεί και ενισχύει μέσα στην ψυχή τη φυσική διάθεση για ψυχική προσέγγιση και φροντίδα για συναισθηματική ‘θρέψη’ και προστασία των άλλων.

Αντίστοιχα, το Sunflower της Pegasus, απομακρύνοντας από τον άνθρωπο τον φανερό ή απωθημένο θυμό προς τον πατέρα και προς το πατρικό αρχέτυπο, βοηθά τους άνδρες -αλλά και όλους- στο να έρθουν πιο κοντά στην καρδιά και στην ικανότητά τους να νοιάζονται και να φροντίζουν τους άλλους με ‘πατρικό’ τρόπο, χρησιμοποιώντας τη δύναμή τους με τρόπο που ενισχύει και προστατεύει αυτό που χρειάζεται να προστατευθεί και να ενδυναμωθεί. Το Sunflower της FES, εξομαλύνοντας και αυτό τη σχέση μας με το πατρικό αρχέτυπο (το κλασσικό ‘αρχέτυπο του ήλιου’, στο οποίο το ηλιοτρόπιο –σύμφωνα και με το όνομά του, τη μορφή και τη ‘συμπεριφορά του’ παραπέμπει), βοηθά στο να εξισορροπηθεί το εγώ και να απελευθερωθεί από την τάση της νευρωτικής ενασχόλησης με τον εαυτό -είτε μέσω τάσεων αυτοϋποτίμησης και αυτοϋποβιβασμού είτε αντίθετα μέσω μιας συνεχούς ανάγκης αυτοπροβολής και προσπάθειας να επισκιάζει κανείς τους άλλους με τη δύναμη και τις ικανότητές του προκειμένου να αποδεικνύει ότι αξίζει, είτε φυσικά και εναλλαγών ανάμεσα σε αυτές τις δύο αντίθετες καταστάσεις. Με τη βοήθεια του πολύ σημαντικού αυτού ανθοϊάματος, το άτομο κατακτά εν τέλει το εσωτερικό βίωμα μιας ήρεμης και ώριμης αυτοπεποίθησης, μέσα από την οποία, απαλλαγμένο από την τυραννική δυναστεία του εγώ, στρέφεται ελεύθερα και με υγιή τρόπο προς την κοινωνία και προς τους άλλους.

Η ανάγκη του να καταπιέζονται και να απωθούνται τα βαθύτερα, πιο ‘ευάλωτα’ συναισθήματα και οι ευαίσθητες πλευρές της ανθρώπινης φύσης μέσα από μια εμμονή σε μια άτρωτη, σκληρή, ‘μάτσο’ εικόνα και στάση ζωής, ανάγκη με την οποία έχουν ανατραφεί και της οποίας έχουν υπάρξει διαχρονικά δέσμιες αμέτρητες γενιές ανδρών, αποκτά τη δυνατότητα του να εξανθρωπιστεί και να εξυγιανθεί με το FES Poison Oak. Χωρίς να χάσει τη δύναμη και την αποφασιστικότητά του κανείς, γίνεται ικανός να εμπεριέχει ολόκληρη τη γκάμα των φυσιολογικών συναισθημάτων, να μπορεί να ξεκουράζεται ψυχικά και να ανταλλάσσει φυσικότητα, στοργή και φιλία με το περιβάλλον αντί του να ζει εγκλωβισμένος σε μια κατάσταση συνεχούς ακαμψίας, επίδειξης σκληρότητας και αφύσικης αυτάρκειας και αυτονομίας, μεταμφιέζοντας συχνά την κρυμμένη του ανασφάλεια σε φαντασίωση παντοδυναμίας.

Η ανάγκη υπερβολικής ενασχόλησης με τον εαυτό και ναρκισσιστικής αγνόησης των συναισθημάτων και των αναγκών του άλλου –τεράστιο πρόβλημα στις σχέσεις και πηγή πολλών δεινών- μπορεί να μετριαστεί και να εξισορροπηθεί με το Bach Heather. Ο άνθρωπος που χρειάζεται το ανθοΐαμα αυτό είναι τόσο εγκλωβισμένος στην ανάγκη του να ‘σκεφτεί τον εαυτό του’ ή/και να ‘εκφραστεί’ ώστε δεν μπορεί πραγματικά να αντιληφθεί την κατάσταση, τα συναισθήματα, τις έγνοιες και τις ανάγκες του άλλου, παρόλο που συχνά δεν το καταλαβαίνει και δεν θα παραδεχτεί ούτε καν στον εαυτό του ότι κάτι τέτοιο συμβαίνει. Ότι και αν πει ή κάνει ο άλλος, του φέρνει στο νου ‘τα δικά του’, και ποτέ δεν είναι πραγματικά διαθέσιμος για τον άλλο μέσα σε μια κοντινή σχέση ή ακόμα και σε μια απλή συναναστροφή. Με το Heather η υπερ-απορρόφηση στον εαυτό, που είτε λόγω ανασφάλειας είτε λόγω άλλων αναγκών κρύβεται συχνά πίσω από μια τέτοια στάση, θα μειωθεί και το άτομο θα νοιώσει ελεύθερο να είναι πραγματικά παρόν ως μέλος του συνόλου, να ‘δει’ και να ασχοληθεί πιο αληθινά με τους άλλους.

Το FES Quaking Grass θα βοηθήσει ουσιαστικά στο να νοιώσει κάποιος ζωτικό και αναπόσπαστο μέρος της ομάδας των άλλων, να μπορέσει, παράλληλα με την ατομική του υπόσταση, να ‘συντηχθεί’ με την ομάδα και να θελήσει και να μπορέσει να συνεργαστεί και να απολαύσει τη χαρά, την αποτελεσματικότητα και την ικανοποίηση που απορρέει από αυτό.

Η ανάγκη για περισσότερη αυτοπεποίθηση είναι βεβαίως εξαιρετικά συχνή στα νέα άτομα, με τα ανθοϊάματα Bach Larch και Australian Bush Five Corners (αλλά και το σύνθετο Confid Essence) να μπορούν να συμβάλουν αποφασιστικά σε αυτό. Η ντροπαλότητα είναι κλασσικό πρόβλημα, και το ανθοΐαμα Bach Mimulus για τον άνθρωπο που νοιώθει ανασφαλής, τρέμει και ‘κοκκινίζει’ όταν πρέπει να ‘φανεί’, να μιλήσει, να πάρει κάποια πρωτοβουλία κλπ, είναι κατάλληλο. Για το πολύ ντροπαλό άτομο, που ενώ λαχταρά να μπει στον κύκλο των γνωστών ή άγνωστων μιας παρέας και να συμμετάσχει, δεν διανοείται παρόλαυτα να μετακινηθεί από τη θέση του, δίνοντας συχνά στους άλλους την εντύπωση ανθρώπου μοναχικού, αδιάφορου ή ακόμη και ακατάδεχτου, το FES Violet θα δώσει γρήγορα αποτελέσματα και το άτομο θα ‘ανακαλύψει’ ότι είναι σε θέση να πλησιάσει, να επικοινωνήσει και να ενταχτεί στην παρέα των άλλων με άνεση και χωρίς καθόλου εσωτερικό στρες.

Αυτός ή αυτή που αισθάνεται άβολα με την εμφάνιση ή τη στάση του/της επειδή πχ ‘έχει μερικά παραπάνω κιλά’, δεν είναι αρκετά ‘εμφανίσιμη/ος’, ή γενικά νοιώθει να αναστέλλεται από ατέλειες και προβλήματα που μπορεί να έχει –ή απλώς φαντάζεται ότι έχει ή τα μεγαλοποιεί- θα βοηθηθεί στο να πάψει να καθορίζεται από αυτά και να τους δίνει ιδιαίτερη σημασία με το Bach Crab Apple.

Επηρεασμένοι από την περιρρέουσα ατμόσφαιρα και τις ιδέες της εποχής, πολλοί νεαροί φαίνεται να βιώνουν σύγχυση, μη όντας ξεκάθαροι ως προς το τι πιστεύουν και βιώνουν οι ίδιοι σε σχέση με το τι είναι το ιδεολογικά ισχύον στην εποχή και στο περιβάλλον τους. Το Bach Cerato θα δώσει διαύγεια ως προς το τι πιστεύουμε και το τι νομίζουμε, ανεξάρτητα του ποιες και πόσο μεγάλες ιδεολογικές και συνειδησιακές πιέσεις ασκεί –άμεσα ή έμμεσα, ηθελημένα ή αθέλητα- το περιβάλλον. Το FES Mountain Pride θα δώσει εξαιρετική δύναμη στο να μπορεί να εκφράζει το άτομο ελεύθερα την αλήθεια του και να υπερασπίζεται τα δικαιώματά του. Το FES Goldenrod θα οπλίσει το άτομο με εξαιρετική δύναμη και αίσθημα προσωπικής αυτονομίας, προκειμένου να μπορέσει να υπερβεί τις πιέσεις της ομάδας και να παραμείνει πιστό στις πεποιθήσεις και στις αξίες του, χωρίς να φοβάται την απόρριψη, την απομόνωση και την αποπομπή από την ‘παρέα’, από την ομάδα και από το περιβάλλον του γενικότερα. Το FES Red Clover θα τον/την προστατέψει από το να γίνεται, αθέλητα και ασυνείδητα, μέρος της ‘ψυχολογίας της μάζας’. Το FES Pink Yarrow θα προφυλάξει από του να επιβληθούν στο άτομο ψυχολογικά χαρακτηριστικά προσωπικότητας που δεν είναι δικά του αλλά αποτελούν προβολές του περιβάλλοντός του.

Σε μια εποχή όπου τόσος πολύς λόγος γίνεται για την ταυτότητα του φύλου, με την συνεπακόλουθη σύγχυση γύρω από αυτό να είναι για πολλούς νέους συχνή και αναπόφευκτη, το FES Calla Lily θα αποκαταστήσει την αίσθηση και την επίγνωση αυτής της ταυτότητας, στο βαθμό που η σύγχυση αποτελεί αποτέλεσμα επιδράσεων του περιβάλλοντος και όχι βαθύτερο δομικό χαρακτηριστικό της προσωπικότητας. 

Η Μαρίνα Αγγελή είναι ιατρός με ειδίκευση στην ψυχιατρική, εκπαίδευση στην Συστημική Ψυχοθεραπεία και πολυετή ενασχόληση με εναλλακτικές θεραπείες και κυρίως με τη μέθοδο των Ανθοϊαμάτων και τις θεραπευτικές εφαρμογές τους στην αντιμετώπιση ψυχολογικών προβλημάτων. Έχει γράψει πολλά άρθρα και εργασίες για τα Ανθοϊάματα καθώς και το βιβλίο 'Ανθοθεραπεία με τα Ιάματα Μπαχ'. 

Η ανάγκη για αγάπη και οι προσπάθειες για την απόκτηση και τη διατήρησή της είναι χαρακτηριστικά πανανθρώπινα, είτε η επιδίωξη γι’ αυτά είναι φανερή και άμεση είτε εκδηλώνεται με έμμεσους τρόπους, είτε ακόμη και αν φαινομενικά ο άνθρωπος αποφεύγει το να συνδεθεί στενά με τους άλλους προκειμένου να αυτοπροστατευτεί. Παρόλη τη καλή διάθεση, την ισχυρή ανάγκη και τη λαχτάρα με την οποία οι άνθρωποι πλησιάζουν ο ένας τον άλλον όμως, πολύ συχνά η κατάληξη δεν μοιάζει με αυτό που είχαν ονειρευτεί. Η εμπειρία της συμβίωσης, μεταξύ συντρόφων, μεταξύ γονέων και παιδιών, κάποτε και μεταξύ στενών φίλων και συνεργατών, συχνά αποδεικνύεται απογοητευτική, καταπιεστική ή και βασανιστική, καθώς η οικειότητα, το μοίρασμα των εμπειριών και η ανάγκη για κοινά βιώματα φαίνεται να αντιστρατεύεται εξ ορισμού την ελευθερία, την αυτονομία, την αυτοδιάθεση και την εξέλιξη γενικά του ανθρώπου σαν άτομο. Συχνός λόγος γι’ αυτό είναι, μεταξύ άλλων, και το ότι στη συνείδηση πολλών, αγάπη σημαίνει το να μας αγαπούν με τον τρόπο που εμείς αγαπάμε, να επιθυμούν να τους δίνουμε αγάπη με τον τρόπο που εμείς έχουμε την ανάγκη ή την επιθυμία να δώσουμε, να μας συμπεριφέρονται όπως εμείς θέλουμε και γενικά να εκδηλώνουν την αγάπη τους σύμφωνα με την εικόνα που έχουμε στο νου μας για το πώς κάποιος ‘πρέπει’ να εκδηλώνει την αγάπη. Αναζητούμε δηλαδή στην πράξη κάποιους που να είναι ακριβώς όπως εμείς. Θεωρούμε πρακτικά ότι ιδανική σχέση είναι μια σχέση ταύτισης, έτσι ώστε -ιδίως στις μακροχρόνιες σχέσεις- να μην υπάρχουν αιτίες διαπραγμάτευσης, ματαίωσης και τριβών αλλά να είναι πάντα ‘όλα καλά’. Διαφορετικά, μπορεί να νοιώσουμε απογοήτευση, θυμό, αίσθηση αμοιβαίας καταπίεσης, και τελικά να οδηγούμαστε σε διακοπή των σχέσεων ή να τις συντηρούμε μέσα από ένα κλίμα αδιαφορίας, παραίτησης και πικρίας.  

Πολλά λέγονται για την ανάγκη της διατήρησης της ελευθερίας μέσα στις στενές σχέσεις, και για τον θεμελιώδη ρόλο που διαδραματίζει η οριοθέτηση μέσα σ’ αυτές. Το θέμα είναι φυσικά τεράστιο και μια διεξοδική προσέγγισή του εκφεύγει των δυνατοτήτων ενός απλού άρθρου. Η οριοθέτηση προϋποθέτει βέβαια το να μπορεί κανείς να αντιλαμβάνεται τον άλλον ως κάτι ουσιαστικά ξεχωριστό από τον ίδιον, με διαφορετική προσωπικότητα, διαφορετικές ανάγκες και τρόπους συμπεριφοράς (ακόμη και εκεί που φαίνεται να υπάρχει μεγάλο ‘ταίριασμα’) και όχι σαν προέκταση του εαυτού του - και να μπορεί να σέβεται αυτή τη διαφορά χωρίς να αισθάνεται ‘μοναξιά’ και ‘εγκατάλειψη’ εξαιτίας της. Να μπορεί κανείς να είναι ‘μαζί’ με τον άλλον, και συγχρόνως ‘μόνος’. Να ξεχωρίσει την αγάπη από την συγχώνευση. Να μπορεί να γεμίζει το εσωτερικό του κενό χωρίς να θεωρεί ότι ο άλλος ‘οφείλει’ να γεμίσει αυτό το κενό, χωρίς να καθιστά υπεύθυνο για το εσωτερικό του κενό τον ‘άλλον’, τον σύντροφο, το παιδί του ή και τους φίλους ή άλλους κοντινούς του ανθρώπους. Να αισθάνεται ότι η ανάγκη πλήρωσης του εσωτερικού του κενού είναι μια διαδικασία φυσική, ενδιαφέρουσα και ευχάριστη που αφορά τον ίδιον και μόνον, και όχι μια ‘λύση ανάγκης’ που του επιβάλλεται ‘βάναυσα’ από τους άλλους επειδή ‘αρνούνται’ να του καλύψουν αυτό το κενό.  

Δεν είναι πολύ δύσκολο το να αναλύει κανείς αυτές τις καταστάσεις ούτε και το να περιγράφει επακριβώς το τι χρειάζεται να κάνει και το πώς να νοιώθει ώστε να βιώνει υγιείς, λειτουργικές και οριοθετημένες σχέσεις. Το δύσκολο είναι να το καταφέρει αυτό στην πράξη, το να μπορέσει να μετασχηματίσει τα συναισθήματα που τον οδηγούν σε ψυχολογία και συμπεριφορές εξάρτησης. Τα ανθοϊάματα, επιλεγμένα με γνώση που βασίζεται στη θεωρητική πληροφορία με ταυτόχρονη αίσθηση του εσωτερικού βιώματος, θαυματουργούν στις περιπτώσεις αυτές και αυτό είναι κυριολεκτικό. Ας πάρουμε για παράδειγμα το Bach Flower Chicory, που αναφέρεται στο άτομο που εύκολα νοιώθει ότι δεν το αγαπούν αρκετά ή με τον τρόπου που πρέπει, και αυτό το ωθεί στο να αισθάνεται εγκατάλειψη, πικρία, θυμό, ψυχικό πόνο και παράπονο, συχνά να παραφέρεται, να ξεσπά με θυμό ή να κλείνεται στον εαυτό του, να γίνεται κουραστικό και -συχνά χωρίς να το αντιλαμβάνεται- ψυχολογικά χειριστικό προς τους συναισθηματικά σημαντικούς άλλους, με τρόπο που αυτοί φτάνουν τελικά να απομακρύνονται και να το αποφεύγουν, να κάνουν δηλαδή αυτό ακριβώς που φοβάται και για το οποίο απελπίζεται. Το ανθοΐαμα  μπορεί να μεταμορφώσει ένα πλήθος από δυστυχισμένες, καταπιεστικές σχέσεις, απελευθερώνοντας τον ‘θύτη’ στον ίδιο ή και σε μεγαλύτερο ακόμη βαθμό από ότι το ‘θύμα’, βοηθώντας το εξαρτητικό, υπερευαίσθητο, απαιτητικό και καταπιεστικό μέλος της σχέσης να νοιώσει και να ανακαλύψει το θείο δώρο της ψυχικής αυτονόμησης και της εσωτερικής ελευθερίας, ανακαλύπτοντας ότι αυτό που ζητούσε από τον/τους αγαπημένο/ους, βρίσκεται ουσιαστικά μέσα του, και που όταν το βιώνει μη έχοντας την ανάγκη να το απαιτεί από τους άλλους, οι άλλοι, ελεύθεροι και ανακουφισμένοι, συχνά προς έκπληξή του, του το παρέχουν απλόχερα.

Το Bach Flower Red Chestnut, για την υπερβολική ανησυχία και το φόβο για τους αγαπημένους, για την ασφάλειά τους, την υγεία τους και για ό,τι τους αφορά γενικά, θα απελευθερώσει από την βαθιά, τυραννική προσκόλληση και ανάγκη για υπερβολική κοντινότητα που κρύβει κατά βάθος μια τέτοια στάση και θα ανακουφίσει βαθιά, επιτρέποντας και στους αγαπημένους να ζουν περισσότερο ελεύθεροι και να εξελιχτούν χωρίς ενοχές, φοβίες και άχρηστα εμπόδια.

Το Bach Flower Heather θα εξισορροπήσει την ανάγκη του να ασχολείται υπερβολικά με τον εαυτό του κανείς και θα τον βοηθήσει να πάψει να αντιλαμβάνεται την οικειότητα σαν μονόπλευρη ‘επικοινωνία’ που εξαντλείται στην αυτοέκφραση ή/και στην αυτοπροβολή.

Το Australian Bush Green Spider είναι εξαιρετικό στο να ‘απαλείφει’ την τάση για ταύτιση μέσα από την σχεδόν ψυχαναγκαστική ανάγκη του ‘να τα λέει όλα’ κανείς και να ‘μοιράζεται’ τα πάντα (άρα, αν και συνήθως χωρίς να το συνειδητοποιεί, ‘να δίνει αναφορά’) μέσα μια κοντινή σχέση, συχνά κατά την επικοινωνία του ‘παιδιού’ με τον γονέα και πάντοτε χαρακτηριστικό δυσλειτουργικότητας. Το άτομο στην περίπτωση αυτή αποτυγχάνει να διατηρεί ένα στοιχειώδη χώρο για ιδιωτικότητα, ψυχική αυθυπαρξία και ελεύθερη, αυτόνομη ανάπτυξη, μέσα από την καθημερινότητα ενός τέτοιου αυτοματικού ‘μοιράσματος’ που το θεωρεί αγάπη, εμπιστοσύνη, κοντινότητα και συντροφιά, και που του έχει γίνει δεύτερη φύση.

Το Tyrolite (Pegasus) παρέχει μια άμεση εμπειρία του τι σημαίνει αγάπη με ταυτόχρονη ελευθερία και ανεξαρτησία που δεν απειλεί τη σχέση αλλά αντίθετα την εμπλουτίζει και της ανοίγει ορίζοντες που ικανοποιούν όλους. Το Bird of Paradise (Pegasus) προσδίδει αίσθηση ελευθερίας και χιούμορ στις σχέσεις. Το ανθοΐαμα αυτό είναι κατάλληλο και για ανθρώπους που έχουν ‘κλειστεί’ στην απομόνωσή τους και δεν θεωρούν εφικτό ή επιθυμητό το να ‘ανοιχτούν’ στη ζωή και να επιχειρήσουν να σχετιστούν μέσα από ένα ανάλαφρο πνεύμα χαρούμενης εξερεύνησης της ανθρώπινης συναναστροφής.

Η Μαρίνα Αγγελή είναι ιατρός με ειδίκευση στην ψυχιατρική, εκπαίδευση στην Συστημική Ψυχοθεραπεία και πολυετή ενασχόληση με εναλλακτικές θεραπείες και κυρίως με τη μέθοδο των Ανθοϊαμάτων και τις θεραπευτικές εφαρμογές τους στην αντιμετώπιση ψυχολογικών προβλημάτων. Έχει γράψει πολλά άρθρα και εργασίες για τα Ανθοϊάματα καθώς και το βιβλίο 'Ανθοθεραπεία με τα Ιάματα Μπαχ'. 

Ζούμε, σαν κοινωνία και σαν άτομα, καταστάσεις δύσκολες, που δοκιμάζουν τις φυσικές και τις ψυχικές αντοχές μας με τρόπους που δεν γνωρίζαμε στο παρελθόν. Τα γεγονότα που δημιουργούν σοκ, φόβο και αίσθημα αβεβαιότητας ακολουθούν το ένα το άλλο και φαίνεται σαν να μην υπάρχει τρόπος να προστατευτεί και να ηρεμήσει κανείς. Σε τέτοιες περιστάσεις είναι προνόμιο το να υπάρχουν μέσα στον άνθρωπο πνευματικά και ψυχικά αποθέματα και πηγές στις οποίες μπορεί να προσφύγει για να στηριχτεί και να διατηρήσει μια αίσθηση ελέγχου πάνω στη ζωή του, μια αίσθηση εσωτερικής ασφάλειας, την πολύτιμη ηρεμία του νου και γαλήνη ψυχής.
Παράλληλα με όποια άλλη πηγή βοήθειας, στήριξης και αλληλοϋποστήριξης, τα ιάματα των λουλουδιών, οι ισχυροί και εξειδικευμένοι αυτοί αρωγοί στις δύσκολες συναισθηματικές καταστάσεις, μπορούν και εδώ να απαλύνουν την ένταση του εσωτερικού βιώματος και να κάνουν ώστε να αναδυθούν από μέσα μας εκείνα τα συναισθήματα και οι ιδιότητες που χρειαζόμαστε για να αντέξουμε και -γιατί όχι- να βγούμε και ψυχικά κερδισμένοι από αυτές τις εμπειρίες.
Θυμίζουμε ότι ανθοΐάματα όπως το Star of Bethlehem (Bach) και Fringed Violet (Australian Bush) είναι εξαιρετικά κατάλληλα για την ψυχική διευθέτηση του βιώματος του σοκ, ενώ ιάματα όπως το Mimulus (Bach) και Dog Rose (Australian. Bush), βοηθούν πολύ στον φόβο και την ανησυχία μπροστά στα συγκεκριμένα αυτά προβλήματα. Τα Rescue Remedy και Emergency Essence (Bach και Australian Bush αντίστοιχα), το Ίαμα της Διάσωσης (από τη σειρά Ελληνικά Ανθοελιξήρια), το Immediate Relief (από τη σειρά Living Tree Orchids)), είναι εξαιρετικά στο να μας ηρεμήσουν όταν νοιώθουμε τρομαγμένοι, ταραγμένοι και αναστατωμένοι. Προσοχή όμως: Ανθοϊάματα όπως αυτά αφορούν σε καταστάσεις αναστάτωσης και έκτακτης ανάγκης, έχουν δηλαδή, όπως όλα τα ανθοϊάματά, συγκεκριμένες ενδείξεις και δεν είναι πανάκεια για όλες τις καταστάσεις. Ωστόσο, πάρα πολύ συχνά χρησιμοποιούνται σαν λύση για κάθε πρόβλημα από τους μη γνωρίζοντες αρκετά σχετικά με τα ανθοϊάματα, με αποτέλεσμα η βοήθεια που δίνουν σε τέτοιες περιπτώσεις να είναι μικρή έως και ανύπαρκτη.
Πολλοί άνθρωποι, παρόλο που μπορεί να μη το ομολογούν ή και να μη το συναισθάνονται καν, βλέποντας ή ακούγοντας για γεγονότα τρομακτικά που συμβαίνουν ή που μπορεί να συμβούν, νοιώθουν μέσα τους κυριολεκτική απόγνωση. Αυτό μπορεί να μη το βιώνουν, τουλάχιστον συνειδητά, στη διάρκεια της ημέρας, το ζουν όμως βασανιστικά τις ώρες του ύπνου και της ανάπαυσής τους, είτε δυσκολευόμενοι να αποκοιμηθούν είτε ξυπνώντας μέσα στη νύχτα είτε βλέποντας ταραγμένα όνειρα. Αυτή η αίσθηση του ότι δεν έχει ή δεν θα έχει κανείς "πού να στηριχτεί", "πού ν' ακουμπήσει", είτε ως προς τις υλικές συνθήκες της ζωής του ή και ψυχικά, ανακουφίζεται πολύ από το ανθοΐαμα Sweet Chestnut του Bach (ή και το Australian Bush Bottlebrush), συνήθως σε συνδυασμό με το Gorse (Bach) για την απελπισία  που νοιώθει κατά βάθος ο άνθρωπος γι' αυτά. Αν η αγωνία και η αίσθηση απόγνωσης για το μέλλον αφορούν κυρίως τις υλικές ανάγκες της επιβίωσης και γενικότερα τα οικονομικά ζητήματα της ζωής, πολλή βοήθεια έρχεται από το εξαιρετικό γι' αυτές τις καταστάσεις California Valerian της FES. Αν απλά ο άνθρωπος δυσαρεστείται και υποφέρει επειδή δεν έχει ή φοβάται ότι δεν θα έχει όλα όσα θα ήθελε για να νοιώθει ικανοποιημένος ως προς τις ανάγκες και τις επιθυμίες του, το ανθοΐαμα Star Thistle (FES) θα τον βοηθήσει πολύ στο να απαλλάξει το νου και το συναίσθημά του από την βασανιστική αίσθηση της έλλειψης και της ανέχειας.
Υπενθυμίζουμε ότι, για τα προβλήματα αϋπνίας, πολύ αποτελεσματικός στην πλειοψηφία των περιπτώσεων είναι ένας συνδυασμός από Cherry Plum, Impatiens και White Chestnut του Bach μαζί με Black Eyed Susan, Boronia και Crowea της Australian Bush. Παρόλο που αυτός ο συνδυασμός είναι γενικά επαρκής για να επιτύχουμε σταδιακά καλό και ποιοτικό ύπνο σε "συνήθεις" συνθήκες στρες, φαίνεται ότι σε εποχές όπως η ιδιαίτερα ταραγμένη περίοδος που ζούμε χρειάζεται συχνά να ενισχύεται με τα Gorse, Sweet Chestnut και Star of Bethlehem που αναφέρθηκαν ήδη, εν ανάγκη δε και με ακόμη πιο εξειδικευμένα για την κάθε ατομική περίπτωση ιάματα.
Τα μέσα ενημέρωσης με καθημερινές και πολύωρες αναφορές τροφοδοτούν το συνειδητό και το υποσυνείδητό μας με εικόνες φρίκης και απίστευτης βίας και πολλά προβλήματα δημιουργούνται ή ενισχύονται από αυτή την βάρβαρη και ακατάπαυστη έκθεση των αισθήσεων και του ψυχισμού μας στη φρίκη και τον αποτροπιασμό της βίας. Εδώ, το Chaparral (FES), με την ικανότητά του να αποφορτίζει και να "ξεπλένει" το υποσυνείδητο από τις εντυπώσεις της φρίκης, της δυσαρμονίας και της έντασης, είναι πολύτιμο.
Χρειαζόμαστε αισιοδοξία, για το παρόν και για το μέλλον, και ας θυμόμαστε γι' αυτό το Sunshine Wattle της Aus. Bush και φυσικά το Gentian του Bach. Οι γονείς ανησυχούν πολύ για το μέλλον των παιδιών τους και για το αν θα τα καταφέρουν στη ζωή τους και συχνά φοβούνται άσχημα πράγματα γι' αυτά, κάτι που τους κάνει να προσκολλώνται υπερβολικά στα παιδιά για να τα "προστατέψουν" και εν τέλει τους μεταδίδουν τη δική τους ανασφάλεια και τα αποδυναμώνουν. Απαραίτητο εδώ το Red Chestnut (Bach).
Πολλοί θα έχουμε ίσως παρατηρήσει ότι μετά από διάφορα τρομακτικά γεγονότα ή ανησυχητικές εμπειρίες που ακούμε ή ζούμε, μπορεί να νοιώθουμε σαν αν είμαστε εσωτερικά "διαλυμένοι", σαν να "παίζουμε ένα ρόλο" όντας ο εαυτός μας, ενώ ο πραγματικός μας εαυτός έχει κάπου τρομαγμένος αποσυρθεί ή προσπαθεί "να μαζέψει τα κομμάτια του" για να καταφέρει να σταθεί στα πόδια του ξανά. Συχνά ένα δυνατό σοκ μπορεί να έχει ένα τέτοιο αποτέλεσμα, το να νοιώθει ο άνθρωπος "σαν γυαλί σπασμένο", θρυμματισμένος ψυχικά, εξωτερικά "εντάξει" αλλά "απών" εσωτερικά. Ένδειξη για το ανθοΐαμα της Echinacea (FES).
Και βέβαια, αν αγωνιούμε για το αν θα φανούμε ανήσυχοι ή φοβισμένοι, "αδύναμοι" ή "πολύ ευαίσθητοι" κλπ, αν νοιώθουμε την ανάγκη να το "ρίχνουμε στο φαγητό" ή στα γλυκά ή στο τσιγάρο ή στο ποτό ή στο "shopping therapy" ή άλλα ανάλογα, σε βαθμό υπερβολής για να νοιώθουμε "χαρούμενοι" και να αποφεύγουμε ή απλώς να κρύβουμε από τους άλλους τα συναισθήματά μας, το Agrimony (Bach) θα λειτουργήσει λυτρωτικά στην ψυχολογία μας και θα μας δώσει την ικανότητα και την άνεση να είμαστε ψυχικά αυθεντικοί.
Έντονος είναι σε πολλούς ο φόβος, συχνά μάλιστα και τρόμος, για άγνωστες, αόρατες, υπερφυσικές, σκοτεινές δυνάμεις που μπορεί να εκφράζονται και να επηρεάζουν τα γεγονότα που ζούμε. Χωρίς να επιδρούν στις αντιλήψεις καθαυτές, τα Bach Aspen και Aus. Bush Grey Spider Flower θα αντιμετωπίσουν το φόβο που δημιουργούν αυτές οι καταστάσεις, ξαναδίνοντάς μας διαύγεια και ηρεμία και επιτρέποντας στη λογική και στην ψυχραιμία να διασφαλίσουν τη λειτουργικότητά μας και την ικανότητά μας για ισορροπημένη δράση.
Αυτοί που υποφέρουν από σκέψεις όπως ότι δεν υπάρχει μέλλον, ότι η ανθρωπότητα θα καταστραφεί κλπ, με την άμεση και θεαματική επίδραση του Scotch Broom (FES) θα δουν τις σκέψεις αυτές απλώς να παύουν να τριγυρίζουν στο νου τους, την αγωνία να σταματά και την προσοχή τους να μπορεί ξανά να επικεντρώνεται με εποικοδομητικό τρόπο σε θέματα του παρόντος.
Οι ευαίσθητοι άνθρωποι που επηρεάζονται εύκολα από τις ενέργειες και τα συναισθήματα των άλλων θα βιώσουν ένα βαθμό προστασίας με το Walnut (Bach) και το Yarrow (FES). Ένα άλλο φαινόμενο πολύ έντονο την εποχή αυτή είναι η τάση πολλών να συμπαρασύρονται από αυτό που ονομάζουμε "ψυχολογία της μάζας", να φανατίζονται, να χάνουν τον εαυτό τους και την επαφή με τη λογική και με τα πραγματικά, αυθεντικά τους συναισθήματα και να συμπεριφέρονται σαν "οπαδοί", κάνοντας ή λέγοντας πράγματα που δεν θα έκαναν κανονικά, υπό άλλες, πιο ήρεμες συνθήκες. Το Red Clover (FES) θα τους βοηθήσει να μη χάνουν "το κέντρο τους" και να μη πέφτουν θύματα της μαζικής ψυχολογίας κάτω από έντονα ψυχοπιεστικές συνθήκες.
Οι διαφορετικές επιλογές, απόψεις, ιδέες κλπ που υιοθετούν οι άνθρωποι στις συνθήκες αυτές έχουν δυστυχώς δημιουργήσει κλίμα εχθρότητας, μισαλλοδοξίας και μίσους σε πολλούς, κάτι που συχνά γενικεύεται, έτσι που είναι δύσκολο για κάποιον που θέλει να διατηρήσει την αγάπη για τους ανθρώπους, την αντικειμενικότητα και τον σεβασμό για τη διαφορετική άποψη να το καταφέρει αυτό. Ιάματα όπως το Beech (Bach) για την επικριτικότητα και την απόρριψη, Impatiens (Bach) για την δυσκολία να διατηρήσει την υπομονή του κανείς (κάτι που ευθύνεται για τις συγκρούσεις πολύ πιο συχνά από όσο νομίζουμε), Rough Bluebell (Australian Bush) για τις περιπτώσεις όπου τα άσχημα συναισθήματα για τους άλλους αποκτούν το χαρακτήρα απέχθειας και μίσους.
Οι παρατεταμένες συνθήκες εγκλεισμού διατάραξαν σε πολλούς ανθρώπους τις συνήθειες, την ικανότητα, ακόμη και τη διάθεση για κοινωνικότητα. Η αρχική δυσφορία έως και απόγνωση λόγω της απομόνωσης έδωσαν σταδιακά τη θέση τους στην απόσπαση και την απομάκρυνση από φίλους και αγαπημένους μέσα από νέες συνήθειες που δεν συμπεριλαμβάνουν την παρουσία και τη συναναστροφή με τον άλλον σαν κάτι αυτονόητο. Αυτό, αν παραταθεί, δημιουργεί φυσικά συνθήκες εσωτερικής αγωνίας (με στοιχεία μάλιστα υπαρξιακού χαρακτήρα) ή και κατάθλιψης, οι αιτίες της οποίας όμως συχνά δεν είναι εμφανείς, καθώς η αποχή από την κοινωνικότητα βιώνεται από το άτομο σαν "συνειδητή επιλογή". Αν βιώνουμε αυτό το είδος της αγωνίας ή αν απλά θα θέλαμε να βλέπουμε τους φίλους μας αλλά η επιθυμία να είμαστε ήσυχοι στη μοναξιά μας υπερισχύει, το Water Violet (Bach) είναι το ανθοΐαμα που θα ομαλοποιήσει τις ανάγκες μας για υγιή κοινωνικότητα και θα κάνει επιθυμητή και ευχάριστη την παρουσία ανθρώπων στη ζωή μας.
Αν νοιώθουμε την ανάγκη ή απλά επιθυμούμε να αναβαθμίσουμε τον νου και την ικανότητα αντίληψής μας, τόσο σε πρακτικό όσο και σε πνευματικό επίπεδο, ώστε να κατανοούμε βαθύτερα και πιο σφαιρικά τα σύνθετα αυτά γεγονότα και καταστάσεις ζωής και να επινοούμε καλύτερες και καταλληλότερες λύσεις για μας, εντυπωσιακή είναι ως προς αυτό η επίδραση του ανθοϊάματος Hound's Tongue (FES).
Μπροστά στις εικόνες πολέμων, ανθρωπιστικών καταστροφών και άλλων δεινών που επίσης και δυστυχώς χαρακτηρίζουν για άλλη μια φορά την εποχή, εύλογο και βασανιστικό είναι για πολλούς το υπαρξιακό ερώτημα του "γιατί όλα αυτά;" Για τους λάτρεις των ανθοϊαμάτων, που γνωρίζουν ή είναι διατεθειμένοι να εξερευνήσουν περισσότερες ανθοϊαματικές συλλογές όπως πχ η Pegasus, το δώρο του Gem Elixir Tunnelite είναι μια βαθιά "ανακάλυψη" και συνειδητοποίηση του πόσο και πώς το κακό μέσα στον κόσμο, χωρίς να παύει να είναι αποφευκτέο και καταδικαστέο, είναι αναπόσπαστο μέρος της διαδικασίας που προάγει τη συνειδητοποίηση και την πρόοδο προς το καλό. Αυτό βέβαια είναι κάτι που οι περισσότεροι γνωρίζουν και, θεωρητικά τουλάχιστον, αποδέχονται, ωστόσο κάτι μέσα στην ψυχή μας "κλωτσάει" και αδυνατεί να το κατανοήσει, πόσο μάλλον να το αποδεχθεί. Η εμπειρία μέσα από το συγκεκριμένο  ελιξίριο καθιστά την αποδοχή της θεμελιώδους αυτής αλήθειας βιωματική, μεταλλάσσει άμεσα την αγανάκτηση και τη στείρα οργή προς τη ζωή (για πολλούς και προς το Θεό) σε σοφία, αίσθημα εσωτερικής ειρήνης και έμπνευση και κάνει να αναδυθεί μπροστά στα μάτια της ψυχής μας η απάντηση στο "γιατί όλα αυτά;" - μια βαθύτατα ανακουφιστική και λυτρωτική συνειδητοποίηση.

Η Μαρίνα Αγγελή είναι ιατρός με ειδίκευση στην ψυχιατρική, εκπαίδευση στην Συστημική Ψυχοθεραπεία και πολυετή ενασχόληση με εναλλακτικές θεραπείες και κυρίως με τη μέθοδο των Ανθοϊαμάτων και τις θεραπευτικές εφαρμογές τους στην αντιμετώπιση ψυχολογικών προβλημάτων. Έχει γράψει πολλά άρθρα και εργασίες για τα Ανθοϊάματα καθώς και το βιβλίο 'Ανθοθεραπεία με τα Ιάματα Μπαχ'. 

Ο χειμώνας πλησιάζει και η ανάγκη για ενίσχυση του ανοσοποιητικού μας συστήματος είναι φυσικά στο προσκήνιο, πολύ δε περισσότερο λόγω των ειδικών συνθηκών των τελευταίων δύο ετών. Παρά την αποκλειστική έμφαση και την ολοκληρωτική εστίαση της προσοχής και των προσπαθειών στην παθητική ανοσοποίηση του οργανισμού, που κυριαρχεί στην σύγχρονη επιστημονική πραγματικότητα, πολλοί άνθρωποι που δεν είναι εντελώς αποξενωμένοι από την εσωτερική επαφή με το σώμα και τον οργανισμό τους γνωρίζουν ότι η ψυχική κατάσταση συνιστά βασικό παράγοντα διατήρησης της υγείας και της ικανότητας αντίστασης στους εξωτερικούς βλαπτικούς παράγοντες.
Στο χώρο της Ιατρικής, όπως είναι γνωστό, ο τομέας της μελέτης της αλληλεπίδρασης της νοητικής στάσης και των συναισθημάτων με τις σωματικές διεργασίες είναι το αντικείμενο της Ψυχοσωματικής Ιατρικής και του κλάδου της, της Νευρο-Ψυχο-Ανοσολογίας.
Το θέμα της αλληλεπίδρασης και της στενής λειτουργικής σχέσης ανάμεσα στο σώμα, το νου και τον ψυχισμό είναι βέβαια το θεμέλιο πάνω στο οποίο βασίζεται η ολιστική προσέγγιση στη υγεία και οι ολιστικές θεραπείες. Ας μη ξεχνάμε ότι η ομοιοπαθητική επιδρά καθοριστικά στην ψυχική σφαίρα και η σωστή ή μη συνταγογράφηση εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την σωστή αξιολόγηση και κατανόηση των ψυχολογικών και ιδιοσυγκρασιακών χαρακτηριστικών του ασθενή τη δεδομένη στιγμή. Αυτός ίσως είναι και ένας από τους βασικούς λόγους που η επιστημονική έρευνα για την απόδειξη των αποτελεσμάτων της ομοιοπαθητικής συναντά τόση δυσκολία στο να τα αποτυπώσει: πρόκειται για ένα σύνολο επιδράσεων ασύγκριτα περισσότερο πολύπλευρων και εξατομικευμένων από ένα φάρμακο, χημικό ή και φυσικό, το οποίο χρειάζεται απλά να μελετηθεί ως προς τη σύσταση και τις επιδράσεις του στον οργανισμό.
Παρόμοια ισχύουν και για τα ανθοϊάματα, προσέγγιση αρκετά συγγενική με την ομοιοπαθητική, τα οποία βασίζονται και δρουν αποκλειστικά στον ψυχισμό, στα συναισθήματα, τις νοητικές τάσεις και τα σχήματα συμπεριφοράς – πεδία όπου, σε περιπτώσεις εύστοχης αξιολόγησης των αναγκών, η μεταμορφωτική επίδραση είναι μεγάλη.
Μέχρι πάντως η επιστήμη να καταλήξει στα ερευνητικά της συμπεράσματα, η κοινή εμπειρία αναγνωρίζει και επιβεβαιώνει την επίδραση της γενικότερης ψυχικής κατάστασης και στον τομέα της σωματικής υγείας.
Η έρευνα που απαιτείται για την αξιοποίηση και ανάδειξη των δυνατοτήτων των φυσικών θεραπειών ως μεθόδων που μπορούν να δίνουν βάσιμα και προβλέψιμα αποτελέσματα ώστε να επιβάλουν την παρουσία τους ως αναγνωρισμένες και αξιόπιστες εναλλακτικές προτάσεις θεραπείας είναι ακόμη αρκετή, με την προϋπόθεση βέβαια ότι υπάρχει η γενικότερη βούληση στο να επιδιωχθεί κάτι τέτοιο. Μέχρι τότε, είμαστε αναγκασμένοι να αρκούμαστε στο προσωπικό βίωμα και την εμπειρική έρευνα – η οποία βέβαια καθόλου δεν στερείται στοιχείων και αποτελεσμάτων.

Βελτιώνοντας την ψυχική μας κατάσταση
Η βελτίωση της ψυχικής κατάστασης, είτε αποδεχόμαστε το ρόλο της και στον τομέα της ενίσχυσης της αμυντικής δύναμης του οργανισμού είτε όχι, είτε είμαστε σε θέση να πετύχουμε μια εκτεταμένη, επαρκή και ουσιαστική βελτίωση της ψυχικής αυτής κατάστασής μας είτε πρέπει να αρκεστούμε σε μικρότερου βαθμού βελτιώσεις, είναι σίγουρο ότι μόνο καλό έχει να προσφέρει, στον τομέα του υποκειμενικού βιώματος, της ποιότητας ζωής και του ευ ζειν. Πολλοί παρατηρούν ότι η διαρκής ανησυχία, η κατάθλιψη και ο φόβος, εκτός του ότι αποτελούν ψυχικά βασανιστικά συναισθήματα, εξασθενούν γενικά το σώμα και κάμπτουν την ικανότητά του να λειτουργεί στο μέγιστο των δυνατοτήτων του. Τα συναισθήματα αυτά, καθώς και το σύνολο των συναισθημάτων που αποκαλούμε γενικά ‘αρνητικά συναισθήματα’ προέρχονται φυσικά είτε από χρόνιες, εγκατεστημένες στον ψυχισμό μας τάσεις και τραυματικά βιώματα της παιδικής ηλικίας αλλά και της μετέπειτα ζωής μας είτε από εξωτερικές, αντίξοες και απειλητικές για την υγεία και τη ζωή μας συνθήκες. Και από τα μεν πρώτα μπορούμε με την κατάλληλη θεραπεία να απαλλαγούμε, τα προκαλούμενα όμως από τους εξωτερικούς, αντικειμενικούς και άσχετους με την δική μας στάση επιβαρυντικούς παράγοντες, μπορούμε να τα μειώσουμε και να τα διαχειριστούμε πολύ καλύτερα – και πολύ ευκολότερα- αν κάνουμε χρήση των δυνατοτήτων των εναλλακτικών αυτών θεραπειών. Υπάρχει στη διάθεσή μας υλικό για ενημέρωση αλλά και για αυτοθεραπευτικές εφαρμογές, που μπορεί να αποβεί πολύ βοηθητικό.
Το θέμα είναι φυσικά τεράστιο για να καλυφθεί με γενικεύσεις, και απαιτεί επίσης εξατομικευμένη προσέγγιση και αντιμετώπιση. Θα πρέπει εδώ, ως θεράποντες, να αφουγκραστούμε ευρύτερα τον άνθρωπο, τα προβλήματά του, τις στεναχώριες, τους φόβους του, τις δυσκολίες του, και να διακρίνουμε τους τρόπους με τους οποίους αντιδρά σε αυτά. Να του παρασχεθεί σφαιρική, πολυεπίπεδη, ολιστική βοήθεια. Αυτή είναι φυσικά μια διαδικασία πολύ πιο περίπλοκη και απαιτητική από μια απλή ιατρική εξέταση που καταλήγει σε κάποιο φάρμακο βασισμένη στα αντικειμενικά σωματικά ευρήματα. Στην ολιστική προσέγγιση, η απουσία βοηθητικών εργαστηριακών και λοιπών εξετάσεων αντικαθίσταται από την ευρύτητα και την ευαισθησία της αντίληψης του θεραπευτή. Το πρόβλημα της πιθανής υποκειμενικότητας στις αξιολογήσεις είναι φυσικά πρόδηλο, ανάλογο όμως είναι και το μέγεθος των πλεονεκτημάτων που προκύπτουν όταν η κατάλληλη διάγνωση και θεραπεία δίνεται και λαμβάνεται μέσα από την ανθρώπινη ψυχή: Η συνολική ποιότητα ζωής και η ικανότητα για ευτυχία αναβαθμίζονται και η βελτίωση της υγείας έρχεται σαν φυσικό συνεπακόλουθο μιας ζωής που αξίζει να την ζει κανείς.  

Η Μαρίνα Αγγελή είναι ιατρός με ειδίκευση στην ψυχιατρική, εκπαίδευση στην Συστημική Ψυχοθεραπεία και πολυετή ενασχόληση με εναλλακτικές θεραπείες και κυρίως με τη μέθοδο των Ανθοϊαμάτων και τις θεραπευτικές εφαρμογές τους στην αντιμετώπιση ψυχολογικών προβλημάτων. Έχει γράψει πολλά άρθρα και εργασίες για τα Ανθοϊάματα καθώς και το βιβλίο 'Ανθοθεραπεία με τα Ιάματα Μπαχ'.