Η Yoga Nidra, ή ο γιόγκικος ύπνος του Vishnu, είναι μια αρχαία Ινδική μεθοδολογία χαλάρωσης. «Nidra» στα Σανσκριτικά σημαίνει ύπνος, επομένως χαρακτηρίζεται ως η Yoga του ύπνου. Η προέλευση αυτής της πρακτικής εμφανίζεται πριν από χιλιάδες χρόνια, καταγεγραμμένη στα Puranas, αρχαία Ινδική γραφή του 3ου μ.Χ. αιώνα. Στη «Hatha Yoga Pradipika» εμφανίζεται επίσης ο ίδιος όρος. Στην εποχή μας κυρίως ο Swami Satyananda και κάποιοι άλλοι γιόγκις έβαλαν τις δικές τους πινελιές, δημιουργώντας τη σύγχρονη εκδοχή της μεθόδου.
Η Yoga Nidra θεωρείται από πολλούς ως η ισχυρότερη τεχνική χαλάρωσης που υπάρχει στην ανθρώπινη ιστορία. Αποτελεί μία βαθιά διαλογιστική πρακτική που βοηθά στη χαλάρωση του σώματος, της ψυχής και του νου, μεταδίδοντας ταυτόχρονα μία κατάσταση βαθιάς ηρεμίας και αρμονίας. Μπορεί να αποτελέσει μια σπουδαία εμπειρία, καθότι ο ασκούμενος περνά σε μία κατάσταση ύπνου αλλά με εγρήγορση και συνειδητότητα, διευκολύνοντας έτσι την πρόσβαση στον υποσυνείδητο νου.
Η Yoga Nidra λειτουργεί θεραπευτικά όπου μετά τη χαλάρωση όλου του οργανισμού και σε όλα τα επίπεδα της ύπαρξης, μπορεί να επιφέρει μία συνολική ομαλοποίηση και εξισορρόπηση της ζωτικής δύναμης. Κατά τη διάρκεια της συνεδρίας ο συνειδητός νους υποχωρεί, αλλά η επίγνωση παραμένει. Αθροιστικά μία ώρα Yoga Nidra, ισοδυναμεί με τέσσερις ώρες κανονικού ύπνου. Πολλές από τις δραστηριότητες που παραδοσιακά χρησιμοποιούν οι άνθρωποι για να χαλαρώσουν, όπως οι διατάσεις, η τηλεόραση, το ντους, οι παρέες, είναι απλώς περισπασμοί των αισθήσεων. Εκεί μπορεί το σώμα να χαλαρώνει, αλλά όχι ο νους. Η Yoga Nidra λειτουργώντας ολιστικά, φέρνει πλήρη σωματική συναισθηματική και νοητική χαλάρωση.

Η πρακτική
Ξαπλωμένος άνετα στη γη ή σε οποιαδήποτε άνετη επιφάνεια, σε στάση savasana (θέση του πτώματος) απόλυτης ακινησίας και χαλάρωσης, ο ασκούμενος καλείται να ακολουθήσει τα λόγια του δασκάλου, στο όμορφο αυτό ταξίδι. Ο νους παραμένει συνειδητός και η αντιληπτικότητα δεν χάνεται μέσα στον ύπνο, καθώς ο ασκούμενος κοιμάται αλλά βρίσκεται ταυτόχρονα σε εγρήγορση. Όλα αυτά χωρίς να συγκεντρώνεται πολύ αυστηρά σε οτιδήποτε λέγεται. Η πρακτική διαρκεί από είκοσι έως σαράντα λεπτά. Μέσα σε ένα μάθημα Yoga Nidra, ο δάσκαλος χρησιμοποιεί μια ποικιλία διαλογιστικών τεχνικών, όπως την μεταφορά της επίγνωσης σε διάφορα σημεία του σώματος, την ανάπτυξη συνειδητότητας του σώματος, επίγνωση της αναπνοής, αίσθηση της ζωτικής δύναμης, και όλα αυτά μέσα από καθοδηγούμενους οραματισμούς. Η συνεδρία λήγει με την ομαλή επαναφορά στην κατάσταση εγρήγορσης.

Chidakasha, ο ουρανός της συνείδησης
Στον διαλογισμό Yoga Nidra ο δάσκαλος ζητάει απ’ τους μαθητές τους να εστιάσουν την προσοχή τους στο χώρο που βρίσκεται πίσω από τα φρύδια και στο ύψος του τρίτου ματιού, περιοχή που ονομάζεται chidakasha (ο ουρανός της συνείδησης), σε ένα σημείο που βρίσκεται και η επίφυση. Ο αδένας αυτός διεγείρεται όταν ο ασκούμενος συγκεντρώνει την προσοχή του εκεί. Μελέτες επιβεβαιώνουν ότι η ορμόνη της επίφυσης, η μελατονίνη, είναι ένας ακόμα ισχυρός παράγοντας για τη μείωση του άγχους. Η παραγωγή της προκαλεί ένα πιο ξεκούραστο ύπνο και ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα, το οποίο βοηθά στην πρόληψη ασθενειών, προάγει την επούλωση και επιβραδύνει την πρόωρη γήρανση.

Sankalpa (η απόφαση)
Ένα σημαντικό σημείο της πρακτικής στη Yoga Nidra είναι η sankalpa, η απόφαση. Μπορεί να αποφασίσει κάποιος κάτι όταν είναι σε εγρήγορση, π.χ. να κόψει τα ζάχαρη, όμως σχεδόν πάντα ο υποσυνείδητος νους αντιστέκεται. Στη Yoga Nidra υπάρχει όμως η πρόσβαση στο υποσυνείδητο και η sankalpa-απόφαση που θα του υποβάλλει ο δάσκαλος και θα αποδεχθεί ο ασκούμενος κατά τη στιγμή της συνεδρίας, εγκαθίσταται στον υποσυνείδητο νου. Έτσι η αλλαγή που επιθυμεί κάποιος, θα μπορεί να γίνει εφικτή πιο εύκολα. Η sankalpa μπορεί να είναι οτιδήποτε θέλει κάποιος να επιτύχει στη ζωή του, όπως βελτίωση της σωματικής υγείας, ενίσχυση της θέλησης, μείωση των φόβων κ.ά. Όλα αυτά είναι εφικτά να γίνουν καθότι αυθυποβάλλεται ο υποσυνείδητος νους, πρακτική που πολλές φορές χρησιμοποιούν και οι ψυχολόγοι.  

Πώς λειτουργεί ο διαλογισμός με οδηγό τη Yoga Nidra
Κάθε φορά που εξασκείται κάποιος στη Yoga Nidra μειώνει ή ακινητοποιεί τις διακυμάνσεις του νου του, μέσω της συνειδητής εισόδου στην κατάσταση ύπνου. Πώς γίνεται όμως αυτό;
Ξεκινά με την αισθητικότητα του σώματος και με συγκεκριμένες αναπνοές έτσι ώστε να ενεργοποιηθεί η tamas κατάσταση της ύπαρξης (χαλάρωση), χωρίς όμως να χαθεί η συνειδητότητα. Αυτή η κατάσταση χαλάρωσης εξισορροπεί το συμπαθητικό και το παρασυμπαθητικό νευρικό σύστημα και εξισορροπεί τις λειτουργίες του αριστερού και τον δεξιού ημισφαιρίου του εγκεφάλου. Στην πορεία ο εγκέφαλος μεταβαίνει από μια κατάσταση αφύπνισης εγκεφαλικών κυμάτων Β (κατάσταση με έντονες νευρικές συνάψεις και εγκεφαλική δραστηριότητα), σε μια πιο χαλαρή κατάσταση εγκεφαλικών κυμάτων Α.
Στην άλφα-Α κατάσταση, η σεροτονίνη που ρυθμίζει τη θετική διάθεση αρχίζει και απελευθερώνεται στο σώμα και αυτό επιφέρει αίσθηση ηρεμίας. Οι άνθρωποι που περνούν λίγο χρόνο σε κατάσταση άλφα-Α εγκεφαλικών κυμάτων, έχουν περισσότερο άγχος από εκείνους που μπορούν να παραμένουν περισσότερο χρόνο. Από την κατάσταση κυμάτων άλφα-Α, μπορεί να περάσει κάποιος ακόμα σε πιο βαθιά κατάσταση χαλάρωσης, χωρίς όμως να χάσει τη συνειδητότητά του, φθάνοντας στο επίπεδο των κυμάτων θήτα-Θ.
Για την ακρίβεια υπάρχουν πέντε κύριες συχνότητες εγκεφαλικών κυμάτων: Βήτα-Β, Άλφα-Α, Θήτα-Θ, Δέλτα-Δ και Γάμα-Γ. Ο εγκέφαλος μπορεί να παράγει κύματα για όλες τις συχνότητες. Οτιδήποτε κάνουμε συντονίζεται με τη συχνότητα των αντιστοίχων εγκεφαλικών κυμάτων. Έτσι όταν είμαστε σε εγρήγορση ή όταν μιλάμε με άλλους, για παράδειγμα, το μυαλό μας λειτουργεί στα κύματα Βήτα-Β. Τα κύματα Βήτα-Β έχουν συχνότητα 14-28 κύκλους ανά δευτερόλεπτο και είναι μία κατάσταση, κατά την οποία είμαστε σε εγρήγορση και σε ετοιμότητα, όπου το συμπαθητικό νευρικό σύστημα είναι ενεργό. 
Στη κατάσταση Άλφα-Α, τα κύματα του εγκεφάλου μας κινούνται με συχνότητα 7-14 κύκλους ανά δευτερόλεπτο. Η συχνότητα Άλφα είναι μια ψυχική κατάσταση βαθιάς χαλάρωσης. Πετυχαίνεται κατά τη διάρκεια διαλογισμού, ή βαθιάς και εστιασμένης προσευχής. Σε έναν καθημερινό άνθρωπο τα κύματα Άλφα-Α διέπουν τις ονειροπολήσεις, τη φαντασία και δηλώνουν μια συνειδησιακή χαλαρή κατάσταση αποσπασμένη από τη συνείδηση. Οι άνθρωποι που έχουν προβλήματα με αυτή τη συχνότητα, δυσκολεύονται να θυμηθούν. Για παράδειγμα, αν έχουμε δει ένα ιδιαίτερο όνειρο, ή έχουμε κάνει έναν βαθύ διαλογισμό αλλά δεν θυμόμαστε τι είδαμε. Αυτό συμβαίνει διότι δεν έχει δημιουργηθεί η γέφυρα μεταξύ του συνειδητού και του υποσυνείδητου, δηλαδή δεν έχει λειτουργήσει αρκετές φορές ο εγκέφαλος στα κύματα Άλφα. Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο κατά την διάρκεια της συνεδρίας της Yoga Nidra, όπου αναπτύσσεται η συνειδητότητα στη διάρκεια του ύπνου.
Η κατάσταση θήτα-Θ τώρα είναι μια κατάσταση πολύ βαθιάς χαλάρωσης, βαθέως ύπνου ή διαλογισμού. Χρησιμοποιείται στην ύπνωση και κατά τη διάρκεια του ύπνου REM (Rapid Eye Movement), γνωστού και ως ύπνου των γρήγορων κινήσεων των ματιών. Ο ύπνος REM αποτελεί το πέμπτο και βαθύτερο στάδιο του ύπνου και χαρακτηρίζεται από γρήγορες κινήσεις των ματιών. Στην κατάσταση θήτα-Θ τα κύματα του εγκεφάλου επιβραδύνονται με συχνότητα 4-7 κύκλους ανά δευτερόλεπτο. Τα παιδιά και κάποιοι καλλιτέχνες βιώνουν πολύ περισσότερη δραστηριότητα κυμάτων θήτα-Θ στον εγκέφαλό τους. Η συναισθηματική ολοκλήρωση και απελευθέρωση συμβαίνουν εδώ και οι δομές στον εγκέφαλο αλλάζουν.  
Μετά την κατάσταση θήτα-Θ, μπορεί κάποιος να οδηγηθεί στην κατάσταση δέλτα-Δ, όπου οι σκέψεις πλέον είναι μόνο 1 έως 4 σκέψεις ανά δευτερόλεπτο. Αυτή είναι η πιο αποκαταστατική φάση, στην οποία τα κύτταρα, οι ιστοί και τα όργανα αναγεννιούνται και η ορμόνη του στρες, η κορτιζόλη, απομακρύνεται ολοσχερώς από το σύστημα. Όταν κάποιος τεθεί υπό αναισθησία, μπαίνει στην κατάσταση δέλτα-Δ. Τα άτομα που πέφτουν σε κώμα βρίσκονται επίσης σε κατάσταση δέλτα-Δ κυμάτων εγκεφάλου, γεγονός που δίνει στο σώμα τους την ευκαιρία να αποκαταστήσει τα συστήματά τους.
Η καθοδηγούμενη εμπειρία της Yoga Nidra έχει τη δυνατότητα να οδηγήσει κάποιον στη δέλτα-Δ κατάσταση. Οι Upanishads αναφέρουν τα τέσσερα στάδια της συνείδησης jagrat (εγρήγορση), swapa (ύπνος με όνειρα), sushupti (ύπνος δίχως όνειρα) και turiya (η τέταρτη κατάσταση), όπου ταυτίζονται με τις τέσσερις διαφορετικές καταστάσεις εγκεφαλικών κυμάτων. Μέσω της Yoga Nidra ο γιόγκι μπορεί να φθάσει στη συνειδητή κατάσταση επίγνωσης, που ονομάζεται prajna. Ο αρχικός σκοπός της Yoga Nidra είναι να μας ταξιδέψει στην τέταρτη αυτή κατάσταση συνείδησης εγκεφαλικών κυμάτων δέλτα-Δ, ή turiya.

Θεραπευτικά οφέλη

• μειώνει ή θεραπεύει τους πόνους
• βελτιώνει τη λειτουργίας της λίμπιντο
• αναπτύσσει τη συνειδητότητα
• βοηθάει στη νεύρωση και σε ψυχολογικές ασθένειες
• αναπτερώνει τις νοητικές λειτουργίες
• ελαττώνει το άγχος και το στρες
• μειώνει την κατάθλιψη
• βελτιώνει τις αϋπνίες και ενισχύει τη χαλάρωση
• ανανεώνει τις εγκεφαλικές λειτουργίες
• αναζωογονεί και δυναμώνει το ανοσοποιητικό, το κυκλοφορικό και τα άλλα συστήματα του οργανισμού
• επιβραδύνει τη γήρανση

 Επίλογος
Η πρακτική της Yoga Nidra μπορεί να αποτελέσει μία αυτοτελή συνεδρία, ή να ακολουθήσει μετά από ένα μάθημα Hatha Yoga. Μπορεί να συνδυαστεί με ηχοθεραπεία, ή μετά από μασάζ, ρέικι, ή όποια άλλη εναλλακτική θεραπεία. Αποτελεί σίγουρα μία μοναδική και ξεχωριστή εμπειρία, που θα βοηθήσει αποτελεσματικά και με ασφάλεια τον κάθε ασκούμενο στην καλύτερη διαχείριση της καθημερινότητάς του, μέσω του πιο συνειδητού πλέον εαυτού του.

Βασίλης Μαυρομμάτης
Ιπποκράτειο Κέντρο Κλασικής Ομοιοπαθητικής
Bachelor of Health Science (Naturopathy) στο Warnborough College Ireland
e-mail: bmavromatis@gmail.com
Facebook: @greekmedicine

Πήρε αρκετό καιρό να μεταπηδήσουν στην δύση, τεχνικές πανάρχαιες στην ανατολή, άρρηκτα συνδεδεμένες με την σωματική και ψυχική ισορροπία, την θεραπεία και το "ευ ζην" των ανθρώπων. Στον καιρό της πανδημίας από τον ιό Covid-19, οι τεχνικές αυτές έρχονται ξανά, αρωγοί στην αντιμετώπιση του άγχους που αφήνει ο συγκεκριμένος ιός φεύγοντας από το σώμα. Η γιόγκα αποτελεί ένα σύστημα και συνδυασμό συγκεκριμένων σωματικών στάσεων (άσανες) με αναπνοές, που στόχο έχουν την ενεργοποίηση κέντρων, με απώτερο σκοπό την υγεία και την ευεξία του ατόμου.

Η αποτελεσματικότητα της γιόγκα είναι πλέον πασιφανές σε όλα τα φάσματα της σωματικής και ψυχικής ανάρρωσης. Ενδείκνυται για παράδειγμα τόσο για πόνους στη μέση, τον αυχένα, το κεφάλι, σε εκφυλιστικές ασθένεις του μυοσκελετικού συστήματος, σε ρευματοειδή αρθρίτιδα, σε οστεοαρθρίτιδα, σε αλλεργίες και άσθμα, σε υπέρταση και διαβήτη, σε προβλήματά του θυρεοειδή, σε καρκίνο, όσο και σε νευεοψυχικές ασθένειες, όπως η κατάθλιψη, οι εξαρτήσεις, οι κρίσεις πανικού, οι ψυχαναγκαστικές διαταραχές, οι εμμονές, η επιληψία κλπ. Βασισμένη στην αρχέγονη ινδική γνώση και επιστήμη, η γιόγκα έχει καταφέρει να αποτελέσει ένα αξιόπιστο θεραπευτικό εργαλείο, που πλέον προτείνεται ακόμα και στα μεγαλύτερα νοσοκομεία και θεραπευτήρια του δυτικού κόσμου. Αυτά τα αδιαμφισβήτητα αποτελέσματα της συγκεκριμένης πρακτικής, μαρτυρούν και την χρήση της σε ολόκληρο τον κόσμο. Η γιόγκα βέβαια δεν είναι απλά μια τεχνική, αλλά επίσης και μία πνευματική εξάσκηση. Βασίζεται στην παραδοχή της ύπαρξης ενός ψυχοσωματικού συστήματος, άρρηκτα διαπλεκόμενου με το Άτμαν, το Πνεύμα και την Ανώτερη Δύναμη (Ύπαρξη ή Θεό, εάν προτιμάτε).

Οι στάσεις (άσανες) αποτελούν διαφορετικές μορφές του ανθρώπινου σώματος, το οποίο παραδίδεται ολοκληρωτικά στην "Υπαρξη", και οι αναπνοές συνδέουν ή εμφυσούν σε αυτό το σώμα τη Ζωή. Πρόκειται λοιπόν για μια ιερή τελετουργία, που επαναφέρει την σύνδεση του ανθρώπου με την ζωή και την "Υπαρξη". Ο διαλογισμός αντίστοιχα, χρησιμοποιώντας ως βάση το ίδιο χαλί της αναπνοής με τη γιόγκα και συχνά συνδυαζόμενος με αυτήν, έχει ως στόχο την αταραξία του νού και την ηρεμία από τον καθημερινό καταιγισμό των παραγόμενων σκέψεων. Η "διανόρροια" είναι ένα σύμπτωμα το οποίο χαρακτηρίζει την σκέψη των ατόμων με ψύχωση. Τους είναι εντελώς αδύνατον να συγκροτήσουν την τεράστια ροή σκέψεων, δηλαδή την ακατάπαυστη παραγωγή σκέψεων που τους συμβαίνει ακούσια πλέον. Παρόμοια δυστυχώς συμβαίνει και στην συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων, χωρίς (εμφανή τουλάχιστον) ψυχοπαθολογία. Ο ανθρώπινος νους, στηριζόμενος αιώνες τώρα, στο "σκέφτομαι, άρα υπάρχω", ξέφυγε από την "φυσιολογική" λειτουργία του, σε μια ατέρμονη, συνειρμική, αυτόματη αλυσίδα σκέψεων, οι οποίες τον κατέλαβαν και τον στοίχειωσαν κυριολεκτικά.

Το δώρο του διαλογισμού στην ανθρωπότητα είναι ακριβώς αυτή η επανασύσταση του νού, η αποσυσκότισή του από τις άχρηστες σκέψεις. Είναι ένα εργαλείο βαθειάς παρατήρησης των σκέψεων και δημιουργίας Σιωπής. Σιωπή είναι θεραπεία, είναι αγάπη, είναι γαλήνη, είναι σύνδεση, είναι ο Θεός. Οι αχαλίνωτες σκέψεις εδράζονται στον φόβο ή ο φόβος και το άγχος προκαλούνται από τις σκέψεις? Αυτά τα ερωτήματα έρχεται να διαγράψει ο διαλογισμός, εισάγοντας την παρατήρηση στην ανθρώπινη κατάσταση της Ύπαρξης. Δεν έχει σημασία ποιός και γιατί. Σημασία έχει να εγκαταστήσουμε μέσα μας ξανά την Σιωπή.

Ο διαλογισμός λοιπόν είναι η αναπνοή του νού μας. Εισπνέει τις τοξικές σκέψεις και εκπνέει καθαρή σιωπή. Συνεχίζοντας και μιλώντας γενικότερα για μετατραυματικό στρες ή μετατραυματική διαταραχή, εννοούμε μια κατάσταση νεύρωσης, η οποία μπορεί να διαρκέσει αρκετές εβδομάδες συνήθως μετά την εμπειρία ενός σοβαρού ατυχήματος ή δυστυχήματος, έντονης βίας, τραυματικής συμπεριφοράς από τρίτους ή απειλής κατά της ζωής. Το εν λόγω άτομο, έχοντας υποστεί ένα σοβαρό λοιπόν σοκ, βιώνει μία απορρύθμιση σε νοητικό, ψυχολογικό και σωματικό επίπεδο (Brunet A., Akerib V., Birmes P., 2007). Στο σωματικό επίπεδο έχουμε αναταραχή στις ώρες του ύπνου, στην όρεξη, στο σεξ, πόνους, αδιαθεσίες, πονοκέφαλους, εφίδρωση και αυξημένη κατανάλωση ουσιών. Στο συναισθηματικό - νοητικό επίπεδο, το άτομο βιώνει θλίψη, απελπισία, στεναχώρια, τρόμο, άρνηση, παραισθήσεις, άγχος, έντονη ανησυχία, νευρικότητα, αστάθεια, αμφιθυμία, εισβολή παράξενων σκέψεων, flashback του τραυματικού γεγονότος, αποφυγή ότι θυμίζει το συμβάν, ενοχή, και ανάμνηση άλλων παλιότερων τραυμάτων.

Πιο συγκεκριμένα λοιπόν, πολλά από τα άτομα που νόσησαν από τον ιό Covid19 και ειδικά αυτά που διασωληνώθηκαν και βρέθηκαν κοντά στον θάνατο, αλλά γλύτωσαν, παρουσίασαν και παρουσιάζουν σε μεγάλο βαθμό μετατραυματικό στρες και πολλά από τα παραπάνω συμπτώματα. Μπορούμε όμως σίγουρα να προσθέσουμε την ανθρωποφοβία, την νοσοφοβία, τις υποχονδριακές τάσεις, την κλειστοφοβία, τον φόβο εγκλεισμού, και γενικότερα ότι συνδέεται με απομόνωση, εγκλεισμό, αρρώστια και θάνατο. Το σημείο που ενώνει το σώμα και το νοητικό συναισθηματικό πλέγμα, βάλλεται διαρκώς κατά την διάρκεια της περιόδου του μετατραυματικού στρες. Υφίσταται δηλαδή μία αποσύνδεση του σώματος από το πνεύμα, με κυρίαρχη την απορρύθμιση του νευρικού του συστήματος.

Εδώ λοιπόν έρχεται η γιόγκα, να παράσχει αρχικά ένα κοινωνικό πεδίο, όπου το τραυματισμένο άτομο επανασυνδέεται με την κοινότητα μέσω της ομαδικής πρακτικής και απομακρύνεται αρχικά από την υπαρξιακή του απομόνωση. Η ομαδική πρακτική παρέχει προστασία και δυνατότητα επαναβίωσης της ασφάλειας που έχει χαθεί. Η γιόγκα εξισορροπεί έπειτα στο σωματικό πεδίο την επαφή με αυτό. Γειώνει το άτομο και το φέρνει κοντά πάλι, στις πραγματικές του αισθήσεις. Ενοποιεί και επαναφέρει δηλαδή το άτομο στην πραγματικότητα. Με τις στάσεις (άσανες) και τις αναπνοές, βελτιώνεται σταδιακά η απορρύθμιση και επανασυνδέεται το άτομο με την χαρά της ζωής. Λειαίνεται η άρνηση μέσω της συνεχούς ροής που μπαίνει και βγαίνει από μέσα του, καθώς το άτομο ενεργοποιεί ξανά το σώμα του και ξεμπλοκάρει τα μπλοκαρίσματα, τα οποία είχαν δημιουργηθεί κατά το συμβάν και μετά.

Όταν λοιπόν ομαλοποιείται το Αυτόνομο Κεντρικό Σύστημα και οι αντιδράσεις μειώνονται, το πάσχον άτομο μπορεί επιτέλους να χαλαρώσει, να ηρεμήσει και να προσαρμοστεί σιγά σιγά ξανά στην καθημερινότητά του. Με τον διαλογισμό, το άτομο που υποφέρει από μετατραυματικό στρες μπορεί να ωφεληθεί πολλαπλώς. Αρχικά λοιπόν, χρειάζεται μία επαφή ξανά με το σώμα, πχ μέσω της γιόγκα, για να εξισορροπηθεί η διαστρεβλωμένη ενέργεια. Αυτή είναι μια απαραίτητη προϋπόθεση για τον διαλογισμό. Ο νους πρέπει να φτάσει σε ένα σημείο, όπου η περίσσεια ενέργεια έχει εξατμιστεί, για να μπει σε μια κατάσταση βαθειάς παρατήρησης και προσοχής. Όσο αποσυνδέεται η αλυσίδα των ατέρμονων σκέψεων, τόσο το άτομο αποσυνδέεται από τα συναισθήματα του φόβου, της ανησυχίας, του τρόμου και του άγχους, που συμβαίνουν στο μετατραυματικό στρες.

Το διαλογιζόμενο άτομο, κατανοεί αργά αργά, οτιδήποτε απορρυθμίστηκε και οτιδήποτε επανέρχεται. Η αποταύτιση από τις έμμονες σκέψεις, απαλλάσσει επιτέλους το άτομο και από συναισθήματα ενοχής, τρόμου και ανεπάρκειας. Στα άτομα που βγήκαν νικητές, από την μάχη με τον κορονοϊό αλλά υποφέρουν από μετατραυματικό στρες, η γιόγκα και ο διαλογισμός συνεισφέρουν στην σταδιακή επαναφορά στην πραγματικότητα, όπου η απαραίτητη προσοχή δεν σημαίνει φοβία και τρόμος για την ζωή. Είναι σημαντικό και η αναπνοή, ως εκφύσημα σταθερό ζωής, όσο και η ενσωμάτωση σε ομάδες και η επανακοινωνικοποίηση, καθώς επίσης και η παρατήρηση των σκέψεων που προκαλεί η εγγύτητα με τον θάνατο. Συμπερασματικά, η εξισορροπητική ενέργεια της γιόγκα και η αποταύτιση από τις σκέψεις μέσω του διαλογισμού, αποτελούν μία πολύ αποτελσματική αντιμετώπιση των αναρρωμένων από Covid19 ατόμων που υποφέρουν από μετατραυματικό στρες.

Ο Μπόχτης Κωνσταντίνος γεννήθηκε στην Αθήνα και πολύ νωρίς ανακάλυψε την μεγάλη του αγάπη για τη γιόγκα. Η γιόγκα τον έχει βοηθήσει να καθησυχάσει τον νου και να γνωρίσει τον εαυτό του, επίσης, τον έχει βοηθήσει με σωματικούς πόνους. Σπούδασε Οικονομικές Επιστήμες και είναι κάτοχος ΜΒΑ. Από το 2006 μέχρι σήμερα, έχει ολοκληρώσει εκπαιδευτικά προγράμματα και workshops, πάνω στη γιόγκα, σε Ελλάδα και εξωτερικό, με παγκοσμίως γνωστούς δασκάλους. Ο Κωνσταντίνος ειδικεύεται στην Hatha και Ashtanga Yoga, διδάσκοντας παράλληλα Yin, Iyengar, Therapeutic, Vinyasa, Gyan, Prenatal και Kids Yoga. Έχει λάβει πιστοποίηση RYT-500 του Yoga Alliance, είναι αναγνωρισμένο μέλος (Master level 500hr) του Yoga Alliance International της Ινδίας, του Συλλόγου Γιόγκα Ελλάδος, του World Yoga Alliance και του Thai Healing Alliance. Επίσης είναι τακτικό μέλος στην Ελληνο-Ινδική Εταιρεία Πολιτισμού & Ανάπτυξης. Είναι θεραπευτής Ταϊλανδέζικου μασάζ και reiki. Ο Κωνσταντίνος διδάσκει στην Ασία, οπότε μοιράζει το χρόνο του ανάμεσα σε Ελλάδα και Ασία (Ταϊλάνδη, Ινδονησία κ.α). Με την αφοσίωσή του στη γιόγκα, αυτό που θέλει είναι να εμπνεύσει τους γύρω του να ξεκινήσουν ή να συνεχίσουν την πρακτική τους, έτσι ώστε να απολαύσουν μακροπρόθεσμα όλα τα οφέλη που προσφέρει. email επικοινωνίας: bochtisk@hotmail.gr 

Η υπερβολική εξάντληση που είναι γνωστή ως Νοητική Εξουθένωση ή Mental Burnout) - όταν αισθάνεστε κουρασμένοι όλη την ώρα - έχει συνδεθεί με καρδιακές παθήσεις και αυξάνει τις πιθανότητες καρδιακής προσβολής ή εγκεφαλικού επεισοδίου. Και πρόσφατα, προστέθηκε στον κατάλογο των παθήσεων η κολπική μαρμαρυγή και ο ακανόνιστος καρδιακός παλμός.

Οι ερευνητές πιστεύουν ότι η εξάντληση αυτή, που συχνά προκαλείται από συνεχή και παρατεταμένο στρες, μπορεί να αποτελέσει έναυσμα για καρδιακά προβλήματα - αλλά θα μπορούσε επίσης η πνευματική εξάντληση και η κούραση να είναι πρώιμα σημάδια ενός καρδιακού προβλήματος.

"Είτε έτσι είτε αλλιώς, η σύνδεση αυτή σημαίνει ότι οι άνθρωποι πρέπει να μάθουν να χρησιμοποιούν τεχνικές μείωσης του στρες, όπως ο διαλογισμός, η γιόγκα ή η άσκηση", υποστηρίζουν ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνιας στο Λος Άντζελες.

Οι ερευνητές ανακάλυψαν μια σαφή σχέση μεταξύ πνευματικής εξάντλησης και κολπικής μαρμαρυγής όταν μελέτησαν περισσότερους από 11.000 ανθρώπους που τους παρακολούθησαν για ενδείξεις εξάντλησης, θυμού και ευερεθιστότητας και για χρήση αντικαταθλιπτικών για 25 χρόνια. Ανακάλυψαν ότι όσοι κατέγραψαν τις υψηλότερες βαθμολογίες για εξάντληση ήταν επίσης 20% πιθανότερο να αναπτύξουν κολπική μαρμαρυγή- αν και τα άτομα με προβλήματα θυμού δεν φάνηκε να διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο.

Η εξουθένωση αυτή είναι διαφορετική από την κατάθλιψη, η οποία χαρακτηρίζεται από αισθήματα πεσμένης διάθεσης, ενοχής και κακής αυτοεκτίμησης, δήλωσε ο ερευνητής Parveen Garg.

Αν και η κολπική μαρμαρυγή είναι μια κοινή πάθηση, η οποία επηρεάζει περίπου 27 εκατομμύρια ανθρώπους στις ΗΠΑ και την Ευρώπη, οι γιατροί εξακολουθούν να είναι ασαφείς ως προς την αιτία της. Ο Δρ Garg και η ομάδα του είναι πεπεισμένοι ότι η επαγγελματική εξουθένωση είναι συχνά μία αιτία της και αυτό είναι συχνά το αποτέλεσμα παρατεταμένου στρες, όπου οι άνθρωποι μπορεί να αισθάνονται απελπισμένοι ή ανίκανοι να ελέγχουν τις καταστάσεις της ζωής τους στο σπίτι ή την εργασία. "Είναι μεγάλη η σημασία της αποφυγής της εξουθένωσης μέσω της προσεκτικής διαχείρισης των προσωπικών επιπέδων στρες ως ένας τρόπος για τη διατήρηση της συνολικής καρδιαγγειακής υγείας", πρόσθεσε.

Πηγή: European Journal of Preventive Cardiology, 2020; 2047487319897, Southwell Acupuncture Clinic

1.  Γιατί οι άνθρωποι με καρκίνο κάνουν γιόγκα;

Οι λόγοι που οι καρκινοπαθείς επιλέγουν να κάνουν γιόγκα είναι αρκετοί και πολυδιάστατοι.

Η γιόγκα:

1.  Βοηθά στην αποκατάσταση της υγείας στο σώμα
2.  Βοηθά στη μείωση των συμπτωμάτων και των παρενεργειών του καρκίνου, όπως ο πόνος, η αδυναμία και η κόπωση, οι δυσκολίες στον ύπνο, η κατάθλιψη κλπ.
3.  Διατηρεί υψηλό το επίπεδο της ενέργειας.

Υπάρχουν δύο σημαντικές ενέργειες στο σώμα και τον νου: η νοητική δύναμη (Ida) - και η ζωτική δύναμη (Pingala). Όταν αυτές οι δύο δυνάμεις είναι σε ισορροπία, τότε ενεργοποιείται μια τρίτη ενέργεια, η Sushumna που είναι η πνευματική δύναμη.

Εάν αυτές οι ροές ενέργειας είναι μπλοκαρισμένες, τότε τα όργανα που τροφοδοτούνται από αυτές εκδηλώνουν κάποια μορφή ασθένειας.

Σύμφωνα με τη Γιόγκα πρέπει να υπάρχει ισορροπημένη παροχή ενέργειας σε κάθε μέρος του σώματος.Το μυστικό της υγείας είναι η σωστή διανομή αυτών των τριών ενεργειών. Στη Γιόγκα αυτό γίνεται μέσω των ακόλουθων κλάδων και των πρακτικών τους: 1. Χάθα Γιόγκα (Hatha Yoga) - εξαγνίζει το φυσικό σώμα
2. Ράτζα Γιόγκα (Raja Yoga) - χαλαρώνει, ισορροπεί και διαχειρίζεται τον νου όπου γεννιούνται οι περισσότερες ασθένειες,
3. Οι τεχνικές διαλογισμού βοηθούν τον ασθενή να αναπτύξει εσωτερική δύναμη, επίγνωση - ικανότητα να παρακολουθεί το σώμα και τον νου και να αποσυνδέεται από τον φόβο και τον πόνο.

2.  Υπάρχει κάποια έρευνα σχετικά με την επίδραση της Γιόγκα στη διαχείριση του καρκίνου;

Ναί. Η έρευνα διεξάγεται σε πολλές χώρες. Οι έρευνες δείχνουν αυξανόμενες ενδείξεις ότι όλο και περισσότεροι ασθενείς στρέφονται στην Ενοποιημένη και Εναλλακτική Ιατρική ή CAM, όπως για παράδειγμα η ολοκληρωμένη ογκολογία, η οποία συνδυάζει τις συμβατικές θεραπείες και τις πρακτικές CAM που βασίζονται σε αποδεικτικά στοιχεία και είναι τώρα ένας αναδυόμενος κλάδος για τη φροντίδα του καρκίνου.Επίσης, δεκαετίες έρευνας στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ έχουν δείξει ότι η γιόγκα μειώνει τη σωματική, ψυχική και συναισθηματική κόπωση που προκαλείται από τις συμβατικές θεραπείες για τον καρκίνο.

Αναφέρουμε ενδεικτικά ένα παράδειγμα: πειράματα έχουν διεξαχθεί σε άντρες που υποβλήθηκαν σε θεραπεία για καρκίνο του προστάτη. Οι ασθενείς που παρακολούθησαν μάθημα γιόγκα δύο φορές την εβδομάδα κατά τη διάρκεια της θεραπείας ακτινοθεραπείας του προστάτη ανέφεραν λιγότερη κόπωση, λιγότερες σεξουαλικές παρενέργειες και καλύτερη λειτουργία των ούρων σε σύγκριση με τους άνδρες που δεν έκαναν γιόγκα.

Ποια είναι η επίδραση της γιόγκα στα συμπτώματα που προέρχονται από τον καρκίνο;

Εν συντομία αναφέρουμε:

• Βελτιώνεται η υγεία του σώματος και του νου, καθώς κανείς κινείται από τις ταμασικές ή αρνητικές καταστάσεις του νου σε σατβικές ή σε πιο θετικές, φωτεινές καταστάσεις του νου μέσω του:
Ø Να ζει κανείς έναν Γιογκικό τρόπο ζωής
Ø Να προσαρμόζει τις ψυχολογικές στάσεις έτσι ώστε να είναι πιο θετικές, αισιόδοξες, δημιουργικές και πνευματικές και με αυτό τον τρόπο να μειώνονται πολλές αρνητικές σωματικές, ψυχολογικές και συναισθηματικές καταστάσεις του νου.
Ø Να ασκείται στις γιογκικές πρακτικές.

A. Εάν ζει κανείς τον Γιογκικό Τρόπο Ζωής, χρειάζεται να ακολουθεί επτά απλούς κανόνες:
1. Να εφαρμόζει την κανονικότητα και την ισορροπία στις καθημερινές δραστηριότητες.
2. Να τηρεί το μέτρο σε κάθε δραστηριότητα.
3. Να ξεκινάει και να ολοκληρώνει την ημέρα με μια θετική δήλωση.
4. Να ζει στην παρούσα στιγμή.
5. Να ενσωματώνει στη ζωή την αναψυχή και τη χαλάρωση.
6. Να ζει φυσικά σε αρμονία με τη φύση.
7. Να αφιερώνει χρόνο σε δραστηριότητες κοντά στη φύση για να αποκαταστήσει τη σύνδεσή του με αυτήν.

B. Χρειάζεται να τηρεί κάποιες ψυχολογικές στάσεις εφαρμόζοντας τις ακόλουθες πρακτικές για τη διατήρηση θετικών στάσεων και θετικής διάθεσης:

1. Καλλιέργεια και Ανάπτυξη της Επίγνωσης.
2. Εφαρμογή των Γιάμα και Νιγιάμα (Yama - Niyama) - απλοί κώδικες συμπεριφοράς για την εναρμόνιση της εσωτερικής και εξωτερικής ζωής μας.
3. Καθημερινή άσκηση στη Σουαντάγια (Swadhyaya) – Αυτοπαρατήρηση.
4. Πρακτική στο SWAN (Εξέταση των Δυνατών σημείων μας, των αδυναμιών, των φιλοδοξιών, των αναγκών).
5. Διατήρηση πνευματικού ημερολογίου.
6. Εφαρμογή της Πρατιτάκσα Μπάβανα - Μαϊτρέι Μπάβ (πρακτικές που βοηθούν στην αλλαγή της εσωτερικής μας στάσης, από αρνητική σε θετική στις δύσκολες και κρίσιμες καταστάσεις).
7. Ενσωμάτωση της Σεβά Γιόγκα στη ζωή (κλάδος της γιόγκα). και

Γ. Να εφαρμόζει συστηματικά γιογκικές πρακτικές:

1.  Που αναπτύσσουν την επίγνωση που είναι το Α και το Ω της Γιόγκα
2.  Απαγγελίες των Μάντρας
3.  Βασικές άσανα
4.  Επίγνωση της αναπνοής
5.  Σωστή αναπνοή (κοιλιακή-διαφραγματική και θωρακική-πλήρης γιογκική αναπνοή)
6.  Πρακτικές εξαγνισμού (Σατ-κάρμας)
7.  Ισορροπημένος συνδυασμός των άσανα κατάλληλων για το άτομο
8.  Πραναγιάμα
9.  Γιόγκα Νίντρα
10. .Γιάμα και Νιγιάμα
11.  Ντάρανα
12.  Μπάκτι Γιόγκα
13.  Κάρμα Γιόγκα
14.  Μάντρα
15.  απαγγελίες και
16.  Τζάπα (Japa, επανάληψη του μάντρα)

Μέσα από την πρακτική της Γιόγκα, έχει αποδειχθεί ότι συμπτώματα όπως άγχος, αγωνία, ένταση, φόβος και ανησυχία, πόνος και απώλεια της όρεξης, ναυτία ή έμετος, αδυναμία και κόπωση, διαταραχές του ύπνου, δύσπνοια, αντιμετωπίζονται επαρκώς με τις διάφορες τεχνικές.

3. Είναι η Γιόγκα επωφελής για όσους έχουν ανακάμψει από την ασθένεια;

 Σίγουρα. Χωρίς αμφιβολία.Στη Χάθα Γιόγκα υπάρχουν πολλές πρακτικές που συμβάλλουν στον καθαρισμό του λεμφικού συστήματος έτσι ώστε:

Ø να γίνεται σωστά η αποβολή των τοξινών
Ø να λειτουργεί φυσικά η διαδικασία της διατροφής/πέψης και
Ø του ανοσοποιητικού συστήματος 

Η σειρά Pawa Muktasana (PMA) εξασφαλίζει ότι:

• οι μύες είναι επαρκώς ενδυναμωμένοι
• οι φλέβες μαλάσσονται
• η κυκλοφορία και η ροή του αίματος διεγείρεται επιτρέποντας: 
Ø την επαρκή διατροφή και την αποβολή των τοξινών να λαμβάνει χώρα σε ολόκληρο το σώμα.

Η Σούρυα Ναμασκάρα (Surya Namaskara) είναι μια εξαιρετική πρακτική για την επίτευξη ισορροπίας:
Ø μεταξύ των ενεργειών Ida και Pingala
Ø στο ενδοκρινικό σύστημα, και
Ø στην ενδυνάμωση όλων των τμημάτων του σώματος 

Τα Σατκάρμας είναι επίσης πολύ επωφελή στη διαδικασία εξαγνισμού για να διατηρήσει κανείς το φυσικό σώμα υγιές· π.χ. Neti (ρινική κάθαρση) για να εξασφαλίσετε:
Ø ελεύθερη και βαθιά αναπνοή
Ø να ενεργοποιηθούν το σώμα και ο νους
Ø να καθαρίσουν οι σκέψεις
Ø να χαλαρώσει ο νους
Ø να γίνει η μνήμη ισχυρότερη και
Ø να γίνει ο νους πιο εστιασμένος 

"Η γιόγκα είναι πειθαρχία για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής. Η γιόγκα είναι επίσης μια φιλοσοφία για την επίτευξη της ειρήνης. Αν θέλετε καλή υγεία, εάν θέλετε να ζήσετε την ειρήνη και να εξελιχθείτε, τότε αφήστε τη γιόγκα να γίνει μέρος του τρόπου ζωής σας". Σουάμι Σατυανάντα Σαρασουάτι *

Το Bihar School of Yoga (BSY) - YPT δημοσίευσε πρόσφατα δύο βιβλία των:
Dr Swami Nirmalananda , Yogic Management of Cancer, Munger, 2009 & Dr Swami Yogapratap, Exploring Yoga and Cancer, Munger 2009, (References: Research of Yoga and Cancer)

Η Σουάμι Σιβαμούρτι θεωρείται υπόδειγμα σοφίας και ικανότητας να παρουσιάζει τις αρχαίες γιογκικές διδασκαλίες με σύγχρονο τρόπο.  Με τα σεμινάρια και τα κείμενά της εμπνέει και καθοδηγεί στις διδασκαλίες της Σατυανάντα Γιόγκα αναζητητές από πολλά μέρη του κόσμου. Τα βιβλία της είναι πηγή δύναμης και θετικής κατεύθυνσης για όλους όσοι αναζητούν το δικό τους μονοπάτι στη ζωή και τον τρόπο με τον οποίο θα το απολαύσουν. Ο τρόπος ζωής της αποτελεί ένα φωτεινό παράδειγμα, από το οποίο μπορούμε να αντλήσουμε έμπνευση. Η Σουάμι Σιβαμούρτι θεωρείται υπόδειγμα σοφίας και ικανότητας να παρουσιάζει τις αρχαίες γιογκικές διδασκαλίες με σύγχρονο τρόπο.  Με τα σεμινάρια και τα κείμενά της εμπνέει και καθοδηγεί στις διδασκαλίες της Σατυανάντα Γιόγκα αναζητητές από πολλά μέρη του κόσμου. Τα βιβλία της είναι πηγή δύναμης και θετικής κατεύθυνσης για όλους όσοι αναζητούν το δικό τους μονοπάτι στη ζωή και τον τρόπο με τον οποίο θα το απολαύσουν. Ο τρόπος ζωής της αποτελεί ένα φωτεινό παράδειγμα, από το οποίο μπορούμε να αντλήσουμε έμπνευση. Σήμερα η Σουάμι Σιβαμούρτι είναι πολύ γνωστή στην Ελλάδα από τις εμφανίσεις της στα μέσα ενημέρωσης και από τις διαλέξεις και τα σεμινάρια που απευθύνει σε ανθρώπους κάθε κοινωνικής προέλευσης και κάθε ιδεολογικής ή θρησκευτικής πεποίθησης.