Η ομοιοπαθητική είναι μια μέθοδος εναλλακτικής ιατρικής που εξακολουθεί να χαίρει μεγάλης εκτίμησης μεταξύ των ασθενών.  Για δεκαετίες, ένα από τα ισχυρότερα επιχειρήματα εναντίον της ομοιοπαθητικής ήταν φαινομενικά απλό: όταν μια ουσία αραιώνεται πέρα από το όριο που συνδέεται με τον αριθμό Avogadro, είναι εξαιρετικά απίθανο να παραμένει στο διάλυμα έστω και ένα μόριο της αρχικής ουσίας. Επομένως, τι ακριβώς θα μπορούσε να δρα; Το ερώτημα αυτό βρίσκεται στον πυρήνα της κριτικής που εξακολουθεί να δέχεται η ομοιοπαθητική. Μια πρόσφατη μελέτη, όμως, δείχνει ότι ίσως το ερώτημα δεν είναι πλέον τόσο απλό.

Τον Σεπτέμβριο του 2026, άρθρο της Kashish Sharma στο Deccan Herald έφερε ξανά τη διαμάχη στο προσκήνιο με τον χαρακτηριστικό τίτλο “Why Homeopathy is ‘scientifically bankrupt’ to modern medicine”. Το ίδιο το γεγονός ότι η συζήτηση εξακολουθεί να περιστρέφεται γύρω από τις εξαιρετικά υψηλές αραιώσεις δείχνει πόσο κεντρικό παραμένει το φυσικοχημικό πρόβλημα για την αποδοχή της ομοιοπαθητικής από τη συμβατική επιστήμη.

Τι συμβαίνει μετά το όριο Avogadro; Στις εκατοστιαίες ομοιοπαθητικές δυναμοποιήσεις, κάθε στάδιο περιλαμβάνει αραίωση 1:100 και διαδοχική ανακίνηση. Στην 30C και πολύ περισσότερο στην 200C, η θεωρητική αραίωση βρίσκεται πολύ πέρα από το σημείο στο οποίο, με βάση μια απλή μοριακή κατανομή, θα περιμέναμε να βρούμε μόρια της αρχικής ουσίας. Αυτό αποτέλεσε για χρόνια ισχυρό επιχείρημα ότι τα συγκεκριμένα διαλύματα δεν μπορούν να διαφέρουν ουσιαστικά από τον διαλύτη τους.
Το 2024, όμως, ερευνητική ομάδα δημοσίευσε στο Journal of Molecular Liquids μια μελέτη που προσέγγισε το πρόβλημα με διαφορετικό τρόπο. Οι ερευνητές δεν προσπάθησαν να αποδείξουν θεραπευτική δράση. Ρώτησαν κάτι πολύ πιο βασικό: μπορούν οι σύγχρονες αναλυτικές τεχνικές να διακρίνουν φυσικές ή δομικές διαφορές μεταξύ υπερυψηλών αραιώσεων;

Χρυσός σε δυναμοποιήσεις 6C, 30C και 200C: Η ομάδα μελέτησε το ομοιοπαθητικό παρασκεύασμα Aurum metallicum, δηλαδή χρυσό, σε δυναμοποιήσεις 6C, 30C και 200C. Χρησιμοποιήθηκαν ηλεκτρονική μικροσκοπία μετάδοσης με στοιχειακή ανάλυση (TEM-EDX), φασματοσκοπία Raman και αλγόριθμοι βαθιάς μάθησης. Οι αναλύσεις πραγματοποιήθηκαν σε διαφορετικές παρτίδες και, για τις μικροσκοπικές παρατηρήσεις, σε δύο ανεξάρτητα εργαστήρια. Τα αποτελέσματα ήταν αξιοπρόσεκτα. Η ηλεκτρονική μικροσκοπία αποκάλυψε διαφορετικούς τύπους δομικής οργάνωσης και νανοδομών στις τρεις δυναμοποιήσεις. Οι ερευνητές ανέφεραν επίσης ότι τα μορφολογικά χαρακτηριστικά των 6C, 30C και 200C δεν ήταν ίδια. Ακόμη πιο ενδιαφέρον ήταν το αποτέλεσμα της φασματοσκοπίας Raman σε συνδυασμό με τεχνικές τεχνητής νοημοσύνης. Το μοντέλο βαθιάς μάθησης μπορούσε να διακρίνει όλες τις διαφορετικές κατηγορίες δειγμάτων με ακρίβεια περίπου 88%, ενώ η ακρίβεια ξεπερνούσε το 90% για τη διάκριση δειγμάτων μέσα στις επιμέρους ομάδες και, σε ορισμένες συγκρίσεις στο ίδιο επίπεδο δυναμοποίησης, το 95%. Με άλλα λόγια, τα δείγματα δεν εμφανίζονταν αναλυτικά ως απολύτως ταυτόσημα.

Τι αμφισβητεί η μελέτη: Αμφισβητεί μια απόλυτη υπόθεση: ότι μετά από εξαιρετικά υψηλή αραίωση δεν μπορεί να υπάρχει τίποτε φυσικοχημικά διαφοροποιήσιμο που να αξίζει περαιτέρω έρευνα. Και δεν είναι η πρώτη φορά που αναφέρονται τέτοια ευρήματα. Προηγούμενες εργασίες με ομοιοπαθητικά παρασκευάσματα μετάλλων έχουν αναφέρει την παρουσία νανοσωματιδίων αρχικού υλικού ακόμη και σε δυναμοποιήσεις 30C και 200C, αν και η ερμηνεία αυτών των αποτελεσμάτων παραμένει αντικείμενο επιστημονικής συζήτησης.

Και τι λένε οι κλινικές μελέτες; Η εικόνα είναι πιο σύνθετη και εδώ. Συστηματική ανασκόπηση μετα-αναλύσεων placebo-controlled κλινικών δοκιμών, που δημοσιεύθηκε το 2023, ανέφερε ότι οι πέντε αξιολογήσιμες μετα-αναλύσεις εμφάνισαν συνολικά στατιστικά σημαντική επίδραση υπέρ της ομοιοπαθητικής έναντι placebo. Για τις μελέτες εξατομικευμένης ομοιοπαθητικής, οι συγγραφείς αξιολόγησαν την ποιότητα των διαθέσιμων δεδομένων ως υψηλότερη από ό,τι για ορισμένες άλλες μορφές ομοιοπαθητικής, ενώ παράλληλα αναγνώρισαν περιορισμούς και ανομοιογένεια στη βιβλιογραφία. Αυτό απέχει πολύ από το να σημαίνει ότι όλα έχουν αποδειχθεί. Δείχνει όμως και κάτι άλλο: ότι η συνολική ερευνητική εικόνα είναι δυσκολότερο να συμπυκνωθεί στη φράση «δεν υπάρχει τίποτα».

Η επιστήμη αρχίζει από το ερώτημα: Η ιστορία της επιστήμης δεν προχωρά μόνο με επιβεβαιώσεις. Προχωρά και όταν νέα εργαλεία επιτρέπουν να ξαναεξεταστούν υποθέσεις που θεωρούνταν κλεισμένες. Η έρευνα των υπερυψηλών αραιώσεων βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη και χρειάζεται ανεξάρτητη αναπαραγωγή, μεγαλύτερη τυποποίηση και σύνδεση των φυσικοχημικών παρατηρήσεων με βιολογικά και κλινικά αποτελέσματα. Αλλά μετά τα ευρήματα αυτά, ίσως το πιο επιστημονικό ερώτημα δεν είναι πια «πώς μπορεί να δρα κάτι όταν δεν υπάρχει τίποτα;». Είναι: τι ακριβώς υπάρχει εκεί και τι σημαίνει;

Πηγές & Έρευνες

1. Berghian-Grosan C, Isik S, Porav AS, et al. (2024). Ultra-high dilutions analysis: Exploring the effects of potentization by electron microscopy, Raman spectroscopy and deep learning. Journal of Molecular Liquids, 401, 124537. | DOI: 10.1016/j.molliq.2024.124537

2. Chikramane PS, Suresh AK, Bellare JR, Kane SG. (2010). Extreme homeopathic dilutions retain starting materials: A nanoparticulate perspective. Homeopathy, 99(4), 231–242. | DOI: 10.1016/j.homp.2010.05.006

3. Rajendran ES / Bellare group et al. (2015). Establishing the interfacial nano-structure and elemental composition of homeopathic medicines based on inorganic salts: a scientific approach. Homeopathy. | DOI: 10.1016/j.homp.2015.09.006

4. Hamre HJ, Glockmann A, von Ammon K, Riley DS, Kiene H. (2023). Efficacy of homoeopathic treatment: Systematic review of meta-analyses of randomised placebo-controlled homoeopathy trials for any indication. Systematic Reviews, 12, 191 | DOI: 10.1186/s13643-023-02313-2

5. Chikramane PS et al. Metal nanoparticle induced hormetic activation: a novel mechanism of homeopathic medicines | DOI: 10.1016/j.homp.2017.06.002
   
   

Απόδοση, μετάφραση και επιμέλεια: Συντακτική Ομάδα Holistic Life. © 2026 Holistic Life. Όλα τα δικαιώματα διατηρούνται.

Υπάρχει μία σοβαρή συζήτηση που πρέπει να γίνει σχετικά με την Ομοιοπαθητική, και αφορά τόσο τους θεραπευτές όσο και ανθρώπους που έχουν ωφεληθεί από αυτή.
Στην προσπάθειά τους να χρησιμοποιήσουν μία επιστημονική εξήγηση για το πώς λειτουργεί η ομοιοπαθητική, συχνά δίνουν βάση σε εσφαλμένες θεωρίες που έχουν καταρριφθεί, με αποτέλεσμα να χάνεται κάθε σοβαρή επιχειρηματολογία.
Προσπαθώντας να δώσουν στην ομοιοπαθητική μια επιστημονική βάση, συχνά κάνουν το λάθος να καταφεύγουν σε θεωρίες που στην πραγματικότητα δεν υποστηρίζουν την εξήγηση που προσπαθούν να δώσουν. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι η θεωρία της «μνήμης του νερού» που εδώ και χρόνια έχει καταρριφθεί. Ή ένα άλλο παράδειγμα είναι οι προσπάθειες εφαρμογής της κβαντικής θεωρίας, ειδικότερα από ανθρώπους που δεν την κατανοούν καν, ωστόσο την επικαλούνται επειδή με κάποιο τρόπο ακούγεται πολύπλοκη και «σημαντική». Αυτές οι προσεγγίσεις όχι μόνο δεν έχουν επιτύχει να δώσουν μία εξήγηση, αλλά το σημαντικότερο είναι ότι αυτή η επίμονη προσκόλληση σε τέτοιες παλιές, ανακριβείς παραδοχές δεν ωφελεί την Ομοιοπαθητική. Αντίθετα, μπορεί ακόμη και να ενισχύσει την άποψη των σκεπτικιστών ότι πρόκειται για ψευδοεπιστήμη.
Υπάρχει ωστόσο μια σημαντική διάκριση που δεν θα πρέπει να ξεχνάμε: η αποτυχία μιας εξήγησης δεν σημαίνει κατ’ ανάγκην ότι το ίδιο το φαινόμενο δεν υπάρχει.
Η επιστήμη προοδεύει ακριβώς επειδή τα υπάρχοντα μοντέλα συχνά φτάνουν στα όριά τους. Η κλασική φυσική δεν κατάφερε να εξηγήσει την ακτινοβολία του μέλανος σώματος· η νευτώνεια μηχανική δεν μπορούσε να περιγράψει πλήρως το φως ή τα ατομικά συστήματα. Η επιστημονική πρόοδος δεν προήλθε από την προστασία αυτών των παλαιών πλαισίων, αλλά από το να παραμένουμε ανοιχτοί σε νέους τρόπους σκέψης.
Ίσως, επομένως, θα πρέπει να θέσουμε ένα διαφορετικό ερώτημα σχετικά με την Ομοιοπαθητική.
Το βασικό πρόβλημα είναι ότι προσπαθούμε να εξηγήσουμε ένα μη γραμμικό βιολογικό φαινόμενο χρησιμοποιώντας γραμμικά εργαλεία.
Σε ένα γραμμικό σύστημα, μια μικρή αιτία προκαλεί ένα μικρό αποτέλεσμα, ενώ μια μεγαλύτερη αιτία προκαλεί ένα αντίστοιχα μεγαλύτερο αποτέλεσμα.
Όμως τα βιολογικά συστήματα είναι συχνά πολύ πιο σύνθετα. Στα μη γραμμικά συστήματα, μια μικρή αλλαγή μπορεί να έχει τεράστιο αποτέλεσμα, ενώ μια μεγάλη αλλαγή μπορεί να μην έχει σχεδόν κανένα αποτέλεσμα. Αυτό παρατηρείται σε φαινόμενα όπως το χάος, τα βιολογικά δίκτυα, τα νευρωνικά συστήματα και η κυτταρική σηματοδότηση.
Η κλασική φαρμακολογία βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην παραδοχή ότι «περισσότερη ουσία οδηγεί σε μεγαλύτερο αποτέλεσμα». Ωστόσο, πολλά φυσικά και βιολογικά συστήματα δεν συμπεριφέρονται γραμμικά. Εάν οι βιολογικές επιδράσεις που διερευνούμε περιλαμβάνουν μη γραμμική δυναμική, συμπεριφορά ή αλληλεπιδράσεις συντονισμού, τότε ίσως τα γραμμικά φαρμακολογικά πλαίσια να μην αποτελούν τα κατάλληλα εργαλεία για την ανίχνευσή τους. Αυτό φυσικά δεν αποδεικνύει την Ομοιοπαθητική.
Αυτό που υποδεικνύει είναι έναν περιορισμό στη μεθοδολογία: η αποτυχία ενός γραμμικού επεξηγηματικού μοντέλου δεν δείχνει κατ’ ανάγκην την απουσία ενός φαινομένου.
Επομένως, θα πρέπει να σταματήσουμε να προσπαθούμε να θεμελιώσουμε την επιστημονική βάση της Ομοιοπαθητικής χρησιμοποιώντας θεωρίες που έχουν ήδη αποτύχει να προσφέρουν μια εξήγηση. Η «μνήμη του νερού» δεν καθίσταται έγκυρη επειδή χρειαζόμαστε έναν μηχανισμό, και η επίκληση της κβαντικής θεωρίας δεν καθιστά κβαντικό ένα ανεξήγητο φαινόμενο.
Ταυτόχρονα, δεν θα πρέπει να συμπεράνουμε ότι, επειδή αυτές οι εξηγήσεις απέτυχαν, δεν μπορεί ποτέ να υπάρξει κάποια εξήγηση.
Ίσως το ερώτημα δεν είναι απλώς αν υπάρχουν πραγματικές επιδράσεις σε χαμηλές δόσεις μίας ουσίας, αλλά αν τα σημερινά μας εργαλεία είναι κατάλληλα για την ανίχνευση μη γραμμικών φαινομένων.
Το να είμαστε ανοιχτοί στο νέο δεν σημαίνει εγκατάλειψη της συνέπειας. Σημαίνει ότι αισθανόμαστε ελεύθεροι να αμφισβητούμε τα όρια των σημερινών μας μοντέλων — και να διερευνούμε αν χρειαζόμαστε νέες έννοιες, αντί να εξαναγκάζουμε άγνωστα φαινόμενα να ενταχθούν σε πλαίσια που ενδέχεται να μην έχουν τη δυνατότητα να εξηγήσουν.

Κυκλοφόρησε το νέο τεύχος 135 του Holistic Life, συμπληρώνοντας 23 χρόνια συνεχούς παρουσίας στην ενημέρωση για την υγεία, τη διατροφή, την επιστήμη και τις ολιστικές θεραπευτικές προσεγγίσεις.
Στη περίοδο που διανύουμε όπου το διαδίκτυο κατακλύζεται από ανεξέλεγκτους ισχυρισμούς, παραπλανητικούς τίτλους και διαφημιστικό περιεχόμενο που συχνά εμφανίζεται ως επιστημονική γνώση, η έντυπη ενημέρωση γίνεται πιο αναγκαία από ποτέ. Ένα περιοδικό έχει ταυτότητα, συντακτική ευθύνη και επιμελημένο περιεχόμενο. Γι’ αυτό αξίζει να προτιμούμε και να στηρίζουμε το έντυπο: μας προσφέρει έναν πιο ασφαλή χώρο για ανάγνωση, σκέψη και ουσιαστική ενημέρωση.
Το νέο τεύχος θέτει στο επίκεντρο ένα κρίσιμο ερώτημα της σύγχρονης ιατρικής: πότε η έγκαιρη πρόληψη προστατεύει πραγματικά την υγεία και πότε κινδυνεύει να μετατραπεί σε υπερδιάγνωση και ιατρικοποίηση; Με την ίδια κριτική και πολυδιάστατη ματιά, το νέο τεύχος ανοίγει τη συζήτηση σε ένα ευρύ φάσμα θεμάτων που αφορούν την υγεία, τη διατροφή, τις σύγχρονες επιστημονικές εξελίξεις και τις συμπληρωματικές θεραπευτικές προσεγγίσεις:

Διατροφή: 40 χρόνια λανθασμένων συμβουλών: Τα πλήρη γαλακτοκομικά κάνουν καλό
Natural Medicine: Ρύθμιση χοληστερίνης & μεταβολικού προφίλ
Pharma: Παλιό φάρμακο, νέα χρήση: Γιατί η ογκολογία εξετάζει ξανά τα αντιπαρασιτικά
Health: Υπέρταση: Κατεβαίνουν τα όρια, αυξάνονται οι ασθενείς – Πότε η πρόληψη μετατρέπεται σε ιατρικοποίηση;
Integrative Medicine: Μπορεί η Παραδοσιακή Κινεζική Ιατρική να βρει θέση στο σύγχρονο σύστημα υγείας;
Pharma: Νέα κλινική δοκιμή για το εκχύλισμα γκι
Holistic Dentistry: Η Οδοντιατρική ως πυλώνας της ολιστικής υγείας
Integrative Medicine: Καρκίνος - Σύγχρονες απόψεις για την πιο αποτελεσματική αντιμετώπισή του
Nutrition Lab: Πότε πρέπει να παίρνουμε τα συμπληρώματα;
Pharma: Καρδιοπάθεια: Μήπως κοιτάζουμε προς τη λάθος κατεύθυνση;
Nutrition Lab: 5 λόγοι που το ιχθυέλαιο ωφελεί την υγεία της καρδιάς
Ομοιοπαθητική: Όταν τα παλιά μοντέλα δεν είναι πλέον επαρκή
Spotlight: Η βιομηχανία της αφύπνισης: Πώς η αναζήτηση νοήματος μετατράπηκε σε μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες αγορές του 21ου αιώνα
Μικροβίωμα: Το μικροβίωμα μεγαλώνει μαζί μας: Μπορούν τα πρεβιοτικά, τα προβιοτικά και τα μεταβιοτικά να υποστηρίξουν την υγιή γήρανση;
Περιβάλλον: Οι βαθιές ρίζες και το εύθραυστο μέλλον της βιοποικιλότητας

Το νέο τεύχος Σεπτεμβρίου – Οκτωβρίου 2026 διανέμεται δωρεάν.
Δείτε το νέο τεύχος

Holistic Life
Φύση | Επιστήμη | Άνθρωπος
www.holisticlife.gr

Κυκλοφόρησε το νέο τεύχος του Holistic Life

Τεύχος 134 | Ιούλιος – Αύγουστος 2026

Το νέο καλοκαιρινό τεύχος του Holistic Life κυκλοφόρησε, με ένα πλούσιο αφιέρωμα στην πρόληψη, τη σωματική και ψυχική υγεία, τη διατροφή, το μικροβίωμα και τις σύγχρονες επιστημονικές εξελίξεις που αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον ανθρώπινο οργανισμό.
Με 23 χρόνια συνεχούς παρουσίας, το Holistic Life εξακολουθεί να διερευνά τη σχέση ανάμεσα στην επιστήμη, την πρόληψη, τις φυσικές θεραπευτικές προσεγγίσεις και την ολιστική θεώρηση του ανθρώπου, προσφέροντας έγκυρη και προσιτή ενημέρωση.

Στο νέο τεύχος ξεχωρίζουν έξι κεντρικά άρθρα:

Οδηγός για την πρόληψη του καρκίνου
Η Dr Leigh Erin Connealy, ιατρός με ειδίκευση στην Ολοκληρωμένη Ογκολογία, τη Λειτουργική και την Προληπτική Ιατρική, παρουσιάζει δέκα βασικούς άξονες για τη μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου. Διατροφή, μεταβολική υγεία, άσκηση, ύπνος, διαχείριση του στρες και περιορισμός της έκθεσης σε επιβαρυντικούς περιβαλλοντικούς παράγοντες συνθέτουν έναν ολοκληρωμένο οδηγό πρόληψης, ζωτικότητας και μακροζωίας.

Οι ωοθήκες μετά την εμμηνόπαυση: Η ανακάλυψη που αλλάζει όσα γνωρίζαμε
Νέα ερευνητικά δεδομένα αμφισβητούν την καθιερωμένη αντίληψη ότι οι ωοθήκες παύουν να έχουν ουσιαστική βιολογική λειτουργία μετά την εμμηνόπαυση. Το άρθρο εξετάζει τις ενδείξεις ότι μπορεί να παραμένουν ενεργές, συμμετέχοντας στη ρύθμιση της φλεγμονής, της ανοσολογικής απόκρισης και της συνολικής διαδικασίας της γυναικείας γήρανσης.

Τα τραύματα που δεν ξεχνά το σώμα
Πώς οι εμπειρίες της παιδικής ηλικίας διαμορφώνουν την υγεία σε ολόκληρη τη ζωή; Το άρθρο διερευνά τις βιολογικές επιδράσεις των πρώιμων ψυχικών τραυμάτων και τη σύνδεσή τους με το μικροβίωμα, τη χρόνια φλεγμονή, τις εντερικές διαταραχές, τα καρδιαγγειακά νοσήματα και άλλες χρόνιες παθήσεις. Μια βαθύτερη ματιά στη στενή σχέση ανάμεσα στην ψυχική εμπειρία και το σώμα.

Η παιδική ηλικία στην εποχή των οθονών
Τα smartphones, τα tablets και τα κοινωνικά δίκτυα έχουν μεταμορφώσει την καθημερινότητα των παιδιών. Ποιες είναι, όμως, οι επιπτώσεις τους στην ανάπτυξη του εγκεφάλου, στην προσοχή, στον ύπνο και στην ψυχική υγεία; Το άρθρο εξετάζει γιατί όλο και περισσότεροι γονείς επιλέγουν να καθυστερήσουν την έκθεση των παιδιών τους στις οθόνες και αναζητούν μια πιο υγιή ισορροπία ανάμεσα στον ψηφιακό και τον πραγματικό κόσμο.

Chalky teeth: Το αίνιγμα της "υπενασβεστιοποίησης" των δοντιών στα παιδιά
Οι παιδοδοντίατροι παρατηρούν ολοένα συχνότερα παιδιά με δόντια εύθραυστα, ιδιαίτερα ευαίσθητα και επιρρεπή στη γρήγορη φθορά, λίγο μετά την εμφάνισή τους. Πρόκειται για μια διαταραχή της αδαμαντίνης, γνωστή ως υπενασβεστιοποίηση γομφίων και τομέων, η οποία φαίνεται να είναι σχεδόν τόσο συχνή όσο η τερηδόνα, παρότι τα αίτιά της δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί πλήρως. Το εκτεταμένο άρθρο εξετάζει τα νεότερα επιστημονικά δεδομένα, τους πιθανούς παράγοντες που επηρεάζουν τον σχηματισμό των δοντιών, τις δυσκολίες στη διάγνωση και τη θεραπεία, καθώς και τη σημασία της έγκαιρης αναγνώρισης του προβλήματος για την προστασία της στοματικής υγείας των παιδιών.

Το αόρατο δίκτυο που κρατά ζωντανό τον πλανήτη!
Η πρώτη παγκόσμια χαρτογράφηση των μυκορριζικών μυκήτων αποκαλύπτει ένα τεράστιο υπόγειο δίκτυο ζωής, το οποίο συνδέει τα φυτά, εμπλουτίζει το έδαφος και συμβάλλει στην αποθήκευση άνθρακα. Ένα εντυπωσιακό επιστημονικό ταξίδι στον αθέατο κόσμο κάτω από τα πόδια μας και στον καθοριστικό του ρόλο για τη βιοποικιλότητα, τη γεωργία και την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.

Το τεύχος περιλαμβάνει ακόμη άρθρα για τη νόσο Alzheimer και την πρόληψη της άνοιας, το Σύνδρομο Πολυκυστικών Ωοθηκών, τη βοτανοθεραπεία στην υποστηρικτική αντιμετώπιση του καρκίνου, τη μοναξιά και την ψυχική υγεία, την ολιστική οδοντιατρική, τη γονεϊκότητα και τη νεότητα του εγκεφάλου, τη διατροφή και το μικροβίωμα.

Το Τεύχος 134, Ιούλιος–Αύγουστος 2026 διανέμεται δωρεάν σε έντυπη μορφή, πανελλαδικά, μέσα από ένα δίκτυο 400 σημείων διανομής.
Παράλληλα, είναι διαθέσιμο και σε ψηφιακή μορφή PDF : κατεβάστε το εδώ