Σύγχρονος τρόπος ζωής και ανθρώπινος εγκέφαλος: μια βασική ασυμφωνία
Από νευροβιολογική άποψη, το στρες είναι ένας μηχανισμός επιβίωσης που ενεργοποιεί κέντρα του εγκεφάλου και θέτει το αυτόνομο νευρικό σύστημα σε κατάσταση επιφυλακής. Όταν αυτό συμβαίνει περιστασιακά είναι φυσιολογικό και απαραίτητο. Κατόπιν εξομάλυνσης της κατάστασης, ο μηχανισμός απενεργοποιείται και το σώμα επιστρέφει στους φυσιολογικούς του ρυθμούς.
Όταν όμως έχουμε στρες σε καθημερινή βάση για μεγάλο χρονικό διάστημα, ο οργανισμός λειτουργεί σαν να βρίσκεται διαρκώς σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, χωρίς να προλαβαίνει να επανέλθει. Όταν το στρες δεν είναι οξύ και παροδικό, αλλά σχετικά ήπιο και παρατεταμένο, παραμένει ουσιαστικά άλυτο. Έτσι, το στρες παύει να είναι μηχανισμός επιβίωσης, οδηγεί σε λειτουργική απορρύθμιση και μετατρέπεται σε παθολογικό υπόστρωμα.
Εδώ αναδεικνύεται μια βασική εξελικτική ασυμφωνία: ο ανθρώπινος εγκέφαλος εξελίχθηκε για να αντιμετωπίζει βραχυπρόθεσμες, άμεσες απειλές και όχι τον χρόνιο, χαμηλής έντασης αλλά διαρκή στρεσογόνο τρόπο ζωής του σήμερα. Ο σύγχρονος άνθρωπος εκτίθεται σε μορφές στρες που δεν υπήρχαν στα πρώιμα στάδια της εξέλιξής του και για τις οποίες δεν είναι βιολογικά προετοιμασμένος.
Μεταξύ άλλων, η σύγχρονη καθιστική ζωή, η τεχνητή φωταγώγηση που απορρυθμίζει τον κιρκάδιο ρυθμό, η διαρκής κοινωνική σύγκριση και ανταγωνισμός αποτελούν χρόνιες επιβαρύνσεις. Η πίεση για οικονομική ασφάλεια, αναγνώριση και επιτυχία, είναι συνεχής και συχνά αφηρημένη, δεν έχει σαφή αρχή και τέλος.

Πώς εκδηλώνεται το χρόνιο στρες στον οργανισμό
Σε βάθος χρόνου, αυτή η διαρκής ενεργοποίηση των μηχανισμών του στρες επηρεάζει την ορμονική ισορροπία και τη δυνατότητα του οργανισμού να επιστρέφει σε κατάσταση ηρεμίας.
Όταν το στρες έχει εγκατασταθεί σε βάθος, η απλή παύση δεν αρκεί. Ο οργανισμός επαναπρογραμματίζεται να λειτουργεί σε ένταση. Ακόμη και σε στιγμές ηρεμίας, το νευρικό σύστημα παραμένει σε εγρήγορση. Γι' αυτό πολλοί άνθρωποι λένε: "Ξαπλώνω αλλά δεν χαλαρώνω", "Κοιμάμαι αλλά δεν ξεκουράζομαι".
Το αποτέλεσμα είναι σταδιακό και εκδηλώνεται με διαταραχές ύπνου, ψυχική υπερδιέγερση, συναισθηματική κόπωση, σωματοποιημένες ενοχλήσεις (μυϊκές εντάσεις, στομαχικές ενοχλήσεις, πονοκέφαλοι), κρίσεις πανικού ή εμφάνιση κλινικά αναγνωρίσιμης παθολογίας.
Γίνεται σαφές πώς δεν μιλάμε πια για "λίγο άγχος", αλλά για μια βαθιά διαταραχή ρυθμού του οργανισμού. Συχνά όμως συνεχίζουμε να "λειτουργούμε" με υποβοηθήματα όπως υπνωτικά, ηρεμιστικά, παυσίπονα, χωρίς να αντιμετωπίζουμε τα βαθύτερα αίτια.

Η ομοιοπαθητική προσέγγιση στο στρες
Εδώ χρειάζεται μια προσέγγιση που δεν καταστέλλει, αλλά βοηθά το σώμα να αυτορρυθμίζεται. Αυτό δεν σημαίνει ότι η φαρμακευτική αγωγή δεν έχει θέση — σε πολλές περιπτώσεις είναι σωτήρια και απαραίτητη. Όμως, αν θεωρηθεί η μοναδική λύση, παραβλέπεται η βαθύτερη αιτία: η αναντιστοιχία ανάμεσα στη βιολογική μας κατασκευή και στον σύγχρονο τρόπο ζωής.
Το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο του χρόνιου στρες είναι ότι δεν εκδηλώνεται με τον ίδιο τρόπο σε όλους. Δύο άνθρωποι μπορεί να ζουν κάτω από την ίδια πίεση, αλλά να απορρυθμίζονται σε εντελώς διαφορετικά επίπεδα: ο ένας στον ύπνο, ο άλλος στο έντερο. Ακόμη και στο ίδιο σύμπτωμα, οι αιτίες διαφέρουν. Κάποιος μπορεί να είναι εξαιρετικά ευαίσθητος στον κιρκάδιο ρυθμό, ενώ ένας άλλος γίνεται αϋπνικός μόνο όταν αισθάνεται απειλή στην κοινωνική ή οικονομική του θέση.
Για κάποιον, το στρες οδηγεί σε απώλεια όρεξης. Για κάποιον άλλον, σε υπερφαγία, όχι από αδυναμία χαρακτήρα, αλλά επειδή το σώμα προσπαθεί να δημιουργήσει ένα αίσθημα ασφάλειας μέσω της συσσώρευσης. Σε βαθύτερο επίπεδο, μπορεί να είναι η σωματική έκφραση ενός συναισθηματικού μοτίβου: φόβος απώλειας, φτώχειας ή αίσθηση ότι "αν δεν έχω, δεν θα αντέξω".
Αυτό δείχνει κάτι ουσιαστικό: στο ανθρώπινο στρες, δεν μετρά μόνο το ερέθισμα. Μετρά ο τρόπος που το άτομο το βιώνει, το ερμηνεύει, και το πώς αυτό μεταφράζεται σε σωματική λειτουργία.
Η Ομοιοπαθητική τοποθετείται εδώ ως μια εξατομικευμένη, ολιστική προσέγγιση που δεν καταστέλλει το σύμπτωμα, αλλά αναγνωρίζει τη μοναδική ψυχοσωματική υπογραφή του κάθε ατόμου και υποστηρίζει την αυτορρύθμιση που έχει μπλοκαριστεί από τη διαρκή ενεργοποίηση του νευρικού συστήματος. Στόχος δεν είναι η στιγμιαία χαλάρωση, αλλά η αποκατάσταση της συνολικής λειτουργίας με κεντρικό στοιχείο την εξατομίκευση: Πώς βιώνει το άτομο το στρες; Πώς αντιδρά ψυχικά; Πού εκδηλώνεται σωματικά; Ποια είναι η γενικότερη ιδιοσυγκρασία; Αφού ερευνηθούν τυχόν οργανικά αίτια και αφού εφαρμοστούν βασικές αρχές υγιεινής ύπνου και ρύθμισης καθημερινών συνηθειών, η Ομοιοπαθητική μπορεί να λειτουργήσει ως εξατομικευμένη αυτορρύθμιση, προσαρμοσμένη στη συγκεκριμένη σχέση του ατόμου με το στρες.

Συμπέρασμα
Το χρόνιο στρες σπάνια μας καταστρέφει απότομα. Συνήθως μας κάνει υπερβολικά ικανούς για υπερβολικά πολύ καιρό. Και κάπου εκεί, εμφανίζεται μια κρίση πανικού, μια επιμονή στην αϋπνία, ή μια διάγνωση που μας αναγκάζει να σταματήσουμε.
Η Ομοιοπαθητική προσφέρει ένα πλαίσιο όπου ο άνθρωπος δεν αντιμετωπίζεται ως σύνολο συμπτωμάτων, αλλά ως ενιαίο βιοψυχοκοινωνικό σύστημα που, με το κατάλληλο εξατομικευμένο ερέθισμα, μπορεί να αυτορρυθμιστεί και να επανέλθει σε ισορροπία αντιμετωπίζοντας την αιτία και όχι μόνο το σύμπτωμα.
Το κλειδί βρίσκεται στην εξατομίκευση. Η κατανόηση του εαυτού μας, του δικού μας στρες, είναι το πρώτο βήμα για να αλλάξει η σχέση με τον οργανισμό μας και τα όριά του ώστε το νευρικό σύστημα να επιστρέψει σε φυσιολογικούς ρυθμούς και να "κλείσει" την κατάσταση έκτακτης ανάγκης.

Βιβλιογραφία
1. Simeons, A. T. W. (1961). Man's Presumptuous Brain: An Evolutionary Interpretation of Psychosomatic Disease. New York: E.P. Dutton & Co., Inc.
2. The Influence of Social Hierarchy on Primate Health. Science, 308(5722), 648-652. Wulff, K., Gatti, S., Wettstein, J. G., & Foster, R. G. (2010).
3. Sleep and Circadian Rhythm Disruption in Psychiatric and Neurodegenerative Disease. Nature Reviews Neuroscience, 11(8), 589-599.

Οι οικονομικές πιέσεις και η δυσκολία να ανταποκριθούν ακόμα και στις ανάγκες στοιχειώδους επιβίωσης τυραννά πολλούς ανθρώπους στην εποχή μας. Τα ψυχολογικά προβλήματα που προκύπτουν από το πρόβλημα αυτό είναι γνωστά ενώ η ριζική του αντιμετώπιση, κοινωνικο-οικονομικής φύσης, συχνά δεν εξαρτάται από το μεμονωμένο άτομο. Ας δούμε λοιπόν τι θα μπορούσε να ανακουφίσει τις πιέσεις, τις αγωνίες και τις ανησυχίες σε ατομικό επίπεδο, εξασφαλίζοντας ίσως και καλύτερες προϋποθέσεις για αντιμετώπιση του θέματος και στο κοινωνικό πεδίο.

Ένα δυνατό ανθοΐαμα για τον άνθρωπο που δεν μπορεί να ησυχάσει την ημέρα και να κοιμηθεί τη νύχτα από την αγωνία για το τι θα απογίνει εξ αιτίας οικονομικής φύσης δυσκολιών και αδιεξόδων είναι το California Valerian (FES). Είναι αξιοθαύμαστη η ικανότητα που έχει το ανθοΐαμα αυτό να καθησυχάζει και να ηρεμεί ενώ οι εξωτερικές συνθήκες φαίνονται ή και είναι μη-αντιμετωπίσιμες.

Μια καλή επίσης υποστήριξη είναι το ανθοΐαμα Sweet Chestnut (Bach), για τη βαθιά, γενικευμένη υπαρξιακή αγωνία, τυπικό παράδειγμα της οποίας μπορεί να αποτελεί το πρόβλημα που εξετάζουμε εδώ. Ο συνδυασμός με Gorse (Bach), για την εσωτερική απελπισία και το ψυχικό ‘πλάκωμα’ που προκαλεί η αίσθηση ότι δεν υπάρχει λύση, καθώς και με το Gentian (Bach) προκειμένου να δημιουργείται και να συντηρείται ένα βασικό επίπεδο αισιοδοξίας, παρέχει βασικότατη στήριξη. Η καθησύχαση που προσφέρεται στον ψυχισμό μεταφράζεται συχνά και σε μια άμεση βελτίωση στον ύπνο, που είναι συνήθως μια από τις βασικές λειτουργίες που οι οικονομικές πιέσεις διαταράσσουν. Βοήθεια σε αυτό θα δώσει φυσικά από πλευράς του και το Rescue Remedy (Bach), το οποίο, χωρίς να είναι πανάκεια όπως τείνει να θεωρείται συνήθως, θα βοηθήσει το άτομο στην αντιμετώπιση του τρόμου, του σοκ, της γενικότερης αναστάτωσής του, της ενστικτώδους τάσης του να ‘φεύγει’ από την πραγματικότητα που του φαίνεται μη-αντιμετωπίσιμη καθώς και της δυσκολίας να αφεθεί. Το Mimulus (Bach) θα φέρει θάρρος εκεί που υπάρχουν φόβοι και ανησυχίες πρακτικού χαρακτήρα, όπου το άτομο νοιώθει να δειλιάζει.

Μια άλλη δεσμίδα συναισθημάτων που μπορεί να συνοδεύουν το στρες λόγω των οικονομικών προβλημάτων και που μοιραία υποσκάπτουν την ψυχολογία επηρεάζοντας αρνητικά την εσωτερική στάση του ατόμου είναι το αίσθημα της αδικίας, του  θυμού, του ‘γιατί να είναι έτσι τα πράγματα’, ‘γιατί σε μένα;’, ‘τι μπορώ να κάνω εγώ αφού είμαι θύμα των καταστάσεων;’ Ανθοϊάματα όπως τα Willow (Bach) και Southern Cross (Australian Bush), εκτός του ότι θα ανακουφίσουν ψυχικά από τα επώδυνα συναισθήματα της πίκρας και της αδικίας, θα ενισχύσουν επίσης τη δύναμη και την μαχητικότητα του ατόμου, κατευθύνοντας την ενέργειά του μακριά από τη μεμψιμοιρία, προς μια πρακτικά δυναμικότερη στάση ζωής. Παύει έτσι να αυτο-αναλώνεται στο να νοιώθει θύμα και ελευθερώνεται μέσα του η επιθυμία να αναλάβει δράση.

Εξαιρετικό για περιόδους όπου πρέπει να μη κάμπτεται κανείς, να μη ‘το βάζει κάτω’ αλλά να συνεχίζει να αγωνίζεται με ευκολία και σθένος είναι το Kapok Bush (Australian Bush). Θα φανεί χρήσιμο σε πολλούς που πρέπει να δείξουν επιμονή και μαχητικότητα προκειμένου να αντέξουν τις συνθήκες της ζωής και να βρουν λύσεις. Το Bottlebrush (Australian Bush) θα αποτελέσει μια υποστηρικτική ‘γέφυρα’ κατά τη διάβαση προς μια πιο βιώσιμη φάση ζωής αν το άτομο νοιώθει ότι ‘δεν μπορεί να τα βγάλει πέρα μόνο του’.

Οι οικονομικές δυσκολίες, οι στερήσεις, η αίσθηση ότι το άτομο δεν μπορεί να προσφέρει σε αυτούς που εξαρτώνται από τη φροντίδα του (πχ στα παιδιά του) όσα χρειάζονται, το αίσθημα της απόρριψης που συχνά λαμβάνει από τους άλλους ιδιαίτερα σε μια εποχή όπως η τωρινή όπου η οικονομική κατάσταση αποτελεί συχνά το μοναδικό κριτήριο κοινωνικού status και γίνεται το μέτρο της επιτυχίας ή αποτυχίας στη ζωή, συχνά πλήττουν βαριά την αυτοεκτίμηση και την αυτοπεποίθηση του ανθρώπου. Εδώ, βασικότατα ανθοϊάματα όπως το Larch (Bach), ‘χτίζουν’ αυτοπεποίθηση και βοηθούν το άτομο να νοιώθει ότι δεν υστερεί σε σχέση με τους άλλους. Από πλευράς του, το Elm (Bach) θα ‘ξαναστήσει στα πόδια του’ τον άνθρωπο που έχει χάσει την επαρκή και εδραιωμένη αυτοπεποίθηση που είχε επειδή οι συνθήκες (πχ απόλυση, ανεργία κλπ) του την στερούν. 

Οι ενοχές είναι μια ακόμη κατηγορία συναισθημάτων που μπορεί να συνοδεύουν μια οικονομικά πιεστική πραγματικότητα. Το άτομο μπορεί, κατά βάθος ή και εμφανώς, να βασανίζεται από συναισθήματα ενοχής, ότι ‘φταίει’ επειδή τα πράγματα στη ζωή του είναι όπως είναι, επειδή κάτι λάθος έκανε, ή κάτι σωστό δεν έκανε, ή γενικώς για κάποιο λόγο που μπορεί και να μη γνωρίζει. Τα Pine (Bach), Sturt Desert Rose (Australian Bush), Hyssop (Pegasus) και ότι σχετικό, έχουν φυσικά ένδειξη εδώ. 

Υπάρχουν περιπτώσεις που άνθρωποι αναγκάζονται να στερηθούν συνθήκες διαβίωσης υποβαθμίζοντας τη ζωή τους στον τομέα αυτόν ή να χάσουν πράγματα υλικά με τα οποία ήταν πολύ συνδεδεμένοι. Απελπίζονται τότε και υποφέρουν. Τα ανθοϊάματα Sagebrush (FES) και Chrysanthemum (FES) θα βοηθήσουν τη συνειδητότητά τους να διευρυνθεί, να απαλλαγεί από την τυραννία των υλικών προσκολλήσεων και να νοιώσει ελεύθερη και ανάλαφρη μέσα στην ομορφιά της καθαρής ύπαρξης.

Ζούμε σε ταραγμένους καιρούς και οι άνθρωποι σε όλο τον κόσμο είναι ιδιαίτερα αγχωμένοι, με διαταραχές διάθεσης. Τα τελευταία χρόνια έχουμε βιώσει μια παγκόσμια πανδημία, την εξέλιξη και τη συνέχιση του ρωσο-ουκρανικού πολέμου και αμέτρητες φυσικές καταστροφές και ατυχήματα που έχουν στοιχίσει τη ζωή σε δεκάδες χιλιάδες άτομα. Βομβαρδιζόμαστε 24 ώρες το 24ωρο με ειδήσεις για θλιβερά, τρομακτικά και αβέβαια γεγονότα και το άγχος μας είναι σε υψηλά επίπεδα. Στα ίδια μας τα σπίτια, συχνά αντιμετωπίζουμε έναν καταιγισμό γεγονότων που προκαλούν άγχος, από προβλήματα γάμου και οικονομικές στενοχώριες μέχρι απώλειες εργασίας και διαγνώσεις σοβαρών ασθενειών. Είναι πολλά αυτά που πρέπει να χωνέψουμε και μας επηρεάζουν ψυχικά.
Το 2019, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ανέφερε ότι παγκοσμίως, ένας στους οκτώ ανθρώπους ζει με κάποια ψυχική διαταραχή. Αυτό σημαίνει περισσότερα από 970 εκατομμύρια άτομα που αντιμετωπίζουν αγχώδεις και καταθλιπτικές διαταραχές!¹ (Σημειώστε, αυτή η στατιστική είναι από το 2019, πριν από την παγκόσμια πανδημία, οπότε οι αριθμοί είναι πιθανότατα πολύ υψηλότεροι τώρα).
Είμαστε ένα αγχωμένο, γεμάτο άγχος χάλι και χρειαζόμαστε βοήθεια. Οι περισσότεροι άνθρωποι γνωρίζουν ότι η ψυχική υγεία επηρεάζει κάθε άλλη πτυχή της υγείας. Αλλά πολλοί δεν συνειδητοποιούν πόσο σημαντικό ρόλο παίζουν αυτές οι διαταραχές της ψυχικής υγείας σε σοβαρές ασθένειες.

Η σύνδεση με τον καρκίνο
Το στρες, το άγχος και η κατάθλιψη είναι τοξικά και έχουμε συνδέσει αυτές τις χρόνιες ανησυχίες για την ψυχική υγεία με σχεδόν κάθε έναν από τους ασθενείς που θεραπεύουμε στο Κέντρο Θεραπείας Καρκίνου. Ποια είναι λοιπόν η σύνδεση;
Τα πράγματα πάνε στραβά κάθε φορά που διαταράσσεται η ισορροπία του σώματος, είτε λόγω τραυματισμού, είτε λόγω ασθένειας, είτε λόγω χρόνιου στρες, είτε λόγω συναισθηματικών τραυμάτων. Το σώμα ευδοκιμεί σε ένα ισορροπημένο -ή ομοιοστατικό- περιβάλλον και οι συνεχείς στρεσογόνοι παράγοντες και η χρόνια επιβάρυνση της ψυχικής υγείας μπορούν να διαταράξουν την ισορροπία.
Συχνά λέω στους ασθενείς μου ότι ο καρκίνος είναι μια ανεξέλεγκτη ανάπτυξη κυττάρων στο σώμα που έχουν αγριέψει λόγω του υπερβολικού στρες και της υπερφόρτωσης. Και κάθε κύτταρο έχει την ικανότητα να γίνει καρκινικό σε μια στρεσογόνο ή μη φυσιολογική κατάσταση. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο πρέπει να αναζητήσετε βοήθεια για οποιαδήποτε επιβάρυνση της ψυχικής υγείας το συντομότερο δυνατό.

Φυσικά ενισχυτικά διάθεσης
Το χρόνιο στρες επηρεάζει όλες τις πτυχές της υγείας σας και έχει συνδεθεί με πλήθος άλλων προβλημάτων. Τα καλά νέα είναι ότι υπάρχουν πολλές ασφαλείς, φυσικές και αποτελεσματικές μέθοδοι για την τόνωση της διάθεσης, την ανακούφιση από το άγχος και το στρες και την πρόληψη του καρκίνου και άλλων χρόνιων παθήσεων.

Δώστε προτεραιότητα στην αυτοφροντίδα
Το Εθνικό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας των ΗΠΑ επισημαίνει ότι η ψυχική υγεία είναι ένας όρος ομπρέλα που καλύπτει τη συναισθηματική, ψυχολογική και κοινωνική ευημερία.² Είναι σημαντικό να υποστηρίζετε και να αναπτύσσετε καθέναν από αυτούς τους τομείς για να αποκτήσετε βέλτιστη υγεία και ποιότητα ζωής. Η ιεράρχηση της αυτοφροντίδας βελτιώνει τόσο τη σωματική όσο και την ψυχική σας ευεξία και υπάρχουν διάφορα βήματα που μπορείτε να κάνετε -αρχίζοντας από σήμερα- και τα οποία μπορούν να έχουν μόνιμο αντίκτυπο.
1. Κινηθείτε για να νιώσετε καλά. Η άσκηση αποτελεί βασικό συστατικό της αυτοφροντίδας. Ακόμα κι αν μπορεί να μην έχετε όρεξη να σηκωθείτε και να βγείτε έξω για να το κάνετε, όλοι γνωρίζουμε ότι η σωματική δραστηριότητα κάνει καλό στο μυαλό και το σώμα. Στοχεύστε σε τουλάχιστον 30 λεπτά ήπιας έως μέτριας άσκησης καθημερινά και κερδίστε πόντους αν μπορείτε να την κάνετε έξω, στη λιακάδα και στον καθαρό αέρα.
2. Καθαρίστε τη διατροφή σας. Επικεντρωθείτε σε καθαρές, πλούσιες σε θρεπτικά συστατικά επιλογές πραγματικών τροφίμων, όπως πράσινα φυλλώδη λαχανικά, φρούτα, άπαχο κρέας, ξηρούς καρπούς και σπόρους. Πετάξτε τα επεξεργασμένα τρόφιμα και τη ζάχαρη. Κάτι τέτοιο θα βελτιώσει σημαντικά την ψυχική σας υγεία και θα έχει θετική επίδραση και στη σωματική σας υγεία.
3. Εξασφαλίστε τη σωστή ενυδάτωση. Γνωρίζατε ότι η αφυδάτωση μπορεί να προκαλέσει άγχος και κατάθλιψη και να επηρεάσει αρνητικά την ψυχική υγεία; Το να παραμένετε επαρκώς ενυδατωμένοι είναι ένα απαραίτητο μέτρο αυτοφροντίδας. Πίνετε άφθονο νερό καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας, περιορίστε τα καφεϊνούχα ποτά (ειδικά αργότερα το απόγευμα) για να αποφύγετε προβλήματα ύπνου και περιορίστε ή αποφύγετε τα ζαχαρούχα ποτά. Καλές εναλλακτικές λύσεις είναι τα μη ζαχαρούχα τσάγια από βότανα ή πράσινο τσάι και το ανθρακούχο νερό.
4. Κοιμηθείτε αρκετά. Είναι αδύνατο να ασκήσετε σωστή αυτοφροντίδα αν είστε εξαντλημένοι. Κάντε ό,τι μπορείτε για να έχετε το συνιστώμενο ελάχιστο όριο των επτά ωρών ύπνου ανά νύχτα. Κάντε την κρεβατοκάμαρά σας ένα καταφύγιο ύπνου. Επιτύχετε απόλυτο ή σχεδόν απόλυτο σκοτάδι με κουρτίνες συσκότισης, μην παρακολουθείτε τηλεόραση και μην χρησιμοποιείτε κινητά τηλέφωνα ή υπολογιστές μια ώρα πριν από τον ύπνο για να εξαλείψετε την έκθεση στο μπλε φως και δοκιμάστε ένα μηχάνημα ήχου αν βρίσκετε τον λευκό θόρυβο καταπραϋντικό.
5. Μάθετε να λέτε όχι. Το να αναλαμβάνουμε πάρα πολλά και να προγραμματίζουμε υπερβολικά τη ζωή μας μπορεί να οδηγήσει σε ψυχική εξάντληση και εξουθένωση. Κάντε μια λίστα κάθε πρωί: Τι πρέπει να γίνει; Τι μπορεί να περιμένει για αργότερα; Δώστε προτεραιότητα σε ό,τι είναι απαραίτητο και σημαντικό για εσάς και απλά πείτε όχι σε όλα τα υπόλοιπα.
6. Κάντε μια χαλαρωτική δραστηριότητα. Αυτό μπορεί να φαίνεται διαφορετικό για τον καθένα, αλλά υπάρχουν πολλές επιλογές. Κάντε ένα βραδινό ζεστό μπάνιο. Σημειώστε τις σκέψεις σας σε ημερολόγιο στο τέλος της ημέρας ή το πρώτο πράγμα που κάνετε το πρωί. Κάντε διαλογισμό. Κάντε μια βόλτα έξω ή δοκιμάστε ένα μάθημα γιόγκα ή τάι τσι. Διαβάστε ένα βιβλίο ή πλέξτε. Ό,τι σας φέρνει γαλήνη και χαρά, κάντε το τακτικά.
7. Επικεντρωθείτε στα θετικά και εξασκηθείτε στην ευγνωμοσύνη. Αποκτήστε μια θετική νοητική στάση. Υπενθυμίστε στον εαυτό σας καθημερινά τις πολλές ευλογίες στη ζωή σας και θυμηθείτε να είστε ευγνώμονες για αυτές τις ευλογίες. Αν πιάσετε τον εαυτό σας να ασχολείται με τα αρνητικά, προκαλέστε τον εαυτό σας να αντιπαρέλθει αυτή τη σκέψη με κάτι θετικό.
8. Μείνετε συνδεδεμένοι με την οικογένεια και τους φίλους σας. Οι άνθρωποι είναι από τη φύση τους κοινωνικά πλάσματα και η σύνδεση με τους φίλους, την οικογένεια και τα αγαπημένα μας πρόσωπα είναι το κλειδί όσον αφορά στην αυτό-φροντίδα και τη θετική νοητική στάση. Συχνά, η συζήτηση με ένα άλλο άτομο μπορεί να προσφέρει μία τέλεια δόση συναισθηματικής υποστήριξης.

Σωστή διατροφή για ευτυχία
Η ήπια έως μέτρια κατάθλιψη μπορεί να επηρεαστεί σε μεγάλο βαθμό από τα είδη των τροφών που βάζουμε στο σώμα μας. Συστήνουμε τακτικά μια τροποποιημένη δίαιτα όπως η κέτο σε όλους τους ασθενείς μας (ανεξάρτητα από την κατάσταση της υγείας τους), επειδή η διατροφή με αυτόν τον τρόπο κόβει τα επεξεργασμένα σκουπίδια και επικεντρώνεται σε αληθινά, υψηλής ποιότητας τρόφιμα. Επιπλέον, η διατροφή αυτή επηρεάζει θετικά όλες τις πτυχές της υγείας, συμπεριλαμβανομένης της ψυχικής υγείας.
Σε μια μετα-ανάλυση 21 μελετών από 10 διαφορετικές χώρες, ο ρόλος που διαδραματίζει η διατροφή στην κατάθλιψη προσδιορίστηκε με σαφήνεια. Διαπιστώθηκε ότι ο κίνδυνος κατάθλιψης μειωνόταν με υψηλότερη πρόσληψη φρούτων, λαχανικών, δημητριακών ολικής άλεσης, ψαριών, ελαιόλαδου, γαλακτοκομικών προϊόντων χαμηλών λιπαρών και αντιοξειδωτικών, αλλά αυξανόταν με μεγαλύτερη κατανάλωση κόκκινου κρέατος, επεξεργασμένου κρέατος, εξευγενισμένων δημητριακών, γλυκών, γαλακτοκομικών προϊόντων υψηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά, βουτύρου, πατάτας και σάλτσας με πολλά λιπαρά³.
Η έρευνα αυτή υπογραμμίζει τη σημασία της διατροφής ως φαρμάκου και αποτελεί ένα σαφές παράδειγμα του πώς η κατανάλωση μιας πλούσιας σε θρεπτικά συστατικά, υγιεινής διατροφής μπορεί να επηρεάσει θετικά την ψυχική ευεξία.

Συμπληρώματα διατροφής & ψυχική υγεία
Αρκετά συμπληρώματα διατροφής έχει επίσης αποδειχθεί ότι μπορούν να ανακουφίσουν τα συμπτώματα κατάθλιψης και άγχους. Ακολουθούν μερικά από αυτά.

Σημείωση: Ορισμένα από αυτά τα συμπληρώματα αντενδείκνυνται με την εγκυμοσύνη ή με άλλα συμπληρώματα και φάρμακα. Συζητήστε αυτές τις πιθανές αλληλεπιδράσεις με το γιατρό σας πριν πάρετε οποιοδήποτε συμπλήρωμα.

SAMe. Η S-αδενοσυλμεθειονίνη (SAMe) είναι μια χημική ουσία που απαντάται φυσικά στο σώμα και προέρχεται από το αμινοξύ μεθειονίνη. Τα μη φυσιολογικά επίπεδα SAMe στον οργανισμό έχουν συνδεθεί με ηπατική νόσο και κατάθλιψη. Στη δεκαετία του 1950, οι ερευνητές άρχισαν να μελετούν κατά πόσον η συμπληρωματική χορήγηση SAMe μπορεί να ωφελήσει αυτές τις καταστάσεις.
Σε μια ανασκόπηση της SAMe που δημοσιεύθηκε στο Journal of Clinical Psychiatry, οι ερευνητές εξέτασαν δεδομένα από 115 κλινικές δοκιμές και 17 προκλινικές μελέτες. Διαπίστωσαν ότι η SAMe λειτούργησε καλά τόσο μόνη της όσο και σε συνδυασμό με άλλες θεραπείες για την ανακούφιση της μείζονος καταθλιπτικής διαταραχής.⁴
Η SAMe έχει εγκριθεί ως συνταγογραφούμενο φάρμακο για την κατάθλιψη σε αρκετές χώρες, όπως η Ιταλία, η Ισπανία, η Ρωσία και η Γερμανία και χρησιμοποιείται ευρέως σε άλλα μέρη της Ευρώπης και των Ηνωμένων Πολιτειών εδώ και δεκαετίες.
Προτεινόμενη δοσολογία: Ξεκινήστε με 200 mg/ημέρα, στη συνέχεια αυξήστε ανάλογα με τις ανάγκες σε 200 mg τρεις φορές την ημέρα

Βαλσαμόχορτο (Υπερικό). Το βαλσαμόχορτο είναι ένα φυτικό φάρμακο που χρησιμοποιείται εδώ και αιώνες για τη θεραπεία διαφόρων προβλημάτων υγείας, συμπεριλαμβανομένης της κατάθλιψης. Σε μια μελέτη-ορόσημο που δημοσιεύθηκε στο Neuropsychiatric Disease and Treatment το 2016, οι ερευνητές συνέκριναν το βαλσαμόχορτο με τα φάρμακα SSRIs (εκλεκτικούς αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης) για τη θεραπεία της κατάθλιψης.
Τα ευρήματά τους ήταν αξιοσημείωτα. Οι συγγραφείς ανέλυσαν 3.126 ασθενείς με κατάθλιψη και διαπίστωσαν ότι το βαλσαμόχορτο ήταν εξίσου αποτελεσματικό για την ήπια έως μέτρια κατάθλιψη με τους SSRIs, αλλά με πολύ λιγότερες ανεπιθύμητες ενέργειες και συμπτώματα στέρησης. ⁵
Προτεινόμενη δοσολογία: 250 mg τρεις φορές την ημέρα

Αμινοξέα. Η σεροτονίνη είναι ένας από τους νευροδιαβιβαστές στον εγκέφαλο που υπαγορεύει τη διάθεση, την πέψη, την όρεξη, τη συμπεριφορά και πλήθος άλλων σωματικών λειτουργιών. Τα χαμηλά επίπεδα σεροτονίνης επηρεάζουν αρνητικά τη διάθεση και άλλους τομείς της ψυχικής υγείας και αρκετές φυσικές ενώσεις -συγκεκριμένα αμινοξέα- μπορούν να αντιμετωπίσουν αυτό το ζήτημα.

Η αύξηση των επιπέδων του αμινοξέος L-τρυπτοφάνη στο αίμα μπορεί στη συνέχεια να αυξήσει τα επίπεδα σεροτονίνης. Ένα αμινοξύ που ονομάζεται 5-υδροξυτρυπτοφάνη (5-HTP), επίσης πρόδρομη ουσία της σεροτονίνης, φαίνεται να διασχίζει τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό πιο αποτελεσματικά από την L-τρυπτοφάνη και μπορεί επίσης να αυξήσει τα επίπεδα σεροτονίνης.

Άλλοι νευροδιαβιβαστές που εμπλέκονται στη ρύθμιση της διάθεσης περιλαμβάνουν τη νορεπινεφρίνη και τη ντοπαμίνη. Δύο ακόμη αμινοξέα, η L-τυροσίνη και η φαινυλαλανίνη, δίνουν ώθηση στην παραγωγή ντοπαμίνης και νορεπινεφρίνης. Ακόμη ένα άλλο κρίσιμο αμινοξύ, το γ-αμινοβουτυρικό οξύ (GABA), δρα ως ηρεμιστικός νευροδιαβιβαστής στον εγκέφαλο και λειτουργεί για την καταπολέμηση του άγχους και των συμπτωμάτων του στρες.

Ολιστικές θεραπείες
Υπάρχουν πολλές θεραπευτικές τεχνικές για το στρες, το άγχος και την κατάθλιψη - πολλές από τις οποίες μπορείτε να κάνετε από την άνεση του σπιτιού σας.

Διαλογισμός. Ο διαλογισμός είναι μία από τις πιο αποτελεσματικές τεχνικές μείωσης του στρες. Όχι μόνο πραγματοποιείται σε ένα ήρεμο, ήσυχο περιβάλλον, αλλά σας μαθαίνει επίσης πώς να ελέγχετε τις σκέψεις, τα συναισθήματα και το μυαλό σας.
Η σύνδεση νου-σώματος συχνά παραβλέπεται στη συμβατική ιατρική- ωστόσο, η ενσωμάτωση αυτής της θεραπευτικής πρακτικής στην καθημερινή σας ρουτίνα μπορεί να ενισχύσει τη διάθεση και να απαλύνει τα συμπτώματα του άγχους και της κατάθλιψης. Διάφορα εκπαιδευτικά βίντεο και καθοδηγούμενοι διαλογισμοί είναι διαθέσιμα στο διαδίκτυο ή μέσω εφαρμογών.

Αρωματοθεραπεία. Τα αιθέρια έλαια και η αρωματοθεραπεία χρησιμοποιούνται ιατρικά παγκοσμίως εδώ και σχεδόν 6.000 χρόνια. Πολύ περισσότερο από ένα ευχάριστο άρωμα, η αρωματοθεραπεία έχει χρησιμοποιηθεί για τη θεραπεία του άγχους, της κατάθλιψης και του στρες, μεταξύ πολλών άλλων καταστάσεων.
Ορισμένοι ερευνητές υποθέτουν ότι η αρωματοθεραπεία λειτουργεί προκαλώντας την επικοινωνία των υποδοχέων της όσφρησης στη μύτη με τα τμήματα του εγκεφάλου που αποθηκεύουν συναισθήματα και αναμνήσεις. Άλλοι πιστεύουν ότι τα αρώματα προάγουν την ευεξία αλληλεπιδρώντας με τις ορμόνες που επηρεάζουν τις χημικές ουσίες του σώματος, όπως οι νευροδιαβιβαστές.
Όπως και να έχει, αξίζει να δοκιμάσετε να βυθίσετε τις αισθήσεις σας σε αρώματα που μειώνουν το στρες, όπως το λιβάνι, η λεβάντα, το τριαντάφυλλο, το πορτοκάλι, το περγαμόντο, το σανταλόξυλο, το χαμομήλι και το λεμόνι.

Μασάζ. Το μασάζ όχι μόνο προσφέρει υπέροχη αίσθηση, αλλά είναι επίσης ένα εξαιρετικό αποσυμπιεστικό μέσο. Το άγγιγμα είναι καταπραϋντικό και η θεραπεία μασάζ διεγείρει τη ροή της λέμφου σε όλο το σώμα, η οποία συμβάλλει στην εξισορρόπηση των ορμονών και του ανοσοποιητικού συστήματος και προάγει τη χαλάρωση. Αν δεν έχετε την οικονομική δυνατότητα να κάνετε επαγγελματικό μασάζ, ζητήστε τη βοήθεια του συντρόφου σας, ενός αγαπημένου προσώπου ή ενός φίλου. Ακόμα και η ανταλλαγή ενός μασάζ στην πλάτη ή στους ώμους μπορεί να βοηθήσει να χαλαρώσετε μια αγχωτική μέρα ή κατάσταση.

Συμβουλευτική ή θεραπεία συζήτησης. Το να μιλήσετε σε κάποιον είναι επιτακτική ανάγκη αν αντιμετωπίζετε οποιαδήποτε προβλήματα ψυχικής υγείας. Είτε το πρόσωπο αυτό είναι ένας έμπιστος φίλος, ένα μέλος της οικογένειας, ένας πνευματικός σύμβουλος ή ένας γιατρός, το να ανοίγεστε και να βγάζετε τα πράγματα από μέσα σας μπορεί να βοηθήσει στην ανακούφιση των συμπτωμάτων του στρες, του άγχους και της κατάθλιψης και να ανοίξει την πόρτα για περαιτέρω παρέμβαση και βοήθεια, αν αυτό είναι αναγκαίο. Η θεραπεία συζήτησης είναι ένας πολύ καλός τρόπος για να σφυρηλατήσετε μια ουσιαστική ανθρώπινη σχέση, ειδικά σε δύσκολες στιγμές.

Αποκτήστε τη σωστή βοήθεια
Η αντιμετώπιση της ψυχικής υγείας και η ανάκτηση της ισορροπίας στη ζωή σας είναι απαραίτητη για τη βέλτιστη ευημερία. Εάν χρειάζεστε βοήθεια για τη μείωση του στρες, της κατάθλιψης ή του άγχους, σκεφτείτε να αναζητήσετε βοήθεια από έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας και ολιστικό γιατρό που θα σας προσφέρει μια ολοκληρωμένη προσέγγιση νου-σώματος.

Καταστάσεις που συνδέονται με το χρόνιο στρες
Σύμφωνα με την Mayo Clinic (“Chronic Stress Puts Your Health at Risk,” Aug 1, 2023, mayoclinic.org ), το μη αντιμετωπισμένο, μακροχρόνιο στρες μπορεί να οδηγήσει σε οποιαδήποτε από τις ακόλουθες καταστάσεις:

- Άγχος.

- Κατάθλιψη.

- Πεπτικά προβλήματα.

- Πονοκεφάλους.

- Μυϊκή ένταση και πόνο.

- Καρδιακές παθήσεις, καρδιακή προσβολή, υψηλή αρτηριακή πίεση και εγκεφαλικό επεισόδιο.

- Προβλήματα ύπνου.

- Αύξηση βάρους.

- Διαταραχές μνήμης και συγκέντρωσης.

Πότε να αναζητήσετε επαγγελματική βοήθεια
Οι περιστασιακές κρίσεις θλίψης ή μοναξιάς ή το να αισθάνεστε κατάθλιψη πού και πού είναι απολύτως φυσιολογικό. Αν όμως κάποιο από τα παρακάτω συμπτώματα επιμένει για περισσότερο από δύο εβδομάδες, σκεφτείτε να ζητήσετε βοήθεια:

- Δυσκολία συγκέντρωσης.

- Αισθήματα υπερβολικά χαμηλής αυτοεκτίμησης ή ενοχής.

- Απελπισία για το μέλλον.

- Σκέψεις αυτοκτονίας.

- Σκέψεις για θάνατο.

- Διακοπτόμενος ύπνος.

- Δραστικές αλλαγές στην όρεξη ή το βάρος.

- Κόπωση και χρόνια χαμηλή ενέργεια.

Εάν εσείς ή κάποιος γνωστός σας βρίσκεται σε κρίση, απευθυνθείτε για βοήθεια.

Βιβλιογραφικές αναφορές

1. WHO, “Mental Disorders,” June 8, 2022, who.int
2. NIMH, “Caring for Your Mental Health,” December 2022, nimh.nih.gov
3. Psychiatr Res, 2017; 253: 373–82
4. J Clin Psychiatry, 2017; 78(6): e656–67
5. Neuropsychiatr Dis Treat, 2016; 12: 1715–23
   

   ---

   
   Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την Leigh Erin Connealy, μπορείτε να βρείτε εδω: https://www.connealymd.com/about/

Όλοι μας, κατά περιόδους, βιώνουμε έντονο άγχος και stress, λόγω των προσωπικών ή των επαγγελματικών μας υποχρεώσεων, ειδικά αυτή τη περίοδο που όλα μας πιέζουν. Προκειμένου, λοιπόν, να μην αφήνουμε το άγχος να επηρεάζει την καθημερινότητά μας, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε κάποιους φυσικούς τρόπους για την σωστή αντιμετώπισή του. Από το αρχείο του περιοδικού Holistic Life, θα δούμε επί της οθόνης τον Φυσικοπαθητικό – Οστεοπαθητικό Ευθύμη Λαζάρου, να μας δίνει συμβουλές για την αντιμετώπιση του Stress με φυσικούς τρόπους. Αν τα συμπτώματα του άγχους επηρεάζουν την καθημερινότητά σου, δες την εκπομπή: https://fb.watch/fuATNE7dil/