Το ανθρώπινο μικροβίωμα εκφράζει το σύνολο των τρισεκατομμυρίων μικροοργανισμών (ιών, βακτηρίων και μυκήτων) που ζουν μέσα μας και γύρω μας, ξεπερνώντας κατά πολύ τον αριθμό των κυττάρων μας. Μπορούμε να μιλάμε λοιπόν για έναν υπερ-οργανισμό, μία παράξενη συμβίωση που περιλαμβάνει εμάς και τα μικρόβια που ζουν μαζί μας και επηρεάζουν όλες τις λειτουργίες μας.

Εδώ και δεκαετίες, έχει μελετηθεί ο ρόλος του μικροβιώματος στην υγεία και την ομαλή λειτουργία του εντέρου και είναι επίσης γνωστή η συμβολή του στην ανάπτυξη δυνατού ανοσοποιητικού. Η σημασία του γίνεται όλο και περισσότερο γνωστή όσο μαθαίνουμε νέα πράγματα γι’ αυτό. Ωστόσο, είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς πώς τα μικροσκοπικά μικρόβια στο έντερο συμβάλλουν καθημερινά στη γνωστική ικανότητα και τη λειτουργία του εγκεφάλου αλλά και στη συμπεριφορά.

Πρόκειται για μία αμφίδρομη πορεία: Το έντερο μέσα από ένα σύνθετο νευρωνικό χρησιμοποιεί το βακτηριακό οικοσύστημα για χάρη τόσο της σωματικής όσο και της ψυχολογικής ευεξίας. Τα βακτήρια του εντέρου παράγουν εκατοντάδες νευροχημικά στοιχεία που χρησιμοποιεί ο εγκέφαλος για τη ρύθμιση βασικών φυσιολογικών διαδικασιών, καθώς και νοητικών διεργασιών όπως η μάθηση, η μνήμη και η διάθεση. Ακριβώς όπως τα βακτήρια του εντέρου επηρεάζουν τον εγκέφαλο, έτσι και ο εγκέφαλος μπορεί να ασκήσει βαθιά επίδραση στο εντερικό μικροβίωμα. Μελέτες έχουν δείξει ότι το ψυχολογικό στρες ανατρέπει την μικροβιακή ισορροπία στο έντερο, καθιστώντας μας πιο ευάλωτους σε μολυσματικές ασθένειες και προκαλώντας μοριακές αντιδράσεις που στέλνουν πληροφορίες πίσω στο κεντρικό νευρικό σύστημα.

Τα τελευταία χρόνια, έχουν συγκεντρωθεί στοιχεία από μελέτες για το πώς τα βακτήρια του εντέρου μπορούν να επηρεάσουν την ανάπτυξη του νευρικού συστήματος, τη χημεία του εγκεφάλου και ένα ευρύ φάσμα των φαινομένων συμπεριφοράς, συμπεριλαμβανομένης της συναισθηματικής συμπεριφοράς, της μνήμης, της αντίληψης του πόνου και της αντίδρασης του οργανισμού στο στρες.

Η κακή μνήμη συνδέεται με χαμηλότερα επίπεδα του εγκεφαλικού νευροτροφικού παράγοντα που είναι γνωστός ως BDNF (Brain Derived Neurotrophic Factor) που είναι μια πρωτεΐνη πολύ σημαντική για τη μάθηση και τη μνήμη, η οποία διεγείρει την παραγωγή νέων εγκεφαλικών κυττάρων και ενισχύει τα υπάρχοντα. Τα χαμηλά επίπεδα BDNF συνδέονται επίσης με την κατάθλιψη και το άγχος. Το μικροβίωμα, αυξάνοντας τα επίπεδα του BDNF, επιδρά στη βελτίωση της μνήμης, μειώνει το άγχος και αυξάνει την αίσθηση αυτοπεποίθησης.

Έρευνες εντοπίζουν ποια συγκεκριμένα μικρόβια παράγουν συγκεκριμένους διαβιβαστές. Για παράδειγμα, εκτιμάται ότι το 90% της σεροτονίνης μας παράγεται στο έντερο και βρέθηκε ότι μέρος αυτής της σεροτονίνης παράγεται από αυτά τα τέσσερα μικρόβια: Candida, Streptococcus, Escherichia και Enterococcus.

Τα βακτήρια Lactobacillus and Bifidobacterium παράγουν γάμμα-αμινοβουτυρικό οξύ ή «GABA» που αποτελεί τον κύριο ανασταλτικό νευροδιαβιβαστή μας που έχει χαλαρωτική και αγχολυτική επίδραση.

Τα μικρόβια Escherichia coli, Bacillus και Saccharomyces παράγουν νορεπινεφρίνη, μια ορμόνη / νευροδιαβιβαστή που εμπλέκεται στην αντίδραση φόβου «πάλης ή φυγής» (απόκριση του οργανισμού στο στρες που χαρακτηρίζεται από έκρηξη της αδρεναλίνης).

Τα Bacillus και Serratia παράγουν τον νευροδιαβιβαστή κίνητρου, την ντοπαμίνη.

Έχουμε, λοιπόν, αυτό το μικρό εργοστάσιο παραγωγής ουσιών στο έντερο, οι οποίες επηρεάζουν τον εγκέφαλό μας. Στην πραγματικότητα, το έντερο και τα μικρόβιά του φαίνεται να επηρεάζουν τον εγκέφαλο τόσο πολύ που η προκλινική έρευνα έδειξε ότι τα προβιοτικά έχουν αντικαταθλιπτική και αγχολυτική δράση. Μάλιστα, υπήρξε μία μελέτη που διαπίστωσε ότι το Bifidobacterium infantis είχε αντικαταθλιπτικά αποτελέσματα ισοδύναμα με αυτά του αντικαταθλιπτικού φάρμακου σιταλοπράμη.

Η αλλαγή της μικροχλωρίδας του εντέρου με κάποιο τρόπο μπορεί να οδηγήσει σε συμπεριφορές που σχετίζονται με το άγχος και την κατάθλιψη.

Όλοι ξέρουμε ότι οι φυτικές ίνες βοηθούν την καλή λειτουργία του εντέρου. Ωστόσο, θεωρώντας ότι οι φυτικές ίνες δεν είναι τροφή για εμάς, αλλά για τα μικρόβιά μας, μια διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες από ποικιλία πηγών θα πρέπει επίσης να είναι καλή για την ψυχική μας υγεία.

Όλες αυτές οι πληροφορίες σχετικά με το μικροβίωμα του εντέρου μάς κάνουν να αναρωτιόμαστε πόσες νοητικές παθήσεις θα μπορούσαν να εντοπιστούν σε διαταραχές στην υγεία του εντέρου, για παράδειγμα από δίαιτες με επεξεργασμένα τρόφιμα χωρίς ίνες και εξευγενισμένους υδατάνθρακες, ή από την απρόσκοπτη χρήση αντιβιοτικών.

Τι μπορούμε να κάνουμε λοιπόν;

Δεν θα ήταν εύκολο (και ούτε σωστό) να κατηγοριοποιήσουμε τα μικρόβια σε «καλά» και «κακά». Στις περισσότερες περιπτώσεις, η ισορροπία είναι αυτή που συμβάλλει στη σωστή λειτουργία του οργανισμού. Και καθώς όλοι είμαστε διαφορετικοί, το μικροβίωμά μας είναι διαφορετικό και τείνει να προσαρμόζεται ανάλογα με τα προβλήματα, τις διαταραχές και τις ανάγκες μας. Όμως είναι ευάλωτο σε φαρμακευτικές παρεμβάσεις όπως τα αντιβιοτικά, τα κορτικοστεροειδή κλπ, οπότε σε αυτές τις περιπτώσεις θα χρειαστεί η λήψη προβιοτικών σκευασμάτων για να βοηθηθεί επαρκώς η αποκατάσταση της ισορροπίας.

Για να ενισχύσουμε μικροβίωμα με φυσικούς τρόπους:

• προσθέτουμε στη διατροφή μας προβιοτικές και πρεβιοτικές τροφές και αποφεύγουμε τα επεξεργασμένα τρόφιμα
• ζούμε σε επαφή με τη φύση, το περιβάλλον, τα κατοικίδια ζώα μας,
• χρησιμοποιούμε προβιοτικά συμπληρώματα, ειδικά αν οι ανάγκες αποκατάστασης του οργανισμού είναι μεγάλες (π.χ. λήψη αντιβίωσης, κορτικοστεροειδών κλπ.).Μέσα από τη μελέτη του μικροβιώματος, επιβεβαιώνεται για άλλη μια φορά η θεωρία ολιστικών συστημάτων υγείας (όπως για παράδειγμα η Ομοιοπαθητική) που υποστηρίζουν ότι ο άνθρωπος δεν είναι μια οντότητα ξεκομμένη από το περιβάλλον της και καμία διαταραχή - είτε σωματική είτε ψυχική - δεν αφορά σε ένα μόνο όργανο ή σύστημα του οργανισμού.
  
  
  

  Μέσα από τη μελέτη του μικροβιώματος, επιβεβαιώνεται για άλλη μια φορά η θεωρία ολιστικών συστημάτων υγείας (όπως για παράδειγμα η Ομοιοπαθητική) που υποστηρίζουν ότι ο άνθρωπος δεν είναι μια οντότητα ξεκομμένη από το περιβάλλον της και καμία διαταραχή - είτε σωματική είτε ψυχική - δεν αφορά σε ένα μόνο όργανο ή σύστημα του οργανισμού.

Έτσι την επόμενη φορά που θα έχετε να αντιμετωπίσετε οποιοδήποτε ζήτημα του οργανισμού σας, λάβετε υπόψη σας τόσο τη σωματική όσο και την ψυχολογική σας κατάσταση και οπωσδήποτε τον τρόπο ζωής σας και τη σχέση σας με το φυσικό περιβάλλον σας.

Βιβλιογραφία

1. Proc Natl Acad Sci U S A 2011 Feb 15;108(7):3047-52.
2. J Physiol. 2004;558(Pt 1):263-275. doi:10.1113/jphysiol.2004.063388
3. Clinical Psychopharmacology and Neuroscience 2015;13(3):239-244
4. https://www.caltech.edu/about/news/microbes-help-produce-serotonin-gut-46495
5. Trends Neurosci. 2016;39(11):763-781. doi:10.1016/j.tins.2016.09.002
6. Nutrients. 2017;9(2):125. Published 2017 Feb 10. doi:10.3390/nu9020125
7. Maes, Kubera, Leunis, Berk, J. Affective Disorders, 2012 και Berk, Williams, Jacka, BMC Med, 2013).

Το νέο τεύχος (102) του Holistic Life κυκλοφόρησε με σκοπό να είναι ο βοηθός σας στις δύσκολες στιγμές που όλοι μας περνάμε!
Το παραλήρημα της βίας μαζί με τα εξαντλητικά μη «αποδοτικά» περιοριστικά μέτρα, δημιουργούν μια εξαιρετικά άσχημη ατμόσφαιρα. Η άνοιξη όμως έχει έρθει και οι ζωές μας συνεχίζονται όπως και η επίμονη διάθεση μας να βλέπουμε τα πράγματα με ελπίδα και ανανέωση.
Σε αυτές τις στιγμές ο ενημερωμένος πολίτης παραμένει στο κέντρο της προσοχής μας και έτσι σε αυτό το τεύχος του Holistic Life μπορείτε να διαβάσετε για τα εξής θέματα:

Εκτεταμένη αρθρογραφία για την ολιστική προσέγγιση στην αντιμετώπιση:

• των κρίσεων πανικού
• των στοματικών ελκών
• της ενδομητρίωσης
• της υγείας του προστάτη
• τις αλλεργίες της άνοιξης
• του άγχους

Πρόσφατες έρευνες :

• Μερικοί ακόμα λόγοι για τους οποίους είναι απαραίτητη η βιταμίνη D
• Βιοφυσική αντιμετώπιση των εαρινών αλλεργιών
• Συμπληρώματα διατροφής που συμβάλουν στην υγεία του προστάτη
• Παθήσεις του μυοσκελετικού & ενοχλήσεις του προστάτη
• Φυσικές λύσεις με ισχυρές αποδείξεις αποτελεσματικότητας για την αρθρίτιδα
• Βρουξισμός – Οι επιπτώσεις στην ψυχική υγεία των ασθενών
• Οι επιπτώσεις της κοινωνικής απομόνωσης στη διάθεση & το ανοσοποιητικό σύστημα

Αρθρογραφία σχετικά με:

• Ανθοϊάματα και κρίσεις πανικού
• Η Φιλοσοφία της Yoga – Prana η δύναμη της ζωής
• Οδεύοντας τάχιστα σε έναν «υγειονομικό» ρατσισμό;
• Συμπληρώματα πρωτεΐνης
• Γεμμοθεραπεία: Οι εμβρυϊκοί φυτικοί ιστοί στην θεραπευτική
• Οστεοπαθητική & μητέρα / παιδί (Συνέντευξη με τον Ελευθέριο Μουράτη)
• Διατροφή και Παιδί: Η τέχνη του ταΐσματος
• Επίλυση οικογενειακών διαφορών.

Όλη η παραπάνω αρθρογραφία υποστηρίζεται από προτάσεις συμπληρωμάτων διατροφής και φυσικά ένα επίκαιρο ρεπορτάζ αγοράς.
Μέχρι το επόμενο τεύχος να θυμάστε να αναζητάτε πάντα εναλλακτικές λύσεις σε προβλήματα που φαίνονται αδιέξοδα. Explore the Alternative !

(το τεύχος 102 σε μορφή pdf)

 Κάθε τεύχος κυκλοφορεί σε ηλεκτρονική μορφή pdf.και
σε έντυπη μορφή, πανελλαδικά σε 700 σημεία διανομής. 
Το περιοδικό διανέμεται δωρεάν (free press)

Γίνε συνδρομητής στο περιοδικό Holistic Life
Κάντε μας Like & Follow στο Facebook 
Δείτε το κανάλι μας Holistic Life TV

Όπως ανακάλυψαν Φινλανδοί ερευνητές, το ινδολοπροπιονικό οξύ, ένας μεταβολίτης που παράγουν τα βακτήρια στο έντερο, βοηθά το πάγκρεας να παράγει περισσότερη ινσουλίνη, η οποία χρησιμοποιείται για τη διάσπαση των σακχάρων στις τροφές.
Το έντερο παράγει περισσότερο οξύ όταν καταναλώνουμε τροφές ολικής άλεσης και φυτικές ίνες. Η κατανάλωση λιγότερων κορεσμένων λιπαρών βοηθά επίσης στην ενθάρρυνση της παραγωγής του οξέος, λένε οι ερευνητές.
Οι ερευνητές ανακάλυψαν τον σημαντικό ρόλο που διαδραματίζει το ινδολοπροπιονικό οξύ στον διαβήτη όταν αξιολόγησαν 200 άτομα, τα οποία ήταν όλα υπέρβαρα και δεν μεταβόλιζαν σωστά τη γλυκόζη, το σάκχαρο του αίματος.
Αν και ήταν όλοι υποψήφιοι για διαβήτη, μόνο οι μισοί από αυτούς εμφάνισαν πραγματικά την ασθένεια. Η μία μεγάλη διαφορά ήταν ότι όσοι παρέμειναν χωρίς διαβήτη είχαν υψηλά επίπεδα ινδολοπροπιονικού οξέος στο έντερό τους. Φάνηκε ότι τα υψηλά επίπεδα ινδολοπροπιονικού οξέος συμβάλλουν στην έκκριση ινσουλίνης από τα παγκρεατικά β-κύτταρα, γεγονός που εξηγεί την προστατευτική του δράση κατά του διαβήτη.
«Προηγούμενες μελέτες είχαν συσχετίσει τα εντερικά βακτήρια με τον κίνδυνο εκδήλωσης διαβήτη σε υπέρβαρα άτομα. Η μελέτη μας όμως δείχνει ότι το ινδολοπροπιονικό οξύ μπορεί να αποτελεί έναν σημαντικό μεσολαβητή για να έχει η διατροφή προστατευτική δράση», δήλωσε ο Κάτι Χανχίνεβα, ένας από τους συμμετέχοντες επιστήμονες στην ερευνητική ομάδα.

Πηγή: Scientific Reports, published online, April 11, 2017; doi:10.1038/srep46337

Είναι εύκολο να ρομαντικοποιήσουμε το παλαιολιθικό παρελθόν μας ως απλούστερο και ως εκ τούτου, πιο ευτυχισμένο και πιο υγιεινό, ειδικά όταν πρόκειται για το φαγητό που απολάμβαναν οι αρχαίοι προγονοί μας. Ωστόσο, η αποκαλούμενη δίαιτα paleo πιθανότατα δεν ήταν πάντα τόσο ευχάριστη όσο πιστεύουν όλοι όσοι υποστηρίζουν την επιστροφή σε αυτό τον τρόπο διατροφής. Ακόμη και χιλιετίες πριν από τη βιομηχανία και ακόμη και τη γεωργία, ορισμένες αρχαίες δίαιτες μπορεί να είναι γεμάτες από περιβαλλοντικούς ρύπους και τοξικά σκουπίδια.
Νέες έρευνες εξέτασαν τα αρχαιολογικά ευρήματα ανθρώπων που πέθαναν στη βόρεια Νορβηγία και διαπίστωσαν ότι τα θαλασσινά, τα οποία αποτελούσαν ένα τεράστιο κομμάτι της διατροφής τους, ήταν συχνά γεμάτα τοξικά μέταλλα, συμπεριλαμβανομένου του καδμίου, του μολύβδου και του υδραργύρου. Στην πραγματικότητα, οι άνθρωποι εκεί κατανάλωναν τροφές που περιείχαν μέχρι και 22 φορές τη μέγιστη περιεκτικότητα ορισμένων βαρέων μετάλλων που είναι αποδεκτή σήμερα.
"Αυτό δείχνει ότι οι θαλασσινές τροφές στην Νεολιθική Εποχή ήταν ανθυγιεινές, αν όχι επικίνδυνες", κατέληξαν οι συντάκτες της μελέτης που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Quaternary International. "Οι αυξημένες τιμές μπορεί να ήταν επιζήμιες για τον άνθρωπο, αν όχι για την κοινωνία".
Οι ερευνητές άρχισαν να αναλύουν τα οστά του μπακαλιάρου του Ατλαντικού (Gadus morhua) και της γροιλανδικής φώκιας (Phoca groenlandica) που βρέθηκαν γύρω από οκτώ αρχαιολογικούς χώρους στη βόρεια Νορβηγία, που κυμαίνονταν από 6.300 έως 3.800 χρόνια πριν.
Ο μπακαλιάρος περιείχε επίπεδα μόλυνσης από κάδμιο που ξεπερνούν πάνω από 22 φορές τα συνιστώμενα επίπεδα και έως και τέσσερις φορές τα επίπεδα μολύβδου. Για τις φώκιες, η μόλυνση από κάδμιο ήταν 15 φορές πάνω από τα ασφαλή όρια και η μόλυνση από μόλυβδο ήταν πάνω από τέσσερις φορές το επιτρεπτό όριο. Τα επίπεδα του υδραργύρου ήταν υψηλά αλλά κάτω από το σημερινό συνιστώμενο όριο, παρόμοια με τα επίπεδα που βρέθηκαν στα σημερινά ψάρια της αρκτικής θάλασσας.
Και τα τρία από αυτά τα μέταλλα είναι τοξικά και μπορούν να έχουν επιζήμια αποτελέσματα στην ανθρώπινη υγεία. Ο μόλυβδος επηρεάζει αρνητικά τον ανθρώπινο εγκέφαλο και το νευρικό σύστημα, ενώ ο υδράργυρος μπορεί να έχει τοξικές επιδράσεις στο νευρικό, στο πεπτικό και στο ανοσοποιητικό σύστημα και στους πνεύμονες, τα νεφρά, το δέρμα και τα μάτια.
Είναι ενδιαφέρον το γεγονός ότι τα αυξημένα επίπεδα τοξικών μετάλλων στην τροφική αλυσίδα ήταν πιθανότατα αποτέλεσμα των αλλαγών στις θερμοκρασίες της επιφάνειας της θάλασσας και της αλλαγής της στάθμης της θάλασσας. Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι αυτές οι αλλαγές θα είχαν οδηγήσει σε τεράστιες ποσότητες βαρέων μετάλλων που εκλύονταν στη θάλασσα μέσω της διάβρωσης των γκρεμών και των χερσαίων όγκων από τις ακτές. Στη συνέχεια, αυτά έφτασαν στην τροφική αλυσίδα, συσσωρευόμενα στα μεγαλύτερα θαλάσσια αρπακτικά, όπως η φώκια ή ο μπακαλιάρος - όπως και σήμερα.
Φυσικά, θα μπορούσε να πει κανείς ότι αυτό είναι μόνο ένα μικρό δείγμα από μερικούς επιλεγμένους πληθυσμούς, οπότε δεν μπορεί να πει πολλά για τη διατροφή paleo ως σύνολο. Εντούτοις, υπογραμμίζει με σαφήνεια ότι δεν υπάρχει μία μόνο δίαιτα paleo - οι αρχαίοι άνθρωποι θα έτρωγαν σχεδόν ό,τι μπορούσε να πέσει στα χέρια τους, δεν είχαν την πολυτέλεια να είναι επιλεκτικοί. Βεβαίως, κάποιοι παλαιολιθικοί άνθρωποι ίσως θα μπορούσαν να τρώνε φυλλώδη λαχανικά, ξηρούς καρπούς και νωπό κρέας, αλλά επίσης πολλοί άλλοι δεν θα έτρωγαν τίποτα άλλο παρά ψάρια γεμάτα βαρέα μέταλλα.

Πηγή: Science
Έρευνες: Science direct, IFLScience