Καθώς η χρήση φαρμάκων για τη ΔΕΠΥ αυξάνεται, νέα δεδομένα ενισχύουν τις ανησυχίες για τις επιπτώσεις τους στην καρδιαγγειακή υγεία. Πόσο καθαρά παρουσιάζονται αυτοί οι κίνδυνοι πριν από τη συνταγογράφηση και πόσο επαρκής είναι η παρακολούθηση όταν η θεραπεία διαρκεί χρόνια; Η φαρμακευτική αντιμετώπιση της Διαταραχής Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) έχει αυξηθεί σημαντικά τις τελευταίες δεκαετίες. Διεγερτικά όπως η μεθυλφαινιδάτη και η lisdexamfetamine χορηγούνται σε παιδιά και ενήλικες, συχνά για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Μαζί όμως με τα θεραπευτικά οφέλη υπάρχει ένα ερώτημα που δύσκολα μπορεί πλέον να παραμένει στο περιθώριο: τι γνωρίζουμε για τις μακροχρόνιες επιπτώσεις αυτών των φαρμάκων στην καρδιά; Το ζήτημα ήρθε πρόσφατα ξανά στην επικαιρότητα στη Βρετανία μέσα από την περίπτωση του 28χρονου Jacob Wooderson. Ο Wooderson είχε διαγνωστεί με ΔΕΠΥ και λάμβανε Elvanse (lisdexamfetamine), ένα φάρμακο με βάση την αμφεταμίνη. Η δόση του αυξήθηκε σταδιακά από 30 mg σε 70 mg. Τον Αύγουστο του 2024 πέθανε αιφνίδια. Η επίσημη ιατροδικαστική έκθεση κατέγραψε ως αιτία θανάτου το σύνδρομο αιφνίδιου αρρυθμικού θανάτου (SADS) και ως δεύτερο παράγοντα τη θεραπεία με Elvanse. Η coroner Sarah Bourke επισήμανε ότι το συγκεκριμένο φάρμακο μπορεί να έχει σοβαρές καρδιακές ανεπιθύμητες ενέργειες και εξέφρασε ανησυχία για την ανάγκη επαρκούς παρακολούθησης της αρτηριακής πίεσης και του καρδιακού ρυθμού όταν αυξάνεται η δοσολογία. Αυτό αναδεικνύει ένα ευρύτερο ζήτημα: πόσο εμφανώς και συστηματικά επισημαίνονται οι καρδιαγγειακοί κίνδυνοι στους ανθρώπους που ξεκινούν μια θεραπεία που μπορεί να διαρκέσει χρόνια;

Τι δείχνουν οι μεγάλες μελέτες: Τα διεγερτικά φάρμακα για τη ΔΕΠΥ δεν είναι καρδιαγγειακά ουδέτερα. Μέσω της δράσης τους στο συμπαθητικό νευρικό σύστημα μπορούν να αυξήσουν την αρτηριακή πίεση και τον καρδιακό ρυθμό. Το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσο αυτές οι μεταβολές μεταφράζονται μακροπρόθεσμα σε κλινικά σημαντική καρδιαγγειακή νόσο. Μία από τις σημαντικότερες σχετικές έρευνες δημοσιεύθηκε στο JAMA Psychiatry. Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν σουηδικά δεδομένα 278.027 ανθρώπων ηλικίας 6 έως 64 ετών με διάγνωση ΔΕΠΥ ή χρήση σχετικών φαρμάκων και εξέτασαν την έκθεση στη θεραπεία για χρονικό διάστημα έως 14 ετών.Τα αποτελέσματα αξίζουν προσοχής. Όσο μεγαλύτερη ήταν η συνολική διάρκεια χρήσης, τόσο υψηλότερη ήταν η συσχέτιση με καρδιαγγειακή νόσο. Για χρήση τριών έως πέντε ετών, οι πιθανότητες ήταν αυξημένες κατά 27% σε σχέση με τη μη χρήση, ενώ για περισσότερα από πέντε χρόνια κατά 23%. Ιδιαίτερα έντονη ήταν η συσχέτιση με την υπέρταση: σε όσους είχαν έκθεση άνω των πέντε ετών, οι πιθανότητες διάγνωσης υπέρτασης ήταν περίπου 80% υψηλότερες. Αυτό δεν σημαίνει ότι ένας άνθρωπος που λαμβάνει φάρμακα για τη ΔΕΠΥ έχει «80% πιθανότητα» να εμφανίσει υπέρταση. Πρόκειται για σχετική αύξηση των πιθανοτήτων σε σύγκριση με τη συγκεκριμένη ομάδα αναφοράς. Ούτε μια παρατηρητική μελέτη μπορεί από μόνη της να αποδείξει αιτιώδη σχέση. Υπάρχει μάλιστα και η άλλη πλευρά των επιστημονικών δεδομένων. Μετα-ανάλυση 19 μελετών με περισσότερους από 3,9 εκατομμύρια συμμετέχοντες δεν βρήκε στατιστικά σημαντική συνολική συσχέτιση μεταξύ των φαρμάκων για τη ΔΕΠΥ και καρδιαγγειακών επεισοδίων. Οι ερευνητές, ωστόσο, σημείωσαν ότι δεν μπορούσε να αποκλειστεί μια αύξηση του κινδύνου, ιδιαίτερα για καρδιακή ανακοπή ή ταχυαρρυθμίες, και επισήμαναν την ανάγκη καλύτερων δεδομένων για τη μακροχρόνια χρήση. Η διάμεση παρακολούθηση στις μελέτες της συγκεκριμένης μετα-ανάλυσης ήταν μόλις 1,5 έτος, σημαντικός περιορισμός όταν μιλάμε για θεραπείες που μπορεί να συνεχίζονται επί χρόνια.

Όταν η θεραπεία γίνεται μακροχρόνια: Σε αυτό το σημείο θα εντοπίζαμε το σημαντικότερο ζήτημα καθώς πολλά φάρμακα εγκρίνονται βάσει κλινικών δοκιμών πολύ μικρότερης διάρκειας από εκείνη κατά την οποία τελικά χρησιμοποιούνται στην πραγματική ζωή. Οι συγγραφείς της μεγάλης σουηδικής μελέτης επισημαίνουν ότι οι τυχαιοποιημένες δοκιμές που είχαν αξιολογήσει καρδιαγγειακές επιδράσεις των φαρμάκων για τη ΔΕΠΥ είχαν κατά μέσο όρο διάρκεια θεραπείας περίπου 75 ημερών. Εβδομήντα πέντε ημέρες, όμως, απέχουν πολύ από πέντε ή δέκα χρόνια καθημερινής έκθεσης. Αυτό δεν αποτελεί επιχείρημα για αυθαίρετη διακοπή μιας θεραπείας. Είναι όμως ισχυρό επιχείρημα υπέρ της πραγματικά ενημερωμένης συναίνεσης και της συστηματικής παρακολούθησης. Η πίεση, ο καρδιακός ρυθμός, το προσωπικό και οικογενειακό καρδιολογικό ιστορικό και η εμφάνιση συμπτωμάτων δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζονται ως τυπικές λεπτομέρειες μιας συνταγογράφησης. Το ίδιο το JAMA Psychiatry, άλλωστε, καταλήγει ότι τα πιθανά οφέλη και οι κίνδυνοι της μακροχρόνιας θεραπείας πρέπει να σταθμίζονται προσεκτικά και ότι οι κλινικοί γιατροί χρειάζεται να παρακολουθούν συστηματικά καρδιαγγειακά σημεία και συμπτώματα. Καθώς το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν ένα φάρμακο μπορεί να βοηθήσει. Είναι αν ο άνθρωπος που το λαμβάνει γνωρίζει ολόκληρη την εικόνα και όχι μόνο όσα γράφονται με μεγάλα γράμματα.

Πηγές και αναφορές

1. Zhang L. et al. Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder Medications and Long-Term Risk of Cardiovascular Diseases. JAMA Psychiatry, 2024;81(2):178–187 | Πρωτογενής μελέτη

2. Zhang L. et al. Risk of Cardiovascular Diseases Associated With Medications Used in Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder: A Systematic Review and Meta-analysis. JAMA Network Open, 2022;5(11):e2243597 | Συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση

3. Courts and Tribunals Judiciary. Jacob Wooderson: Prevention of Future Deaths Report, 2025. Επίσημη ιατροδικαστική έκθεση

Απόδοση στην ελληνική γλώσσα: Holistic Life editorial group © 2026

Φάρμακα που λαμβάνουμε στην καθημερινότητά μας ενδέχεται να επηρεάζουν την υγεία μας ακόμη και δεκαετίες αφότου έχουμε σταματήσει να τα παίρνουμε.
Αν και είναι ευρέως γνωστό ότι τα αντιβιοτικά διαταράσσουν το μικροβίωμα του εντέρου, νέα έρευνα δείχνει ότι παρόμοια επίδραση έχουν και πολλά άλλα φάρμακα.
Δεδομένου ότι το μικροβίωμα παίζει καθοριστικό ρόλο σε πλήθος σωματικών λειτουργιών —και ότι η διαταραχή του έχει συσχετιστεί με καρκίνο, καρδιαγγειακά προβλήματα ακόμη και κατάθλιψη— οι μακροχρόνιες αυτές επιδράσεις των φαρμάκων μπορεί να έχουν συνέπειες σοβαρότερες από την αρχική πάθηση για την οποία χορηγήθηκαν.
Ερευνητές από το Ινστιτούτο Γονιδιωματικής του Πανεπιστημίου του Tartu στην Εσθονία ανέλυσαν την υγεία του εντέρου περισσότερων από 2.500 ανθρώπων που είχαν λάβει κοινά φάρμακα, όπως αντικαταθλιπτικά, β-αναστολείς και αγχολυτικά. Διαπίστωσαν ότι τα φάρμακα αυτά είχαν προκαλέσει «μετρήσιμες» αλλαγές στο μικροβίωμα του εντέρου ακόμη και χρόνια —και σε ορισμένες περιπτώσεις δεκαετίες— μετά τη διακοπή τους.
Οι βενζοδιαζεπίνες, που συνταγογραφούνται συχνά για την αντιμετώπιση του άγχους, φάνηκε να μεταβάλλουν το μικροβίωμα με τρόπο παρόμοιο με αυτόν των αντιβιοτικών ευρέος φάσματος. Μάλιστα, διαφορετικά φάρμακα της ίδιας οικογένειας, όπως η διαζεπάμη και η αλπραζολάμη, είχαν διαφορετικές επιδράσεις στην ισορροπία των εντερικών μικροοργανισμών.
Οι ερευνητές κατέγραψαν επίσης άμεση σχέση αιτίας–αποτελέσματος μεταξύ φαρμάκων και μικροβιώματος σε μια μικρότερη ομάδα συμμετεχόντων που είχαν λάβει αναστολείς αντλίας πρωτονίων για την αντιμετώπιση της δυσπεψίας, αντικαταθλιπτικά τύπου SSRI, καθώς και διάφορα αντιβιοτικά, μεταξύ των οποίων συνδυασμοί πενικιλίνης και μακρολίδες.

Πηγή: mSystems, 2025 - doi: 10.1128/msystems.00541-25

Μέλος του διοικητικού συμβουλίου μεγάλης γερμανικής ασφαλιστικής εταιρείας αναφέρθηκε σχετικά με τα «ανησυχητικά» δεδομένα που έχει ανακαλύψει η εταιρεία του, σχετικά με τις παρενέργειες του εμβολίου Covid.
Μέχρι το τέλος του 2021, η γερμανική κυβέρνηση είχε καταγράψει περίπου 245.000 παρενέργειες. Εντούτοις, η ανάλυση του ασφαλιστικού ομίλου υγείας BBK ProVita υποδηλώνει ότι ο πραγματικός αριθμός είναι έως και δέκα φορές υψηλότερος.

Μια έρευνα στις βάσεις δεδομένων όλων των ασφαλιστικών εταιρειών υγείας BBK κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, από τον Ιανουάριο έως τον Αύγουστο 2021, 217.000 από τους περίπου 11 εκατομμύρια ασφαλισμένους της BBK έπρεπε να υποβληθούν σε θεραπεία για τις παρενέργειες του εμβολίου. Ο Andreas Schöfbeck, το μέλος του διοικητικού συμβουλίου που έκανε την αποκάλυψη, είπε στην εφημερίδα Die Welt: «Σύμφωνα με τους υπολογισμούς μας, θεωρούμε ότι μέχρι σήμερα έχουν γίνει  400.000 επισκέψεις από ιατρούς σε ασφαλισμένους μας, εξαιτίας των επιπλοκών από τον εμβολιασμό, για να λέμε τα πράγματα όπως είναι. Σε αναλογία με τον γενικό πληθυσμό, ο αριθμός θα άγγιζε τα τρία εκατομμύρια». Είναι περίπου δέκα φορές υψηλότερος από τα επίσημα στοιχεία του Ινστιτούτο Paul Ehrlich, την αρμόδια κυβερνητική υπηρεσία για τους εμβολιασμούς.

Ο κος Schöfbeck υπονοεί ότι οι ελλείψεις του συστήματος αναφοράς αποτελούν την κύρια εξήγηση για τη μαζική απόκλιση, με τους ιατρούς να αναγκάζονται συχνά να αναφέρουν τις παρενέργειες του εμβολίου στον ελεύθερο χρόνο τους – μια χρονοβόρα και απλήρωτη δραστηριότητα. Οι ιατροί θα πρέπει να είναι επίσης επιφυλακτικοί ως προς τον εντοπισμό και την αναφορά προβλημάτων από τα εμβόλια κατά του Covid, που αποτελούν το αντικείμενο μαζικών εκστρατειών για τη δημόσια υγεία και θεωρούνται ευρέως ως η διέξοδος από την πανδημία.

Ο κος Schöfbeck αποκαλύπτει ότι έχει στείλει την ανάλυση της εταιρείας του σε διάφορους φορείς, όπως τον Γερμανικό Ιατρικό Σύλλογο, τη Μόνιμη Επιτροπή Εμβολιασμών (StiKo) και το Ινστιτούτο Paul Ehrlich. Αναφέρει ότι χαρακτήρισε τα στοιχεία ως «ισχυρό σήμα συναγερμού», το οποίο «θα πρέπει απαραιτήτως να ληφθεί υπόψη στην περαιτέρω χρήση των εμβολίων». Πρότεινε να γίνει η επικύρωση των στοιχείων από τις τακτικές αναλύσεις δεδομένων των ασφαλιστικών εταιρειών υγείας, συμπληρώνοντας ότι «είναι ηθικά μεμπτή η αποσιώπηση του γεγονότος», εφόσον «δεν μπορεί να αποκλειστεί ο κίνδυνος για την ανθρώπινη ζωή». Όταν κανένας από τους προαναφερθέντες φορείς δεν επέδειξε κανένα ενδιαφέρον στα ευρήματα, δημοσιοποίησε τις ανησυχίες του.

Τις τελευταίες εβδομάδες, έχουν προκύψει αποδείξεις ότι τα κυβερνητικά συστήματα αναφοράς ανεπιθύμητων ενεργειών του εμβολίου αποκρύπτουν συστηματικά παρενέργειες. Μια ισραηλινή έρευνα που έγινε στους εμβολιασμένους με θέμα τις παρενέργειές του εντόπισε ποσοστά εκατοντάδες ή χιλιάδες φορές υψηλότερα από τα επίσημα στοιχεία. Η Ρυθμιστική Αρχή Φαρμακευτικών και Υγειονομικών Προϊόντων του Ηνωμένου Βασιλείου (U.K. MHRA) έχει υπολογίσει ότι μόνο το 10% περίπου των σοβαρών παρενεργειών του εμβολίου έχει αναφερθεί, ένα ποσοστό που ταιριάζει με τα στοιχεία της γερμανικής ασφαλιστικής εταιρείας. Οι ισχυρισμοί των υγειονομικών αρχών περί συμπτώσεων αρχίζουν να φαίνονται πράγματι πολύ επισφαλείς.

Στο Ισραήλ, περίπου πέντε εκατομμύρια άνθρωποι έχουν ήδη εμβολιαστεί με το σκεύασμα της Biontech/Pfizer, το οποίο αντιστοιχεί σε περίπου 60% του συνολικού πληθυσμού κατατάσσοντας το Ισραήλ στη πρώτη θέση αναλογικά με τον πληθυσμό. Ενώ μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό “The Lancet” επιβεβαιώνει την υψηλή αποτελεσματικότητα του εμβολίου μετά τη δεύτερη δόση, μια ομάδα κορυφαίων ισραηλινών εμπειρογνωμόνων στον τομέα της υγείας καταλήγει σε ένα σοκαριστικό συμπέρασμα:
“Τα αποτελέσματα είναι καταστροφικά σε όλα τα επίπεδα- δεν έχει υπάρξει ποτέ εμβόλιο που να έχει βλάψει τόσους πολλούς ανθρώπους”, καταλήγει η Israeli People’s Committee (IPC), η οποία δημοσίευσε την έκθεσή της για τις παρενέργειες του εμβολίου στα τέλη Απριλίου. Ο πρώην μουσικός της τζαζ και νυν συγγραφέας βιβλίων Gilad Atzmon συνόψισε την 25σέλιδη έκθεση της IPC, που δημοσιεύθηκε στα εβραϊκά, και τη μετέφρασε στα αγγλικά. Τα βασικά ευρήματα της IPC είναι ανησυχητικά:
“Λάβαμε 288 αναφορές θανάτου σε χρονική εγγύτητα με τον εμβολιασμό (90%  έως και δέκα ημέρες μετά τον εμβολιασμό), το 64 τοις εκατό των οποίων ήταν άνδρες. Από την άλλη πλευρά, το ισραηλινό Υπουργείο Υγείας έκανε λόγο για 45 μόνο θανάτους που σχετίζονται με τον εμβολιασμό.
Αν τα παραπάνω στοιχεία είναι αξιόπιστα, το Ισραήλ, το οποίο παραδέχτηκε ότι διεξάγει ένα παγκόσμιο πείραμα ( δήλωση του πρώην πρωθυπουργού Ehud Barak και δήλωση του Albert Bourla, CEO της Pfizer ), απέτυχε να αναφέρει τα αποτελέσματα του πειράματός του με ειλικρίνεια. Ακούμε συχνά για θρόμβους αίματος που προκαλούνται από το εμβόλιο της AstraZeneca. Για παράδειγμα, έχουμε ακούσει για 300 περιπτώσεις θρόμβων αίματος στην Ευρώπη. Ωστόσο, εάν τα ευρήματα της IPC είναι έγκυρα, το εμβόλιο της Pfizer μπορεί να συνδέεται με περισσότερους θανάτους μόνο στο Ισραήλ από ό,τι το εμβόλιο της AstraZeneca σε ολόκληρη την Ευρώπη“.

[Το Ισραήλ ερευνά περιστατικά μυοκαρδίτιδας μετά το εμβόλιο της Pfizer]

Υψηλότερο συνολικό ποσοστό θνησιμότητας τα τελευταία δέκα χρόνια
“Σύμφωνα με την Κεντρική Στατιστική Υπηρεσία, τον Ιανουάριο-Φεβρουάριο του 2021, στο αποκορύφωμα της εκστρατείας μαζικού εμβολιασμού του Ισραήλ, σημειώθηκε αύξηση της συνολικής θνησιμότητας στο Ισραήλ κατά 22% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Στην πραγματικότητα, ο Ιανουάριος και ο Φεβρουάριος του 2021 ήταν οι πιο θανατηφόροι μήνες της τελευταίας δεκαετίας, με το υψηλότερο συνολικό ποσοστό θνησιμότητας σε σύγκριση με τους αντίστοιχους μήνες της προηγούμενης δεκαετίας”.
Σύμφωνα με την IPC, η αύξηση της συνολικής θνησιμότητας ήταν εντονότερη στην ηλικιακή ομάδα 20-29 ετών, με αύξηση 32% στη συνολική θνησιμότητα σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος.
“Η στατιστική ανάλυση των στοιχείων της Κεντρικής Στατιστικής Υπηρεσίας, σε συνδυασμό με τα στοιχεία του Υπουργείου Υγείας, οδηγεί στο συμπέρασμα ότι το ποσοστό θνησιμότητας μεταξύ των εμβολιασθέντων εκτιμάται σε περίπου 1:5000 (1:13000 ηλικίας 20 έως 49 ετών, 1:6000 ηλικίας 50 έως 69 ετών, 1:1600 ηλικίας 70 ετών και άνω). Σε αυτή τη βάση, φαίνεται ρεαλιστικό να εκτιμηθεί ο αριθμός των θανάτων στο Ισραήλ που σχετίζονται με το εμβόλιο αυτό μέχρι σήμερα σε περίπου 1000 έως 1100 άτομα.
Υπάρχει υψηλή συσχέτιση μεταξύ του αριθμού των ατόμων που εμβολιάζονται ανά ημέρα και του αριθμού των θανάτων ανά ημέρα, στο εύρος έως και δέκα ημέρες, σε όλες τις ηλικιακές ομάδες. Ηλικίες 20 έως 49 ετών – εύρος εννέα ημερών από τη στιγμή του εμβολιασμού έως το θάνατο, ηλικίες 50 έως 69 ετών – πέντε ημέρες από τη στιγμή του εμβολιασμού έως το θάνατο, ηλικίες 70 ετών και άνω – τρεις ημέρες από τη στιγμή του εμβολιασμού έως το θάνατο”.

Το ισραηλινό Υπουργείο Υγείας απορρίπτει τους ισχυρισμούς
Σύμφωνα με ειδικούς στον τομέα της υγείας, ο προγραμματισμένος εμβολιασμός των παιδιών θα μπορούσε να έχει καταστροφικά αποτελέσματα.
“Λαμβάνοντας υπόψη την έκταση και τη σοβαρότητα των παρενεργειών, θα θέλαμε να επαναλάβουμε τη θέση της Επιτροπής ότι ο εμβολιασμός των παιδιών μπορεί να προκαλέσει και σε αυτά παρενέργειες όπως αυτές που παρατηρούνται στους ενήλικες, συμπεριλαμβανομένου του θανάτου απολύτως υγιών παιδιών. Δεδομένου ότι ο SARS CoV-2 δεν θέτει σε κίνδυνο τα παιδιά με κανέναν τρόπο, η επιτροπή πιστεύει ότι η πρόθεση της ισραηλινής κυβέρνησης να εμβολιάσει τα παιδιά απειλεί τη ζωή, την υγεία και τη μελλοντική τους ανάπτυξη”.
Το Υπουργείο Υγείας του Ισραήλ δείχνει να μην επηρεάζεται από την έκθεση της IPC και θα συνεχίσει να προωθεί την εκστρατεία εμβολιασμού του. Το υπουργείο δεν θεωρεί καν αποδεδειγμένη την – πρόσφατα εμφανή – ασυνήθιστη συσσώρευση “κρουσμάτων” μυοκαρδίτιδας μετά από εμβολιασμούς με το σκεύασμα της Biontech/Pfizer. Δεν βλέπει σαφή αύξηση της θνησιμότητας λόγω του εμβολιασμού – ούτε είναι βέβαιο ότι υπάρχει αύξηση του αριθμού των περιστατικών μυοκαρδίτιδας σε σύγκριση με την ίδια περίοδο πέρυσι.
Σε συνδυασμό με αυτό: Το έργο της IPC έτυχε ελάχιστης προσοχής στον ισραηλινό Τύπο, σύμφωνα με τον Gilad Atzmon. Είναι πολύ πιθανό τα ευρήματα της Israeli People’s Committee να θεωρούνται από την πλειοψηφία σε αυτή τη χώρα ως έργο “ανθρώπων που προωθούν θεωρίες συνωμοσίας”.
Να σημειωθεί οτι μετά την δημοσίευση των άρθρων του, ο γεννημένος το 1963 στην Ιερουσαλήμ Gilad Atzmon, χαρακτηρίστηκε ως “εχθρός των Ισραηλινών”. Αρκετοί δε δήλωσαν οτι δεν θα έπρεπε καν να του επιτραπεί να εκφράζει την γνώμη του.

Πηγή: www.eyewideopen.org - www.Doctors for Covid Ethics