Μπορεί μια ουσία που συνδέεται με το κάπνισμα να διαθέτει απροσδόκητες βιολογικές ιδιότητες απέναντι στον SARS-CoV-2; Οι νέες δηλώσεις του Peter McCullough αναζωπυρώνουν μια επιστημονική συζήτηση που ξεκίνησε το 2020.
Μια πρόσφατη δήλωση του Αμερικανού καρδιολόγου Peter McCullough προκάλεσε συζητήσεις σχετικά με τον ρόλο της νικοτίνης στην COVID-19. Μιλώντας στο podcast του Theo Von, υποστήριξε ότι οι καπνιστές παρουσίασαν ιδιαίτερη ανθεκτικότητα στη λοίμωξη και ότι η νικοτίνη ενδέχεται να εμποδίζει τη δράση της πρωτεΐνης-ακίδας του κορωνοϊού. Η υπόθεση δεν είναι καινούργια. Την άνοιξη του 2020, Γάλλοι ερευνητές παρατήρησαν απροσδόκητα χαμηλά ποσοστά ενεργών καπνιστών μεταξύ ορισμένων νοσηλευόμενων ασθενών με COVID-19. Το εύρημα οδήγησε στη διατύπωση μιας ενδιαφέρουσας υπόθεσης για τον πιθανό προστατευτικό ρόλο της νικοτίνης.
Ο νευροβιολόγος Jean-Pierre Changeux και οι συνεργάτες του πρότειναν ότι ο SARS-CoV-2 ενδέχεται να αλληλεπιδρά με τους νικοτινικούς υποδοχείς ακετυλοχολίνης, οι οποίοι συμμετέχουν στη νευροδιαβίβαση και στη ρύθμιση της φλεγμονής. Η νικοτίνη, προσδεόμενη στους ίδιους υποδοχείς, θα μπορούσε θεωρητικά να επηρεάζει ορισμένες παθοφυσιολογικές διεργασίες της λοίμωξης.
Οι αρχικές παρατηρήσεις προκάλεσαν έντονο επιστημονικό ενδιαφέρον, αλλά παρουσίαζαν σημαντικούς περιορισμούς. Η καταγραφή του καπνιστικού ιστορικού δεν ήταν πάντοτε αξιόπιστη, ενώ παράγοντες όπως η ηλικία και τα υποκείμενα νοσήματα μπορούσαν να επηρεάζουν τα αποτελέσματα. Οι μεταγενέστερες συστηματικές ανασκοπήσεις δεν επιβεβαίωσαν ότι το κάπνισμα προστατεύει από την COVID-19. Αντίθετα, μετα-ανάλυση που δημοσιεύθηκε το 2025 στο Discover Applied Sciences, συνδυάζοντας έξι προηγούμενες μετα-αναλύσεις, διαπίστωσε συσχέτιση του καπνίσματος με αυξημένη σοβαρότητα της νόσου και θνησιμότητα. Παράλληλα, η έρευνα για τη νικοτίνη ως μεμονωμένη φαρμακολογική ουσία παραμένει διαφορετικό ζήτημα από την επίδραση του καπνίσματος. Ο καπνός περιέχει χιλιάδες χημικές ενώσεις, πολλές από τις οποίες προκαλούν βλάβες στο καρδιαγγειακό και αναπνευστικό σύστημα.
Η νικοτίνη ως πιθανή θεραπεία για τη Long COVID
Το ερευνητικό ενδιαφέρον στρέφεται πλέον και στη Long COVID, ιδιαίτερα σε συμπτώματα όπως η κόπωση, οι γνωστικές δυσκολίες και η δυσλειτουργία του αυτόνομου νευρικού συστήματος. Το 2025, ερευνητές δημοσίευσαν στο Bioelectronic Medicine μια εργασία που εξετάζει την πιθανότητα διαταραχής της χολινεργικής νευροδιαβίβασης στη Long COVID. Στο πλαίσιο αυτό συζητείται και η ενδεχόμενη θεραπευτική αξιοποίηση της διαδερμικής νικοτίνης. Ωστόσο, ανασκόπηση του 2026 επισημαίνει ότι δεν υπάρχουν ακόμη ισχυρές κλινικές δοκιμές που να τεκμηριώνουν την αποτελεσματικότητα των επιθεμάτων νικοτίνης στη Long COVID. Τα διαθέσιμα θετικά ευρήματα περιορίζονται κυρίως σε μια μικρή σειρά τεσσάρων περιστατικών. Η νικοτίνη μπορεί επίσης να προκαλέσει ανεπιθύμητες ενέργειες και εξάρτηση. Το ουσιαστικό επιστημονικό ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν το κάπνισμα προστατεύει από τον κορωνοϊό (κάτι που τα δεδομένα δεν υποστηρίζουν), αλλά αν συγκεκριμένες επιδράσεις της νικοτίνης στο χολινεργικό σύστημα θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν θεραπευτικά. Μια ενδιαφέρουσα υπόθεση αξίζει να διερευνηθεί, χωρίς όμως να μετατρέπεται πρόωρα σε θεραπευτική βεβαιότητα.
Αναφορές
- Changeux, J.-P. et al. (2020). A nicotinic hypothesis for Covid-19 with preventive and therapeutic implications. Comptes Rendus Biologies.
- Labro, G. et al. (2022). Nicotine patches in patients on mechanical ventilation for severe COVID-19: a randomized, double-blind, placebo-controlled, multicentre trial. Intensive Care Medicine.
- Sokouti, M. et al. (2025). The effect of smoking on COVID-19 infection: a systematic review and meta-analysis of meta-analyses studies. Discover Applied Sciences.
- Leitzke, M. et al. (2025). Long COVID – a critical disruption of cholinergic neurotransmission? Bioelectronic Medicine.
- Candidate treatments for long COVID: a narrative review of expert and patient-driven priorities. Frontiers in Medicine (2026). doi.org/10.3389/fmed.2026.1734600
Η τυχαιοποιημένη δοκιμή του 2022 αποτελεί σημαντικό στοιχείο που πρέπει να γνωρίζουμε, παρότι αφορά βαριά οξεία COVID-19 και όχι Long COVID. Η διάκριση αυτή είναι απαραίτητη ώστε να παρουσιάσουμε δίκαια την υπόθεση της νικοτίνης, χωρίς να αποδώσουμε στις έρευνες συμπεράσματα που δεν τεκμηριώνουν.
Συντακτική Ομάδα Holistic Life. © 2026 Holistic Life.
