Συχνά πολλοί από εμάς διαπιστώνουμε ότι, ακόμη και όταν ξεκουραζόμαστε ή αφιερώνουμε χρόνο στον εαυτό μας, το σώμα δεν χαλαρώνει ποτέ πραγματικά. Η αίσθηση έντασης, η δυσκολία αποσύνδεσης ή ο ανήσυχος ύπνος παραμένουν, παρά την απουσία έντονων εξωτερικών πιέσεων. Αυτό συμβαίνει γιατί η χαλάρωση δεν εξαρτάται μόνο από το για πόσο χρόνο ξεκουραζόμαστε, αλλά από την κατάσταση του νευρικού μας συστήματος εκείνο το διάστημα. Σε έναν καθημερινό ρυθμό γεμάτο πληροφορία, οθόνες και διαρκή εγρήγορση, το σώμα μπορεί να παραμένει μόνιμα σε κατάσταση ενεργοποίησης, ακόμη και όταν θεωρητικά «ξεκουράζεται».

Η βιολογία της μετάβασης από την ένταση στη χαλάρωση
Όταν το σώμα δυσκολεύεται να χαλαρώσει, το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη ξεκούρασης, αλλά η παρατεταμένη ενεργοποίηση του νευρικού συστήματος. Συγκεκριμένα, το συμπαθητικό νευρικό σύστημα, δηλαδή το σύστημα της εγρήγορσης και της άμεσης αντίδρασης, παραμένει ενεργό, ακόμη και σε στιγμές που θεωρητικά δεν υπάρχει απειλή ή πίεση.
Σε αυτή την κατάσταση, ο οργανισμός λειτουργεί σαν να χρειάζεται διαρκώς να ανταποκριθεί σε απαιτήσεις: αυξημένη προσοχή, ταχύτερος καρδιακός ρυθμός, επιφανειακή αναπνοή, αλλά και ανεξήγητη ένταση στους μύες. Παράλληλα, ενεργοποιείται η παραγωγή κορτιζόλης, της βασικής ορμόνης του στρες, η οποία συμβάλλει στη διατήρηση επαρκών επιπέδων γλυκόζης στο αίμα, ώστε το σώμα να έχει άμεσα διαθέσιμη ενέργεια. Όταν αυτή η διαδικασία παρατείνεται, η αίσθηση της «εσωτερικής έντασης» και της υπερδιέγερσης γίνεται μόνιμη.
Το πρόβλημα εντείνεται από τον σύγχρονο τρόπο ζωής. Η συνεχής έκθεση σε οθόνες, οι ειδοποιήσεις, το multitasking και η εναλλαγή ρόλων μέσα στη μέρα δεν αφήνουν στο νευρικό μας σύστημα τον απαραίτητο χρόνο για την ομαλή μετάβαση σε κατάσταση αποφόρτισης. Ακόμη και όταν το σώμα είναι ακίνητο, το νευρικό σύστημα μπορεί να παραμένει σε εγρήγορση, εμποδίζοντας τη βαθιά και πραγματική χαλάρωση και κατά συνέπεια την ποιοτική αποκατάσταση.
Σε αυτό το πλαίσιο, η ξεκούραση τελικά «αποτυγχάνει» επειδή το σώμα δεν λαμβάνει τα σωστά σήματα ασφάλειας για να χαλαρώσει. Η κατανόηση αυτής της βιολογικής βάσης είναι το πρώτο βήμα για να αλλάξει ουσιαστικά ο τρόπος με τον οποίο προσεγγίζουμε την αποφόρτιση στην καθημερινότητά μας.

Πότε η υπερδιέγερση φαίνεται και βιοχημικά
Σε πολλές περιπτώσεις, η αίσθηση ότι το σώμα δεν χαλαρώνει δεν είναι μόνο υποκειμενική, αλλά συνδέεται άμεσα με τη λειτουργία της κορτιζόλης και τη διακύμανση των επιπέδων της. Όταν το νευρικό σύστημα παραμένει σε κατάσταση εγρήγορσης για μεγάλο χρονικό διάστημα, η παραγωγή κορτιζόλης μπορεί να διαταραχθεί, επηρεάζοντας τον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός διαχειρίζεται την ενέργεια, τη γλυκόζη και την αποκατάσταση.
Υπό φυσιολογικές συνθήκες, η κορτιζόλη ακολουθεί έναν κιρκάδιο ρυθμό: αυξάνεται το πρωί για να υποστηρίξει την εγρήγορση και μειώνεται σταδιακά το βράδυ, επιτρέποντας τη χαλάρωση και τον ποιοτικό ύπνο. Όταν όμως το στρες είναι παρατεταμένο, αυτός ο ρυθμός μπορεί να αλλοιωθεί. Η κορτιζόλη μπορεί να παραμένει αυξημένη κατά τη διάρκεια ολόκληρης της ημέρας ή να μην μειώνεται επαρκώς το βράδυ, δημιουργώντας την αίσθηση ότι το σώμα «δεν κλείνει ποτέ».
Σε αυτό το πλαίσιο, η λειτουργική διαγνωστική προσέγγιση εστιάζει στην παρακολούθηση των επιπέδων της κορτιζόλης μέσα στην ημέρα και όχι σε μια μεμονωμένη μέτρηση. Η αξιολόγηση του ημερήσιου προφίλ της κορτιζόλης μπορεί να υποδείξει εάν ο οργανισμός βρίσκεται σε παρατεταμένη κατάσταση συναγερμού ή αν δυσκολεύεται να μεταβεί σε φάση αποφόρτισης, κάτι που συχνά συνδέεται με ανήσυχο ύπνο, μόνιμη εσωτερική ένταση και τελικά παρατεταμένη κόπωση, ως αποτέλεσμα της απουσίας ουσιαστικής ξεκούρασης.
Η λειτουργία της κορτιζόλης μπορεί να επηρεάζεται και από τη διαθεσιμότητα συγκεκριμένων θρεπτικών συστατικών. Το μαγνήσιο, οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β και ορισμένα αμινοξέα συμμετέχουν στη ρύθμιση του άξονα του στρες, αλλά και συνολικά στην ισορροπία του νευρικού συστήματος. Όταν αυτά τα συστατικά βρίσκονται σε οριακά επίπεδα, η παραγωγή της κορτιζόλης μπορεί να γίνεται πιο ασταθής, ενισχύοντας την αίσθηση υπερδιέγερσης, ακόμη και σε μια καθημερινότητα που εξωτερικά δεν φαίνεται ιδιαίτερα απαιτητική.
Η κατανόηση αυτής της σχέσης δεν έχει στόχο να «ενοχοποιήσει» την κορτιζόλη, αλλά να «απενοχοποιήσει» εμάς, δείχνοντας ότι η δυσκολία χαλάρωσης δεν είναι προσωπική αποτυχία, αλλά βιολογική απόκριση. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η διερεύνηση της βιοχημείας του σώματος βοηθά να γίνει κατανοητό γιατί οι γενικές συμβουλές χαλάρωσης δεν επαρκούν και γιατί το σώμα χρειάζεται πιο στοχευμένη και εξατομικευμένη υποστήριξη.

Πώς εκδηλώνεται η απορρύθμιση της κορτιζόλης στην καθημερινότητα:
Η απορρύθμιση της κορτιζόλης δεν εκφράζεται πάντα ως έντονο στρες ή άγχος. Συχνά εμφανίζεται μέσα από πιο ήπια, καθημερινά σημάδια, όπως:

• αίσθημα εσωτερικής έντασης χωρίς προφανή λόγο
• δυσκολία χαλάρωσης το βράδυ, ανήσυχο ύπνο ή και πρωινή κόπωση
• ανάγκη για συνεχή εγρήγορση μέσα στη μέρα
• ταυτόχρονο αίσθημα κόπωσης και υπερέντασης
• μειωμένη ανθεκτικότητα στο στρες ή ευερεθιστότητα
• δυσκολία συγκέντρωσης ή ενεργειακές «πτώσεις» μέσα στην ημέρα

Σε αυτές τις περιπτώσεις, το σώμα μπορεί να παραμένει σε κατάσταση συναγερμού, ακόμη κι όταν οι εξωτερικές συνθήκες δεν το δικαιολογούν, καθιστώντας τη χαλάρωση περισσότερο βιολογική πρόκληση παρά θέμα πρόθεσης και ελεύθερου χρόνου. Όταν αυτά τα σημάδια γίνουν αντιληπτά, μικρές αλλά στοχευμένες παρεμβάσεις στην καθημερινότητα μπορούν να βοηθήσουν το σώμα να «κατεβάσει ταχύτητα» και να επανέλθει σε ισορροπία.

Παράγοντες που επηρεάζουν την ισορροπία έντασης και χαλάρωσης
Οι παρεμβάσεις που υποστηρίζουν την ισορροπία ανάμεσα στην ένταση και τη χαλάρωση δεν χρειάζεται να είναι πολύπλοκες ή χρονοβόρες. Στη λειτουργική και ολιστική προσέγγιση, η έμφαση δίνεται σε βασικούς παράγοντες της καθημερινότητας που επηρεάζουν άμεσα τη ρύθμιση του νευρικού μας συστήματος:

• Ρυθμός ημέρας και προβλεψιμότητα. Το νευρικό σύστημα ανταποκρίνεται θετικά στη σταθερότητα. Σταθερές ώρες γευμάτων, ύπνου και βασικών δραστηριοτήτων βοηθούν το σώμα να μειώσει την ανάγκη συνεχούς εγρήγορσης. Η έλλειψη ρυθμού (ακόμη κι όταν υπάρχει επαρκής «ελεύθερος χρόνος») μπορεί να διατηρεί την εσωτερική ένταση.
• Φως και σκοτάδι ως βιολογικά σήματα. Η έκθεση στο φυσικό φως τις πρωινές ώρες και ο περιορισμός έντονου τεχνητού φωτισμού το βράδυ βοηθούν στη ρύθμιση του κιρκάδιου ρυθμού και, κατ’ επέκταση, της κορτιζόλης. Το σώμα χρειάζεται καθαρά χρονικά σήματα για να ξεχωρίσει πότε είναι ώρα εγρήγορσης και πότε αποφόρτισης.
• Αναπνοή και μικρές παύσεις μέσα στη μέρα. Η αναπνοή λειτουργεί ως άμεσος σύνδεσμος ανάμεσα στο σώμα και το νευρικό μας σύστημα. Μικρές παύσεις μέσα στη μέρα και ένας πιο αργός ρυθμός αναπνοής μπορούν να βοηθήσουν τη μετάβαση από την ένταση σε πιο ήπια νευρική κατάσταση, χωρίς να απαιτούνται ειδικές τεχνικές.
• Ενεργειακή σταθερότητα μέσω της διατροφής. Μεγάλες διακυμάνσεις ενέργειας ή παρατεταμένα διαστήματα χωρίς επαρκή πρόσληψη τροφής μπορούν να εντείνουν την κορτιζολική απόκριση. Η σταθερή παροχή ενέργειας, με έμφαση σε θρεπτικά γεύματα, βοηθά το σώμα να νιώθει «ασφάλεια» και όχι ανάγκη επιβίωσης.
• Ρεαλιστική προσέγγιση στη χαλάρωση. Σε περιόδους υπερδιέγερσης, η χαλάρωση δεν λειτουργεί αποτελεσματικά όταν αντιμετωπίζεται ως υποχρέωση. Ήπιες, χαμηλής έντασης δραστηριότητες και χρόνος με μειωμένα ερεθίσματα συχνά υποστηρίζουν καλύτερα τη φυσική μετάβαση του σώματος σε κατάσταση ηρεμίας.

Η χαλάρωση ως αποτέλεσμα και όχι ως στόχος
Η αδυναμία χαλάρωσης δεν είναι ένδειξη αδυναμίας ή έλλειψης προσπάθειας, αλλά συχνά σημάδι ότι το νευρικό σύστημα παραμένει σε κατάσταση εγρήγορσης. Όταν κατανοήσουμε ότι η ξεκούραση δεν ισοδυναμεί πάντα με αποφόρτιση, μπορούμε να προσεγγίσουμε την ευεξία με περισσότερη επίγνωση και λιγότερη πίεση. Μέσα από μικρές, σταθερές παρεμβάσεις που σέβονται τον ρυθμό του σώματος, η χαλάρωση μπορεί να γίνει σταδιακά μια φυσική κατάσταση και όχι κάτι που χρειάζεται να «κατακτήσουμε».

Αναρωτιέστε γιατί το σώμα σας δυσκολεύεται να χαλαρώσει, ακόμη κι όταν ξεκουράζεστε; Η Διαγνωστική Αθηνών προσφέρει  εξειδικευμένες λειτουργικές εξετάσεις που αξιολογούν την επινεφριδιακή λειτουργία, μέσω του ημερήσιου προφίλ κορτιζόλης και άλλων ορμονών του στρες, ώστε να εντοπίσετε ανισορροπίες που επηρεάζουν συνολικά την ενέργεια, τον ύπνο και την ευεξία σας. Μάθετε περισσότερα εδώ.

Ενδεικτική Βιβλιογραφία

1. Reytor-González, C.; Simancas-Racines, D.; Román-Galeano, N.M.; Annunziata, G.; Galasso, M.; Zambrano-Villacres, R.; Verde, L.; Muscogiuri, G.; Frias-Toral, E.; Barrea, L. Chrononutrition and Energy Balance: How Meal Timing and Circadian Rhythms Shape Weight Regulation and Metabolic Health. Nutrients 2025, 17, 2135. https://doi.org/10.3390/nu17132135
2. Peter Y Liu, Rhythms in cortisol mediate sleep and circadian impacts on health, Sleep, Volume 47, Issue 9, September 2024, zsae151, https://doi.org/10.1093/sleep/zsae151
3. Ulfah, A.; Suhardita, K.; Saputra, R.; Ramadhani, E.; Laras, P. B.; Badriyah, R. D. U. Circadian Rhythms and Health: Chronobiological Strategies for Enhancing Physical and Mental Well-Being. J. Psychosom. Res. 2025, 194, 112149. https://doi.org/10.1016/j.jpsychores.2025.112149
4. Rao, R.; Androulakis, I. P. The Circadian Rhythms of Cortisol: Modelling Their Role in Regulating Homeostasis and Personalized Resilience and Adaptation. IFAC-PapersOnLine 2020, 53 (2), 15858–15863. https://doi.org/10.1016/j.ifacol.2020.12.241

Πόσο αφήνεις την ζωή να περνάει, χωρίς να είσαι εκεί να την απολαύσεις;
Πόσο ζεις στις σκέψεις και πόσο απολαμβάνεις την ζωή στο σώμα;
Πόσο αναπαράγεις καθημερινά την ίδια ρουτίνα ζωής, με το ίδιο άγχος και τις ίδιες ανησυχίες που ποτέ δεν πραγματοποιούνται;

Το σεμινάριο «Ζω στο Τώρα» στοχεύει να σε βοηθήσει να ζεις στην παρούσα στιγμή εξερευνώντας τα βάθη του σώματος και των αισθήσεών σου έτσι ώστε να πετύχεις μεγαλύτερη αίσθηση εσωτερικής γαλήνης και ευτυχίας. Τα εργαλεία του σεμιναρίου είναι Ταντρικοί διαλογισμοί, Breathwork, Τελετές Κακάο και Καφέ και Ται μασάζ! Το σεμινάριο θα γίνει στο "Sunshine House" στην Χαλκίδα 2 με 4 Ιουνίου!
Μαθαίνοντας να ζούμε την παρούσα στιγμή και να συνδεόμαστε με τον αληθινό μας εαυτό, μπορούμε να επιτύχουμε μεγαλύτερη υγεία και ευτυχία, να βελτιώσουμε τις σχέσεις μας και να προωθήσουμε τη συνολική μας ευημερία.

Το να ζούμε αποκλειστικά στο μυαλό μας μπορεί να οδηγήσει σε μια ζωή με  άγχος και αποσύνδεση από το σώμα μας.
Συγκεντρωνόμαστε τόσο στις σκέψεις, στις ανησυχίες και στις λίστες υποχρεώσεων που ξεχνάμε να είμαστε παρόντες στο ΤΩΡΑ και απλά βλέπουμε να περνάει η ζωή απο τα χέρια μας!
Αυτή η αποσύνδεση από το σώμα μας μπορεί να έχει αρνητικό αντίκτυπο στη συνολική ποιότητα ζωής μας, επηρεάζοντας τα πάντα, από τη σωματική μας υγεία μέχρι τη συναισθηματική και ενεργειακή μας ευεξία.

Τι σου προσφέρει το Σεμινάριο:

• Ενσυνείδηση
• Εσωτερική γαλήνη και αυτοπεποίθηση
• Αύξηση της ροής της σεξουαλικής ενέργειας μέσα στο σώμα σου
• Θεραπεία Τραυμάτων
• Πρακτικές που μπορείς να χρησιμοποιήσεις στην καθημερινή σου ζωή
• Πιο ξεκάθαρη αίσθηση της αρσενικής και θηλυκής σου ενέργειας

Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι θα βρεθείς σε ένα πανέμορφο χώρο με άλλα άτομα που βρίσκονται στο ίδιο ταξίδι μεταμόρφωσης με εσένα και που έχουν την ίδια ανάγκη να ζήσουν την ζωή που επιθυμεί η καρδιά τους και όχι την ζωή που οι άλλοι επιθυμούν για αυτούς!

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά το σεμινάριο και κράτηση θέσης δείτε εδώ

Εδώ δείτε το σχετικό εισαγωγικό video

Ο διαλογισμός ενσυνειδητότητας μπορεί να μειώσει την ένταση του πόνου κατά 32%, όπως ανακάλυψε μια νέα μελέτη. Ακόμη και άνθρωποι που δεν έχουν διαλογιστεί στο παρελθόν μπορούν να επιτύχουν γρήγορα αυτά τα οφέλη.
Το κλειδί βρίσκεται στο να μην συσχετίζεστε με τον πόνο, αλλά αντίθετα να τον παρατηρείτε σαν να συμβαίνει σε κάποιον άλλον, λένε οι ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας (University of California) στο Σαν Ντιέγκο.
Οι ερευνητές δοκίμασαν τα οφέλη του διαλογισμού ενσυνειδητότητας σε μια ομάδα 40 εθελοντών. Οι μισοί από αυτούς διδάχθηκαν την τεχνική και οι άλλοι μισοί κατευθύνθηκαν απλά να χαλαρώσουν.  Όταν εφαρμόστηκε μια επώδυνη θερμότητα στο πόδι, η ομάδα που ασκούσε το διαλογισμό ενσυνειδητότητας ανέφερε 32% μείωση της έντασης του πόνου και 33% μείωση των δυσάρεστων συναισθημάτων σχετικά με τον πόνο, σε σύγκριση με την ομάδα της χαλάρωσης.
Οι μαγνητικές εγκεφάλου επιβεβαίωσαν τα ευρήματα.  Στην ομάδα που έκανε διαλογισμό οι μεταδόσεις μεταξύ διαφόρων περιοχών του εγκεφάλου μειώθηκαν.  "Για πολλούς ανθρώπους που παλεύουν με χρόνιο πόνο, αυτό που συχνά επηρεάζει περισσότερο την ποιότητα ζωής τους δεν είναι ο ίδιος ο πόνος αλλά η ψυχική ταλαιπωρία και η απογοήτευση που τον συνοδεύει", δήλωσε ο επικεφαλής ερευνητής Fadel Zeidan.
Ένα βασικό χαρακτηριστικό της ενσυνειδητότητας είναι ότι "εσύ" δεν είσαι οι εμπειρίες σου.  "Εκπαιδεύεις τον εαυτό σου να βιώνει τις σκέψεις και τις αισθήσεις χωρίς να συνδέεις το εγώ σου ή την αίσθηση του εαυτού σου με αυτές, και τώρα επιτέλους βλέπουμε πώς αυτό συμβαίνει στον εγκέφαλο κατά την εμπειρία του οξέος πόνου", είπε.

Πηγή: Pain, 2022; doi: 10.1097/j.pain.0000000000002731

Η Yoga Nidra, ή ο γιόγκικος ύπνος του Vishnu, είναι μια αρχαία Ινδική μεθοδολογία χαλάρωσης. «Nidra» στα Σανσκριτικά σημαίνει ύπνος, επομένως χαρακτηρίζεται ως η Yoga του ύπνου. Η προέλευση αυτής της πρακτικής εμφανίζεται πριν από χιλιάδες χρόνια, καταγεγραμμένη στα Puranas, αρχαία Ινδική γραφή του 3ου μ.Χ. αιώνα. Στη «Hatha Yoga Pradipika» εμφανίζεται επίσης ο ίδιος όρος. Στην εποχή μας κυρίως ο Swami Satyananda και κάποιοι άλλοι γιόγκις έβαλαν τις δικές τους πινελιές, δημιουργώντας τη σύγχρονη εκδοχή της μεθόδου.
Η Yoga Nidra θεωρείται από πολλούς ως η ισχυρότερη τεχνική χαλάρωσης που υπάρχει στην ανθρώπινη ιστορία. Αποτελεί μία βαθιά διαλογιστική πρακτική που βοηθά στη χαλάρωση του σώματος, της ψυχής και του νου, μεταδίδοντας ταυτόχρονα μία κατάσταση βαθιάς ηρεμίας και αρμονίας. Μπορεί να αποτελέσει μια σπουδαία εμπειρία, καθότι ο ασκούμενος περνά σε μία κατάσταση ύπνου αλλά με εγρήγορση και συνειδητότητα, διευκολύνοντας έτσι την πρόσβαση στον υποσυνείδητο νου.
Η Yoga Nidra λειτουργεί θεραπευτικά όπου μετά τη χαλάρωση όλου του οργανισμού και σε όλα τα επίπεδα της ύπαρξης, μπορεί να επιφέρει μία συνολική ομαλοποίηση και εξισορρόπηση της ζωτικής δύναμης. Κατά τη διάρκεια της συνεδρίας ο συνειδητός νους υποχωρεί, αλλά η επίγνωση παραμένει. Αθροιστικά μία ώρα Yoga Nidra, ισοδυναμεί με τέσσερις ώρες κανονικού ύπνου. Πολλές από τις δραστηριότητες που παραδοσιακά χρησιμοποιούν οι άνθρωποι για να χαλαρώσουν, όπως οι διατάσεις, η τηλεόραση, το ντους, οι παρέες, είναι απλώς περισπασμοί των αισθήσεων. Εκεί μπορεί το σώμα να χαλαρώνει, αλλά όχι ο νους. Η Yoga Nidra λειτουργώντας ολιστικά, φέρνει πλήρη σωματική συναισθηματική και νοητική χαλάρωση.

Η πρακτική
Ξαπλωμένος άνετα στη γη ή σε οποιαδήποτε άνετη επιφάνεια, σε στάση savasana (θέση του πτώματος) απόλυτης ακινησίας και χαλάρωσης, ο ασκούμενος καλείται να ακολουθήσει τα λόγια του δασκάλου, στο όμορφο αυτό ταξίδι. Ο νους παραμένει συνειδητός και η αντιληπτικότητα δεν χάνεται μέσα στον ύπνο, καθώς ο ασκούμενος κοιμάται αλλά βρίσκεται ταυτόχρονα σε εγρήγορση. Όλα αυτά χωρίς να συγκεντρώνεται πολύ αυστηρά σε οτιδήποτε λέγεται. Η πρακτική διαρκεί από είκοσι έως σαράντα λεπτά. Μέσα σε ένα μάθημα Yoga Nidra, ο δάσκαλος χρησιμοποιεί μια ποικιλία διαλογιστικών τεχνικών, όπως την μεταφορά της επίγνωσης σε διάφορα σημεία του σώματος, την ανάπτυξη συνειδητότητας του σώματος, επίγνωση της αναπνοής, αίσθηση της ζωτικής δύναμης, και όλα αυτά μέσα από καθοδηγούμενους οραματισμούς. Η συνεδρία λήγει με την ομαλή επαναφορά στην κατάσταση εγρήγορσης.

Chidakasha, ο ουρανός της συνείδησης
Στον διαλογισμό Yoga Nidra ο δάσκαλος ζητάει απ’ τους μαθητές τους να εστιάσουν την προσοχή τους στο χώρο που βρίσκεται πίσω από τα φρύδια και στο ύψος του τρίτου ματιού, περιοχή που ονομάζεται chidakasha (ο ουρανός της συνείδησης), σε ένα σημείο που βρίσκεται και η επίφυση. Ο αδένας αυτός διεγείρεται όταν ο ασκούμενος συγκεντρώνει την προσοχή του εκεί. Μελέτες επιβεβαιώνουν ότι η ορμόνη της επίφυσης, η μελατονίνη, είναι ένας ακόμα ισχυρός παράγοντας για τη μείωση του άγχους. Η παραγωγή της προκαλεί ένα πιο ξεκούραστο ύπνο και ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα, το οποίο βοηθά στην πρόληψη ασθενειών, προάγει την επούλωση και επιβραδύνει την πρόωρη γήρανση.

Sankalpa (η απόφαση)
Ένα σημαντικό σημείο της πρακτικής στη Yoga Nidra είναι η sankalpa, η απόφαση. Μπορεί να αποφασίσει κάποιος κάτι όταν είναι σε εγρήγορση, π.χ. να κόψει τα ζάχαρη, όμως σχεδόν πάντα ο υποσυνείδητος νους αντιστέκεται. Στη Yoga Nidra υπάρχει όμως η πρόσβαση στο υποσυνείδητο και η sankalpa-απόφαση που θα του υποβάλλει ο δάσκαλος και θα αποδεχθεί ο ασκούμενος κατά τη στιγμή της συνεδρίας, εγκαθίσταται στον υποσυνείδητο νου. Έτσι η αλλαγή που επιθυμεί κάποιος, θα μπορεί να γίνει εφικτή πιο εύκολα. Η sankalpa μπορεί να είναι οτιδήποτε θέλει κάποιος να επιτύχει στη ζωή του, όπως βελτίωση της σωματικής υγείας, ενίσχυση της θέλησης, μείωση των φόβων κ.ά. Όλα αυτά είναι εφικτά να γίνουν καθότι αυθυποβάλλεται ο υποσυνείδητος νους, πρακτική που πολλές φορές χρησιμοποιούν και οι ψυχολόγοι.  

Πώς λειτουργεί ο διαλογισμός με οδηγό τη Yoga Nidra
Κάθε φορά που εξασκείται κάποιος στη Yoga Nidra μειώνει ή ακινητοποιεί τις διακυμάνσεις του νου του, μέσω της συνειδητής εισόδου στην κατάσταση ύπνου. Πώς γίνεται όμως αυτό;
Ξεκινά με την αισθητικότητα του σώματος και με συγκεκριμένες αναπνοές έτσι ώστε να ενεργοποιηθεί η tamas κατάσταση της ύπαρξης (χαλάρωση), χωρίς όμως να χαθεί η συνειδητότητα. Αυτή η κατάσταση χαλάρωσης εξισορροπεί το συμπαθητικό και το παρασυμπαθητικό νευρικό σύστημα και εξισορροπεί τις λειτουργίες του αριστερού και τον δεξιού ημισφαιρίου του εγκεφάλου. Στην πορεία ο εγκέφαλος μεταβαίνει από μια κατάσταση αφύπνισης εγκεφαλικών κυμάτων Β (κατάσταση με έντονες νευρικές συνάψεις και εγκεφαλική δραστηριότητα), σε μια πιο χαλαρή κατάσταση εγκεφαλικών κυμάτων Α.
Στην άλφα-Α κατάσταση, η σεροτονίνη που ρυθμίζει τη θετική διάθεση αρχίζει και απελευθερώνεται στο σώμα και αυτό επιφέρει αίσθηση ηρεμίας. Οι άνθρωποι που περνούν λίγο χρόνο σε κατάσταση άλφα-Α εγκεφαλικών κυμάτων, έχουν περισσότερο άγχος από εκείνους που μπορούν να παραμένουν περισσότερο χρόνο. Από την κατάσταση κυμάτων άλφα-Α, μπορεί να περάσει κάποιος ακόμα σε πιο βαθιά κατάσταση χαλάρωσης, χωρίς όμως να χάσει τη συνειδητότητά του, φθάνοντας στο επίπεδο των κυμάτων θήτα-Θ.
Για την ακρίβεια υπάρχουν πέντε κύριες συχνότητες εγκεφαλικών κυμάτων: Βήτα-Β, Άλφα-Α, Θήτα-Θ, Δέλτα-Δ και Γάμα-Γ. Ο εγκέφαλος μπορεί να παράγει κύματα για όλες τις συχνότητες. Οτιδήποτε κάνουμε συντονίζεται με τη συχνότητα των αντιστοίχων εγκεφαλικών κυμάτων. Έτσι όταν είμαστε σε εγρήγορση ή όταν μιλάμε με άλλους, για παράδειγμα, το μυαλό μας λειτουργεί στα κύματα Βήτα-Β. Τα κύματα Βήτα-Β έχουν συχνότητα 14-28 κύκλους ανά δευτερόλεπτο και είναι μία κατάσταση, κατά την οποία είμαστε σε εγρήγορση και σε ετοιμότητα, όπου το συμπαθητικό νευρικό σύστημα είναι ενεργό. 
Στη κατάσταση Άλφα-Α, τα κύματα του εγκεφάλου μας κινούνται με συχνότητα 7-14 κύκλους ανά δευτερόλεπτο. Η συχνότητα Άλφα είναι μια ψυχική κατάσταση βαθιάς χαλάρωσης. Πετυχαίνεται κατά τη διάρκεια διαλογισμού, ή βαθιάς και εστιασμένης προσευχής. Σε έναν καθημερινό άνθρωπο τα κύματα Άλφα-Α διέπουν τις ονειροπολήσεις, τη φαντασία και δηλώνουν μια συνειδησιακή χαλαρή κατάσταση αποσπασμένη από τη συνείδηση. Οι άνθρωποι που έχουν προβλήματα με αυτή τη συχνότητα, δυσκολεύονται να θυμηθούν. Για παράδειγμα, αν έχουμε δει ένα ιδιαίτερο όνειρο, ή έχουμε κάνει έναν βαθύ διαλογισμό αλλά δεν θυμόμαστε τι είδαμε. Αυτό συμβαίνει διότι δεν έχει δημιουργηθεί η γέφυρα μεταξύ του συνειδητού και του υποσυνείδητου, δηλαδή δεν έχει λειτουργήσει αρκετές φορές ο εγκέφαλος στα κύματα Άλφα. Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο κατά την διάρκεια της συνεδρίας της Yoga Nidra, όπου αναπτύσσεται η συνειδητότητα στη διάρκεια του ύπνου.
Η κατάσταση θήτα-Θ τώρα είναι μια κατάσταση πολύ βαθιάς χαλάρωσης, βαθέως ύπνου ή διαλογισμού. Χρησιμοποιείται στην ύπνωση και κατά τη διάρκεια του ύπνου REM (Rapid Eye Movement), γνωστού και ως ύπνου των γρήγορων κινήσεων των ματιών. Ο ύπνος REM αποτελεί το πέμπτο και βαθύτερο στάδιο του ύπνου και χαρακτηρίζεται από γρήγορες κινήσεις των ματιών. Στην κατάσταση θήτα-Θ τα κύματα του εγκεφάλου επιβραδύνονται με συχνότητα 4-7 κύκλους ανά δευτερόλεπτο. Τα παιδιά και κάποιοι καλλιτέχνες βιώνουν πολύ περισσότερη δραστηριότητα κυμάτων θήτα-Θ στον εγκέφαλό τους. Η συναισθηματική ολοκλήρωση και απελευθέρωση συμβαίνουν εδώ και οι δομές στον εγκέφαλο αλλάζουν.  
Μετά την κατάσταση θήτα-Θ, μπορεί κάποιος να οδηγηθεί στην κατάσταση δέλτα-Δ, όπου οι σκέψεις πλέον είναι μόνο 1 έως 4 σκέψεις ανά δευτερόλεπτο. Αυτή είναι η πιο αποκαταστατική φάση, στην οποία τα κύτταρα, οι ιστοί και τα όργανα αναγεννιούνται και η ορμόνη του στρες, η κορτιζόλη, απομακρύνεται ολοσχερώς από το σύστημα. Όταν κάποιος τεθεί υπό αναισθησία, μπαίνει στην κατάσταση δέλτα-Δ. Τα άτομα που πέφτουν σε κώμα βρίσκονται επίσης σε κατάσταση δέλτα-Δ κυμάτων εγκεφάλου, γεγονός που δίνει στο σώμα τους την ευκαιρία να αποκαταστήσει τα συστήματά τους.
Η καθοδηγούμενη εμπειρία της Yoga Nidra έχει τη δυνατότητα να οδηγήσει κάποιον στη δέλτα-Δ κατάσταση. Οι Upanishads αναφέρουν τα τέσσερα στάδια της συνείδησης jagrat (εγρήγορση), swapa (ύπνος με όνειρα), sushupti (ύπνος δίχως όνειρα) και turiya (η τέταρτη κατάσταση), όπου ταυτίζονται με τις τέσσερις διαφορετικές καταστάσεις εγκεφαλικών κυμάτων. Μέσω της Yoga Nidra ο γιόγκι μπορεί να φθάσει στη συνειδητή κατάσταση επίγνωσης, που ονομάζεται prajna. Ο αρχικός σκοπός της Yoga Nidra είναι να μας ταξιδέψει στην τέταρτη αυτή κατάσταση συνείδησης εγκεφαλικών κυμάτων δέλτα-Δ, ή turiya.

Θεραπευτικά οφέλη

• μειώνει ή θεραπεύει τους πόνους
• βελτιώνει τη λειτουργίας της λίμπιντο
• αναπτύσσει τη συνειδητότητα
• βοηθάει στη νεύρωση και σε ψυχολογικές ασθένειες
• αναπτερώνει τις νοητικές λειτουργίες
• ελαττώνει το άγχος και το στρες
• μειώνει την κατάθλιψη
• βελτιώνει τις αϋπνίες και ενισχύει τη χαλάρωση
• ανανεώνει τις εγκεφαλικές λειτουργίες
• αναζωογονεί και δυναμώνει το ανοσοποιητικό, το κυκλοφορικό και τα άλλα συστήματα του οργανισμού
• επιβραδύνει τη γήρανση

 Επίλογος
Η πρακτική της Yoga Nidra μπορεί να αποτελέσει μία αυτοτελή συνεδρία, ή να ακολουθήσει μετά από ένα μάθημα Hatha Yoga. Μπορεί να συνδυαστεί με ηχοθεραπεία, ή μετά από μασάζ, ρέικι, ή όποια άλλη εναλλακτική θεραπεία. Αποτελεί σίγουρα μία μοναδική και ξεχωριστή εμπειρία, που θα βοηθήσει αποτελεσματικά και με ασφάλεια τον κάθε ασκούμενο στην καλύτερη διαχείριση της καθημερινότητάς του, μέσω του πιο συνειδητού πλέον εαυτού του.

Βασίλης Μαυρομμάτης
Ιπποκράτειο Κέντρο Κλασικής Ομοιοπαθητικής
Bachelor of Health Science (Naturopathy) στο Warnborough College Ireland
e-mail: bmavromatis@gmail.com
Facebook: @greekmedicine