Οι λοιμώξεις του ουροποιητικού αποτελουν από τις συχνότερες βακτηριακές λοιμώξεις που συχνά υποτροπιάζουν και επηρεάζουν την ποιότητα ζωής, ειδικά των γυναικών. Η ιατρική αντιμετώπισή τους απαιτεί τη χρήση αντιβιοτικών, τα οποία, αν λαμβάνονται συχνά, μπορεί να κάνουν τα μικρόβια πιο ανθεκτικά και ολοένα δυσκολότερο να αντιμετωπιστούν. Αντίθετα, τα βότανα, λόγω της πολυπλοκότητας των συστατικών τους, δεν ενισχύουν τη μικροβιακη αντοχή και μάλιστα φαίνεται πως έχουν ισχυρή αντιμικροβιακή δράση κατά των πιο κοινών μικροβίων που ευθύνονται για ουρολοιμώξεις.
Το πιο κοινό βακτήριο του ουροποιητικού, υπεύθυνο για περίπου 90% των περιπτώσεων, είναι το Escherichia coli. Άλλα κοινά βακτήρια είναι ο Staphylococcus saprophyticus (Gram+) και η Klebsiella (Gram-). Τα περισσότερα από τα βακτήρια που προκαλούν λοιμώξεις στο ουροποιητικό είναι εντεροβακτήρια, υπάρχουν δηλαδή στο έντερό μας, αλλά μπορεί να μεταφερθούν στο ουροποιητικό, λόγω περιορισμένης υγιεινής, λόγω τριβής κατά τη σεξουαλική πράξη ή όταν είναι μειωμένη η άμυνα του οργανισμού. Τα μικρόβια προσκολλόνται στο ουροθήλιο και δημιουργούν μία επίστρωση, που τα προστατεύει, προκαλλώντας φλεγμονές, καύσο και συχνοουρία. Οι ουρολοιμώξεις συχνά υποτροπιάζουν, λόγω της αντοχής των μικροβίων στα αντιβιοτικά, λόγω διαταραχής του μικροβιώματος ή τραυματισμών του επιθηλίου στο ουρογεννητικό.
Ο κίνδυνος με το να μην αντιμετωπιστεί επαρκώς μια ουρολοίμωξη είναι ότι ίσως εξελιχθεί σε πυελονεφρίτιδα. Αυτός είναι ο λόγος που είναι σημαντικό να ελέγχεται η ανθεκτικότητα των μικροβίων με αντιβιόγραμμα. Οι βοτανοθεραπευτές οφείλουμε να παραπέμπουμε τους θεραπευόμενους σε γιατρούς/ ουρολόγους ώστε να λάβουν την απαραίτητη ιατρική διάγνωση και φροντίδα, προς αποφυγή επιβάρυνσης των νεφρών.
Κάποια βότανα με ισχυρές αντισηπτικές ιδιότητες, φαίνεται πως είναι αποτελεσματικά στην αντιμετώπιση λοιμώξεων του ουροποιητικού και μπορούν να βοηθήσουν παράλληλα με την ιατρική αγωγή. Ειδικά στις υποτροπιάζουσες λοιμώξεις, μπορεί να είναι πολύ χρήσιμα, επειδή πέρα από την αντιμικροβιακή δράση έχουν και άλλους σημαντικούς μηχανισμούς δράσης. Μπορεί να αναστείλουν την προσκόλληση των βακτηρίων στο ουροθήλιο, μειώνοντας την πιθανότητα υποτροπών ή να έχουν διουρητική δράση, ενισχύοντας τη μηχανική απομάκρυνση των μικροοργανισμών. Συχνά έχουν αντιφλεγμονώδη δράση, που συμβάλλει στην ανακούφιση των συμπτωμάτων, στην επούλωση και στην προστασία των ιστών, όπως και στην εξισορρόπηση του μικροβιώματος. Στη θεραπεία των ουρολοιμώξεων συνήθως προτείνονται και βότανα που συμβάλλουν στην ενίσχυση του ανοσοποιητικού, με προσαρμογόνο ή ανοσοτροποποιητική δράση (όπως η εχινάκεια).
Χρειάζεται λοιπόν να πάρουμε βότανα που να καλύπτουν όλες τις παραπάνω δράσεις. Αυτά είναι κάποια από τα σημαντικότερα αντιμικροβιακά του ουροποιητικού*:
- Αρκτοστάφυλλος (Arctostaphylos uva-ursi). Περιέχει Αρβουτίνη που μετατρέπεται σε υδροκινόνη στα ούρα, η οποία έχει αντισηπτική δράση ειδικά στο ουροποιητικό σύστημα (Escherichia coli, Staphylococcus saprophyticus)
- Buchu (Agathosma betulina). Περιέχει Αιθέρια έλαια (διοσφαινόλη: αντιμικροβιακή και διουρητική δράση) που δρουν κατά του Escherichia coli.
- Το Goldenseal (Hydrastis canadensis), η Βερβερίδα (Berberis vulgaris) και το Κόπτις(Coptis chinensis) περιέχουν Βερβερίνη, που αναστέλλει τη βακτηριακή ανάπτυξη των Gram(−) βακτηρίων (E.coli, Klebsiella pneumoniae)
- Άρκευθος(Juniperus spp). Τα αιθέρια έλαια προκαλούν διάσπαση στη βακτηριακή μεμβράνη Gram(+) και Gram(−) βακτηρίων
- Ρόδι (Punica granatum). Περιέχει πολυφαινόλες & ελλαγιταννίνες, που διασπούν τη λιπιδική μεμβράνη των βακτηρίων E. coli και Klebsiella pneumoniae
- Θυμάρι (Thymus vulgaris). Η θυμόλη έχει βακτηριοκτόνο δράση κατά του E. coli.
- Ρίγανη (Origanum vulgare).Η καρβακόλη στη ρίγανη έχει ισχυρή αντιμικροβιακή δράση κατά του E. coli.
- Σκόρδο (Allium sativum).Περιέχει αλυκίνη που αναστέλλει την ανάπτυξη του E. coli.
- Μύρρο (Commiphora molmol). Η ρητίνη έχει αντιμικροβιακή δράση κατά Gram(+) & Gram(−) βακτηριδίων
- Σπόροι σέλινου (Apium graveolens), Έχει φθαλίδες & αιθέρια έλαια: με αντιμικροβιακή δράση κατά του E.coli
- Σπόροι άγριου καρότου (Daucus carota). Τα αιθέρια έλαια & τερπενοειδή του δρουν κατά του E. coli,και άλλων Gram(−) βακτηρίων σε εργαστηριακές μελέτες.
*Όλα τα παραπάνω βότανα έχουν συγκεκριμένη προτεινόμενη δοσολογία και αντενδείξεις. Συμβουλευτείτε επαγγελματία βοτανοθεραπευτή, ειδικά εάν έχετε άλλα προβλήματα υγείας, λαμβάνετε φάρμακα και σε περίπτωση εγκυμοσύνης.
Από τα πλέον δημοφιλή φυτά για την αντιμετώπιση των λοιμώξεων του ουροποιητικού είναι το Cranberry (Vaccinium macrocarpon), που λειτουργεί ως αναστολέας προσκόλλησης των βακτηριδίων. Με τον ίδιο τρόπο λειτουργεί και ο χυμός του Ροδιού. Συμβάλλουν στην αντιμετώπιση του Escherichia coli και σύμφωνα με έρευνες μπορούν να μειώσουν την εμφάνιση υποτροπών. Η δράση αυτή ενισχύεται όταν λαμβάνονται παράλληλα με συμπλήρωμα D-μαννόζης.
Τα κυριότερα διουρητικά βότανα που προτείνονται για ουρολοιμώξεις είναι η Τσουκνίδα, το ραδίκι, η Αγριάδα και το Σολιντάγκο (Goldenrod), τα οποία λειτουργούν και ως αντιφλεγμονώδη. Τα περισσότερα από τα αντισηπτικά βότανα που αναφέρονται παραπάνω έχουν και διουρητική δράση.
Βότανα όπως η μολόχα, τα μαλλιά καλαμποκιού, το πεντάνευρο και το γάλλιο έχουν αντιφλεγμονώδη και μαλακτική δράση, προστατεύουν τον βλεννογόνο και καταπραΰνουν τον ερεθισμό που προκαλεί η φλεγμονή. Επίσης συμβάλλουν στην επαναφορά της ισορροπίας του μικροβιώματος στο ουροποιητικό σύστημα.
Πως αντιμετωπίζουμε λοιπόν μια λοίμωξη του ουροποιητικού με βότανα; Από τα πρώτα κι όλας συμπτώματα και καθόλη τη διάρκεια της οξείας φάσης προτιμάται συνδυασμός αντιμικροβιακών και διουρητικών βοτάνων. Παράλληλα ενισχύουμε τον οργανισμό ώστε να αποτρέψουμε την υποτροπή λαμβάνοντας Cranberry ή/και χυμό Ροδιού και D-μαννόζη και ενισχύουμε το μικροβίωμα με αντιφλεγμονώδη βότανα και προβιοτικά. Είναι καλύτερο να συνδυάζουμε βότανα από κάθε κατηγορία, ώστε να επωφεληθούμε τη συνέργεια των πολλαπλών δράσεων.
Η πολυπλοκότητα των συστατικών των βοτάνων φαίνεται να είναι ο κυριότερος λόγος που η βοτανοθεραπεία μπορεί να φανεί πολύτιμη στην πρόληψη και στην αντιμετώπιση των λοιμώξεων του ουροποιητικού. Κλινικές μελέτες έχουν δείξει πως τα αποτελέσματα της ιατρικής θεραπείας είναι καλύτερα όταν συνδυάζεται με τη βοτανοθεραπεία. Παρά την ύπαρξη πολλών συμπληρωμάτων και φυτικών σκευασμάτων στην αγορά και της πληθώρας αντισηπτικών βοτάνων του ουροποιητικού σε παραδοσιακά μοντέλα ιατρικής παγκοσμίως, η έρευνα για τις δυνατότητες των βοτάνων σε αυτόν τον τομέα παραμένει ελλιπής.Φαίνεται πως τα φυτά, ως ζωντανοί οργανισμοί, βοηθούν την υγεία μας με τρόπους που ακόμα περιμένουμε να μας εκπλήξουν.
