Στις ευμαρείς κοινωνίες του σύγχρονου δυτικού κόσμου, η κατάθλιψη έχει πλέον αποκτήσει διαστάσεις επιδημίας: πλήττει αδιακρίτως ηλικίας, παιδείας και επαγγελματικής ενασχόλησης. Για την καταπολέμισή της συνταγογραφούνται καθημερινά τόνοι αντικαταθλιπτικών, χωρίς ωστόσο να μειώνονται τα θύματά της, ενώ οι παρενέργειες των χημικών που χορηγούνται για να βοηθήσουν στην απόδραση από αυτή, είναι συχνά εξοντωτικές. 

Υπάρχει, ωστόσο, μια εναλλακτική θεραπευτική προσέγγιση: είτε πρόκειται για βαθιά κατάθλιψη, προερχόμενη από αδυναμία και νευρική εξάντληση (στην οποία είναι ευάλωτοι οι άνθρωποι με ενεργειακή ιδιοσυγκρασία Vata), είτε για χρόνια κατάθλιψη λόγω ελλιπούς κινητικότητας, ληθάργου και υπερβολικού βάρους (που απαντάται σε άτομα στα οποία υπερισχύει η ενέργεια Kapha) είτε ακόμα για κατάθλιψη που είναι προϊόν ανεπεξέργαστου θυμού (συχνή στους ενεργειακούς τύπους Pitta), για την Αγιουρβέδα η έξοδος από την εν λόγω ασθένεια είναι μια σειρά από βασικά βήματα.   

1. Διατροφή / Βότανα - Αφεψήματα
Κάντε μια πράξη αγάπης προς τον εαυτό σας και ταΐστε τον μια αντικαταθλιπτική – γεμάτη θρεπτικά, αντι-φλεγμονώδη συστατικά και φτιαγμένη από αληθινές τροφές - δίαιτα. Αυξήστε την ψυχική και πνευματική σας ευφορία, αντλώντας ενισχύσεις από τις αντίστοιχες πηγές της φύσης: καταναλώστε άφθονα λαχανικά (σπανάκι, μάραθο, γλυκοπατάτα), φασόλια και όσπρια, λιπαρά ψάρια (σαρδέλες, αντσούγιες, σολωμό). Εντάξτε τα φρέσκα φρούτα (μπανάνες, ακτινίδια) στο πρωϊνό σας. Για το δεκατιανό, διαλέξτε καρύδια και ηλιόσπορους. Μαγειρέψτε με ελαιόλαδο και πασπαλίστε τα πιάτα σας με κουρκουμά. Για καλύτερη διάθεση και ηρεμία, πιείτε τσάι από μελισσόχορτο, αφού ρίξετε στο φλυτζάνι λίγες ίνες κρόκου.

 2. Συμπληρώματα
Για τη βελτίωση της πνευματικής διαύγειας και για ευδιαθεσία, η Αγιουρβέδα χρησιμοποιεί το brahmi. Το συγκεκριμένο βότανο ενεργεί δυσδιάστατα: κατ’ αρχάς, συμβάλλει σε μια πιο συγκροτημένη αντίδραση του εγκεφάλου απέναντι σε στρεσογόνα ερεθίσματα∙ μειώνει την επίδραση του στρες στον εγκέφαλο και βοηθά στην καλύτερη λειτουργία του. Ταυτόχρονα, ρυθμίζει την ορμόνη ντοπαμίνη, αυξάνοντας τα ευχάριστα συναισθήματα και βελτιώνοντας τη συγκέντρωση και τη μνήμη. Για την καταλληλότερη για σας μορφή πρόσληψης του βοτάνου και τη σωστή δοσολογία, συμβουλεύεστε το γιατρό και το βοτανοθεραπευτή σας.

3. Προσωπική φροντίδα
Όσο οι αναπνευστικές οδοί και οι πνεύμονες είναι ανοιχτοί και η αναπνοή βαθιά και γεμάτη, είναι δύσκολο για κάποιον να ολισθήσει στην κατάθλιψη ή να παραμείνει φυλακισμένος σε αυτή. Μέρα παρά μέρα, καθαρίστε το οσφρητικό σας σύστημα, χρησιμοποιώντας ένα δοχείο neti για να διοχετεύσετε περισσότερη ζωτική ενέργεια (prana) στον εγκέφαλο.  
Το συγκεκριμένο δοχείο έχει το σχήμα μιας μικρής τσαγέρας (φτιαγμένης συνήθως από πορσελάνη ή χαλκό) με μακρύ λαιμό – σε πολλούς θυμίζει το «λύχνο του Αλαντίν». Το γεμίζετε με αλατούχο διάλυμα (μισό κουταλάκι του γλυκού αλάτι, καλά διαλυμένου σε φιλτραρισμένο ή αποσταγμένο νερό) και κατόπιν, με τη βοήθεια του λαιμού του δοχείου, το ρίχνετε εναλλάξ σε κάθε ρουθούνι, με γυρτό το κεφάλι ώστε το διάλυμα να βγει από το άλλο. Διερχόμενο από τη ρινική κοιλότητα, το διάλυμα συμπαρασύρει την υπερβολική βλέννα και τη συσσωρευμένη σκόνη και σωματίδια, καθαρίζοντας και ανοίγοντας πλήρως τις αναπνευστικές οδούς.

 4. Φυσική Άσκηση – Γιόγκα
Σαν άσκηση για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης η γιόγκα είναι ιδανική καθώς συνδυάζει διάφορα στοιχεία που εμπειρικές μελέτες έχουν αποδείξει ότι είναι καταλυτικά για τη θεραπεία πνευματικών νοσημάτων: κίνηση, συγκέντρωση και εξάσκηση της αναπνοής. Δοκιμάστε στάσεις (asanas) με επικύψεις (π.χ. τη στάση της επίκυψης με ανοιχτά πόδια (prasarita padottanasana) ή την επίκυψη από όρθια θέση με κλειστά πόδια (uttanasana). Επίσης εξαιρετικές για να έλξουν ενέργεια στον εγκέφαλο είναι οι ανάστροφες στάσεις, στις οποίες το σώμα στηρίζεται στο κεφάλι, το οποίο μπορεί να υποστηρίζεται από τα χέρια (η στάση salamba sirsasana), ή τα πόδια που ακουμπούν στον τοίχο (η στάση viparita karani). Συμβουλευθείτε σχετικά τον δάσκαλο / εκπαιδευτή σας.  

5. Πνευματική Άσκηση: εκδηλώστε Ευγνωμοσύνη
Η απόδοση αξίας σε κάθε πτυχή της ζωής και η ύπαρξη προοπτικής σε αυτή έχουν άμεση επίδραση στη συνολική ευεξία του ατόμου. Μελέτες αποδεικνύουν ότι εκείνοι οι οποίοι αισθάνονται περισσότερη ευγνωμοσύνη για όσα είναι, έχουν και για όσα τους περιβάλλουν είναι λιγότερο ευάλωτοι στην κατάθλιψη.
Πέρα από τις απτές εκδηλώσεις ευγνωμοσύνης προς τους γύρω σας, δοκιμάστε να βάλετε σε τάξη τις σκέψεις σας, να αφομοιώσετε τη ροή των πραγμάτων και να εκφράσετε τα «ευχαριστώ» σας καθημερινά, γράφοντας σ’ ένα σημειωματάριο.  Η άσκηση της τήρησης ενός «ημερολογίου ευγνωμοσύνης» σας δίνει την ευκαιρία να επιβραδύνετε το ρυθμό της ζωής σας και να δώσετε προσοχή σε όλα τα καλά που συμβαίνουν σε αυτή. Είναι μια ευκαιρία να συνειδητοποιείτε, σε καθημερινή βάση, εκείνα για τα οποία νιώθετε τυχεροί και που, υπό άλλες συνθήκες, θα θεωρούσατε δεδομένα. Γράφοντας για όλα όσα αισθάνεστε ευγνώμονες, σκεφτείτε κάθε πράγμα – αντικείμενο, εμπειρία ή οικείο σας πρόσωπο – σαν ένα δώρο στη ζωή σας.
Μέσα από μια ολιστική προσέγγιση, όπως αυτή της Αγιουρβέδα που απευθύνεται και ακουμπά σε όλους τους τομείς του ανθρώπινου «είναι» –σωματικό, πνευματικό, συναισθηματικό, ψυχικό-  η κατάθλιψη δεν αποτελεί ανεπίλυτη κατάσταση – είναι και διαχειρίσιμη και θεραπεύσιμη.

Κατηγορία Ayurveda

Για πλήθος γυναικών είναι ένας κακός εφιάλτης που επανέρχεται με μηνιαία συχνότητα και διαφορετικές μορφές: ορισμένες φορές έχουν την οξύτητα κολικών και το πρώτο εικοσιτετράωρο καθηλώνουν την πάσχουσα σε εμβρυϊκή θέση∙ άλλοτε πάλι εστιάζονται στη μέση και είναι αμβλυμένης έντασης, αλλά διαρκούν για ημέρες.  

Για τη Αγιουρβέδα, η εμμηνόρροια είναι μια απόλυτα φυσιολογική λειτουργία αποτοξίνωσης και ανανέωσης του γυναικείου οργανισμού. Μαζί με το αίμα, από το σώμα εξέρχεται και απομακρύνεται το τοξικό φορτίο (ama) που έχει συσσωρευτεί εντός του κατά τη διάρκεια του μήνα. Αυτή η διαδικασία απόρριψης τοξινών διέπεται από την ενέργεια vata∙ από το στοιχείο του αέρα που κινεί τα εκάστοτε τοξικά κατάλοιπα προς έξοδο από το σώμα μέσω του εντερικού σωλήνα, της ουροφόρου οδού και της μήτρας.

Όταν η αέρια αυτή ενέργεια κινείται ανεμπόδιστη, η αποβολή τοξινών μέσω της εκροής αίματος γίνεται αβίαστα και ανώδυνα. Οι πόνοι που εμφανίζονται ως κράμπες στην κοιλιακή χώρα ή χαμηλά στην πλάτη είναι ενδείξεις μπλοκαρισμένης ενέργεια vata, η οποία περιορίζει την ελεύθερη ροή του αίματος και την απομάκρυνση των τοξικών ουσιών που παραμένουν και λιμνάζουν στο εσωτερικό του οργανισμού, «γονατίζοντάς» τον.

Για την απελευθέρωση της κινητήριας καθοδικής ενέργειας vata και την ανακούφιση από κράμπες, η Αγιουρβέδα συνιστά αλλαγές στη διατροφή και την προσωπική περιποίηση τις παραμονές και πρώτες ημέρες της περιόδου, καθώς και την εκτέλεση ήπιων στάσεων (asanas) της γιόγκα.

1. Διατροφή

Καταναλώστε τροφές που ζεσταίνουν και κατευνάζουν το πεπτικό σύστημα: ετοιμάστε πιάτα με ρύζι, μαγειρεμένα πράσινα λαχανικά (σπανάκι, σέσκουλο, μπρόκολο) και (μουσκεμένα και προβρασμένα) φασόλια. Επίσης, τροφές πλούσιες σε βιταμίνη Ε, όπως ηλιόσπορους, αμύγδαλα, αβοκάντο και σολωμό για να αυξήσετε τα επίπεδα της ορμόνης προγεστερόνης. Αποφύγετε τρόφιμα κρύα και ωμά, καθώς και τροφές που τείνουν να δημιουργούν ama, όπως το κόκκινο κρέας, τα τυριά και η σοκολάτα. Για να υποβοηθήσετε τη ροή του αίματος και την αποβολή των τοξινών, πίνετε ζεστό νερό (με μια πρέζα τζίντζερ ή μια κουταλίτσα μέλι για τη γεύση) καθ’ όλη τη διάρκεια της μέρας.

 2. Βότανα - Αφεψήματα

Ειδικά αν τις πρώτες ημέρες της περιόδου συνηθίζετε να αισθάνεστε οξείς πόνους, το διάστημα αυτό και λίγες ημέρες νωρίτερα αποφύγετε την υπερβολική κατανάλωση καφέ και καφεϊνούχων ροφημάτων που εντείνουν τις κράμπες. Αντίθετα, το αφέψημα από φύλλα σμεουριάς, τονώνει τη μήτρα και ανακουφίζει από τους εμμηνορροϊκούς πόνους∙ πιείτε το καθημερινά, ιδίως την εβδομάδα πριν την έναρξη της περιόδου.

 3. Συμπληρώματα

Το «αστέρι» της συλλογής των αγιουρβεδικών βοτάνων σε ό,τι αφορά την εμμηνόρροια –την ομαλή διοχέτευση του αίματος και των συναποβαλλόμενων με αυτό ουσιών έξω από το σώμα και την απάλυνση των επώδυνων συμπτωμάτων- ακούει στο όνομα «shatavari» και το βρίσκετε σε κάψουλες ή σκόνη. Οι σπόροι της τριγωνέλλας, προσλαμβανόμενοι το πρώτο τριήμερο της περιόδου, σε σκόνη ή κάψουλες, επίσης εξομαλύνουν τη ροή και μειώνουν τους σχετικούς πόνους.

 4. Άσκηση – Γιόγκα

Η ήπια γιόγκα μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα ευεργετική για τις γυναίκες που υποφέρουν αυτές τις μέρες. Στάσεις (asanas) που επικεντρώνονται στην κοιλιά, τη λεκάνη και τη σπονδυλική στήλη – όπως χαιρετισμοί στον ήλιο και κάμψεις προς τα πίσω, όπως η ξαπλωμένη ανάσκελα (με υποστήριγμα) «στάση του τσαγκάρη» (supta baddha konasana), μπορούν να ανακουφίσουν από τον πόνο. Η όρθια πρόσθια αναδιπλωμένη στάση (padahastasana), όπου τα χέρια αγγίζουν τα πέλματα, είναι εξίσου ιδανική για την αντιμετώπιση του πόνου χαμηλά στην πλάτη επειδή βελτιστοποιεί την κυκλοφορία της ενέργειας vata. Αν πονάτε πολύ, απλά εκτελέστε τη «στάση του παιδιού» (balasana).   

5. Μασάζ

Η περιοχή της κοιλιάς και του υπογάστριου που, κατά κόρο, αποτελεί το επίκεντρο των πόνων της περιόδου, είναι ένα από τα πιο μαλακά και ευαίσθητα σημεία του σώματος. Ένα απαλό μασάζ με κάποιο από τα φυτικά έλαια που χρησιμοποιούνται στην Αγιουρβέδα (σησαμέλαιο ή αμυγδαλέλαιο, κατά προτίμηση) θερμαίνει την περιοχή, αποσυμφορεί την ενέργεια vata που έχει μπλοκαριστεί εκεί, αυξάνει την κυκλοφορία του αίματος και διευκολύνει τη ροή του και την αποβολή της ama από το σώμα.

Τις ημέρες λίγο πριν την περίοδο και το πρώτο διήμερο αυτής, αφιερώστε λίγα λεπτά σε ένα ανακουφιστικό μασάζ στην κοιλιακή χώρα. Καθιστή ή ξαπλωμένη, ρίξτε λίγες σταγόνες φυτικού ελαίου γύρω από τον ομφαλό (ένα βασικό κέντρο ενέργειας του σώματος). Ξεκινώντας από το σημείο αυτό εκτελέστε σπειροειδείς κινήσεις, με κατεύθυνση προς τα έξω, καλύπτοντας σιγά σιγά την ευρύτερη επιφάνεια της κοιλιάς. Τους πρώτους μικρούς κύκλους της σπείρας, διαγράψτε τους χρησιμοποιώντας μόνο τα –ενωμένα- δάχτυλα. Όσο οι κύκλοι μεγαλώνουν και κατευθύνεστε προς τα πλευρά, χρησιμοποιείτε ολοένα και μεγαλύτερο μέρος της παλάμης.

Ο εμμηνορροϊκοί πόνοι είναι δυσάρεστοι, αλλ’ όχι αναπόφευκτοι. Η Αγιουρβέδα παρέχει τα μέσα να απαλλαγείτε σε μεγάλο βαθμό από αυτούς και η συγκεκριμένη περίοδος της ζωής σας να μην υστερεί σε άνεση, ενεργητικότητα και δράση.

 

Κατηγορία Ayurveda

Η Yoga-Γιόγκα είναι ίσως μια από τις πιο εντυπωσιακές φιλοσοφικές μεθοδολογίες που η ανθρωπότητα έχει ανακαλύψει ποτέ. Αρχαία κείμενα αναφέρουν ότι η Yoga ακολουθεί τις παραδόσεις προηγούμενων διδασκαλιών μεγάλων χαμένων πολιτισμών προχωρημένων πνευματικά και πολιτισμικά, που έχουν χαθεί. Οι παραδόσεις-μυθολογίες όλων των λαών μιλούν για το «χρυσό γένος» των ανθρώπων και τον μεγάλο αυτό πολιτισμό.

Yoga

Η Γιόγκα ως διδασκαλία είναι πρωτίστως αυτοπραγμάτωση. Η βάση της είναι πνευματική πρακτική και τρόπος ζωής. Χρησιμοποιεί μεθοδολογίες όπως ο διαλογισμός, οι αναπνοές, η μελέτη των φιλοσοφικών κειμένων της κ.ά. Στόχος της είναι να οδηγήσει τους ανθρώπους πέρα από την θλίψη και την άγνοια. Μας διδάσκει πώς να κινηθούμε από την εξωτερική μας σωματική ταυτότητα και την ταυτότητα που συνδέεται με το εγώ με τον αθάνατό μας Εαυτό, που κατοικεί μέσα στην καρδιά μας. Η Γιόγκα χωρίς να ακολουθεί καμία θρησκεία διότι δεν είναι θρησκεία, παρέχει το κλειδί για όλη την πνευματική ανάπτυξη που χρειάζεται ένας άνθρωπος, ο οποίος με τη Βεδική έννοια αποκτά γνώση της πραγματικής μας Φύσης πέρα από το χρόνο, τον χώρο, το θάνατο και τα βάσανα της ζωής.

Η Yoga είναι μια απόσταξη σοφίας από τις χιλιάδες ίσως και εκατομμυρίων σοφών που έχουν περάσει ασκώντας την, καθ όλη τη διάρκεια των χιλιετηρίδων σε Ανατολή και Δύση. Αποτελεί μία συνεχιζόμενη και εξελισσόμενη κληρονομιά της ανθρωπότητας, που πρέπει να την προστατεύσουμε και να την διαδώσουμε στο εγγύς μέλλον στους απογόνους μας.

Hatha Yoga

Η Χάθα Γιόγκα είναι η πρακτική μεθοδολογία της Γιόγκα και αναφέρεται στη σωματική άσκηση που συμπεριλαμβάνει κυρίως το σώμα και την αναπνοή. Είναι έτσι δομημένη ώστε να προσαρμόζεται στις ιδιαίτερες απαιτήσεις κάθε ηλικίας και κάθε ατόμου. Μέσα από την πρακτική συνειδητοποιούμε το σώμα μας, την κίνησή μας και την αναπνοή μας. Όσο οι πρακτικές προχωρούν γινόμαστε πιο συνειδητοί, εξελισσόμαστε, αλλάζουμε προς το καλύτερο και στην καθημερινότητά μας. Αυτός είναι ένας απ’ τους στόχους της Χάθα Γιόγκα, να βοηθήσει τον άνθρωπο να ανακαλύψει «την μεγάλη του εικόνα» και να την προβάλει στην καθημερινή του ζωή.  

Η πρακτική: Υπάρχουν οι θέσεις - asanas που αφορούν κάμψεις, στροφές, ισορροπίες, συμπιέσεις του σώματος με σκοπό την εναρμόνιση και την εξισορρόπηση των συστημάτων του οργανισμού, σε υλικό και ενεργειακό επίπεδο. Είναι ένας τρόπος εξάσκησης, ευεξίας, αφύπνισης και συνειδητότητας του σώματος ταυτόχρονα. Μέσα από την πρακτική το σώμα δυναμώνει, γίνεται πιο ευέλικτο και ελαστικό και αποκτά μεγαλύτερο εύρος κίνησης. Η εκτέλεση θέσεων-asanas επιφέρει πολλά οφέλη για τους μύες, τα όργανα, τις αρθρώσεις και το μυαλό. Κάθε μία από τις πολλές στάσεις που μπορεί να συναντήσει κάποιος σε μια πρακτική Χάθα Γιόγκα προσφέρει αμέτρητα οφέλη. Στην Χάθα Γιόγκα παραδοσιακά συνυπάρχουν οι μεθοδολογίες της Pranayama-αναπνοές και ο διαλογισμός-Dhyana, που αποτελούν μέρος μίας ολοκληρωμένης πρακτικής. Η Pranayama μαθαίνει τον ασκούμενο να αναπνέει σωστά, ενώ ο διαλογισμός κατευνάζει το Συμπαθητικό Νευρικό Σύστημα, πρακτικές που λείπουν ολοκληρωτικά ως παιδεία στις Δυτικές κοινωνίες.  

Η Χάθα Γιόγκα είναι απόγονος της Ταντρικής φιλοσοφίας. Μέχρι τον 12ο αιώνα υπήρχαν αρκετά ιατρικά κείμενα για την Hatha Yoga, όπως η Kukacandishvara-Kalpa που ήταν πολύ πρωτοποριακά. Υπήρχε επίσης η μακρόχρονη αρχαία παράδοση (που ομοιάζει πολύ με την αντίληψη της σύγχρονης Κβαντικής Φυσικής) που λέει ότι το υλικό μας σώμα δεν είναι η μοναδική πραγματικότητα αλλά συνυπάρχει ταυτόχρονα και σε άλλα επίπεδα, ίσως και σύμπαντα, μέσα από την ύπαρξη των πέντε Koshas (ενεργειακά σώματα).

Σε ένα βαθύτερο επίπεδο, ένας ακόμη σκοπός της Hatha Yoga είναι μέσα από την πρακτική και την ενασχόληση με το σώμα, η κατανόηση και η συνειδητοποίηση της ανθρώπινης πολυπλοκότητας (σώμα και πνεύμα) και κατ΄ επέκταση του κόσμου μας. Μέσα από τα βήματα που μας δίνει ο μεγάλος θεωρητικός της Yoga Patanjali στο 8πλό μονοπάτι του 1) yamas = έλεγχος συμπεριφοράς, 2) niyamas = εσωτερικές πειθαρχίες, 3) asanas = θέσεις-πρακτική, 4) pranayama = αναπνοές, 5) pratyahara = αποτράβηγμα του νου, 6) dharana = συγκέντρωση, 7) dhyana = διαλογισμός, 8) Samadhi = φώτιση), μπορεί κάποιος να φθάσει στην φώτιση της υπάρξεώς του, ώστε να μπορέσει να αντιληφθεί και να αισθανθεί τον κόσμο των πρωταρχικών αιτιών, ή των ιδεών του Πλάτωνα.

Φυσικά, μπορεί να μην θέλει κάποιος να «φωτιστεί» πνευματικά (άλλωστε δεν είναι και τόσο εύκολο) και να θέλει να χρησιμοποιήσει την Ηatha μεθοδολογία ως σωματική άσκηση, για τη εκμάθηση της σωστής αναπνοής και την γενική αίσθηση ευημερίας υγείας και ευεξίας που αφήνει μετά από την πρακτική. Είναι επίσης ό,τι καλύτερο για να «ξεμπλοκάρει» ένα άκαμπτο σώμα, να ανοίξει, να αποκτήσει εύρος κίνησης, δύναμη και ευελιξία. Όπως προειπώθηκε, τα οφέλη της πρακτικής Hatha Yoga είναι πολλαπλά και τα γνωρίζουν καλά μόνο όσοι εξασκούνται με αυτήν…

Αyurveda, «η γνώση της ζωής»

Η Αγιουρβέδα-Ayurveda είναι η αρχαία παραδοσιακή θεραπευτική μέθοδος των Ινδιών. Ανάγεται στις αρχές της κοσμικής δημιουργίας σύμφωνα πάντοτε με τους Ινδούς φιλοσόφους, οι οποίοι αναφέρουν ότι η Αγιουρβέδα προέρχεται από τον ίδιο τον Βράχμα, το δημιουργό του σύμπαντος. Η Αγιουρβέδα έχει ηλικία 5.000 ετών τουλάχιστον και είναι ένα από τα πιο παλαιά παραδοσιακά φυσικά ιατρικά συστήματα του κόσμου, με πανάρχαιες αναφορές κλινικής εμπειρίας.

Η λέξη «Αγιου» (Ayu) σημαίνει τη ζωή σε όλα τα επίπεδα και η λέξη «Βέδα» (Veda) σημαίνει γνώση, ή επιστήμη. Έτσι λοιπόν έχουμε «τη γνώση ή την επιστήμη της ζωής». Πρόκειται για ένα τρόπο ζωής που περιγράφει τη διατροφή, την ολιστική Ιατρική, τον τρόπο ζωής εν γένει, καθώς και τι είναι ευεργετικό και τι επιβλαβές. Είναι μία μεθοδολογία η οποία μας διδάσκει πώς να διατηρούμε και να προστατεύουμε την Υγεία μας. Η Αγιουρβέδα αντιμετωπίζει τον άνθρωπο σαν μια ολότητα και όχι ως μέρος.

Όπως η Γιόγκα, παρομοίως και η Αγιουρβέδα διαθέτει μακρά ιστορία με μεγάλη ποικιλομορφία και συνεχή εξέλιξη, που την καθιστά ενδιαφέρουσα για όλους τους ανθρώπους και για όλες τις εποχές. Καλύπτει όλες τις πτυχές της Υγείας και της ευημερίας σωματική, συναισθηματική, πνευματική. 

Περιλαμβάνει όλες τις μεθόδους θεραπείας από τη διατροφή, τα βότανα, το μασάζ, τα φυσικά φάρμακα, τις φυσικές θεραπείες, τα σχήματα άσκησης και τρόπου ζωής, έως τις γιόγκικες πρακτικές και το διαλογισμό. Με την μοναδική εξατομίκευση και κατανόηση του ατομικού dosha-Ιδιοσυστασίας, η Αγιουρβέδα προβάλει την εικόνα για κάθε άτομο ξεχωριστά. Αποτέλεσμα είναι να συστήσει στον πάσχοντα έναν τρόπο ζωής αρμονικό τόσο με τον κόσμο της Φύσης, όσο και με τον «μεγάλο μας εαυτό». Προτείνει το συντονισμό του ανθρώπου και την εναρμόνισή του με τους φυσικούς νόμους και τους κιρκάδιους ρυθμούς.

Ακολουθώντας τα βήματα της Γιόγκα, η οποία έχει ήδη παγκόσμια παρουσία, η Αγιουρβέδα αναδύεται ως ένα από τα σημαντικότερα παγκόσμια συστήματα της Ιατρικής του νου και του σώματος. Μας δείχνει πώς να κατανοήσουμε τη γλώσσα της Φύσης, τη γλώσσα της ζωής, ώστε να μπορούμε να ζήσουμε σε αρμονία με το περιβάλλον, να βοηθήσουμε την εξέλιξή μας, καθώς και όλα τα πλάσματα. Η Αγιουρβέδα περιέχει τα μυστικά όχι μόνο για τη θεραπεία του ατόμου αλλά και για την αναγέννηση της άρρωστης κοινωνίας μας, και τη θεραπεία για όλα τα πλάσματα του κόσμου μας, αλλά και για τον ίδιο τον πλανήτη.

Γιόγκα, Αγιουρβέδα και αρχαίοι πολιτισμοί

Η Γιόγκα και η Αγιουρβέδα είναι σαν δύο δίδυμα αδέλφια, που αναπτύσσονται μαζί, επηρεάζουν και αλληλοσυμπληρώνουν η μία την άλλη, καθ’ όλη την διάρκεια της ιστορίας. Είναι αναπόσπαστα μέρη του μεγάλου συστήματος της Βεδικής γνώσης που δηλώνει ότι όλο το σύμπαν είναι ένας ωκεανός που επικοινωνεί απ’ άκρου εις άκρον. Ο κάθε άνθρωπος ως κομμάτι του όλου έχει το κλειδί για την κοσμική γνώση, κλειδί που το έχει χάσει με το πέρασμα του χρόνου, μέσα στα άδυτα του μυαλού του. 

Οι άνθρωποι έχουμε ουσιαστικά ξεχάσει την «μεγάλη μας εικόνα» και την πνευματική μας κληρονομιά. Ως Βεδικοί κλάδοι, η Γιόγκα και η Αγιουρβέδα είναι εδώ για να μας θυμίσουν την εικόνα αυτή. Συνεργάζονται από κοινού για να ενισχύσουν τα μεγάλα οφέλη τους που μπορούν να προσφέρουν στους ανθρώπους, σε όλα τα επίπεδα. Μπορούν να ενσωματωθούν και να συνεργαστούν με όλες τις τέχνες και τις επιστήμες, της Ιατρικής, της αστρονομίας, της αρχιτεκτονικής, της μουσικής, των μαθηματικών και της γλώσσας για μια ακόμα ευρύτερη προσέγγιση, αφού μπορούν να συμπληρώσουν τα κενά της γνώσης, που έχουν οι σύγχρονες επιστήμες. Άλλωστε στα αρχαία χρόνια όλες οι τέχνες και οι επιστήμες (Μουσική, Ιατρική, Αστρονομία, Μαντική, Ρητορική, Θέατρο, Μαθηματικά, Γεωμετρία κ.ά.) ήταν ενωμένες σε ένα ολοκληρωμένο ολιστικό σύστημα. Όλοι οι πανάρχαιοι πολιτισμοί (χρυσό γένος, αργυρό γένος, Λεμουρία, Ατλαντίδα κ.ά.) απολάμβαναν ενοποιημένα τα συστήματα αυτά, ως μία ενοποιημένη φιλοσοφική γνώση. Για κάποιο λόγο πιθανόν λόγω μεγάλων καταστροφών, κατακλυσμών και γεωπολιτικών αλλαγών, οι γνώσεις αυτές αποκόπηκαν και έμειναν τα απομεινάρια τους, στους εναπομείναντες ανθρώπους. Γι’ αυτό και υπάρχουν οι αναφορές της πτώσης των γενών, όπως μας λένε αρχαίοι συγγραφείς και ποιητές, όπως ο Ρωμαίος Οβίδιος και ο Έλληνας Ησίοδος που κατατάσσει τα γένη των ανθρώπων πτωτικά: χρυσό γένος, αργυρό γένος, χάλκινο γένος, ηρωικό γένος, σιδηρούν γένος… Κατά την Κλασική περίοδο οι αρχαίοι Έλληνες με την σπουδαία προσπάθεια των μεγάλων φιλοσόφων που εμφανίστηκαν κατά την περίοδο αυτή, επανασύνδεσαν τα κομμάτια του χαμένου παζλ με την Ελληνική Φιλοσοφία.

Είναι χαρακτηριστικό το πόσο πολύ η αρχαία Ελληνική Ιατρική του Ιπποκράτη και η Unani Medichine, η αρχαία Ελληνική Ιατρική που μεταλαμπαδεύτηκε και ακμάζει μέχρι σήμερα στις χώρες της Ασίας και στις Ινδίες, ομοιάζουν με την Αγιουρβέδα. Είναι πραγματικά σχεδόν όμοιες μεθοδολογίες, απλά η Αγιουρβέδα εξελίχθηκε λίγο διαφορετικά όλο αυτό χρονικό διάστημα, αφού «παντρεύτηκε» με τη Γιόγκα. Φαίνεται ότι υπήρχαν πολλές επαφές κατά το απώτατο παρελθόν μεταξύ του Ελληνικού και του Ινδικού πολιτισμού. Σύμφωνα με την Ελληνική μυθολογία και το έργο του Νόννου «Διονυσιακά», ο Διόνυσος ως βασιλεύς των Ελλήνων κατέκτησε την Ασία και τις Ινδίες σε πανάρχαιες εποχές, χιλιάδες χρόνια πριν τον Αλέξανδρο. Γράφει ο φιλόσοφος Πλούταρχος στο «Περί Αλεξάνδρου τύχης και αρετής» Β-1) για την εκστρατεία αυτή: «Τώρα δε εγώ ο Αλέξανδρος μιμούμαι τον Ηρακλή και ζηλεύω τον Περσέα και μετέρχομαι κι ακολουθώ τα ίχνη του Διονύσου, θέλοντας να νικήσουμε πάλι στην Ινδία και τους ορεινούς και άγριους κατοίκους που ζουν πάνω στον Καύκασο και να χορέψουν οι Έλληνες για να θυμίσουν στους εκεί λαούς τους βακχικές τελετές…». Φαίνεται όμως πως ο Περσέας και ο Ηρακλής είχαν πάει κι αυτοί στις Ινδίες: «…λέγουν επίσης (οι Ινδοί) ότι και ο Ηρακλής τα πολύ παλιά χρόνια πήγε προς αυτούς και αποδίδουν το ρόπαλο και τη λεοντή σε αυτόν (οι Ινδοί καίγανε το ρόπαλο και τη λεοντή σε κάποιες τελετές)… επίσης η ονοματοδοσία των πόλεων έγινε από τον Ηρακλή όπως αποδίδονταν στην εγχώρια διάλεκτο των Ινδών» (Διόδωρος Σικελιώτης, Β΄). Οι ιστορικές αυτές αναφορές επιβεβαιώνονται από σύγχρονους Ινδούς ιστορικούς.

Άλλωστε είναι πολλές οι λέξεις στα αρχαία Σανσκριτικά (αρχαία γλώσσα των Ινδών που πληροφορείται η Γιόγκα) που έχουν κοινές ρίζες με την Ελληνική γλώσσα. Η ίδια η λέξη Γιόγκα βγαίνει από την σανσκριτική λέξη jugam που σημαίνει ζυγός-ζεύξη, δηλαδή ένωση. Και εννοιολογικά η ίδια έννοια υπάρχει άλλωστε για τη λέξη Γιόγκα. Παρομοίως συμβαίνει και με το θεό Ουρανό, που στα Σανσκριτικά λέγεται Vuranu. Η asana της απόλυτης χαλάρωσης που γίνεται στο τέλος του κάθε μαθήματος και σημαίνει «η θέση του νεκρού» και λέγεται Savasana, ομοιάζει με την γνωστή Ελληνική λέξη σάβανα. Είναι πολλές λοιπόν οι αναφορές για τον κοινό πολιτισμό Ελλήνων και ινδών…

(Συνέχεια στο επόμενο τεύχος)

Βασίλειος Μαυρομάτης: Ομοιοπαθητικός, Φυσικοπαθητικός, Yoga instruction - Hatha Yoga
email: bmavromatis@gmail.com

Κατηγορία Yoga
Σάββατο, 26 Ιανουαρίου 2019 08:24

Ayurveda: πώς να αντιμετωπίσω την υπέρταση

O όρος είναι περιγραφικός: υπέρ-ταση είναι η ασθένεια της υπερβολής – της υπερβολικής πίεσης που οφείλεται σε υπερφόρτωση του οργανισμού με ουσίες που αδυνατεί να διαχειριστεί ή/και με υπέρογκες υποχρεώσεις και ευθύνες, σε υπερχείλιση άγχους και έντονων αρνητικών συναισθημάτων (θυμού, πανικού, κ.α.).

Πρόκειται για μια κατάσταση διασαλευμένης ισορροπίας νου-σώματος που, ωστόσο, με τις κατάλληλες τεχνικές και μέσα, μπορεί να βρεθεί ξανά στο σημείο που στην Αγιουρβέδα ονομάζεται sattva και αντιστοιχεί σε μια αρμονική εξίσωση: γαλήνιο πνεύμα – βέλτιστη φυσική κατάσταση.

Ορισμένα ζωτικής δύναμης εργαλεία που θα σε βοηθήσουν να θέσεις υπό έλεγχο το στρες και την τοξική επιβάρυνση του οργανισμού και να επανέλθεις σε κατάσταση λειτουργικής ηρεμίας είναι τα ακόλουθα:

Διατροφικοί σύμμαχοι
Η στρατηγική για την αντιμετώπιση της υπέρτασης είναι διπλή: αφενός μεταβολή της αναλογίας ζωικών τροφών με προϊόντα του φυτικού βασιλείου, αφετέρου εξισορρόπηση του αντενδεικνυόμενου νατρίου με τρόφιμα πλούσια σε ποτάσιο (κάλιο). Κατανάλωσε λαχανικά με μεγάλη περιεκτικότητα φυτικών ινών και φυτοθρεπτικών συστατικών, όπως το σπανάκι, τα παντζάρια, οι πιπεριές και τα κρεμμύδια και, αντί για αλάτι, δοκίμασε να νοστιμίσεις το φαγητό με βότανα και μπαχαρικά: ρίγανη και θυμάρι, κύμινο και πάπρικα. Στο πρωινό ή για σνακ προτίμησε πλούσια σε κάλιο φρούτα – είτε φρέσκα (π.χ. μπανάνες) είτε αποξηραμένα (σταφίδες, χουρμάδες και ξερά βερίκοκα).

Αφεψήματα που ωφελούν
Παραμέρισε τα ροφήματα με καφεΐνη και προτίμησε ξεχωριστά και γευστικά αφεψήματα από βότανα και ρίζες, όπως ο κρόκος και το τζίντζερ – επίσης εξαιρετικές πηγές καλίου. 
Στη μείωση των επιπέδων της αρτηριακής πίεσης μπορεί να συμβάλλει και το αφέψημα από αποξηραμένα άνθη ιβίσκου. Παρασκευάζεται εύκολα ρίχνοντας 2 κουταλάκια του γλυκού σε μια μικρή τσαγέρα με βραστό νερό και αφήνοντάς τα για περίπου 20 λεπτά πριν τα σουρώσεις και απολαύσεις ένα υπέροχο ρόφημα, με την προσθήκη μελιού ή κανέλας.

Προσαρμογόνα συμπληρώματα
Η ροδόχρους ροδιόλα (rhodiola rosea) είναι ένα ανθοφόρο φυτό που μπορεί να μοιάζει ντελικάτο, στην πραγματικότητα όμως είναι ένα υπερόπλο της φύσης στην καταπολέμηση του άγχους που συχνά ευθύνεται για την υπέρταση και πάντως την επιδεινώνει. Όπως η ίδια αντέχει σε δύσκολες καιρικές συνθήκες (φύεται στη Σιβηρία και στα βουνά της Βόρειας Ευρώπης), έτσι και η ευεργετική δράση της προσαρμόζεται στις εκάστοτε ανάγκες του οργανισμού και τον βοηθά να ανταπεξέλθει σε απαιτητικές καταστάσεις: στα άτομα που υποφέρουν από υπέρταση ενεργεί καταπραϋντικά, μειώνοντας το στρες.

Συμβουλεύσου το γιατρό / βοτανοθεραπευτή σου σχετικά με τη μορφή πρόσληψής της (σε κάψουλες, σκόνη ή βάμμα) και για την κατάλληλη για σένα δοσολογία.

Γιόγκα για αποφόρτιση
Η καλύτερη άσκηση για να ρίξεις την πίεση είναι … η τέλεια ακινησία, ή αλλιώς, στη γλώσσα της γιόγκα, η στάση της savasana. Για την εκτέλεσή της χρειάζεται απλά να παραμείνεις ξαπλωμένος σε ύπτια θέση, με τα χέρια χαλαρά παράλληλα με τον κορμό, τις παλάμες ανοιγμένες προς τα πάνω και τα πόδια επίσης ελαφρά ανοιχτά. Μια στάση απόλυτης άνεσης στη διάρκεια της οποίας το μυαλό καλείται να παραδώσει τα ηνία – να αποσυνδεθεί από το περιβάλλον και να αποστασιοποιηθεί πλήρως από τις σκέψεις.

Λίγα μόλις λεπτά την ημέρα σε αυτή τη στάση αρκούν για να βελτιωθεί σημαντικά η λειτουργία του παρασυμπαθητικού νευρικού συστήματος που είναι υπεύθυνο για την ηρεμία και τη χαλάρωση. Να θυμάσαι ότι «σχεδόν τα πάντα ξαναπαίρνουν μπρος αν τα αποσυνδέσεις για λίγα λεπτά - ακόμα κι εσύ».

Ασκήσεις αναπνοής
Ένας άλλος τρόπος να ρίξεις την αδρεναλίνη που ανεβάζει την πίεση και να καταστείλεις την εγκεφαλική υπερδιέγερση είναι μέσα από την ελεγχόμενη αναπνοή – μια τεχνική που στην ορολογία της γιόγκα αποκαλείται pranayama.

Καθημερινά και όποτε αισθάνεσαι την πίεση να συσσωρεύεται, δοκίμασε την ακόλουθη άσκηση: κάθισε αναπαυτικά κάπου ήσυχα με τις παλάμες στους μηρούς σου και χαλάρωσε. Ανέπνευσε από τη μύτη, αφήνοντας τον αέρα να βγει απαλά από τα χείλη. Περίμενε την επόμενη εισπνοή να έρθει από μόνη της. Επανέλαβε το ζευγάρι των εισπνοών – εκπνοών πέντε ή έξι φορές. Σταμάτα ένα λεπτό και αναλογίσου πώς η αναπνοή σου συνεχίζει, φυσικά και αβίαστα. Επανέλαβε άλλες πέντε ή έξι φορές.

Εξωτερική φροντίδα
Η Αγιουρβέδα διαθέτει μια διαχρονική θεραπεία για την αντιμετώπιση του στρες και των συνοδών αυτού νοσημάτων, όπως η υπέρταση: η shirodhara είναι μια άκρως ηρεμιστική εμπειρία στη διάρκεια της οποίας ένα ρυάκι χλιαρού ελαίου χύνεται από ένα χάλκινο δοχείο που κρέμεται πάνω στο, ξαπλωμένο ύπτια, άτομο, στο μέτωπό του - συγκεκριμένα, στο σημείο ανάμεσα στα φρύδια όπου βρίσκεται το ενεργειακό κέντρο της διαίσθησης (το λεγόμενο «τρίτο μάτι»).

Η διαρκής και σταθερή ροή του λαδιού για διάστημα μισής ή μιας ώρας επιδρά καίρια στο νευρικό σύστημα, το οποίο βοηθά να περιέλθει σε μια κατάσταση γαλήνης και ηρεμίας˙ ο καρδιακός παλμός επιβραδύνεται και η αρτηριακή πίεση πέφτει.

Όπως με τα περισσότερα πράγματα στη ζωή, η αντιμετώπιση της υπέρτασης έχει, πρώτα και πάνω απ’ όλα, να κάνει με το μέτρο. Υιοθετώντας συνήθειες και τακτικές που αποκαθιστούν την ισορροπία στη διατροφή και στη διαχείριση εξωτερικών παραγόντων που ανεβάζουν την πίεση, θα καταφέρεις να τη δαμάσεις και να την κρατάς υπό έλεγχο.

Κατηγορία Ayurveda
Σελίδα 1 από 2