Ζούμε σε μια εποχή που το αίσθημα έντασης έχει γίνει ο κανόνας και όχι η εξαίρεση. Δουλειά, οικονομικά, οικογένεια, ροή ειδήσεων — οι αιτίες είναι τόσες πολλές που το άγχος συχνά συνυπάρχει αθόρυβα μαζί μας πριν καν το συνειδητοποιήσουμε. Σε αυτό το πλαίσιο, ολοένα και περισσότεροι αναζητούν ήπιες, φυσικές προσεγγίσεις που να μπορούν να εντάξουν στην καθημερινότητά τους χωρίς δραστικές αλλαγές. Τα ανθοϊάματα του Δρ. Edward Bach — γνωστά διεθνώς ως Bach Original Flower Remedies — αποτελούν μία από τις πιο μακροχρόνιες και ευρέως αναγνωρισμένες ολιστικές προσεγγίσεις αυτού του είδους.
Ως φαρμακοποιός με πάνω από τέσσερις δεκαετίες παρουσίας στον χώρο της φαρμακευτικής φροντίδας και της ολιστικής υποστήριξης, βλέπω καθημερινά ανθρώπους που ψάχνουν κάτι ήπιο για να συνοδεύσει — και όχι να αντικαταστήσει — την υπόλοιπη φροντίδα τους. Στις γραμμές που ακολουθούν θα εξηγήσω τι είναι τα ανθοϊάματα, πώς θεωρητικά λειτουργούν, και θα παρουσιάσω 5 από τα πιο γνωστά για περιόδους έντασης.

Τι είναι τα ανθοϊάματα Bach
Τα ανθοϊάματα Bach αναπτύχθηκαν τη δεκαετία του 1930 από τον Άγγλο γιατρό και βακτηριολόγο Edward Bach (1886-1936). Η συστηματική του δουλειά κατέληξε σε 38 παρασκευάσματα από συγκεκριμένα άνθη και φυτά, καθένα από τα οποία αντιστοιχεί — σύμφωνα με το σύστημα Bach — σε μια διαφορετική συναισθηματική κατάσταση: φόβο, αβεβαιότητα, αδιαφορία για το παρόν, μοναξιά, υπερευαισθησία σε εξωτερικές επιδράσεις, αποθάρρυνση, υπερβολική ενασχόληση με τους άλλους.
Παρασκευάζονται με τη μέθοδο της ηλιακής έγχυσης ή της απόσταξης σε νερό πηγής και διατηρούνται σε αλκοολούχο μέσο (συνήθως brandy). Σε αντίθεση με τα φυτοθεραπευτικά παρασκευάσματα, τα ανθοϊάματα δεν περιέχουν ανιχνεύσιμη ποσότητα δραστικών ουσιών στο τελικό προϊόν — κάτι που από επιστημονικής σκοπιάς τα τοποθετεί κοντύτερα στις λεγόμενες ενεργειακές ή δονητικές προσεγγίσεις παρά στη συμβατική φαρμακολογία.

Τι λέει η έρευνα
Είναι σημαντικό να ξεκινήσουμε από εδώ, με ειλικρίνεια. Η σύγχρονη βιβλιογραφία γύρω από τα ανθοϊάματα είναι περιορισμένη και τα ευρήματα ανάμικτα. Συστηματικές ανασκοπήσεις (Ernst, 2010 · Thaler κ.ά., 2009) δεν έχουν αναδείξει συνεπή κλινική υπεροχή έναντι placebo σε ελεγχόμενες μελέτες. Παράλληλα, η εμπειρική χρήση τους από εκατομμύρια ανθρώπους εδώ και σχεδόν εκατό χρόνια, καθώς και η πολύ καλή ασφάλεια του προφίλ τους, εξηγούν γιατί παραμένουν δημοφιλή στη φυσική αυτοφροντίδα.
Από φαρμακευτικής σκοπιάς, ο πιο τίμιος τρόπος να τα προσεγγίσει κανείς είναι ως εργαλείο αυτο-παρατήρησης και τελετουργίας: η διαδικασία να σταματήσεις, να αναγνωρίσεις τι νιώθεις και να πάρεις κάτι που έχεις επιλέξει για αυτό ακριβώς, έχει αξία ανεξάρτητα από το βιοχημικό μηχανισμό. Δεν αντικαθιστούν την ιατρική ή την ψυχοθεραπευτική φροντίδα όταν αυτή χρειάζεται.

5 ανθοϊάματα για περιόδους έντασης

1. Rescue Remedy (συνδυαστικό 5 ανθοϊαμάτων)
Είναι το πιο διαδεδομένο παρασκεύασμα του συστήματος και το μοναδικό «έτοιμο μείγμα» που δημιούργησε ο ίδιος ο Bach. Συνδυάζει τα Star of Bethlehem, Rock Rose, Cherry Plum, Impatiens και Clematis. Συνδέεται παραδοσιακά με στιγμές έντονης ψυχικής αναστάτωσης — π.χ. πριν από μια εξέταση, παρουσίαση, ή μετά από ένα αναπάντεχο άσχημο νέο. Είναι αυτό που οι περισσότεροι έρχονται να ζητήσουν πρώτο στο φαρμακείο.

2. White Chestnut — για επαναλαμβανόμενες σκέψεις
Αν αναγνωρίζετε την κατάσταση όπου ο νους «κλείνει σε κύκλο» και επαναφέρει διαρκώς τις ίδιες σκέψεις, ιδίως το βράδυ πριν τον ύπνο, το White Chestnut είναι το ανθοϊαμα που στο σύστημα Bach αντιστοιχεί σε αυτή την εμπειρία. Πολλοί το χρησιμοποιούν συνδυαστικά με μια απλή πρακτική ύπνου (σταθερή ώρα κατάκλισης, λιγότερη οθόνη πριν τον ύπνο).

3. Mimulus — για συγκεκριμένο, αναγνωρίσιμο φόβο
Σε αντίθεση με την αόριστη ανησυχία, το Mimulus αντιστοιχεί σε φόβο που έχει όνομα: φόβος για ένα ταξίδι, για μια ιατρική επίσκεψη, για μια συνέντευξη. Ο φόβος είναι σαφής και ο άνθρωπος συνήθως μπορεί να τον περιγράψει.

4. Aspen — για αόριστη ανησυχία χωρίς συγκεκριμένη αιτία
Το αντίστροφο του προηγούμενου. Είναι το αίσθημα ότι «κάτι δεν πάει καλά» χωρίς να μπορείτε να εντοπίσετε τι. Στο σύστημα Bach αντιστοιχεί στην ανεξήγητη ανησυχία, σε εκείνο το διάχυτο σύσφιξμα που ξυπνά μαζί σας ή εμφανίζεται απρόσμενα.

5. Cherry Plum — για τον φόβο απώλειας ελέγχου
Το Cherry Plum συνδέεται με την έντονη εσωτερική πίεση και τον φόβο ότι «θα ξεσπάσω» — μια κατάσταση που πολλοί άνθρωποι περιγράφουν σε περιόδους υπερβολικής φόρτισης. Είναι ένα από τα συστατικά του Rescue Remedy, αλλά χρησιμοποιείται και μεμονωμένο όταν η εμπειρία αυτή είναι κυρίαρχη.

Πώς γενικά χρησιμοποιούνται
Στο σύστημα Bach, η χρήση είναι απλή: λίγες σταγόνες απευθείας κάτω από τη γλώσσα ή σε λίγο νερό, αρκετές φορές μέσα στην ημέρα, σύμφωνα πάντα με τις οδηγίες του παρασκευαστή και τη συμβουλή φαρμακοποιού ή πιστοποιημένου συμβούλου. Δεν υπάρχουν γνωστές αλληλεπιδράσεις με άλλα φάρμακα και το προφίλ ασφάλειας είναι πολύ καλό, με την επιφύλαξη ότι περιέχουν μικρή ποσότητα αλκοόλ συντήρησης — κάτι που αξίζει να συζητηθεί σε εγκυμοσύνη, με ανήλικα παιδιά ή σε άτομα που αποφεύγουν το αλκοόλ. Σε αυτές τις περιπτώσεις υπάρχουν εκδοχές χωρίς αλκοόλ.
Σε καμία περίπτωση δεν είναι θεραπεία ψυχιατρικής διαταραχής, ούτε υποκατάστατο για αναγκαία ιατρική ή ψυχολογική παρακολούθηση. Είναι ένα μικρό εργαλείο αυτοφροντίδας ανάμεσα σε άλλα — όπως ο ύπνος, η κίνηση και η συνομιλία.

Πότε να μιλήσετε με επαγγελματία
Όσο ήπιο κι αν είναι ένα εργαλείο αυτοφροντίδας, υπάρχουν στιγμές που χρειάζεται περισσότερη υποστήριξη. Αν το άγχος γίνεται καθημερινά πιο έντονο, αν επηρεάζει τον ύπνο, την όρεξη ή τις σχέσεις σας, αν εμφανίζονται κρίσεις πανικού ή σκέψεις αυτοτραυματισμού — αυτές είναι ενδείξεις για να μιλήσετε με γιατρό, ψυχολόγο ή ψυχίατρο. Ο φαρμακοποιός σας μπορεί επίσης να σας βοηθήσει να βρείτε το επόμενο βήμα.
Τα ανθοϊάματα Bach είναι μια συντροφιά για την καθημερινότητα — όχι μια λύση για ό,τι μας βαραίνει.

═══════════════════════════════════════════════════════════
Το παρόν άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί ιατρική συμβουλή ούτε υποκατάστατο εξατομικευμένης φαρμακευτικής, ιατρικής ή ψυχολογικής εκτίμησης. Συμβουλευτείτε πάντα τον φαρμακοποιό ή τον γιατρό σας πριν ξεκινήσετε οποιαδήποτε νέα μορφή υποστήριξης, ιδίως αν λαμβάνετε ήδη φαρμακευτική αγωγή, βρίσκεστε σε εγκυμοσύνη ή θηλάζετε. Ο Επίσημος Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΟΦ) και οι αρμόδιες αρχές είναι οι θεσμικοί φορείς για κάθε ζήτημα που αφορά την υγεία.

Το Holistic Life υποδέχεται το 2026 με ένα τεύχος αφιερωμένο στη βαθύτερη διάσταση της υγείας: το κύτταρο.

Κατεβάστε το τεύχος: Holistic Life - Τεύχος 131

Στο Τεύχος 131, η έρευνα, η λειτουργική ιατρική και η ολιστική προσέγγιση συναντώνται, φωτίζοντας τον ρόλο των μιτοχονδρίων, του μικροβιώματος και των καθημερινών μας επιλογών στη ζωτικότητα, την ανθεκτικότητα και τη μακροζωία.

Το Special Report του τεύχους εστιάζει στην υγεία σε κυτταρικό επίπεδο, αναδεικνύοντας τα μιτοχόνδρια όχι απλώς ως «παραγωγούς ενέργειας», αλλά ως κεντρικούς ρυθμιστές του μεταβολισμού, της γήρανσης, της ψυχικής ισορροπίας και των χρόνιων παθήσεων.

Παράλληλα, το τεύχος φιλοξενεί σύγχρονες επιστημονικές μελέτες, πρακτικές προσεγγίσεις πρόληψης και άρθρα που γεφυρώνουν τη βιολογία με την καθημερινή ζωή.

Ενδεικτικά άρθρα του τεύχους:

• • Υγεία σε κυτταρικό επίπεδο: Ο ρόλος των μιτοχονδρίων
  • Μιτοχόνδρια: Το κλειδί για υγεία και μακροζωία
  • Τα μιτοχόνδρια δεν είναι απλώς οι “παραγωγοί ενέργειας” των κυττάρων
  • Τα φάρμακα επηρεάζουν το μικροβίωμα του εντέρου ακόμη και 10 χρόνια αργότερα
  • Ζυμωμένα προβιοτικά νέας γενιάς: γιατί το έντερο χρειάζεται περιβάλλον
  • Το έντερο δεν χρειάζεται απλώς βακτήρια – χρειάζεται οικοσύστημα
  • Ακούστε μουσική κάθε μέρα και μειώστε τον κίνδυνο άνοιας
  • Ένα καθημερινό συμπλήρωμα αργινίνης και η πρόληψη της νόσου Alzheimer
  • Το κακάο και τα φρούτα προστατεύουν την καρδιά
  • Dioscorea villosa – “ο φίλος της γυναίκας” στην εμμηνόπαυση
  • Τα εμβόλια ενδέχεται τελικά να σχετίζονται με τον αυτισμό, παραδέχεται το CDC

Ένα τεύχος για ουσιαστικό restart

Σε μια εποχή έντονων προκλήσεων για τη σωματική και ψυχική υγεία, το Holistic Life προτείνει ένα διαφορετικό σημείο εκκίνησης: τη φροντίδα της ζωής από μέσα προς τα έξω.

Το Τεύχος 131 απευθύνεται σε όσους αναζητούν τεκμηριωμένη γνώση, αλλά και σε εκείνους που επιθυμούν να κατανοήσουν το σώμα τους όχι αποσπασματικά, αλλά ως ένα ενιαίο, ζωντανό σύστημα.

Holistic Life®
Free Press – Διανέμεται δωρεάν
www.holisticlife.gr

Οι οικονομικές πιέσεις και η δυσκολία να ανταποκριθούν ακόμα και στις ανάγκες στοιχειώδους επιβίωσης τυραννά πολλούς ανθρώπους στην εποχή μας. Τα ψυχολογικά προβλήματα που προκύπτουν από το πρόβλημα αυτό είναι γνωστά ενώ η ριζική του αντιμετώπιση, κοινωνικο-οικονομικής φύσης, συχνά δεν εξαρτάται από το μεμονωμένο άτομο. Ας δούμε λοιπόν τι θα μπορούσε να ανακουφίσει τις πιέσεις, τις αγωνίες και τις ανησυχίες σε ατομικό επίπεδο, εξασφαλίζοντας ίσως και καλύτερες προϋποθέσεις για αντιμετώπιση του θέματος και στο κοινωνικό πεδίο.

Ένα δυνατό ανθοΐαμα για τον άνθρωπο που δεν μπορεί να ησυχάσει την ημέρα και να κοιμηθεί τη νύχτα από την αγωνία για το τι θα απογίνει εξ αιτίας οικονομικής φύσης δυσκολιών και αδιεξόδων είναι το California Valerian (FES). Είναι αξιοθαύμαστη η ικανότητα που έχει το ανθοΐαμα αυτό να καθησυχάζει και να ηρεμεί ενώ οι εξωτερικές συνθήκες φαίνονται ή και είναι μη-αντιμετωπίσιμες.

Μια καλή επίσης υποστήριξη είναι το ανθοΐαμα Sweet Chestnut (Bach), για τη βαθιά, γενικευμένη υπαρξιακή αγωνία, τυπικό παράδειγμα της οποίας μπορεί να αποτελεί το πρόβλημα που εξετάζουμε εδώ. Ο συνδυασμός με Gorse (Bach), για την εσωτερική απελπισία και το ψυχικό ‘πλάκωμα’ που προκαλεί η αίσθηση ότι δεν υπάρχει λύση, καθώς και με το Gentian (Bach) προκειμένου να δημιουργείται και να συντηρείται ένα βασικό επίπεδο αισιοδοξίας, παρέχει βασικότατη στήριξη. Η καθησύχαση που προσφέρεται στον ψυχισμό μεταφράζεται συχνά και σε μια άμεση βελτίωση στον ύπνο, που είναι συνήθως μια από τις βασικές λειτουργίες που οι οικονομικές πιέσεις διαταράσσουν. Βοήθεια σε αυτό θα δώσει φυσικά από πλευράς του και το Rescue Remedy (Bach), το οποίο, χωρίς να είναι πανάκεια όπως τείνει να θεωρείται συνήθως, θα βοηθήσει το άτομο στην αντιμετώπιση του τρόμου, του σοκ, της γενικότερης αναστάτωσής του, της ενστικτώδους τάσης του να ‘φεύγει’ από την πραγματικότητα που του φαίνεται μη-αντιμετωπίσιμη καθώς και της δυσκολίας να αφεθεί. Το Mimulus (Bach) θα φέρει θάρρος εκεί που υπάρχουν φόβοι και ανησυχίες πρακτικού χαρακτήρα, όπου το άτομο νοιώθει να δειλιάζει.

Μια άλλη δεσμίδα συναισθημάτων που μπορεί να συνοδεύουν το στρες λόγω των οικονομικών προβλημάτων και που μοιραία υποσκάπτουν την ψυχολογία επηρεάζοντας αρνητικά την εσωτερική στάση του ατόμου είναι το αίσθημα της αδικίας, του  θυμού, του ‘γιατί να είναι έτσι τα πράγματα’, ‘γιατί σε μένα;’, ‘τι μπορώ να κάνω εγώ αφού είμαι θύμα των καταστάσεων;’ Ανθοϊάματα όπως τα Willow (Bach) και Southern Cross (Australian Bush), εκτός του ότι θα ανακουφίσουν ψυχικά από τα επώδυνα συναισθήματα της πίκρας και της αδικίας, θα ενισχύσουν επίσης τη δύναμη και την μαχητικότητα του ατόμου, κατευθύνοντας την ενέργειά του μακριά από τη μεμψιμοιρία, προς μια πρακτικά δυναμικότερη στάση ζωής. Παύει έτσι να αυτο-αναλώνεται στο να νοιώθει θύμα και ελευθερώνεται μέσα του η επιθυμία να αναλάβει δράση.

Εξαιρετικό για περιόδους όπου πρέπει να μη κάμπτεται κανείς, να μη ‘το βάζει κάτω’ αλλά να συνεχίζει να αγωνίζεται με ευκολία και σθένος είναι το Kapok Bush (Australian Bush). Θα φανεί χρήσιμο σε πολλούς που πρέπει να δείξουν επιμονή και μαχητικότητα προκειμένου να αντέξουν τις συνθήκες της ζωής και να βρουν λύσεις. Το Bottlebrush (Australian Bush) θα αποτελέσει μια υποστηρικτική ‘γέφυρα’ κατά τη διάβαση προς μια πιο βιώσιμη φάση ζωής αν το άτομο νοιώθει ότι ‘δεν μπορεί να τα βγάλει πέρα μόνο του’.

Οι οικονομικές δυσκολίες, οι στερήσεις, η αίσθηση ότι το άτομο δεν μπορεί να προσφέρει σε αυτούς που εξαρτώνται από τη φροντίδα του (πχ στα παιδιά του) όσα χρειάζονται, το αίσθημα της απόρριψης που συχνά λαμβάνει από τους άλλους ιδιαίτερα σε μια εποχή όπως η τωρινή όπου η οικονομική κατάσταση αποτελεί συχνά το μοναδικό κριτήριο κοινωνικού status και γίνεται το μέτρο της επιτυχίας ή αποτυχίας στη ζωή, συχνά πλήττουν βαριά την αυτοεκτίμηση και την αυτοπεποίθηση του ανθρώπου. Εδώ, βασικότατα ανθοϊάματα όπως το Larch (Bach), ‘χτίζουν’ αυτοπεποίθηση και βοηθούν το άτομο να νοιώθει ότι δεν υστερεί σε σχέση με τους άλλους. Από πλευράς του, το Elm (Bach) θα ‘ξαναστήσει στα πόδια του’ τον άνθρωπο που έχει χάσει την επαρκή και εδραιωμένη αυτοπεποίθηση που είχε επειδή οι συνθήκες (πχ απόλυση, ανεργία κλπ) του την στερούν. 

Οι ενοχές είναι μια ακόμη κατηγορία συναισθημάτων που μπορεί να συνοδεύουν μια οικονομικά πιεστική πραγματικότητα. Το άτομο μπορεί, κατά βάθος ή και εμφανώς, να βασανίζεται από συναισθήματα ενοχής, ότι ‘φταίει’ επειδή τα πράγματα στη ζωή του είναι όπως είναι, επειδή κάτι λάθος έκανε, ή κάτι σωστό δεν έκανε, ή γενικώς για κάποιο λόγο που μπορεί και να μη γνωρίζει. Τα Pine (Bach), Sturt Desert Rose (Australian Bush), Hyssop (Pegasus) και ότι σχετικό, έχουν φυσικά ένδειξη εδώ. 

Υπάρχουν περιπτώσεις που άνθρωποι αναγκάζονται να στερηθούν συνθήκες διαβίωσης υποβαθμίζοντας τη ζωή τους στον τομέα αυτόν ή να χάσουν πράγματα υλικά με τα οποία ήταν πολύ συνδεδεμένοι. Απελπίζονται τότε και υποφέρουν. Τα ανθοϊάματα Sagebrush (FES) και Chrysanthemum (FES) θα βοηθήσουν τη συνειδητότητά τους να διευρυνθεί, να απαλλαγεί από την τυραννία των υλικών προσκολλήσεων και να νοιώσει ελεύθερη και ανάλαφρη μέσα στην ομορφιά της καθαρής ύπαρξης.

Και μόνο το άκουσμα της λέξης ‘καλοκαίρι’ αρκούσε κανονικά για να νοιώσει ο άνθρωπος ένα αίσθημα ευεξίας και χαλάρωσης. Η εποχή, ανεξάρτητα από τις ειδικότερες συνθήκες ζωής του καθενός και του κατά πόσον οι συνθήκες αυτές επέτρεπαν ξεκούραση και απόλαυση της ζωής, ήταν πάντα μια περίοδος μεγαλύτερης χαράς, ξεγνοιασιάς και αμεσότερης επαφής με τη φύση. Τα τελευταία χρόνια όμως, όλο και περισσότερο αυτό που είχαμε συνηθίσει σαν ‘φυσική τάξη πραγμάτων’ υφίσταται αναταράξεις πρωτόγνωρες με συνέπειες απρόβλεπτες και διαταρακτικές για τις συνήθειες και κυρίως για τον ψυχισμό μας. Ακραίες και ασυνήθιστες μεταβολές της θερμοκρασίας, ξαφνικά γεγονότα που φοβίζουν ή και απειλούν, όπως για παράδειγμα μεγάλες πυρκαγιές, δυστυχήματα, αλλεπάλληλες άγριες ειδήσεις για γεγονότα στον κόσμο ή και στην αμεσότερη κοινωνία μας, δοκιμάζουν εξακολουθητικά τα νεύρα και τον ψυχισμό μας και κάνουν συχνά την προσδοκία και την ανάγκη για ένα όμορφο και ξέγνοιαστο καλοκαιράκι να φαίνεται σαν μια υπερβολική ή και ουτοπική απαίτηση.  
Πρέπει να προστατέψουμε τον ψυχισμό μας από τις εξωτερικές αυτές συνθήκες και τις επιπτώσεις τους. Οι φίλοι των ανθοϊαμάτων μπορούν να αναζητήσουν σε αυτά σημαντικούς πιστούς συμμάχους και βοηθούς.
Καταρχήν, μέσα από τα γεγονότα και γενικά την περιρρέουσα ατμόσφαιρα που έχει πρακτικά καταστεί ‘κανονικότητα’, βρισκόμαστε συνέχεια αντιμέτωποι με συνθήκες σοκ. Το να λαμβάνει κανείς 2-4 σταγόνες από το Bach Flower Star of Bethlehem τουλάχιστον μία φορά πριν τον ύπνο έχει να προσφέρει οφέλη, ειδικά στους πιο ευαίσθητους ανθρώπους που λόγω της φύσης τους υποφέρουν συχνά ακόμη και όταν τα γεγονότα μπορεί να μη τους αφορούν προσωπικά. Το Bach Rescue Remedy, ευτυχώς γνωστό πλέον σε πολλούς, είναι επίσης μια πολύ καλή ιδέα για λήψη, ιδιαίτερα πριν τον ύπνο, όταν νοιώθουμε ταραγμένοι και τρομαγμένοι από όλα αυτά που συμβαίνουν, είτε μας αφορούν άμεσα και προσωπικά είτε ‘γενικότερα’. Επίσης, καθώς στο είδος των σύγχρονων προβλημάτων υπάρχει συχνά και ένα στοιχείο ακαθόριστου φόβου για πράγματα περίεργα και ασυνήθιστα που δεν μπορούν να προβλεφθούν, να κατανοηθούν ή να αντιμετωπιστούν (όπως π.χ. η λεγόμενη κλιματική αλλαγή κ.α.) το Bach Aspen συνεισφέρει σημαντικά στο να ηρεμεί το ταραγμένο υποσυνείδητο από φόβους τέτοιας ακαθόριστης έως και μεταφυσικής υφής. Όταν η ανησυχία παίρνει τη μορφή εσωτερικής αγωνίας και απόγνωσης, το Bach Sweet Chestnut θα βοηθήσει το υποσυνείδητό μας να γαληνέψει.  
Συχνά είναι τα συναισθήματα θυμού και αγανάκτησης και η άκρως επιβαρυντική αίσθηση του ότι είμαστε θύματα καταστάσεων που δεν έχουμε προκαλέσει και που δεν μας αξίζουν, καθώς πολλοί άνθρωποι αισθάνονται ότι η μοίρα τους βρίσκεται στα χέρια μη-φιλάνθρωπων δυνάμεων οι οποίες την ορίζουν καθοριστικά. Το ανθοΐαμα Bach Holly ανακουφίζει από αισθήματα οργής, μίσους και καχυποψίας. Ανθοϊάματα όπως το Bach Willow είναι πολύτιμα προκειμένου να αναστραφεί το βαρύ συναίσθημα του ότι είμαστε θύματα της όλης κατάστασης και αναγκαζόμαστε να υποφέρουμε χωρίς να έχουμε φταίξει.  

Το Bach Pine μπορεί να χρειάζεται συχνά όταν κανείς αισθάνεται ‘ένοχος’ βλέποντας άλλους ανθρώπους να δοκιμάζονται από αλλεπάλληλες φυσικές ή ανθρωπογενείς καταστροφές (π.χ. φωτιές, πλημμύρες, κακουργηματικές συμπεριφορές, πολέμους κ.α.) ενώ αυτός όχι μόνον δεν μπορεί να τα εμποδίσει όλα αυτά αλλά ταυτόχρονα καλείται –και έχει φυσικά και την ανάγκη- να διασκεδάσει, να ξεκουραστεί, να χαρεί το καλοκαίρι και να αναζωογονηθεί ανταποκρινόμενος στο κάλεσμα της φύσης και στις ανάγκες του.
Απαραίτητο είναι συχνά το Bach Gentian, για να διατηρήσουμε μια πιο αισιόδοξη και ευχάριστη διάθεση εν μέσω των όποιας μορφής δοκιμασιών και να μην απογοητευόμαστε εύκολα μπροστά στις αναποδιές. Να αντιμετωπίσουμε, για παράδειγμα, ευκολότερα και χωρίς μεγάλες απώλειες στην καλή μας διάθεση γεγονότα όπως ο απρόβλεπτος καιρός που μας εμποδίζει να χαρούμε τις όποιες διακοπές περιμέναμε με τόση λαχτάρα ή ξαφνικές εξελίξεις που μας αναγκάζουν να αλλάξουμε τα πρόγραμματά μας ή –το λιγότερο- να τα πραγματοποιήσουμε με αλλοιωμένη την ψυχολογία μας και με τραυματισμένη τη διάθεσή μας.
Το Bach Wild Rose θα είναι καλό να το θυμόμαστε όποτε νοιώθουμε ότι ‘το βάζουμε κάτω’, ότι δεν βρίσκουμε τη διάθεση να συνεχίσουμε να προσπαθούμε να ζήσουμε όπως θα θέλαμε και να απολαμβάνουμε τη ζωή, να συνεχίσουμε να αγωνιζόμαστε για τα όνειρα και τις αξίες μας, να θέτουμε στόχους και να χαιρόμαστε την προσήλωσή μας σ’ αυτούς και τα διαλείμματα της ξεκούρασης που μας χαρίζονται.
Και όποτε νοιώθουμε να μας καταλαμβάνει μια μελαγχολία χωρίς προφανή λόγο, που δεν μπορούμε, όσο και αν προσπαθούμε, να την διώξουμε, το Bach Mustard μπορεί να μας κάνει να νοιώθουμε ευκολότερο το να χαμογελάσουμε και να βρούμε το κέφι μας.
Υπάρχουν πολλά ακόμη όμορφα ανθοϊάματα που μπορούν να βελτιώσουν τη διάθεση καθαυτή και να βοηθήσουν στο να νοιώσουμε γενικά μεγαλύτερη ευεξία και χαρά ζωής. Τέτοια είναι για παράδειγμα τα Borage, California Wild Rose, Zinnia κ.α. της North American Flower Essences, (γνωστής κυρίως ως Flower Essence Services - FES ή και ως ‘Ανθοϊάματα της Καλιφόρνιας’) καθώς επίσης η Bougainvillea, Gardenia, Rosemary και πολλά άλλα της Pegasus, που δρουν ως φυσικά και ακίνδυνα ψυχοαναληπτικά βελτιωτικά της διάθεσης και ‘εκπαίδευσης’ του ψυχισμού σε θετικότερες ψυχολογικές δονήσεις.

Η Μαρίνα Αγγελή είναι ιατρός με ειδίκευση στην ψυχιατρική, εκπαίδευση στην Συστημική Ψυχοθεραπεία και πολυετή ενασχόληση με εναλλακτικές θεραπείες και κυρίως με τη μέθοδο των Ανθοϊαμάτων και τις θεραπευτικές εφαρμογές τους στην αντιμετώπιση ψυχολογικών προβλημάτων. Έχει γράψει πολλά άρθρα και εργασίες για τα Ανθοϊάματα καθώς και το βιβλίο 'Ανθοθεραπεία με τα Ιάματα Μπαχ'.