Γιατροί από το Ηνωμένο Βασίλειο, τις ΗΠΑ και την Αυστραλία, δήλωσαν σε δημοσίευσή τους στο BMJ, ότι η θεώρηση της εμμηνόπαυσης ως μια ορμονική ανεπάρκεια που απαιτεί ιατρική παρέμβαση, θα μπορούσε να τροφοδοτήσει αρνητικές προσδοκίες για την εμμηνόπαυση και να επιδεινώσει τα πράγματα για τις γυναίκες που περνούν αυτή την απολύτως φυσιολογική μετάβαση στη ζωή τους. Αμφισβητούν την αντίληψη ότι η εμμηνόπαυση θα οδηγήσει σε επιβάρυνση της υγείας των γυναικών που δεν χρησιμοποιούν φάρμακα όπως η Θεραπεία Ορμονικής Αποκατάστασης (Hormone Replacement Therapy) προκειμένου να διαχειριστούν την αλλαγή, και ζητούν μια πιο ισορροπημένη προσέγγιση για τους αναρίθμητους τρόπους με τους οποίους μπορεί να αντιμετωπιστεί η εμμηνόπαυση. Προειδοποιούν ότι η ιατρικοποίηση της εμμηνόπαυσης θα μπορούσε να οδηγήσει στο να θεωρείται η εμμηνόπαυση ασθένεια αντί να θεωρείται ως ένα φυσικό γεγονός της φυσιολογικής εξέλιξης στη ζωή της γυναίκας.

Το συγκεκριμένο θέμα ξεκίνησε όταν το Σεπτέμβριο του 2017 η βιομηχανία των μέσων ενημέρωσης του Ηνωμένου Βασιλείου, η Advertising Standards Authority (ASA), χαρακτήρισε την εμμηνόπαυση ως «σοβαρή ιατρική πάθηση».

Μεταξύ Φεβρουαρίου και Ιουνίου 2016, η ρυθμιστική αρχή φαρμάκων του Ηνωμένου Βασιλείου, ο Οργανισμός Ρύθμισης Φαρμάκων και Προϊόντων Υγείας (MHRA), χαρακτήρισε 3 συμπληρώματα διατροφής που αποσκοπούν στην υποστήριξη της εμμηνόπαυσης, ως μη εγκεκριμένα φάρμακα. Τα προϊόντα, τα οποία περιείχαν τα βότανα black cohosh και Agnus castus, έπρεπε να αποσυρθούν από την αγορά, ώστε οι κατασκευαστές να αποφύγουν την ποινική δίωξη.

Μία εταιρεία υπερασπίστηκε σθεναρά το δικαίωμά της να πουλάει τα προϊόντα ως συμπληρώματα διατροφής χρησιμοποιώντας τη νόμιμη διαδικασία. Κεντρική θέση σε κάθε υπεράσπιση κατέχει η άποψη ότι η εμμηνόπαυση είναι ένα φυσικό στάδιο της ζωής που σηματοδοτεί το τέλος της εμμήνου ρύσεως στη γυναίκα. Οι ορισμοί των λεξικών το καθιστούν αυτό απολύτως σαφές, όπως και η κύρια υγειονομική αρχή που καθοδηγεί την ιατρική πρακτική, το NICE, (National Institute for Health and Care Excellence ).

Στη συνέχεια, υπάρχει το ζήτημα της δράσης των ίδιων των βοτάνων. Εδώ βλέπουμε τη διερεύνηση του κεντρικού δόγματος του ορισμού του φαρμάκου της ΕΕ που δηλώνει ότι κάθε προϊόν είναι φάρμακο,  είτε παρουσιάζεται για τη θεραπεία ή την πρόληψη μιας ασθένειας, είτε η λειτουργία του είναι να διορθώνει, να τροποποιεί ή να αποκαθιστά φυσιολογικές λειτουργίες ασκώντας φαρμακολογική, ανοσολογική λειτουργία.

Ωστόσο τον Νοέμβριο του 2017 η ASA (Αρχή Διαφημιστικών Προτύπων ) τροποποίησε τη διατύπωσή της ως εξής: "Ενώ η ίδια η εμμηνόπαυση προφανώς δεν αποτελεί ιατρική κατάσταση, η ASA είναι πιθανό να θεωρήσει ότι τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης αποτελούν καταστάσεις για τις οποίες θα πρέπει να ζητείται ιατρική παρακολούθηση. Οι ισχυρισμοί για την αντιμετώπιση αυτών των συμπτωμάτων είναι πιθανό να αποθαρρύνουν την απαραίτητη θεραπεία, εκτός εάν η αντιμετώπιση αυτή πραγματοποιείται υπό την επίβλεψη κατάλληλα καταρτισμένου επαγγελματία υγείας."

Η έρευνα: https://www.bmj.com/content/377/bmj-2021-069369

Η κανναβιδιόλη (CBD), θεωρείται ως ένας από τους πιο πολλά υποσχόμενους θεραπευτικούς παράγοντες, λόγω της αποδεδειγμένης αποτελεσματικότητάς της σε κλινικές δοκιμές για πολλές ανθρώπινες ασθένειες. Εξαιτίας της επείγουσας ανάγκης για πιο αποτελεσματικές φαρμακολογικές θεραπείες για αρκετές νευρολογικές και χρόνιες ασθένειες, έχουν πραγματοποιηθεί πολλές μελέτες και κλινικές δοκιμές για τις πιθανές ευεργετικές επιδράσεις της CBD για τη νόσο του Alzheimer, την επιληψία, τη σκλήρυνση κατά πλάκας, τη σχιζοφρένεια αλλά και νευρολογικών καρκίνων. 
Η κανναβιδιόλη (CBD) είναι ένα μη ψυχοδραστικό φυτοκανναβινοειδές γνωστό για τις ευεργετικές του επιδράσεις, συμπεριλαμβανομένων των αντιοξειδωτικών και αντιφλεγμονωδών ιδιοτήτων. Επιπλέον, η CBD είναι μια ένωση με αντικαταθλιπτικά, αγχολυτικά, αντισπασμωδικά και αντιψυχωσικά αποτελέσματα. Χάρη σε όλες αυτές τις ιδιότητες, έχει αυξηθεί το ενδιαφέρον της παγκόσμιας επιστημονικής κοινότητας για τη CBD ως ενός εξαιρετικού εργαλείου για τη διαχείριση νευρολογικών παθήσεων.    
Σε ανασκόπηση Ιταλών ερευνητών τον Νοέμβριο του 2020 συνοψίστηκαν οι in vitro και οι in vivo μελέτες που δημοσιεύθηκαν τα τελευταία 15 χρόνια και περιγράφουν τους βιοχημικούς και μοριακούς μηχανισμούς που κρύβονται πίσω από τις επιδράσεις της CBD και τη θεραπευτική της εφαρμογή σε νευρολογικές ασθένειες.
Η CBD ασκεί τις νευροπροστατευτικές της επιδράσεις μέσω τριών συζευγμένων υποδοχέων G πρωτεϊνών (υποδοχέας αδενοσίνης υποτύπος 2Α, υποδοχέας σεροτονίνης υποτύπος 1Α και υποδοχέας  55 συζευγμένος με πρωτεΐνη G), ενός καναλιού συνδεδεμένων ιόντων (TRP channels- transient receptor potential vanilloid channel) και ενός πυρηνικού παράγοντα (PPRA-peroxisome proliferator-activated receptor γ).
Επιπλέον έρευνες Αμερικανών ερευνητών και επιστημόνων το Δεκέμβριο του 2021 μελετούν τη θεραπευτική σημασία των κανναβινοειδών ως πολλά υποσχόμενους παράγοντες λόγω της αγχολυτικής, αντικαταθλιπτικής ή/και αντιφλεγμονώδους δράσης της CBD. Τα αποτελέσματα των κανναβινοειδών έδειξαν ότι η CBD μπορεί να ανακουφίσει τη διέγερση ρυθμίζοντας τους νευροδιαβιβαστές, βελτιώνοντας τις συν-νοσηρότητες και τους κιρκάδιους ρυθμούς και αυξάνοντας την εγκεφαλική κυκλοφορία. 
Να πούμε πως η διέγερση είναι ένα κοινό νευροψυχιατρικό σύμπτωμα της νόσου του Alzheimer που επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό την ποιότητα ζωής και επιβαρύνει τον πάσχοντα. Η διέγερση στη νόσο του Alzheimer μπορεί να σχετίζεται με απώλεια όγκου στον πρόσθιο φλοιό, τον οπίσθιο περικυκλικό φλοιό, τη νησίδα, την αμυγδαλή και τον μετωπιαίο φλοιό, καθώς και με εκφυλισμό της μονοαμινεργικής νευροδιαβίβασης, διαταραγμένους κιρκάδιους ρυθμούς και αδυναμία.
Οι θεραπευτικές ιδιότητες της CBD στο Alzheimer οφείλονται και στην GABA διαμόρφωση. Επιπλέον, από μελέτες στην Πολωνία και την Ιταλία φαίνεται πως μειώνει την υπερφωσφορυλίωση της πρωτεΐνης tau, αναστέλλει τη δραστηριότητα της ακετυλχολινεστεράσης και την εναπόθεση και έκφραση του βήτα-αμυλοειδούς. Αυτά τα φαρμακολογικά σημεία δράσης εμπλέκονται στη σύνθετη παθογένεση της νόσου του Alzheimer. Ωστόσο, οι μοριακοί μηχανισμοί της CBD σε αυτό το πεδίο μελετώνται ακόμη.
Τα Αντιεπιληπτικά Φάρμακα (AED’s) είναι η πρωταρχική επιλογή θεραπείας για διαταραχές – κρίσεις επιληψίας. Όταν οι ασθενείς με επιληπτικές κρίσεις αποτυγχάνουν να ελέγξουν τις κρίσεις τους μετά από κατάλληλη δοσολογία τουλάχιστον 2 AEDs, θεωρείται ότι έχουν «ανθεκτικότητα στο φάρμακο» ή «ανθεκτική» επιληψία. Δεδομένου ότι το 30% των επιληψιών δεν ανταποκρίνονται στις διαθέσιμες σήμερα φαρμακευτικές θεραπείες, πάνω από 20 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως έχουν αποκτήσει ανθεκτικότητα στα φάρμακα της επιληψίας. Αυτά τα δεδομένα υπογραμμίζουν την επείγουσα ανάγκη για νέα, αποτελεσματικά AEDs.
Τα αποτελέσματα της αντιεπιληπτικής δράσης των κανναβινοειδών έχουν μελετηθεί από τα μέσα της δεκαετίας του '70. Μια επισκόπηση του Cochrane το 2012 σχετικά με τις πρώτες μελέτες με τη χρήση των φαρμάκων της κάνναβης για τη θεραπεία της επιληψίας, ήταν απόλυτα επικριτική για το σχεδιασμό και το εύρος όλων των ανθρώπινων μελετών που είχαν διεξαχθεί μέχρι σήμερα. Πρόσφατα, οι ερευνητές εστίασαν κυρίως στην CBD ως AED, με άλλα κανναβινοειδή, CBDV και THCV, σε πρώιμες δοκιμές στον άνθρωπο. Η CBD παρέχει αξιόπιστα μια σειρά αντισπασμωδικών αποτελεσμάτων με λίγα γνωστά δυσμενή αποτελέσματα και χωρίς δηλητηρίαση. Τα αποτελέσματα μιας δοκιμής που έγινε τον Δεκέμβριο του 2016, για το προϊόν που περιέχει CBD διαλυμένη σε σησαμέλαιο, έδειξαν ότι το 43% των ασθενών που έπαιρναν CBD είχαν >50% μείωση των επιληπτικών κρίσεων, συγκριτικά με το 27% των ασθενών που λάμβαναν αγωγή placebo.
Επιστήμονες στην Αμερική και στον Καναδά αλλά και σε Ευρωπαϊκά πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα μετά από πρόσφατες μελέτες του 2020-2021 που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο προκλινικών και κλινικών δοκιμών κανναβινοειδών στην επιληψία υποδηλώνουν και πάλι ότι η CBD διασφαλίζει μια καλά ανεκτή και πολλά υποσχόμενη θεραπεία για την αντιμετώπιση των επιληπτικών κρίσεων. Οι κλινικές δοκιμές που αξιολογούν τον ρόλο της CBD στον έλεγχο των επιληπτικών κρίσεων είναι ακόμη σε εξέλιξη για να βγουν αποτελεσματικά αντιεεπιληπτικά φάρμακα.
Συμπερασματικά, η CBD, μέσω πολλαπλών μηχανισμών, αποτελεί ένα θεραπευτικό εργαλείο για τη διαχείριση της νόσου του Alzheimer, της επιληψίας, της σκλήρυνσης κατά πλάκας, της νόσου του Πάρκινσον αλλά και άλλων νευρολογικών εκφυλιστικών παθήσεων.

Βιβλιογραφία:

1. Int J Mol Sci. 2021;22(9):4294. Published 2021 Apr 21. doi:10.3390/ijms22094294Am J Geriatr Psychiatry 2021 Dec;29(12):1253-1263.
2. Epilepsia. 2021 Sep;62(9):2274-2282. doi: 10.1111/epi.16973. Epub 2021 Jul 12. PMID: 34251027.
3. Acta Pharm Sin B. 2021 Jul;11(7):2031-2047. doi: 10.1016/j.apsb.2021.01.014. Epub 2021 Jan 24. PMID: 34386336; PMCID: PMC8343172.
4. Neurological Sciencesvolume 41, pages3085–3098 (2020)
5. Brain Sci. 2021 Sep 14;11(9):1211. doi: 10.3390/brainsci11091211. PMID: 34573232; PMCID: PMC8472755.
6. Molecules. 2020 Nov 7;25(21):5186. doi: 10.3390/molecules25215186. PMID: 33171772; PMCID: PMC7664437.
7. Pharmacol Ther. 2021 Oct;226:107878. doi: 10.1016/j.pharmthera.2021.107878. Epub 2021 Apr 22. PMID: 33895189.
8. Int J Mol Sci. 2021 Aug 18;22(16):8920. doi: 10.3390/ijms22168920. PMID: 34445626; PMCID: PMC8396349.
9. Pharmacol Rep. 2021 Dec;73(6):1680-1693. doi: 10.1007/s43440-021-00301-8. Epub 2021 Jul 3. PMID: 34218397; PMCID: PMC8254454.
10. Neurosci Biobehav Rev. 2022 Jan;132:1214-1228. doi: 10.1016/j.neubiorev.2020.09.027. Epub 2020 Oct 5. PMID: 33031814.
11. Biomed Pharmacother. 2021 Oct;142:112057. doi: 10.1016/j.biopha.2021.112057. Epub 2021 Aug 19. PMID: 34435590.
12. Neurotherapeutics. 2021 Dec 13. doi: 10.1007/s13311-021-01164-w. Epub ahead of print. PMID: 34904193.
13. Pharmacol Res. 2021 Dec;174:105938. doi: 10.1016/j.phrs.2021.105938. Epub 2021 Oct 14. PMID: 34655773.
14. Evid Based Complement Alternat Med. 2022 Mar 22;2022:1525113. doi: 10.1155/2022/1525113. PMID: 35360659; PMCID: PMC8964161.

Ο Οργανισμός Προστασίας του Περιβάλλοντος των ΗΠΑ (EPA) καθορίζει επί του παρόντος μέγιστα επίπεδα μόλυνσης (MCLs) για δέκα μέταλλα ή μεταλλοειδή σε δημόσια συστήματα πόσιμου νερού. Στόχος της έρευνας που δημοσιεύτηκε στο Lancet, ήταν να εκτιμηθούν οι συγκεντρώσεις μετάλλων σε κοινοτικά συστήματα νερού (CWS) στις ΗΠΑ, και να διαπιστωθεί αν υπάρχουν κοινωνικό-δημογραφικές ή περιφερειακές ανισότητες στις συγκεντρώσεις μετάλλων καθώς και να προσδιοριστούν τα πρότυπα των συγκεντρώσεων αυτών των μετάλλων ως μείγμα.

Το ουράνιο -μαζί με άλλα τοξικά μέταλλα- έχει βρεθεί σε περισσότερο από το 60% των δημόσιων αποθεμάτων νερού της Αμερικής. Το ραδιενεργό μέταλλο μπορεί να προκαλέσει απειλητικές για τη ζωή χρόνιες ασθένειες, όπως καρκίνο του πνεύμονα, καρδιακά προβλήματα και βλάβες στα νεφρά, ακόμη και σε πολύ χαμηλές δόσεις. Περίπου το 90% των Αμερικανών πολιτών βασίζεται σε δημόσια συστήματα πόσιμου νερού - και μεγάλο μέρος αυτού που πίνουν είναι μολυσμένο, λένε ερευνητές από τη Σχολή Δημόσιας Υγείας Mailman του Πανεπιστημίου Κολούμπια. Οι ερευνητές σε δείγματα κοινοτικού νερού που εξέτασαν ανακάλυψαν επίσης σελήνιο, βάριο, χρώμιο και αρσενικό.  Τα κοινοτικά συστήματα ύδρευσης εξυπηρετούν κυρίως φτωχότερες, ισπανόφωνες κοινότητες.

Η έρευνα: Lancet Planetary Health, 2022; 6: e320
Παλιότερο άρθρο σχετικά με το ίδιο θέμα, από την εφημερίδα the guardian

 Πολλά βότανα έχουν την ιδιότητα να επιδρούν στο νευρικό σύστημα ώστε να διευκολύνουν τον ύπνο. Η σύγχρονη δυτική Βοτανοθεραπεία μπορεί να προτείνει βότανα που έχουν χαλαρωτικές και ήπιες υπνωτικές ιδιότητες για την αντιμετώπιση της αϋπνίας. Τα περισσότερα δημοφιλή “υπνωτικά” βότανα της ιστορίας πλέον θεωρούνται επικίνδυνα, λόγω της τοξικότητάς τους. Βότανα με έντονη υπνωτική δράση έχουν χρησιμοποιηθεί ως αναλγητικά αλλά και αναισθητικά από τους γιατρούς της αρχαιότητας αλλά και μέχρι και τις αρχές του προηγούμενου αιώνα στη δυτική ιατρική, ενώ σε άλλους πολιτισμούς είναι ακόμα διαδεδομένα.

Ιστορικά, το πιο γνωστό υπνωτικό φυτό της Ευρώπης και της Ασίας είναι η υπνοφόρος παπαρούνα (ή Μήκων η υπνοφόρος) (Papaver somniferum). Σε ένα μύθο αναφέρεται πως ο ίδιος ο θεός Ύπνος έφτιαξε την παπαρούνα για να ανακουφίσει τη θεά Δήμητρα από τον πόνο της απώλειας της Περσεφόνης. Ως γνωστόν, αυτό είναι το είδος της παπαρούνας από το οποίο παράγεται το όπιο και γνωστά παράγωγα υπνωτικά φάρμακα. Η χρήση της στη Βοτανοθεραπεία είναι πλέον απαγορευμένη, επειδή το όπιο είναι εθιστική ναρκωτική ουσία. Από το ίδιο φυτό προέρχονται βέβαια οι παπαρουνόσποροι της μαγειρικής, στους οποίους αποδίδονται επίσης χαλαρωτικές ιδιότητες. Υπάρχουν κάποια είδη, όπως η Καλιφορνέζικη παπαρούνα (Eschscholzia californica) και η κοινή παπαρούνα του αγρού (Papaver rhoeas), που θεωρούνται ασφαλή και χρησιμοποιούνται ως χαλαρωτικά και υπνωτικά στη βοτανοθεραπεία.
Αντίστοιχα, από τις ιστορικές αναφορές προκύπτει πως τα γνωστότερα φυτά που έχουν χρησιμοποιηθεί ως υπνωτικά, έχουν επίσης χρησιμοποιηθεί και ως δηλητήρια. Τέτοια φυτά έχουν συνήθως ισχυρά αλκαλοειδή τα οποία μπορεί να προκαλέσουν έντονες παρενέργειες ή και θάνατο. Παραδείγματα αυτών των φυτών είναι ο υοσκύαμος (Hyoscyamus nigra) και η μπελαντόνα (Atropa belladonna), τα οποία επιτρέπονται για χρήση από βοτανοθεραπευτές και μόνο, σε ορισμένες περιπτώσεις και με μεγάλη προσοχή (αλλά όχι πλέον για την αντιμετώπιση της αϋπνίας). Επίσης η βρυώνια (Bryonia spp.), το κώνειο (Conium maculatum) και ο μανδραγόρας (Mandragora officinale) τα οποία θεωρούνται δηλητήρια και έχει απαγορευτεί η θεραπευτική τους χρήση.
Αν στους μύθους ο ύπνος έρχεται άμεσα όταν κάποιος μυρίσει ή γευτεί ένα βότανο, στη σύγχρονη βοτανοθεραπεία η αντιμετώπιση της αϋπνίας δεν είναι πάντα τόσο απλή διαδικασία. Πράγματι, υπάρχουν κάποια βότανα τα οποία μπορεί να έχουν άμεση επίδραση σε κάποιους ανθρώπους. Ωστόσο η αντιμετώπιση του κάθε θεραπευόμενου διαφέρει ανάλογα με την κατάσταση της υγείας του και τις ειδικές αιτίες που μπορεί να του προκαλούν αϋπνία. Πέρα από την αξιολόγηση του εκτενούς ιατρικού ιστορικού που λαμβάνεται στις συνεδρίες βοτανοθεραπείας, μπορεί να χρειάζονται επιπλέον διαγνωστικές εξετάσεις και γνωμάτευση ειδικού γιατρού για να εξακριβωθούν οι αιτίες, ειδικά της χρόνιας αϋπνίας. Οι αιτίες μπορεί να είναι νευρολογικές, ορμονολογικές ή να σχετίζονται με κάποια άλλη σωματική δυσλειτουργία, όπως για παράδειγμα προβλήματα του πεπτικού συστήματος, σακχαρώδη διαβήτη, ή να σχετίζονται με τη λήψη κάποιων φαρμάκων. Αν οι αιτίες είναι ψυχολογικής προέλευσης, είναι χρήσιμη παράλληλα με τη βοτανοθεραπεία κάποιας μορφής ψυχοθεραπεία ή άλλη κατάλληλη ψυχολογική υποστήριξη. Βοηθούν συνδυαστικά κάποιες αλλαγές σε καθημερινές συνήθειες που μπορεί να διευκολύνουν ύπνο, όπως ενδεχομένως η διακοπή του καφέ και του αλκοόλ, η άσκηση, το σταθερό ωράριο ξυπνήματος, η έκθεση στον ήλιο, η απομάκρυνση των ηλεκτρονικών συσκευών και οθονών από τον χώρο του ύπνου.
Η προσέγγιση της βοτανοθεραπείας για την αντιμετώπιση της αϋπνίας είναι ολιστική και προσωποκεντρική. Επιλέγονται βότανα που υποστηρίζουν όλα τα συστήματα τα οποία μπορεί να επηρεάζουν την ποιότητα και τη διάρκεια του ύπνου, όπως για παράδειγμα το μυοσκελετικό, το πεπτικό ή το ουροποιητικό, σύμφωνα με τις ανάγκες του κάθε θεραπευόμενου. Συνήθως προτείνονται συνδυασμοί που περιλαμβάνουν βότανα που έχουν όλες τις θεραπευτικές δράσεις που χρειάζεται ο θεραπευόμενος. Συχνά προτείνεται ένα μείγμα για καθημερινή χρήση, που θα βοηθήσει στην αντιμετώπιση των αιτιών που προκαλούν την αϋπνία, και ένα βραδινό μείγμα για συμπτωματική αντιμετώπιση, που λαμβάνεται πριν τον ύπνο.
Τα κυριότερα βότανα που προτείνονται είναι βότανα χαλαρωτικά ή υπνωτικά/ “υπναγωγά”, σπασμολυτικά και προσαρμογόνα (που βοηθούν δηλαδή τον οργανισμό να προσαρμοστεί και να ανταπεξέλθει στο στρες).
Η έλλειψη ύπνου μπορεί να δημιουργήσει έναν φαύλο κύκλο στρες στον οργανισμό, εφόσον από μόνη της εξαντλεί το νευρικό σύστημα, προκαλώντας ακόμα περισσότερο στρες που συντηρεί την αϋπνία.
Σε αυτή την περίπτωση μπορούμε να υποστηρίξουμε το νευρικό σύστημα με

• χαλαρωτικά βότανα, όπως το χαμομήλι, η βερμπένα, η πασιφλόρα (δείτε στον πίνακα με τα υπνωτικά βότανα παρακάτω)
• βότανα που έχουν θρεπτική/ επουλωτική επίδραση στους νευρώνες, όπως το βαλσαμόχορτο και τα στάχυα της άγριας βρώμης
• και προσαρμογόνα βότανα

Προσαρμογόνα βότανα με χαλαρωτική δράση θεωρούνται:

• η ασγουαγκάντα (Withania somnifera) - ένα ινδικό φυτό το οποίο χρησιμοποιείται από την αρχαιότητα και για τις χαλαρωτικές του ιδιότητες)
• η ροντιόλα (Rhodiola rosea) - ένα φυτό της Βορείου Ευρώπης και Ασίας που χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση του χρόνιου άγχους
• το γκότου-κόλα (Centella asiatica) - ένα φυτό της Ινδίας που χρησιμοποιείται μεταξύ άλλων και για την αντιμετώπιση του άγχους και της χρόνιας εξάντλησης.

Από τα προσαρμογόνα βότανα χρειάζεται να αποφύγουμε αυτά που έχουν διεγερτική επίδραση στο κεντρικό νευρικό σύστημα, όπως όλα τα είδη τζινσενγκ (Panax ginseng, Panax quinquefolius), ειδικά το βράδυ.
Από τα βότανα με υπνωτική δράση υπάρχουν κάποια με ήπια δράση και κάποια πιο ισχυρά. Ακόμα και τα ισχυρότερα από αυτά τα βότανα δεν προκαλούν λήθαργο, όπως τα περισσότερα υπνωτικά φάρμακα. Τα ηπιότερα υπνωτικά βότανα μπορεί να έχουν άμεση υπνωτική δράση σε κάποιους. Αυτός είναι ο λόγος που προτιμάται αρχικά να ληφθούν βότανα με ήπια δράση, επειδή συχνά αρκούν. Τα αποτελέσματα των βοτάνων που προτείνονται στη βοτανοθεραπεία, μπορεί να φανούν άμεσα ή εντός λίγων εβδομάδων από την αρχή της καθημερινής λήψης σε θεραπευτική δοσολογία.

***όλα τα βότανα ενδέχεται να έχουν παρενέργειες, αντενδείξεις και αλληλεπιδράσεις και όλα έχουν συγκεκριμένες προτάσεις για θεραπευτικές δοσολογίες. Συμβουλευτείτε κάποιον ειδικό και ερευνήστε τις παρενέργειες πριν αποφασίσετε να καταναλώσετε βότανα, ειδικά εάν έχετε χρόνια ή σοβαρά προβλήματα υγείας, αν χρησιμοποιείτε φάρμακα, αν είστε έγκυος ή θηλάζουσα.

Η Κωνσταντίνα Λίτσα σπούδασε Βοτανοθεραπεία στη Σχολή Επιστημών Υγείας του Πανεπιστημίου Napier στο Εδιμβούργο,στη Σκωτία. Έπειτα έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στη "Συμβουλευτική Ψυχολογία στη Δημόσια Υγεία" και εκπαιδεύτηκε στη Συμβουλευτική (Solution Focused Counseling και Προσωποκεντρική Συμβουλευτική). Από το 2007 εργάστηκε ως Φυτοθεραπεύτρια στη Βρετανία, στον δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα, καθώς και σε κοινοτικά προγράμματα σχεδιασμένα για ευάλωτες ομάδες, με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής τους. Για 3 χρόνια ήταν μέλος της ομάδας Αγωγής Υγείας του Δήμου του Εδιμβούργου, όπου εργαζόταν με εφήβους σε Γυμνάσια και έλαβε μέρος σε Βρετανικά προγράμματα εκπαίδευσης που αφορούσαν στην ανάπτυξη αυτοπεποίθησης και περιβαλλοντολογικής συνείδησης σε σχολεία. Συμμετείχε για 7 χρόνια στην ομάδα Herbal Scotland, όπου προσέφερε Πρώτες Βοήθειες με Βότανα σε Διεθνή Φεστιβάλ. Από τον Αύγουστο του 2011, ζει στην Ελλάδα, όπου εργάζεται ως Βοτανοθεραπεύτρια και προωθεί τις αρχές της Αειφόρου Καλλιέργειας (Permaculture).Έχει συνεργαστεί με πολλές τοπικές ομάδες και παραδίδει σεμινάρια αυτάρκειας και πρακτικά εργαστήρια με στόχο την εκπαίδευση για την αυτοδιαχείριση της υγείας και την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση.