Σιρόπι αγαύης: Χειρότερο γλυκαντικό από τη ζάχαρη;
Το σιρόπι αγαύης είναι ένα γλυκαντικό που συχνά διαφημίζεται ως υγιεινή εναλλακτική λύση αντί της ραφιναρισμένης ζάχαρης και πιστεύουμε ότι είναι υγιεινό, διότι πωλείται σε καταστήματα υγιεινών τροφών. Ωστόσο, η έρευνα δείχνει ότι η αλήθεια για το σιρόπι αγαύης μπορεί να μην είναι τόσο γλυκιά όσο φαίνεται.
Τι είναι η αγαύη;
Το φυτό αγαύη είναι εγγενές στις νότιες Ηνωμένες Πολιτείες και τη Λατινική Αμερική. Χρησιμοποιείται στο Μεξικό εδώ και εκατοντάδες χρόνια. Τα σάκχαρα της αγαύης ζυμώνονται για να γίνει τεκίλα. Ως φυτό η αγαύη έχει πιθανώς κάποια οφέλη για την υγεία. Ωστόσο, η διύλιση και η επεξεργασία για να παραχθεί το γλυκαντικό αγαύης καταστρέφουν σχεδόν όλες από αυτές τις ευεργετικές επιπτώσεις του φυτού στην υγεία.
Πώς παρασκευάζεται το σιρόπι αγαύης;
Το σιρόπι αγαύης παρασκευάζεται με τα ακόλουθα βήματα:
- 1. Το υγρό εξάγεται πρώτα από το φυτό.
- 2. Στη συνέχεια ο χυμός φιλτράρεται.
- 3. Ο φιλτραρισμένος χυμός θερμαίνεται για να διασπάσει τα συστατικά του σε ένα απλό σάκχαρο που ονομάζεται φρουκτόζη.
- 4. Το υγρό που προκύπτει στη συνέχεια συμπυκνώνεται σε σιρόπι.
Το σιρόπι αγαύης απαιτεί πολλαπλά στάδια επεξεργασίας πριν καταναλωθεί. Στη φυσική του μορφή, τα εκχυλίσματα από το φυτό αγαύης περιέχουν ισχυρές αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες. Ωστόσο, κανένα από αυτά τα ευεργετικά στοιχεία δεν υπάρχει στην εξαιρετικά επεξεργασμένη αγαύη που βρίσκεται στα ράφια των καταστημάτων.
Πώς δόθηκε αρχικά η εντύπωση ότι το σιρόπι αγαύης είναι ένα υγιεινό γλυκαντικό;
Το σιρόπι αγαύης έχει πολύ χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη – κυρίως επειδή σχεδόν όλη η ζάχαρη που περιέχει είναι φρουκτόζη. Έχει πολύ λίγη γλυκόζη, τουλάχιστον σε σύγκριση με την κανονική ζάχαρη.
Σε γενικές γραμμές, τα τρόφιμα με υψηλότερο γλυκαιμικό δείκτη προκαλούν μεγαλύτερες αιχμές σακχάρου στο αίμα και μπορεί να επηρεάσουν την υγεία σας αρνητικά. Σε αντίθεση με τη γλυκόζη, η φρουκτόζη δεν αυξάνει τα επίπεδα σακχάρου ή ινσουλίνης στο αίμα βραχυπρόθεσμα. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο τα γλυκαντικά με υψηλή περιεκτικότητα σε φρουκτόζη συχνά διατίθενται στο εμπόριο ως «υγιεινά» ή «φιλικά προς τον διαβήτη». Ωστόσο, ο γλυκαιμικός δείκτης είναι μόνο ένας παράγοντας που πρέπει να λάβετε υπόψη κατά την αξιολόγηση των πιθανών επιπτώσεων ορισμένων γλυκαντικών στην υγεία. Στην πραγματικότητα, αν και το γλυκαντικό αγαύης μπορεί να μην αυξάνει τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα όσο η κοινή ζάχαρη, υπάρχουν κάποιες άλλες πραγματικές ανησυχίες που σχετίζονται με το σιρόπι αγαύης που πρέπει να ληφθούν υπόψη. Η αλήθεια είναι ότι η φρουκτόζη έχει βλαπτική επίδραση για την υγεία, και αυτό είναι ήδη γνωστό με το σιρόπι καλαμποκιού υψηλής περιεκτικότητας σε φρουκτόζη που είναι σε ευρεία χρήση στις ΗΠΑ. Εφόσον λοιπόν το σιρόπι καλαμποκιού θεωρείται βλαπτικό για την ανθρώπινη υγεία, πώς είναι δυνατόν να θεωρείται ακόμα και σήμερα το σιρόπι αγαύης υγιεινό γλυκαντικό, όταν περιέχει περισσότερη φρουκτόζη από όσο περιέχει το σιρόπι καλαμποκιού υψηλής περιεκτικότητας σε φρουκτόζη;
Το σιρόπι αγαύης είναι πιο βλαπτικό για την υγεία από το σιρόπι καλαμποκιού υψηλής περιεκτικότητας σε φρουκτόζη και από τη ζάχαρη!
Η ζάχαρη και το σιρόπι καλαμποκιού υψηλής περιεκτικότητας σε φρουκτόζη περιέχουν δύο απλά σάκχαρα – γλυκόζη και φρουκτόζη – σε ποσοστό περίπου 50% το καθένα.
Η γλυκόζη είναι ένα σημαντικό μόριο. Βρίσκεται σε πολλές υγιεινές τροφές, όπως φρούτα και λαχανικά, και το σώμα μας το παράγει ακόμη και για να βεβαιωθεί ότι έχουμε πάντα αρκετό. Στην πραγματικότητα, όλα τα ζωντανά κύτταρα φιλοξενούν γλυκόζη επειδή αυτό το μόριο είναι ζωτικής σημασίας για τη ζωή.
Ενώ κάθε κύτταρο στο σώμα μας μπορεί να μεταβολίσει τη γλυκόζη, το συκώτι είναι το μόνο όργανο που μπορεί να μεταβολίσει τη φρουκτόζη σε σημαντικές ποσότητες (1).
Η κατανάλωση υπερβολικής φρουκτόζης μπορεί να καταστρέψει τη μεταβολική μας υγεία και μπορεί να συμβάλει στην αντίσταση στην ινσουλίνη, στο μεταβολικό σύνδρομο, στις καρδιακές παθήσεις και στον διαβήτη τύπου 2 (2). Αυτό συμβαίνει επειδή το συκώτι υπερφορτώνεται και αρχίζει να μετατρέπει τη φρουκτόζη σε λίπος, το οποίο αυξάνει τα τριγλυκερίδια στο αίμα. Πολλοί ερευνητές πιστεύουν ότι μέρος αυτού του λίπους μπορεί να κολλήσει στο συκώτι και να προκαλέσει λιπώδη ηπατική νόσο (3-4). Το 2017, μια μελέτη σε ποντίκια συνέδεσε τη φρουκτόζη με ηπατική βλάβη, συμπεριλαμβανομένης της λιπώδους ηπατικής νόσου και του θανάτου των ηπατικών κυττάρων. Η μελέτη βρήκε επίσης μια σχέση μεταξύ της κατανάλωσης φρουκτόζης και της φλεγμονής (5). Μια άλλη μελέτη του 2017, επίσης, συνέδεσε την κατανάλωση φρουκτόζης με λιπώδη ηπατική νόσο (6). Η φρουκτόζη μπορεί να προκαλέσει σημαντικές αυξήσεις στα μακροπρόθεσμα επίπεδα σακχάρου και ινσουλίνης στο αίμα, αυξάνοντας σημαντικά τον κίνδυνο μεταβολικού συνδρόμου και διαβήτη τύπου 2 (7). Σύμφωνα με μια μελέτη 2013, τα υψηλά επίπεδα κατανάλωσης φρουκτόζης μπορεί να προκαλέσουν αντίσταση στην ινσουλίνη, υπέρταση και μεταβολικό σύνδρομο (8). Μια μελέτη του 2015 έδειξε ότι η φρουκτόζη μπορεί να προάγει την ανάπτυξη υψηλής αρτηριακής πίεσης, αντίστασης στην ινσουλίνη και άλλους παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου (9). Επιπλέον, η υψηλή πρόσληψη φρουκτόζης μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα της LDL και της οξειδωμένης LDL. Μπορεί επίσης να προκαλέσει συσσώρευση λίπους στην κοιλιά (10).
Μια μελέτη του 2010 διαπίστωσε ότι οι αρουραίοι που κατανάλωναν σιρόπια με υψηλή περιεκτικότητα σε φρουκτόζη κέρδισαν σημαντικά περισσότερο βάρος από τους αρουραίους που κατανάλωναν ζάχαρη, ακόμη και όταν η πρόσληψη θερμίδων τους ήταν η ίδια (11). Μια πιο πρόσφατη μελέτη διαπίστωσε ότι αυτή η σύνδεση είναι λιγότερο σαφής (12).
Σημειωτέον, ότι το σιρόπι αγαύης αποτελείται από 85% φρουκτόζη. Αυτό συγκρίνεται με μόλις 50% για την κοινή ζάχαρη και 55% για το συχνά επικρινόμενο σιρόπι καλαμποκιού υψηλής περιεκτικότητας σε φρουκτόζη.
Επιπλέον, το σιρόπι αγαύης είναι ένα γλυκαντικό με υψηλότερες θερμίδες από την επιτραπέζια ζάχαρη. Παρά τον χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη του σιροπιού αγαύης, δεν είναι κατάλληλο για δίαιτες Paleo, κέτο ή χαμηλές σε υδατάνθρακες. Αυτό συμβαίνει γιατί περιέχει μια καλή ποσότητα υδατανθράκων.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1. Am J Clin Nutr. 2007 Oct;86(4):895-6.
2. Curr Opin Lipidol. 2013 Jun;24(3):198-206.
3. Diabetes. 2005 Jul;54(7):1907-13.
4. J Hepatol. 2008 Jun;48(6):993-9.
5. Food Chem Toxicol. 2017 May;103:111-121.
6. Arch Toxicol. 2017 Apr;91(4):1545-1563.
7. Nutr Metab (Lond). 2005 Feb 21;2(1):5.
8. J Nutr Metab. 2013;2013:682673.
9. Adv Nutr. 2015 Jul 15;6(4):430-9.
10. Am J Clin Nutr. 2002 Nov;76(5):911-22.
11. https://www.princeton.edu/news/2010/03/22/sweet-problem-princeton-researchers-find-high-fructose-corn-syrup-prompts
12. PLoS One. 2017 Dec 29;12(12):e0190206.

Ο Μάριος Δημόπουλος γεννήθηκε το 1975 στον Πειραιά. Σπούδασε αρχικά φιλολογία με ειδικότητα στη γλωσσολογία στη Φιλοσοφική Σχολή του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Στη συνέχεια λόγω του ενδιαφέροντός του στις φυσικές και εναλλακτικές θεραπείες σπούδασε στο εξωτερικό διατροφολογία και φυσικοπαθητική (naturopathy). Έχει ειδικευθεί στη χρήση διατροφικών συμπληρωμάτων και εστιάζει την έρευνά του στην πρόληψη των ασθενειών με σωστή διατροφή, με χορήγηση βιταμινών, μετάλλων και αντιοξειδωτικών ουσιών υπό μορφή διατροφικών συμπληρωμάτων και με χορήγηση φαρμακευτικών φυτών και βοτάνων. Είναι καθηγητής διατροφολογίας στη σχολή Natural Health Science (Ελλάδα), όπου διδάσκει για τα διατροφικά συμπληρώματα σε φαρμακοποιούς, διαιτολόγους, διατροφολόγους και εναλλακτικούς θεραπευτές. Ο Μάριος Δημόπουλος έχει γράψει 36 βιβλία για θέματα υγείας. Εδώ το πλήρες βιογραφικό του.
Ανακαλύψτε τη Μαγεία της Φύσης με τη Σειρά My AGE από τη Lavera

Η σειρά My AGE της Lavera συνδυάζει τη σοφία της φύσης με τη σύγχρονη επιστήμη, προσφέροντας μια εξαιρετική λύση για τη φροντίδα του ώριμου δέρματος. Κάθε προϊόν της σειράς έχει σχεδιαστεί για να αντιμετωπίσει τις ανάγκες της ώριμης επιδερμίδας, αναδεικνύοντας τη φυσική της λάμψη και την υγιή της όψη.
Κρέμα Ημέρας My AGE: Η Τελευταία Λέξη της Ενυδάτωσης και Προστασίας
Η κρέμα προσώπου ημέρας My AGE προσφέρει μια εξαιρετική ισορροπία ενυδάτωσης και προστασίας. Εμπλουτισμένη με βιολογικό έλαιο ιβίσκου και κεραμίδια, αυτή η κρέμα προλαμβάνει την ξηρότητα και προστατεύει την επιδερμίδα από τις καθημερινές περιβαλλοντικές επιθέσεις. Η ελαφριά της υφή απορροφάται άμεσα, προσφέροντας μια αίσθηση φρεσκάδας και απαλότητας που διαρκεί όλη την ημέρα.
Κρέμα Νυκτός My AGE: Η Μυστική Συνταγή Αναγέννησης του Δέρματος
Η κρέμα νυκτός My AGE είναι σχεδιασμένη για να ενισχύει την αναδόμηση της επιδερμίδας ενώ κοιμάστε. Με την ισχυρή δράση του βιολογικού ελαίου ιβίσκου και των κεραμιδίων, αυτή η κρέμα προσφέρει βαθιά ενυδάτωση και ενισχύει την αναγέννηση των κυττάρων. Το δέρμα σας θα ξυπνήσει ανανεωμένο, πιο ελαστικό και λαμπερό.

Σέρουμ Προσώπου My AGE: Η Ενίσχυση που Χρειάζεται η Επιδερμίδα σας
Το σέρουμ προσώπου My AGE είναι η ιδανική λύση για να δώσετε στο δέρμα σας μια επιπλέον ώθηση. Εμπλουτισμένο με αντιοξειδωτικά από βιολογικό εκχύλισμα ιβίσκου και κεραμιδίων, το σέρουμ αυτό προσφέρει άμεση ενυδάτωση και σφριγηλότητα. Η χρήση του πριν από την κρέμα ημέρας ή νύκτας ενισχύει τη δράση των άλλων προϊόντων της σειράς, αποκαλύπτοντας μια επιδερμίδα πιο σφριγηλή και λαμπερή.

Κρέμα Ματιών - Χειλιών My AGE: Στοχευμένη Φροντίδα για τις Ευαίσθητες Περιοχές
Η κρέμα ματιών - χειλιών My AGE είναι ειδικά σχεδιασμένη για τις πιο ευαίσθητες περιοχές του προσώπου. Με βιολογικό ιβίσκο και κεραμίδια, αυτή η κρέμα μειώνει αποτελεσματικά τις ρυτίδες και τις μαύρες σακούλες, προσφέροντας μια αίσθηση ανακούφισης και ανανέωσης. Η λεπτόρρευστη υφή της απορροφάται εύκολα, παρέχοντας άμεση ενυδάτωση και φρεσκάδα.
Επαναστατήστε στη Φροντίδα του Δέρματος με τη Σειρά My AGE
Η σειρά My AGE από τη Lavera είναι η απόλυτη επιλογή για μια ολοκληρωμένη και φυσική φροντίδα του ώριμου δέρματος. Κάθε προϊόν έχει σχεδιαστεί για να αναδείξει την φυσική ομορφιά σας, προσφέροντας υψηλή ποιότητα και αποτελεσματικότητα. Εξερευνήστε τη σειρά και ανακαλύψτε πώς η συνένωση της φύσης και της καινοτομίας μπορεί να μεταμορφώσει την επιδερμίδα σας, επαναφέροντας τη νεανική της λάμψη και υγεία.
Holistic Life - Τεύχος 122
Πιέζομαι, στεναχωριέμαι και ανησυχώ: Ανθοϊάματα για τις ιδιαίτερες συνθήκες της εποχής
Όλο και περισσότερο στους καιρούς που ζούμε έχουν πολλοί την αίσθηση ότι οι συνθήκες επιβίωσης και διαβίωσης έχουν καταστεί πολύ πιεστικές και μάλιστα σε επίπεδα με τα οποία δεν υπάρχει προηγούμενη εξοικείωση άρα και εμπειρία αντιμετώπισης και προσαρμογής. Δεν μιλάμε εδώ απλά για συνηθισμένα, διαχρονικής υφής ατομικά προβλήματα υγείας, για δυσκολίες οικονομικές ή για διάφορα άλλα έκτακτα περιστατικά της ζωής που μας ταλαιπωρούν ή μας φοβίζουν. Υπάρχει μια αίσθηση -ανεξάρτητα του αν συνειδητοποιείται ξεκάθαρα ή γίνεται προσπάθεια να απωθηθεί- του ότι οι συνθήκες ζωής και τα πράγματα στη φύση αλλάζουν, με μορφές και προς κατευθύνσεις που όχι μόνο δεν γνωρίζουμε πώς να αντιμετωπίσουμε αλλά δεν μπορούμε να τις διακρίνουμε και να τις αντιληφθούμε καν. Αυτό δημιουργεί ένα είδος άγχους στον μέσο άνθρωπο, το οποίο, είτε επιλέγοντας να το αγνοεί είτε ενδίδοντας στην ανάγκη του να το εκφράσει, διαταράσσει την ψυχική του ζωή και την καθημερινότητά του.
Συνήθως, κατά τη διάρκεια της μέρας η παρουσία του άγχους αυτού ‘ξεχνιέται’ μέσα από τις διάφορες δραστηριότητες της καθημερινότητας. Μπορεί όμως να βρίσκει έδαφος να εκδηλωθεί κατά τις ώρες του ύπνου και της ανάπαυσης, εμποδίζοντας τον άνθρωπο να αποκοιμηθεί ή βυθίζοντάς τον σε μια φαινομενικά αναίτια και ακατανόητη αγωνία όταν ξυπνά και πριν επανεύρει εντελώς τους συνήθεις του καθημερινούς ρυθμούς.
Ο σκοπός μας εδώ δεν μπορεί να είναι προφανώς το να προσδιορίσουμε τις προσωπικές αιτίες που μπορεί να δημιουργούν άγχος σε κάποιον αλλά μάλλον το να δώσουμε κάποιο χώρο και προσοχή σε αυτό το γενικευμένο και υπαρξιακό μεν, πολύ χειροπιαστό συγχρόνως δε, επίπεδο φόβου και αγωνίας που διακατέχει σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό στην παρούσα φάση μεγάλο μέρος της κοινωνίας. Και ει δυνατόν, να επιχειρήσουμε να το διαχειριστούμε και να το ανακουφίσουμε χρησιμοποιώντας κάποια βασικά ανθοϊάματα.
Το ανθοΐαμα Bach Cherry Plum είναι ως γνωστόν το ανθοΐαμα που συνιστάται για την κατάσταση όπου κανείς ‘νομίζει ότι θα τρελλαθεί’. Η πίεση που αισθάνεται εσωτερικά, η αυξανόμενη ένταση, είτε αμιγώς οφειλόμενη σε εσωτερικούς ψυχικούς παράγοντες ή σε εξωτερικές πιέσεις είτε σε συνδυασμούς και των δύο, τον κάνει να νοιώθει ότι θα διαλυθεί, ότι κάτι μέσα του θα εκραγεί, ότι θα ξεσπάσει με τρόπους που δεν θέλει και που δεν τον αντιπροσωπεύουν, ότι ο νους του δεν μπορεί να αντέξει άλλο, ότι δεν υπάρχει λύση ούτε οδός διαφυγής. Το απολύτως βασικό αυτό ανθοΐαμα θα ενεργήσει δραστικά στο να ομαλοποιηθεί η εσωτερική συγκινησιακή ροή και ο άνθρωπος να ανακουφιστεί από την ένταση και να διαχειριστεί πολύ πιο ήρεμα τις εσωτερικές και εξωτερικές πιέσεις.
Το ανθοΐαμα Echinacea της FES θα το χρειαστούμε στις στιγμές που νοιώθουμε ότι η προσωπικότητά μας κινδυνεύει να καταθρυμματιστεί, να ‘γίνει κομμάτια’ όπως λέμε, να μην αντέχει να συντηρήσει άλλο τη βασική της εσωτερική συνοχή. Σαν ένα ισχυρό ψυχικό συγκολλητικό υλικό η Echinacea, θα βοηθήσει στο να διατηρηθούν τα τμήματα της προσωπικότητας και του ψυχισμού μας σε συνοχή, συντηρώντας μια ισχυρή και ακέραιη αίσθηση εσωτερικής ταυτότητας. Αυτό δίνει ένα σημαντικό αίσθημα ψυχικής ανακούφισης και ικανότητας να δρούμε ικανοποιητικά.
Η βοήθεια που δίνουν τα δύο αυτά τόσο βασικά ανθοϊάματα είναι πάντοτε μεγάλη αν και συχνά απαιτείται κάποιος βαθμός ψυχολογικής παρατηρητικότητας και αυτεπίγνωσης για να αντιληφθεί κανείς συνειδητά την ύπαρξη και το μέγεθος της βοήθειας που του προσφέρουν, σε αντίθεση ίσως με άλλα πιο ‘εντυπωσιακά’ ως προς τη δράση τους ανθοϊάματα με περισσότερο ‘στοχευμένα’ και ευκολότερα παρατηρήσιμα χαρακτηριστικά. Με ανθοϊάματα όπως η Echinacea ή το Cherry Plum, o άνθρωπος νοιώθει συχνά απλώς ‘πιο ήρεμος’, χωρίς να μπορεί να εξειδικεύσει άλλο ή και αποδίδει αυτή την ηρεμία σε τυχαίους εξωτερικούς παράγοντες. Επαφίεται λοιπόν συχνά στους εργαζόμενους με ανθοϊάματα (και στους εργαζόμενους στο χώρο της ψυχικής υγείας γενικά, που ίσως κάποια στιγμή διακρίνουν και αντιληφθούν την απερίγραπτη συνάφεια της ενεργειακής προσέγγισης με τις διαδικασίες εξομάλυνσης και ανάπτυξης του ψυχισμού) το να συστήσουν αυτά ή και άλλα ανάλογης θεμελιώδους φύσης ανθοϊάματα στον έχοντα ανάγκη.
Η εντεινόμενη αγωνία και η απουσία ορατής λύσης γνωρίζουμε πόσο έχει εξάψει τα πνεύματα κάνοντας πάρα πολλούς ανθρώπους πλέον να θυμώνουν πολύ εύκολα ο ένας με τον άλλον, να στρέφονται με άμεσο και εκρηκτικό τρόπο, με εχθρότητα και με αγένεια ο ένας εναντίον του άλλου, ενισχύοντας συνθήκες επιθετικότητας και επιτείνοντας έναν φαύλο κύκλο. Κάποια από τα ανθοϊάματα φαίνεται να έχουν ιδιαίτερη ένδειξη και καταλληλότητα στις περιστάσεις όπως αυτές που ζούμε, και ας δούμε μερικά. Το ανθοΐαμα Bach Beech (“τι χάλια που είναι οι άνθρωποι, τι κακοί, τι ηλίθιοι, πόσο αναγκαζόμαστε να υποφέρουμε εξ αιτίας τους!..), το Bach Holly (“είσαστε οι εχθροί μας, σας μισώ, μας επιτίθεστε, μας κάνετε κακό!”), το Bach Willow (“όλα είναι χάλια σ’ αυτό τον κόσμο, μαυρίλα, τίποτε δεν αξίζει, τίποτε δεν πάει καλά, ναι, ας καταστραφεί αυτός ο κόσμος, δεν με νοιάζει, δεν έχω καμία διάθεση να αγωνίζομαι και να προσπαθώ”). Το Bach Gentian (“τίποτε δεν θα πάει καλά, όλο εμπόδια και δυσκολίες εμφανίζονται!”), Gorse (“νοιώθω απελπισία, ψυχοπλάκωμα, ξέρω ότι τα πράγματα δεν θα αλλάξουν ποτέ”), Sweet Chestnut (“κινδυνεύω, δεν έχω βοήθεια ούτε προστασία από πουθενά, θα καταστραφώ!”). Το FES Scotch Broom (“νοιώθω αγωνία και τρόμο, ο κόσμος θα καταστραφεί, βλέπουμε τα σημάδια, το λένε και τόσες προφητείες, έχω παραλύσει ψυχικά, δεν έχω το κουράγιο ούτε τη διάθεση να κάνω τίποτε...”), το Bach Wild Rose (“Δεν νοιώθω κανένα ενδιαφέρον ή χαρά στη ζωή, τίποτε δεν μου δίνει ευχαρίστηση πια, έχω παραιτηθεί από τα πάντα”).
Όσοι έχουν χρησιμοποιήσει κάποια ανθοϊάματα σε ανάλογες περιστάσεις έχοντας κάνει κατάλληλες επιλογές, γνωρίζουν καλά το τι σημαίνει το να γλυκαίνει η διάθεση και να ελαφραίνει έως και να εξαφανίζεται ο ψυχικός πόνος ενώ παράλληλα η διαύγεια της αντίληψης όχι μόνο δεν περιορίζεται αλλά ενισχύεται και το εύρος της αυξάνεται, τόσο ποσοτικά όσο και ποιοτικά.

Η Μαρίνα Αγγελή είναι ιατρός με ειδίκευση στην ψυχιατρική, εκπαίδευση στην Συστημική Ψυχοθεραπεία και πολυετή ενασχόληση με εναλλακτικές θεραπείες και κυρίως με τη μέθοδο των Ανθοϊαμάτων και τις θεραπευτικές εφαρμογές τους στην αντιμετώπιση ψυχολογικών προβλημάτων. Έχει γράψει πολλά άρθρα και εργασίες για τα Ανθοϊάματα καθώς και το βιβλίο 'Ανθοθεραπεία με τα Ιάματα Μπαχ'.
