Είτε το συνειδητοποιούμε είτε όχι, πληττόμαστε σχεδόν καθημερινά πλέον από γεγονότα και βιώματα που μας διαταράσσουν και δημιουργούν ανησυχία, σύγχυση ή και φόβο μέσα μας και γύρω μας. Ανάμεικτα με αυτά, προσλαμβάνουμε επίσης εικόνες και μηνύματα που μιλούν για πρόοδο –κυρίως μέσω της τεχνολογίας- , εξέλιξη, ξεγνοιασιά και αισιοδοξία. Αυτά τα αλληλοσυγκρουόμενα μηνύματα που φαινομενικά ομογενοποιούνται σε μια ενιαία, ‘συνηθισμένη’ πραγματικότητα, έχουν μια συγκεχυμένη και μάλλον όχι θετική ούτε καθησυχαστική επίπτωση στους περισσότερους ανθρώπους.

Το κλίμα, όποιοι και αν είναι οι λόγοι για τους οποίους συμβαίνει αυτό, μεταβάλλεται προς μια κατεύθυνση απρόβλεπτη και ως φαίνεται, γεμάτη κινδύνους. Αυτό το βλέπει, το νοιώθει και το αντιλαμβάνεται ο καθένας πλέον. Η Φύση, η μάνα-αγκαλιά που συντηρούσε και περιέβαλλε πάντα σαν δεδομένη φυσική σταθερά την ανθρώπινη ύπαρξη και δράση –στις όποιες, καλές ή κακές, θεσπέσιες ή φρικαλέες στιγμές της- τώρα αρχίζει να αποδεικνύεται όλο και πιο απρόβλεπτη, ευεπηρέαστη και τελικά απροστάτευτη. Η τεχνολογία ανατρέπει με ταχύ ρυθμό όλα όσα γνωρίζαμε μέχρι πρόσφατα ως δεδομένα και ανακαλύπτουμε τον εαυτό μας όλο και περισσότερο εξαρτημένο από αυτήν με τρόπους που δεν μπορούμε όχι μόνον να ελέγξουμε αλλά ούτε καν να αντιληφθούμε. Πόλεμοι ανακοινώνονται ή προετοιμάζονται, νέα άγνωστα όπλα χρησιμοποιούνται. Νέοι κίνδυνοι για την υγεία και νέες, εξαιρετικά παρεμβατικές και με άγνωστες πιθανές συνέπειες ιατρικές μέθοδοι αντιμετώπισής τους προτείνονται ή και επιβάλλονται. Το περιβάλλον, είτε το νοιώθουμε συνειδητά είτε όχι, μεταβάλλεται και τα σώματά μας βιώνουν επακριβώς τις αλλαγές αυτές, ανεξάρτητα του τι διακρίνει και συνειδητοποιεί ο νους μας. Και θα μπορούσαμε βέβαια να απαριθμήσουμε πολλά ακόμη.

Μέσα σε ένα τέτοιο πλαίσιο, δεν θα πρέπει να περιμένουμε από τον εαυτό μας να παραμένει ανεπηρέαστος και ‘ήρεμος’ ούτε φυσικά να του καταλογίζουμε ‘έλλειψη ψυχραιμίας και αισιοδοξίας’ και να τον κατηγορούμε γι’ αυτό. Όσο και αν η πίστη, η αισιοδοξία και η θετική σκέψη είναι απαραίτητες, άλλο τόσο είναι αληθινό το ότι οι ευαίσθητες όψεις του ψυχισμού μας χρειάζονται κατανόηση, φροντίδα και στήριξη, όχι για να ‘εξαλείψουν’ τις επιπτώσεις της πραγματικότητας –ούτε γίνεται ούτε και θα ήταν καν επιθυμητή μια τέτοια ‘αναισθητοποίηση’ - αλλά για να μας προστατεύουν και να μας γαληνεύουν προκειμένου να αντεπεξέλθουμε στις συνθήκες της ζωής. Είναι πολύ βασικό το να δημιουργήσουμε μια σχέση κατανόησης, σεβασμού και εμπιστοσύνης με τον υποσυνείδητο εαυτό μας, με το ευάλωτο κομμάτι μας, που δέχεται, υφίσταται, υπομένει και αφομοιώνει τα βιώματά μας. Αποτελεί την εσωτερική μας πραγματικότητα, ένα πολύ βασικό στοιχείο της αλήθειας μας και μια απαραίτητη πυξίδα στο δρόμο για την ψυχική και σωματική μας ευεξία, γνώση και ποιότητα ζωής. Είναι όχι απλά καλό αλλά και απαραίτητο να αφουγκραζόμαστε το ψυχικό επίπεδο, να προσπαθούμε να ανταποκρινόμαστε στις ανάγκες του, να απαλύνουμε τους πόνους του και να του επιτρέπουμε να μας αποκαλύπτει το δρόμο μέσα από τον οποίο ούτως ή άλλως πορεύεται η αυθεντική προσωπική μας εμπειρία.

Ως προς τα ανθοϊάματα, ανάμεσα σε εκείνα που καλούνται να υποστηρίξουν τις ευρείες ανάγκες για μια γενικής φύσης ψυχραιμία και γαλήνη σε συνθήκες αναστάτωσης, είναι κατ’ αρχήν αυτά που περιέχονται στη γνωστή σύσταση Rescue Remedy του Dr. Bach, στο γνωστό σύνθετο ανθοΐαμα για καταστάσεις πρώτης ανάγκης: Rock Rose για τον τρόμο, Star of Bethlehem για το σοκ, Cherry Plum για την υπερένταση που φτάνει στα όρια απώλειας του ελέγχου, Clematis για την ικανότητα να παραμένουμε παρόντες και σε επαφή με την πραγματικότητα όταν ζούμε καταστάσεις που βιώνουμε σαν απειλή, Impatiens για να έχουμε την γαλήνη και την ψυχραιμία που δίνει η υπομονή και η ικανότητα διαχείρισης του χρόνου.

Στον συνδυασμό Yarrow Environmental Solution (YES) της FES, σε μια βάση θαλασσινού άλατος και βάμματος των φυτών Αχιλλέα (Achillea millefolium, Yarrow) και Εχινάτσια (Echinacea purpurea), περιέχονται τα ανθοϊάματα από τα λουλούδια της Αχιλλέας (Achillea Millefolium) - λευκά (Yarrow), ροζ (Pink Yarrow) και κίτρινα (Golden Yarrow) - για την προστασία και ενίσχυση των διαφορετικών επιπέδων του ανθρώπινου ενεργειακού πεδίου, της Εχινάτσιας (Echinacea purpurea) για την αποκατάσταση και την ενίσχυση της εσωτερικής του συνοχής, και της Άρνικας (Arnica mollis) για την επούλωση των ψυχικών τραυμάτων και πληγών.

Ας αναφερθούμε επίσης στον γνωστό, δυνατό συνδυασμό ιαμάτων ‘πρώτης ανάγκης’ Emergency Essence από την συλλογή Australian Bush Flower Essences, στον εξαιρετικό συνδυασμό Immediate Relief των Living Tree Orchids, στο Crisis Rescue (το Bach Rescue Remedy εμπλουτισμένο με Arnica και Echinacea της FES) ίαμα πρώτης ανάγκης της ‘Ανθρώπου Φύσις’ κ.α.

Είναι ίσως χρήσιμο για τους περισσότερους το να χρησιμοποιούν, ίσως και συστηματικά στη διάρκεια της ημέρας ή τουλάχιστον το βράδυ πριν τον ύπνο, αυτούς ή ανάλογους συνδυασμούς για ηρεμία και διατήρηση ενός αισθήματος ασφάλειας μέσα στην ψυχικά ή και υλικά διαταραγμένη πραγματικότητα που ζούμε.

Ας σκεφθούμε ακόμη τα ανθοϊάματα της FES California Valerian, για όλες τις περιπτώσεις που η αγωνία για το παρόν και το μέλλον αφορά στα προσωπικά μας προβλήματα επιβίωσης και στην δυνατότητά μας να αντεπεξέλθουμε σ’ αυτά, και Scotch Broom αν η αγωνία σχετίζεται με την τύχη του κόσμου και του πλανήτη.

Η Μαρίνα Αγγελή είναι ιατρός με ειδίκευση στην ψυχιατρική, εκπαίδευση στην Συστημική Ψυχοθεραπεία και πολυετή ενασχόληση με εναλλακτικές θεραπείες και κυρίως με τη μέθοδο των Ανθοϊαμάτων και τις θεραπευτικές εφαρμογές τους στην αντιμετώπιση ψυχολογικών προβλημάτων. Έχει γράψει πολλά άρθρα και εργασίες για τα Ανθοϊάματα καθώς και το βιβλίο 'Ανθοθεραπεία με τα Ιάματα Μπαχ'. 

Στο άρθρο αυτό θα παρουσιάσουμε μελέτες που δείχνουν πως διάφορα συμπληρώματα διατροφής και βότανα είναι αποτελεσματικά για την αντιμετώπιση της υπέρτασης.

Συνένζυμο Q10
Μια δοκιμή που περιλάμβανε 109 συμπτωματικούς υπερτασικούς ασθενείς που λάμβαναν συμπλήρωμα CoQ10 (75–360mg/ημέρα) ανέφερε σημαντική μείωση στη μέση συστολική (από 159 σε 147mmHg) και διαστολική (από 94 σε 85mmHg) αρτηριακή πίεση. Μετά από 4,4 μήνες κατά μέσο όρο, το 37% των ασθενών μπόρεσε να διακόψει ένα αντιυπερτασικό φάρμακο, το 11% διέκοψε δύο φάρμακα και το 4% διέκοψε τρία φάρμακα. Μόνο το 3% απαιτούσε την προσθήκη ενός αντιυπερτασικού φαρμάκου και κανένα δεν χρειάστηκε την προσθήκη περισσότερων από ένα φαρμάκων. Είναι σημαντικό ότι το 25% όλων των ασθενών ήταν σε θέση να ελέγξουν την αρτηριακή τους πίεση μόνο με συμπλήρωμα CoQ10 (1). Σε ασθενείς που δίδονταν 60mg/ημέρα CoQ10 για 12 εβδομάδες μειώθηκε η συστολική τους πίεση 18mmHg, κάτι που δείχνει ότι «το CoQ10 μπορεί να προσφέρεται με ασφάλεια σε υπερτασικούς ασθενείς ως μια εναλλακτική θεραπευτική επιλογή» (2). Μια μελέτη σε ασθενείς με υπέρταση και στεφανιαία αρτηριακή νόσο που λάμβαναν 60mg CoQ10 δυο φορές την ημέρα αποκάλυψε ότι «το συνένζυμο Q10 μείωσε την αρτηριακή πίεση πιθανώς μειώνοντας το οξειδωτικό στρες και την απόκριση ινσουλίνης σε ασθενείς που λάμβαναν αντιυπερτασικά φάρμακα» (3). Μια σε βάθος ανασκόπηση εξέτασε τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές που χρησιμοποίησαν συμπληρώματα CoQ10, για τουλάχιστον τρεις εβδομάδες, για τη θεραπεία της πρωτοπαθούς υπέρτασης. Η θεραπεία με CoQ10 είχε ως αποτέλεσμα τη μέση μείωση της συστολικής αρτηριακής πίεσης 11mmHg και τη μέση μείωση της διαστολικής αρτηριακής πίεσης 7mmHg (4). Μια μετα-ανάλυση 12 κλινικών δοκιμών κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η συμπλήρωση CoQ10 σε υπερτασικούς ασθενείς μπορεί να μειώσει τη συστολική αρτηριακή πίεση έως και 17mmHg και τη διαστολική αρτηριακή πίεση έως και 10mmHg χωρίς σημαντικές παρενέργειες. Αυτή η μετα-ανάλυση σημείωσε ότι σε πολλές από τις μελέτες που συμπεριλήφθηκαν, οι ασθενείς ήταν σε θέση να διακόψουν τη φαρμακευτική αγωγή (5).

Μαγνήσιο
Σε μια μετα-ανάλυση επτά μελετών στις οποίες συμμετείχαν ασθενείς με συστολική αρτηριακή πίεση άνω των 155mmHg που είχαν λάβει αντιϋπερτασική φαρμακευτική αγωγή για τουλάχιστον έξι μήνες, η λήψη μαγνησίου έδειξε ότι μειώνει σημαντικά την συστολική και διαστολική αρτηριακή πίεση κατά μέσο όρο 18,7mmHg και 10,9mmHg αντίστοιχα (6).
Σε μια κλινική δοκιμή συμμετείχαν 48 ασθενείς με ήπια χωρίς επιπλοκή υπέρταση και τυχαιοποιήθηκαν σε 600mg/ημέρα από του στόματος πιδολικού μαγνησίου και συστάσεις για τρόπο ζωής ή συστάσεις τρόπου ζωής ως ομάδα ελέγχου για 12 εβδομάδες. Οι μέσες συστολικές πιέσεις 24 ωρών μειώθηκαν κατά 5,6±2,7mmHg και οι διαστολικές πιέσεις μειώθηκαν κατά 2,8±1,8mmHg σε σύγκριση με τα άτομα της ομάδας ελέγχου (7).
Σε 82 διαβητικούς υπερτασικούς ενήλικες με τεκμηριωμένη υπομαγνησιαιμία που λάμβαναν καπτοπρίλη (αναστολέας του μετατρεπτικού ενζύμου της αγγειοτασίνης) αλλά όχι διουρητικά, η συμπλήρωση με 2,5 g χλωριούχου μαγνησίου σε διάστημα 4 μηνών μείωσε τη συστολική πίεση κατά 20,4±15,9mmHg σε σύγκριση με 4,7±12,7mmHg με εικονικό φάρμακο. Η παρέμβαση με μαγνήσιο μείωσε τη διαστολική πίεση κατά 8,7±16,3mmHg έναντι 1,2±12,6mmHg στην ομάδα του εικονικού φαρμάκου (8).

Κουερσετίνη
Μια δοκιμή σε 93 υπέρβαρους ή παχύσαρκους ανθρώπους έδειξε ότι 150mg κουερσετίνης ημερησίως για έξι εβδομάδες μείωσε τη συστολική αρτηριακή πίεση κατά 2,6mmHg (9). Σε μια ξεχωριστή τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη δοκιμή, 49 άντρες κατανάλωναν 150mg κουερσετίνης ή εικονικό φάρμακο κάθε μέρα για οκτώ εβδομάδες. Τα άτομα που λάμβαναν κουερσετίνη εμφάνισαν μείωση 5,7mmHg στην 4ωρη μεταγευματική αρτηριακή πίεση, ενώ η αρτηριακή πίεση των αποδεκτών του εικονικού φαρμάκου δεν άλλαξε σημαντικά (10). Μια τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη δοκιμή του 2015 διαπίστωσε ότι σε υπερτασικούς ασθενείς έξι εβδομάδες θεραπείας με 162mg κουερσετίνης καθημερινά μείωσαν την 24ωρη περιπατητική αρτηριακή πίεση κατά 3,6mmHg σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο (11). Άλλες δοκιμές που χρησιμοποίησαν διαφορετικές δόσεις κουερσετίνης και διάρκεια θεραπείας έδειξαν επίσης ότι αυτό το φλαβονοειδές μειώνει αποτελεσματικά την αρτηριακή πίεση (12-13).

Μελατονίνη
Η μη ελεγχόμενη νυχτερινή υπέρταση είναι ένα σοβαρό πρόβλημα. Η αύξηση της αρτηριακής πίεσης τη νύχτα συμβάλλει σε καρδιαγγειακή νόσο και θνησιμότητα και είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη σε άτομα με υπνική άπνοια. Σε μία μετα-ανάλυση των δεδομένων από επτά μελέτες, 2-3mg μελατονίνης ελεγχόμενης απελευθέρωσης κατά την κατάκλιση μείωσαν τη νυχτερινή συστολική αρτηριακή πίεση κατά 6mmHg και τη νυχτερινή διαστολική πίεση κατά 3,5mmHg (14).

Ιχθυέλαιο
Μια ανασκόπηση σε 36 διαφορετικές δοκιμές που χρησιμοποίησαν συμπληρώματα ιχθυελαίου για τη θεραπεία της υπέρτασης διαπίστωσε ότι το ιχθυέλαιο μειώνει τόσο τη συστολική όσο και τη διαστολική αρτηριακή πίεση. Η μέση δόση ιχθυελαίου που χρησιμοποιήθηκε σε αυτές τις δοκιμές ήταν 3,7 γραμμάρια ανά ημέρα (15). Μια ανάλυση 70 τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων δοκιμών διαπίστωσε ότι τα συμπληρώματα ιχθυελαίου μείωσαν τόσο την συστολική όσο και τη διαστολική αρτηριακή πίεση, με τα ισχυρότερα αποτελέσματα σε εκείνους με μη θεραπευμένη υπέρταση. Απαιτήθηκαν ποσά άνω των 2000mg για τη μείωση της διαστολικής αρτηριακής πίεσης (16).

Σκόρδο
Δύο ξεχωριστές μετα-αναλύσεις κατέδειξαν σημαντικές επιδράσεις του σκόρδου στη μείωση της αρτηριακής πίεσης σε άτομα με υπέρταση. Η πρώτη μετα-ανάλυση έδειξε μέση μείωση στην υπερτασική υποομάδα κατά 8,4±2,8mmHg για συστολική πίεση και 7,3±1,5mmHg για διαστολική πίεση (17). Στη δεύτερη μετα-ανάλυση για τους υπερτασικούς συμμετέχοντες, οι παρεμβάσεις με σκόρδο μείωσαν τη συστολική πίεση κατά μέσο όρο 16,3mmHg και τη διαστολική πίεση κατά μέσο όρο 9,3mmHg σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο (18).

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1. Mol Aspects Med. 1994;15 Suppl:S265-72.
2. South Med J. 2001 Nov;94(11):1112-7.
3. J Hum Hypertens. 1999 Mar;13(3):203-8.
4. Cochrane Database Syst Rev. 2009 Oct 7;(4):CD007435.
5. J Hum Hypertens. 2007 Apr;21(4):297-306.
6. Magnes Res. 2013 Jul-Sep;26(3):93-9.
7. Am J Hypertens. 2009 Oct;22(10):1070-5.
8. J Hum Hypertens. 2009 Apr;23(4):245-51.
9. Br J Nutr. 2009 Oct;102(7):1065-74.
10. Nutr Metab Cardiovasc Dis. 2013 May;23(5):403-9.
11. Br J Nutr. 2015 Oct 28;114(8):1263-77.
12. J Nutr. 2007 Nov;137(11):2405-11.
13. Int J Prev Med. 2013 Jul;4(7):777-85.
14. Vasc Health Risk Manag. 2011;7:577-84.
15. J Hypertens. 2002 Aug;20(8):1493-9.
16. Am J Hypertens. 2014 Jul;27(7):885-96.
17. BMC Cardiovasc Disord. 2008 Jun 16;8:13.
18. Ann Pharmacother. 2008 Dec;42(12):1766-71.

Ο Μάριος Δημόπουλος γεννήθηκε το 1975 στον Πειραιά. Σπούδασε αρχικά φιλολογία με ειδικότητα στη γλωσσολογία στη Φιλοσοφική Σχολή του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Στη συνέχεια λόγω του ενδιαφέροντός του στις φυσικές και εναλλακτικές θεραπείες σπούδασε στο εξωτερικό διατροφολογία και φυσικοπαθητική (naturopathy). Έχει ειδικευθεί στη χρήση διατροφικών συμπληρωμάτων και εστιάζει την έρευνά του στην πρόληψη των ασθενειών με σωστή διατροφή, με χορήγηση βιταμινών, μετάλλων και αντιοξειδωτικών ουσιών υπό μορφή διατροφικών συμπληρωμάτων και με χορήγηση φαρμακευτικών φυτών και βοτάνων. Είναι καθηγητής διατροφολογίας στη σχολή Natural Health Science (Ελλάδα), όπου διδάσκει για τα διατροφικά συμπληρώματα σε φαρμακοποιούς, διαιτολόγους, διατροφολόγους και εναλλακτικούς θεραπευτές. Ο Μάριος Δημόπουλος έχει γράψει 36 βιβλία για θέματα υγείας. Εδώ το πλήρες βιογραφικό του.

Άνοιγμα PDF

Στο φθινοπωρινό τεύχος του περιοδικού Holistic Life, έχετε την ευκαιρία να διαβάσετε νέες προσεγγίσεις από το χώρο της φυσικής (ολιστικής) ιατρικής, των εναλλακτικών και συμπληρωματικών θεραπειών & της διατροφής.

Σε αυτό το τεύχος θα βρείτε εκτεταμένο αφιέρωμα:
- Συμβουλές για έξυπνα παιδιά. Ο σημαντικός ρόλος των ωμέγα-3 και των βιταμινών στη σχολική επίδοση των παιδιών (Aimée Benbow)
- Πως λειτουργεί η ρεφλεξολογία στον υποθάλαμο κατά την εγκυμοσύνη (Τζέσι Μόρισον)
- Φυσική αντιμετώπιση του Συνδρόμου Ευερέθιστου Εντέρου (Τζενι Γκούντμαν)
- Πως να νικήσετε τις κρίσεις πανικού με φυσικό τρόπο

Επίσης θα ανακαλύψετε πόσο σημαντικό είναι το σύμπλεγμά βιταμινών Β (Μαρλέν Σταματοπούλου) καθώς και ποια Ανθοϊάματα υποστηρίζουν τις ανάγκες για ηρεμία και γαλήνη σε συνθήκες αναστάτωσης (Μαρίνα Αγγελή).
Μην χάσετε την ενότητα Natural Health που σε αυτό το τεύχος εμβαθύνει στα συμπληρώματα διατροφής & τα βότανα για την αντιμετώπιση της υπέρτασης (Μάριος Δημόπουλος).
Σε αυτό το τεύχος έχουμε την τιμή να φιλοξενούμε τη συνέντευξη των Ελλήνων δημιουργών της πρώτης σοκολάτας με φιλικά βακτήρια!

Εδώ κατεβάστε το τεύχος 117

Μέχρι το επόμενο τεύχος να θυμάστε να αναζητάτε πάντα εναλλακτικές λύσεις σε προβλήματα που φαίνονται αδιέξοδα. 
www.holisticlife.gr | Facebook: holisticlifegr | Holistic life TV