O ομοιοπαθητικός οδοντίατρος βασιζόμενος στην ολιστική αντιμετώπιση της νόσου σύμφωνα με τον Hahnemann μπορεί να διακρίνει μήπως η νόσος των ούλων δεν οφείλεται σε τοπικούς παράγοντες αλλά είναι η εκδήλωση μιας γενικής νόσου του οργανισμού σε κάποιο άλλο επίπεδο.

Τι είναι ουλίτιδα: Είναι μια φλεγμονώδης αντίδραση των ούλων που οφείλεται κυρίως σε τοπικά ερεθιστικά αίτια. Τα συνήθη αίτια αυτά είναι η συσσώρευση της οδοντικής πλάκας και πέτρας (τρυγίας) στην επιφάνεια των δοντιών. Οδοντική πλάκα είναι το πρoϊόν ζύμωσης των τροφών από τα μικρόβια της στοματικής κοιλότητας. Τα ούλα που έχουν ουλίτιδα αιμορραγούν, είναι επώδυνα στο βούρτσισμα και μπορεί να εμφανίσουν οίδημα. Η αναπνοή είναι κάποιες φορές δύσοσμη εξαιτίας της συσσώρευσης υπολειμμάτων τροφών στα μεσοδόντια διαστήματα.
Η κλασική οδοντιατρική συστήνει την αφαίρεση της οδοντικής πλάκας και πέτρας από την επιφάνεια των δοντιών και την εκπαίδευση του ασθενούς ώστε να διατηρεί το στόμα του καθαρό με τη βοήθεια της οδοντόκρεμας, της οδοντόβουρτσας και του στοματικού διαλύματος.

Τι είναι περιοδοντοπάθεια: Αν η ουλίτιδα αφαιρεθεί αθεράπευτη μπορεί σε πολλές περιπτώσεις να εξελιχθεί σε περιοδοντοπάθεια. Η φλεγμονή επεκτείνεται από τα ούλα στους υποκείμενους ιστούς που είναι τα οστά των γνάθων που στηρίζουν τα δόντια. Τα τελευταία αρχίζουν να καταστρέφονται, τα δόντια αρχίζουν να κουνιούνται και πονάνε κατά τη μάσηση. Γύρω από τα δόντια που πάσχουν μπορεί να εμφανιστούν αποστήματα. Τα ούλα παρουσιάζουν έντονη ερυθρότητα, αιμορραγία και πόνο κατά το βούρτσισμα. Η δυσοσμία του στόματος είναι συνήθως ιδιαίτερα έντονη. Σε πολλούς ασθενείς τα παραπάνω συμπτώματα λείπουν, η νόσος περνάει απαρατήρητη και εξελίσσεται αργά μέσα στο χρόνο. Η καταστροφή των οστών που είναι η φυσική εξέλιξη της νόσου, προκαλεί τελικά την απόπτωση των δοντιών.
Η κλασική οδοντιατρική προτείνει την αφαίρεση της οδοντικής πέτρας από τα δόντια και την απόξεση των ριζών των δοντιών με ειδικά εργαλεία και συσκευή υπερήχων. Σε περιπτώσεις που υπάρχει μεγάλη οστική καταστροφή ακολουθούνται ειδικές μικροχειρουργικές τεχνικές με σκοπό να αναγεννηθεί το οστό που έχει χαθεί και τα δόντια να σταματήσουν να κουνιούνται. Τα συνήθη βιοϋλικά που χρησιμοποιούνται για την ανάπλαση των χαμένων οστών είναι οστικά μοσχεύματα, εμβρυϊκές πρωτεΐνες και μεμβράνες κολλαγόνου.

Η ομοιοπαθητική θεώρηση των νόσων του περιοδοντίου (ουλίτιδα – περιοδοντοπάθεια)
Η κλασική οδοντιατρική θεωρεί τις παραπάνω νόσους σαν τοπικές στοματικές φλεγμονές που χρειάζονται τοπική θεραπεία, με ταυτόχρονη (σε σοβαρές περιπτώσεις) λήψη θεραπείας με αντιβιωτικά. Δεν λαμβάνει υπόψη ότι για να εκδηλωθεί οποιαδήποτε φλεγμονή στον οργανισμό πρέπει η άμυνα του αρρώστου να είναι εξασθενημένη. Μόνο τότε οι μικροβιακοί παράγοντες της οδοντικής πλάκας θα βρουν το κατάλληλο έδαφος για την εμφάνιση της νόσου.
Έτσι, ένας ασθενής με λίγη οδοντική πλάκα και εξασθενημένο αμυντικό σύστημα θα εκδηλώσει τη νόσο σε σοβαρή μορφή, ενώ ένας ασθενής με ισχυρό αμυντικό σύστημα και την ίδια ποσότητα οδοντικής πλάκας θα εμφανίσει τη νόσο σε ηπιότερο βαθμό ή δεν θα νοσήσει καθόλου.
Θεωρούμε, στην ομοιοπαθητική, ότι μια νόσος δεν είναι τίποτα άλλο από μια εκδήλωση ενός συνόλου συμπτωμάτων σε έναν δεδομένο οργανισμό. Αν η νόσος του περιοδοντίου οφείλεται αποκλειστικά και μόνο στη δύναμη του μικροβιακού παράγοντα που περιέχεται στην οδοντική πλάκα-πέτρα, θα σταματήσει και δεν θα επανεμφανιστεί με την ολοκλήρωση της αποτρύγωσης, της απόξεσης και τη διδασκαλία της στοματικής υγιεινής.
Αν όμως η νόσος είναι αποτέλεσμα ενός εξασθενημένου αμυντικού συστήματος θα επανεμφανιστεί σύντομα μετά το τέλος της κλασικής οδοντιατρικής θεραπείας.
Αυτό που θα δώσει απάντηση στην πραγματική αιτιολογία της νόσου θα είναι η κλινική παρατήρηση του ασθενούς. Ο ομοιοπαθητικός οδοντίατρος πρέπει να αποκτήσει μια καθαρή εικόνα της εξέλιξης της νόσου παρατηρώντας αν η τελευταία έχει την τάση να επανεμφανιστεί.
Η κλινική παρατήρηση θα απαντήσει στο ερώτημα αν η ουλίτιδα ή η περιοδοντοπάθεια του ασθενούς είναι μια τοπική φλεγμονώδης αντίδραση των ούλων και του υποκείμενου οστού ή αποτελεί εκδήλωση ενός εξασθενημένου αμυντικού συστήματος – μιας χρόνιας διαταραχής της υγείας, που βρίσκει εκτόνωση στην ανάπτυξη φλεγμονής στους ουλικούς – οστικούς ιστούς. Στην 25χρονη εξάσκηση του οδοντιατρικού επαγγέλματος είδαμε να εκδηλώνονται σοβαρές βλάβες στα ούλα και στα οστά σε ασθενείς με καλή στοματική υγιεινή. Η αιτία της νόσου οφειλόταν σε τέτοιες περιπτώσεις σε παράγοντες εντελώς άσχετους με τη στοματική υγιεινή.
Ένας χωρισμός, μια ερωτική ή επαγγελματική απογοήτευση, ο καταπιεσμένος θυμός, η θεραπεία με αντιβίωση και κορτικοστεροειδή δερματικών και αναπνευστικών προβλημάτων και διάφορες ανάλογες αιτίες μπορούν να οδηγήσουν σε εμφάνιση των νόσων του περιοδοντίου.

Τα συμπεράσματά μου μετά από 25 χρόνια εφαρμογής της ομοιοπαθητικής στη θεραπεία της ουλίτιδας και της περιοδοντοπάθειας
Η ουλίτιδα και η περιοδοντοπάθεια πρέπει να παρακολουθούνται μέσα στο βάθος του χρόνου ώστε ο θεράπων ιατρός να αξιολογεί αν το πρόβλημα οφείλεται σε μια τοπική ή γενική διαταραχή της υγείας του ασθενή του.
Ο ομοιοπαθητικός οδοντίατρος μπορεί να θεραπεύσει τον ασθενή του με τις κλασικές οδοντιατρικές πρακτικές (απόξεση- αποτρύγωση, χειρουργική αναγέννηση οστών) και παράλληλα να ενδυναμώσει το αμυντικό σύστημα του ασθενή του με τη χρήση ομοιοπαθητικών και φυτοθεραπευτικών φαρμάκων ώστε η νόσο να μην επανεμφανιστεί.

Μπορεί ακόμα ο ομοιοπαθητικός οδοντίατρος – βασιζόμενος στην ολιστική αντιμετώπιση της νόσου σύμφωνα με τον Hahnemann- να διακρίνει μήπως η νόσος των ούλων δεν οφείλεται σε τοπικούς παράγοντες (μικρόβια της οδοντικής πλάκας – πέτρας) αλλά είναι η εκδήλωση μιας γενικής νόσου του οργανισμού σε κάποιο άλλο επίπεδο.
Παραδείγματα υπάρχουν πολλά, αλλά το πιο κοινό είναι η εμφάνιση αιμορραγικής ουλίτιδας σε άτομα που έχουν υποδειγματική στοματική υγιεινή. Αν σε έναν τέτοιο ασθενή δοθεί αντιβίωση ή μια οδοντόκρεμα που σταματάει την αιμορραγία το μόνο που θα πετύχουμε είναι η καταπίεση της αιμορραγίας που έχει αιτία π.χ. το στρες ή καταπιεσμένο θυμό. Άτομα που έχουν συχνές εκδηλώσεις αιμορραγικής ουλίτιδας συνηθως ανταποκρίνονται σε φάρμακα όπως τα Sulphur, Phosphorus, Staphysagria, Platina, Paladium, Aurum, Mercurius solubilis, Ferrum sulphuricum.

O Mηνάς Ρηγάτος εργάστηκε στο Παρίσι από το 1986 μέχρι το 1990, αποκλειστικά σαν Χειρούργος στόματος – Περιοδοντολόγος. Από το 1991 μέχρι το 1998 εργάστηκε σαν Εμφυτευματολόγος και Περιοδοντολόγος στο Οδοντιατρικό Ινστιτούτο Αθηνών στο Ψυχικό. Από το 1998 μέχρι και σήμερα διατηρεί Ιδιωτικό Ομοιοπαθητικό Οδοντιατρείο στη Γλυφάδα. Έχει ιδρύσει το Οδοντιατρικό Ομοιοπαθητικό Ινστιτούτο Γλυφάδας, με σκοπό την διοργάνωση σεμιναρίων και την εκπαίδευση των οδοντιάτρων στην ομοιοπαθητική.

Ο θυρεοειδής είναι ευαίσθητος στα επίπεδα ιωδίου και έχει αποδειχθεί ότι προσαρμόζει τη φυσιολογία του με βάση τα διαθέσιμα επίπεδα ιωδίου. Η σχέση μεταξύ της πρόσληψης ιωδίου και της εμφάνισης θυρεοειδικής νόσου έχει περιγραφεί ότι έχει κατανομή σχήματος U.
Ερευνητές στη Δανία ανακάλυψαν ότι η επίδραση του ιωδίου στον υποθυρεοειδισμό φαινόταν επίσης σε σχήμα U, με τόσο ανεπαρκείς όσο και υπερβολικές διατροφικές ποσότητες να προκαλούν υποθυρεοειδισμό! Ανεπαρκείς ποσότητες συσχετίστηκαν με βρογχοκήλη και μη αυτοάνοσο υποθυρεοειδισμό που σχετίζεται με το ιώδιο, ενώ οι υπερβολικές ποσότητες ιωδίου έχουν συσχετιστεί με αυξημένα ποσοστά αυτοάνοσης θυρεοειδίτιδας.
Σε περιπτώσεις σοβαρής ανεπάρκειας ιωδίου, αναπτύσσονται καταστάσεις όπως υποθυρεοειδισμός, βρογχοκήλη και εγκεφαλική βλάβη. Αντίθετα, αρκετές μελέτες δείχνουν ότι η υπερβολική πρόσληψη ιωδίου μπορεί να οδηγήσει σε υποθυρεοειδισμό Hashimoto και η υπερκατανάλωση ιωδίου αναγνωρίζεται πλέον ως περιβαλλοντικός πυροδοτητής για τη νόσο του Hashimoto.
Το Hashimoto δεν αναγνωρίστηκε στις ΗΠΑ πριν από την έναρξη του πανεθνικού προγράμματος ιωδίωσης αλατιού το 1924. Σε πολλές άλλες χώρες, μελέτες έχουν δείξει ότι τα ποσοστά αυτοάνοσης θυρεοειδίτιδας αυξήθηκαν δραστικά μετά από προγράμματα ιωδίωσης αλατιού.
Έχουν παρατηρηθεί αλλαγές στη συχνότητα εμφάνισης παθήσεων του θυρεοειδούς με πολύ μικρές διακυμάνσεις στην πρόσληψη ιωδίου. Στις περισσότερες περιπτώσεις ήπιας έως μέτριας ανεπάρκειας ιωδίου, ο θυρεοειδής αντισταθμίζει και περιορίζει τη χρήση του ιωδίου για την παραγωγή θυρεοειδικών ορμονών, διατηρώντας την παραγωγή θυρεοειδικών ορμονών φυσιολογική. Για να επιτευχθεί όμως αυτό, ο θυρεοειδής αδένας μεγεθύνεται, δημιουργώντας βρογχοκήλη.

Παρατηρείται ένα μοτίβο πτώσης των επιπέδων της TSH με την προχωρημένη ηλικία λόγω της χρόνιας μεγέθυνσης και της αυξημένης παραγωγής θυρεοειδικών ορμονών. Έτσι, τα ηλικιωμένα άτομα σε ήπιες έως μέτριες καταστάσεις έλλειψης ιωδίου είναι πιο πιθανό να αναπτύξουν υπερθυρεοειδισμό.
Αντίθετα, οι πληθυσμοί με υψηλή πρόσληψη ιωδίου έχει παρατηρηθεί ότι παρουσιάζουν αυξανόμενη TSH και ποσοστά υποθυρεοειδισμού καθώς γερνούν. Έχει υποτεθεί ότι αυτό μπορεί να οφείλεται στο ότι ο θυρεοειδής αδένας αντισταθμίζει την προσαρμογή του στα υψηλά επίπεδα ιωδίου. Οι Καυκάσιοι πληθυσμοί (λευκή φυλή) φαίνεται να είναι ιδιαίτερα ευαίσθητοι.
Καθώς τα επίπεδα ιωδίου αυξάνονται, παρατηρείται περισσότερος κυτταρικός θάνατος στον θυρεοειδή. Το υπεροξείδιο του υδρογόνου, ένα αντιδραστικό είδος οξυγόνου, παράγεται κατά τη μετατροπή του ιωδίου στη χρησιμοποιήσιμη κατάστασή του στον θυρεοειδή. Η υπερβολική αφθονία υπεροξειδίου του υδρογόνου προκαλεί βλάβη στα κύτταρα του θυρεοειδούς. Τα λευκά αιμοσφαίρια (λεμφοκύτταρα) έρχονται να «καθαρίσουν» αυτά τα νεκρά κύτταρα του θυρεοειδούς.
Δεδομένου ότι η υπεροξειδάση του θυρεοειδούς (TPO) είναι το ένζυμο που εμπλέκεται στην ενεργοποίηση της απελευθέρωσης υπεροξειδίου του υδρογόνου, ίσως το ένζυμο TPO αναγνωρίζεται ως «εισβολέας», καθώς συνεχίζει να προκαλεί βλάβη στους γύρω ιστούς μέσω της απελευθέρωσης υπεροξειδίου του υδρογόνου. Όσο περισσότερο ιώδιο καταναλώνεται, τόσο περισσότερο πρέπει να μετατραπεί, σηματοδοτώντας έτσι περισσότερο υπεροξείδιο του υδρογόνου, το οποίο προκαλεί τη συσσώρευση περισσότερων λεμφοκυττάρων στον θυρεοειδή.
Ίσως υπάρχει ένα όριο βλάβης του θυρεοειδικού ιστού ως αποτέλεσμα της απελευθέρωσης υπεροξειδίου του υδρογόνου που αναγκάζει το σώμα να αναγνωρίσει αυτή τη φυσιολογική διαδικασία ως ξένο εισβολέα.

Η περίσσεια ιωδίου είναι προβληματική
Ερευνητές στο Ιράν μπόρεσαν να τεκμηριώσουν τα ποσοστά αντισωμάτων θυρεοειδικής υπεροξειδάσης (TPOAb) και αντισωμάτων θυρεοσφαιρίνης (TgAb) πριν και μετά από το εθνικό πρόγραμμα ιωδίωσης άλατος που ξεκίνησε το 1994. Το 1983-84, θετικό TPOAb και θετικό TgAb βρέθηκαν στο 3,2% και στο 4% από τους 465 ενήλικες που επιλέχθηκαν από τυχαία δειγματοληψία στην Τεχεράνη. Αυτή η δειγματοληψία επαναλήφθηκε με 1.426 ενήλικες στην Τεχεράνη το 1999-2000, δείχνοντας αυτή τη φορά 12,5% θετικό για TPOAb και 16,8% θετικό για TgAb. Η προσθήκη ιωδίου τετραπλασίασε το ποσοστό του Hashimoto μέσα σε διάστημα έξι ετών! (1).

Όσο περισσότερο ιώδιο, τόσο υψηλότερα τα ποσοστά του Hashimoto
Το ιώδιο φαίνεται να έχει ένα αποτέλεσμα δόσης-απόκρισης. Μια σλοβενική μελέτη παρακολούθησε τα ποσοστά παθήσεων του θυρεοειδούς μετά την αύξηση της ποσότητας ιωδιούχου καλίου που προστέθηκε στο σλοβενικό αλάτι από 10 mg/kg αλατιού σε 25 mg/kg το 1999. Αυτή η αύξηση είχε ως αποτέλεσμα σημαντική αλλαγή στη συχνότητα εμφάνισης διαταραχών του θυρεοειδούς. Ενώ υπήρξε μια αξιοσημείωτη μείωση στη συχνότητα του υποθυρεοειδισμού λόγω έλλειψης ιωδίου, τα ποσοστά του Hashimoto υπερδιπλασιάστηκαν από την αρχική τιμή μετά την αύξηση (2).

Ακόμα και μικρές ποσότητες ιωδίου μπορεί να επιδεινώσουν το Hashimoto
Στη Γερμανία, χορηγήθηκε χαμηλή δόση ιωδιούχου καλίου (250 mcg) σε 40 άτομα που βρέθηκαν θετικά σε αντισώματα κατά του θυρεοειδούς (TPO) ή είχαν υπερηχογράφημα θυρεοειδούς που έδειχνε ένα υποηχογενές πρότυπο σύμφωνο με το Hashimoto. Μια ομάδα 43 ατόμων με παρόμοια χαρακτηριστικά χρησίμευσε ως ομάδα ελέγχου.
Εννέα ασθενείς από την ομάδα του ιωδίου ανέπτυξαν ανωμαλίες του θυρεοειδούς, σε σύγκριση με μόνο ένα άτομο από την ομάδα ελέγχου. Από τους εννέα ασθενείς στην ομάδα του ιωδίου, οι επτά ανέπτυξαν υποκλινικό υποθυρεοειδισμό, ένας υποθυρεοειδισμό και ένας άλλος υπερθυρεοειδισμό.
Αλλαγές παρατηρήθηκαν επίσης στα επίπεδα αντισωμάτων TPO καθώς και στο υπερηχογράφημα θυρεοειδούς. Τρεις από τους επτά ασθενείς με υποκλινικό υποθυρεοειδισμό και ο ασθενής με υπερθυρεοειδισμό ανέκτησαν τη φυσιολογική λειτουργία του θυρεοειδούς μετά τη διακοπή του ιωδίου (3).
Λαμβάνοντας υπόψη ότι το ιώδιο αυξάνει τη συχνότητα εμφάνισης του Hashimoto – και ακόμη και μικρές δόσεις ιωδίου μπορεί να οδηγήσουν στην εξέλιξη ανωμαλιών του θυρεοειδούς σε σύντομο χρονικό διάστημα – δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι μία στις πέντε γυναίκες θα έχει δυσλειτουργία του θυρεοειδούς κάποια στιγμή στη ζωή της παρουσία ιωδιούχου αλατιού.
Επίσης δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι σήμερα το 90-99% των περιπτώσεων υποθυρεοειδισμού στις αναπτυγμένες δυτικές χώρες οφείλεται στο Hashimoto, ενώ περιπτώσεις υποθυρεοειδισμού λόγω έλλειψης ιωδίου αναφέρονται σπάνια.

Είναι το ιώδιο απαραίτητο για την παραγωγή θυρεοειδικών ορμονών;
Είναι. Ο θυρεοειδής αδένας χρειάζεται περίπου 52 mcg ιωδίου καθημερινά για να παράγει θυρεοειδικές ορμόνες.
Η RDA για το ιώδιο είναι 150 mcg για ενήλικες που δεν είναι έγκυοι, 220 mcg για εγκύους, 290 mcg για θηλάζουσες γυναίκες και 90-120 mcg για παιδιά ηλικίας ενός έως δεκατριών ετών. Ανώτατο όριο πρόσληψης ιωδίου έχει οριστεί για 1100 mcg.
Οι περισσότερες κατευθυντήριες οδηγίες αναφέρουν τώρα ότι οι δόσεις στις οποίες εμφανίζονται ανεπιθύμητες ενέργειες στο ιώδιο μπορεί να ποικίλλουν και ότι τα άτομα με αυτοάνοση νόσο του θυρεοειδούς μπορεί να εμφανίσουν ανεπιθύμητες ενέργειες με τη λήψη ιωδίου που θεωρείται ασφαλής για τον γενικό πληθυσμό.
Η δόση του ιωδίου που βρίσκεται στις πολυβιταμίνες και τις πολυβιταμίνες για εγκύους (120-220 mcg) δεν είναι πιθανό να είναι πρόβλημα για τα περισσότερα άτομα με Hashimoto. Τα οφέλη από μικρές δόσεις ιωδίου πιθανότατα υπερτερούν των κινδύνων κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και της γαλουχίας, αλλά θα ήθελα να προειδοποιήσω να μην χρησιμοποιείτε υψηλότερες δόσεις ιωδίου.

Πόσο πολύ ιώδιο λαμβάνετε;
Ενώ ο μέσος Αμερικανός μπορεί να καταναλώνει μεταξύ 6 και 10 γραμμάρια αλατιού την ημέρα – κυρίως λόγω των επεξεργασμένων τροφίμων – είναι δύσκολο να εκτιμηθεί η ποσότητα ιωδίου που περιέχεται στην Τυπική Αμερικανική Δίαιτα (SAD) λόγω της αβεβαιότητας σχετικά με το εάν το παρασκευασμένο φαγητό παρασκευάστηκε με ιωδιούχο ή μη ιωδιούχο αλάτι.
Ο FDA (Αμερικανικός Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων) εκτιμά ότι μεταξύ 2003 και 2004 η μέση πρόσληψη ιωδίου στις ΗΠΑ κυμαινόταν από 138 έως 353 mcg. Αυτά τα δεδομένα, ωστόσο, δεν επηρεάζουν το ιώδιο που λαμβάνουν οι άνθρωποι από τη χρήση ιωδιούχου αλατιού.
Οι υποστηρικτές των διαιτών και των σχημάτων υψηλών δόσεων ιωδίου συχνά αναφέρουν ότι στην Ιαπωνία – μια χώρα με την υψηλότερη πρόσληψη ιωδίου – η πρόσληψη ιωδίου είναι κατά μέσο όρο 1000-3000 mcg/ημέρα, αλλά αυτή η χώρα έχει χαμηλότερη συχνότητα εμφάνισης χρόνιων ασθενειών. Ωστόσο, τα ποσοστά εμφάνισης του Hashimoto στην Ιαπωνία και τις ΗΠΑ αναφέρονται ότι είναι παρόμοια. Είναι ενδιαφέρον ότι μια συσχέτιση με ένα συγκεκριμένο γονίδιο βρέθηκε ότι συμβάλλει στην ανάπτυξη του Hashimoto σε Ιάπωνες, αλλά όχι σε άτομα της Καυκάσιας (λευκής) φυλής. Ίσως λοιπόν οι Ιάπωνες να είναι γενετικά πιο προσαρμοσμένοι στην υψηλή πρόσληψη ιωδίου από τους πληθυσμούς της Καυκάσιας (λευκής) φυλής.

Η διαμάχη για το ιώδιο
Το αν οι ασθενείς με Hashimoto πρέπει να αποφεύγουν, να λαμβάνουν ή να αγνοούν το ιώδιο είναι ένα αμφιλεγόμενο θέμα. Οι υποστηρικτές της χρήσης υψηλών δόσεων ιωδίου ισχυρίζονται ότι μελέτες που έγιναν σε ζώα δείχνουν ότι το ανόργανο ιώδιο δεν προκαλεί αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα εκτός εάν συνδυάζεται με βρογχοκηλογόνα. Μια ανασκόπηση της βιβλιογραφίας, ωστόσο, αποκαλύπτει πολλές άλλες μελέτες που δείχνουν ότι ισχύει το αντίθετο.
Σε πειραματικά μοντέλα ποντικών αυτοάνοσης θυρεοειδίτιδας, τα ποντίκια ανέπτυξαν αυθόρμητα χαμηλά επίπεδα αντισωμάτων κατά της TPO, τα οποία ερμηνεύω ότι είναι μια φυσιολογική κατάσταση «καθαρισμού». Όταν προστίθεται ιώδιο στο νερό των ποντικών, η επικράτηση και η σοβαρότητα της αυτοάνοσης θυρεοειδίτιδας αυξάνεται σημαντικά. Η περίσσεια ιωδίου στην πραγματικότητα χρησιμοποιείται για να διεγείρει την αυτοάνοση θυρεοειδίτιδα σε ζωικά μοντέλα!
Επιπλέον, μια μελέτη που έγινε στην Κορέα δείχνει ότι μόνο ο περιορισμός του ιωδίου μπορεί να επαναφέρει τους ασθενείς με υποθυρεοειδισμό Hashimoto σε ευθυρεοειδική κατάσταση εντός τριών μηνών! Αυτή η μελέτη διεξήχθη σε 90 ασθενείς που τυχαιοποιήθηκαν είτε να συνεχίσουν να λαμβάνουν την ίδια ποσότητα ιωδίου είτε να περιορίσουν την πρόσληψη ιωδίου σε λιγότερο από 100 mcg την ημέρα. Ένα εντυπωσιακό 78% των ατόμων στην ομάδα περιορισμού του ιωδίου ανέκτησε τη φυσιολογική λειτουργία του θυρεοειδούς όπως εκδηλώθηκε από τη φυσιολογική τιμή της TSH εντός τριών μηνών. Οι συγγραφείς αναφέρουν ότι οι ασθενείς της ομάδας μελέτης που δεν ανέκτησαν φυσιολογική TSH στο τέλος της τρίμηνης δοκιμής εμφάνισαν πτωτική τάση στην TSH και προέβλεψαν ότι και αυτοί θα γίνονταν ευθυρεοειδείς εάν τους δινόταν περισσότερος χρόνος. Οι συγγραφείς συνέστησαν ότι ο περιορισμός του ιωδίου θα πρέπει να είναι μέτρο πρώτης γραμμής για όσους πάσχουν από υποθυρεοειδισμό Hashimoto – πριν καν ξεκινήσει η λήψη φαρμάκων για τον θυρεοειδή (4).

Το ιώδιο προκαλεί αυτοάνοση νόσο Hashimoto ελλείψει του αντιοξειδωτικού σεληνίου
Αν και συμφωνώ πλήρως με τους υποστηρικτές των υψηλών δόσεων ιωδίου ότι το ιώδιο είναι σημαντικό για την υγεία του μαστού και την πρόληψη του καρκίνου του μαστού, διαφωνώ με τον ισχυρισμό ότι όλοι οι ασθενείς με θυρεοειδή έχουν έλλειψη ιωδίου και πρέπει να λαμβάνουν συμπληρώματα υψηλής δόσης. Σε μια συνέντευξη, ο Δρ David Brownstein, υποστηρικτής της υψηλής δόσης ιωδίου και συγγραφέας του εξαιρετικού βιβλίου “Overcoming Thyroid Disorders”, δήλωσε ότι το ιώδιο μπορεί να επιδεινώσει τις αυτοάνοσες παθήσεις του θυρεοειδούς και μπορεί να είναι «παρόμοιο με το να ρίχνεις αέριο πάνω από μια φωτιά».
Υποψιάζομαι ότι η υψηλή δόση ιωδίου δεν προκαλεί στην πραγματικότητα νόσο του Hashimoto, αλλά είναι απλώς υπερβολική για ένα υπερφορτωμένο σύστημα, και έτσι το ιώδιο διαιωνίζει τον φαύλο κύκλο της καταστροφής του θυρεοειδούς. Ίσως μόλις διορθωθούν οι άλλες διαρροές (ανεπάρκειες, επινεφρίδια, έντερο), το ιώδιο δεν θα πυροδοτεί πλέον το Hashimoto. Επιπλέον, πολλοί άνθρωποι έχουν έλλειψη σεληνίου. Γιατί είναι τόσο σημαντικό το σελήνιο; Ξεκινά με το άλας ιωδίου (iodide) – τη μορφή ιωδίου που καταναλώνετε, όπως ο τύπος ιωδίου που προστίθεται συχνά στο επιτραπέζιο αλάτι για να παραχθεί ιωδιούχο αλάτι. Όταν το σώμα σας μετατρέπει το άλας ιωδίου σε στοιχειακό ιώδιο (iodine), η διαδικασία παράγει υπεροξείδιο του υδρογόνου, ένα οξειδωτικό, το οποίο καταστρέφει τα κύτταρα του θυρεοειδούς και μπορεί να προκαλέσει μια αυτοάνοση απόκριση.
Όταν το ιώδιο εισέρχεται στο κύτταρο, η TPO – το ένζυμο που οξειδώνει το άλας ιωδίου προς το αντιδραστικό (στοιχειακό) ιώδιο – απελευθερώνεται για να επιτρέψει στο ιώδιο να προσκολληθεί στα υπολείμματα τυροσίνης στη θυρεοσφαιρίνη για να σχηματίσει θυρεοειδικές ορμόνες.
Στα φυσιολογικά κύτταρα του θυρεοειδούς, το αντιοξειδωτικό υπεροξειδάση της γλουταθειόνης εξουδετερώνει το υπεροξείδιο του υδρογόνου, αποτρέποντας τη βλάβη των κυττάρων του θυρεοειδούς. Αυτό το αντιοξειδωτικό είναι φτιαγμένο από γλουταθειόνη και σελήνιο. Η έλλειψη διαφόρων ουσιών, ιδιαίτερα του σεληνίου και της γλουταθειόνης, έχει αναγνωριστεί ως πυροδοτητής για το Hashimoto.
Ο ακόλουθος μηχανισμός εξηγεί γιατί η συμπλήρωση με άλας ιωδίου μπορεί να προκαλέσει έξαρση του ανοσοποιητικού συστήματος:

1) Το άλας ιωδίου εισέρχεται στο αίμα.
2) Το άλας ιωδίου οξειδώνεται σε στοιχειακό ιώδιο από την TPO.
3) Ελεύθερες ρίζες οξυγόνου σχηματίζονται κατά την οξείδωση.
4) Ελλείψει σεληνίου, οι ελεύθερες ρίζες προκαλούν βλάβη στα κύτταρα του θυρεοειδούς αντί να εξουδετερώνονται.
5) Τα λεμφοκύτταρα (λευκά αιμοσφαίρια) διεισδύουν στον θυρεοειδή ιστό για να επιδιορθώσουν τη βλάβη και προκαλούν φλεγμονή του θυρεοειδούς.
6) Η φλεγμονή προκαλεί περαιτέρω καταστροφή των ιστών του θυρεοειδούς.
7) Περισσότερα λευκά αιμοσφαίρια διεισδύουν στον θυρεοειδή.

Χρειάζεστε σελήνιο για να εξουδετερώσετε το υπεροξείδιο του υδρογόνου. Επομένως, αν οι άνθρωποι λαμβάνουν επαρκές σελήνιο, το ιώδιο δεν θα αποτελεί πρόβλημα πρόκλησης ή πυροδότησης της θυρεοειδίτιδας Hashimoto.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1. Heydarian P, Ordookhani A, Azizi F. Goiter rate, serum thyrotropin, thyroid autoantibodies and urinary iodine concentration in Tehranian adults before and after national salt iodization. J Endocrinol Invest. 2007 May;30(5):404-10.
2. Zaletel, K, Gaberscek S, Pirnat E, et al. Ten-year follow-up of thyroid epidemiology in Slovenia after increase in salt iodization. Croat Med J. Oct 2011;52(5):615-621.
3. Reinhardt W, Luster M, Rudorff KH, et al. Effect of small doses of iodine on thyroid function in patients with Hashimoto’s thyroiditis residing in an area of mild iodine deficiency. Eur J Endocrinol. 1998;139:23-28.
4. Yoon S, Choi S, Kim D, et al. The effect of iodine restriction on thyroid function in patients with hypothyroidism due to Hashimoto’s thyroiditis. Yonsei Medical Journal. 2003;44(2):227-235.

Ο Μάριος Δημόπουλος γεννήθηκε το 1975 στον Πειραιά. Σπούδασε αρχικά φιλολογία με ειδικότητα στη γλωσσολογία στη Φιλοσοφική Σχολή του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Στη συνέχεια λόγω του ενδιαφέροντός του στις φυσικές και εναλλακτικές θεραπείες σπούδασε στο εξωτερικό διατροφολογία και φυσικοπαθητική (naturopathy). Έχει ειδικευθεί στη χρήση διατροφικών συμπληρωμάτων και εστιάζει την έρευνά του στην πρόληψη των ασθενειών με σωστή διατροφή, με χορήγηση βιταμινών, μετάλλων και αντιοξειδωτικών ουσιών υπό μορφή διατροφικών συμπληρωμάτων και με χορήγηση φαρμακευτικών φυτών και βοτάνων. Είναι καθηγητής διατροφολογίας στη σχολή Natural Health Science (Ελλάδα), όπου διδάσκει για τα διατροφικά συμπληρώματα σε φαρμακοποιούς, διαιτολόγους, διατροφολόγους και εναλλακτικούς θεραπευτές. Ο Μάριος Δημόπουλος έχει γράψει 36 βιβλία για θέματα υγείας. Εδώ το πλήρες βιογραφικό του.

Τα εμβόλια Covid-19 έχουν συνδεθεί με σημαντική αύξηση των καρδιακών, αιματολογικών και νευρολογικών διαταραχών, σύμφωνα με μια νέα μελέτη που παρακολούθησε 99 εκατομμύρια εμβολιασθέντες.
Οι άνθρωποι που έχουν κάνει ένα από τα κύρια εμβόλια Covid -που παρασκευάζονται από την Pfizer, τη Moderna ή την AstraZeneca- έχουν πολύ περισσότερες πιθανότητες να υποφέρουν από κάποιο σοβαρό πρόβλημα υγείας, συμπεριλαμβανομένου του τριπλάσιου κινδύνου μυοκαρδίτιδας ή φλεγμονής της καρδιάς.
Το εμβόλιο Moderna αυξάνει κατά 3,7 φορές τον κίνδυνο οξείας διάχυτης εγκεφαλομυελίτιδας (ADEM) (ένα οίδημα στον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό που προκαλεί βλάβη στην επένδυση των νευρικών ινών), ενώ το εμβόλιο AstraZeneca αυξάνει τον κίνδυνο ADEM και εγκάρσιας μυελίτιδας (οίδημα του νωτιαίου μυελού) έως και 3,9 φορές.
Μία δόση του εμβολίου mRNA της Pfizer αυξάνει κατά 1,05 φορές τον κίνδυνο παράλυσης του Bell (μιας προσωρινής αδυναμίας ή παράλυσης των μυών στη μία πλευρά του προσώπου), και υπήρξε 1,4 φορές μεγαλύτερος κίνδυνος επιληπτικών κρίσεων μετά την πρώτη και τη δεύτερη δόση του εμβολίου Moderna.
Οι ερευνητές, από το Ινστιτούτο Statens Serum στην Κοπεγχάγη, ανέλυσαν δεδομένα από συστήματα αναφοράς ανεπιθύμητων ενεργειών εμβολίων από οκτώ χώρες που είχαν παρακολουθήσει 99 εκατομμύρια ανθρώπους στους οποίους είχαν χορηγηθεί πάνω από 183 εκατομμύρια ενέσεις ενός από τα εμβόλια Covid.

Η έρευνα: Vaccine, 2024; doi: 10.1016/j.vaccine.2024.01.100

Στην εποχή μας πολλή συζήτηση γίνεται για την ανάγκη της απελευθέρωσης από κάθε περιορισμό και διάκριση και την αξία της αυτοαποδοχής και της αγάπης προς τον εαυτό. Ταυτόχρονα, πυκνώνουν όλο και περισσότερο γύρω μας οι εκδηλώσεις βίας και καταπάτησης των ορίων και των δικαιωμάτων της ανθρώπινης προσωπικότητας και η επιβολή των επιλογών και των επιθυμιών ανθρώπων χαρακτηρολογικά διαταραγμένων, με την κοινωνία να παρακολουθεί σοκαρισμένη και αμήχανη τα συμβαίνοντα, χωρίς ο μέσος άνθρωπος να μπορεί να σχηματίσει κάποια ιδέα περί του τι θα μπορούσε να κάνει και πώς θα μπορούσε να παρέμβει και να συγκρατήσει κάπως τα πράγματα.

Οι οικογένειες και κυρίως τα σχολεία είναι χώροι όπου πολύ συχνά έννοιες φαινομενικά αντιτιθέμενες, όπως η ανάγκη για πειθαρχία και κανόνες και η απαίτηση για δικαιώματα και ελευθερίες, συγκρούονται. Όροι όπως ‘αγάπη για τον εαυτό’ και ‘αγάπη για τους άλλους’ κάνουν πολλούς να μπερδεύονται ως προς το τι μπορεί να σημαίνει η εφαρμογή τους στην πράξη. Είναι σκληρότητα προς τον εαυτό το να τον πειθαρχείς; Είναι βία και αυταρχισμός το να επιβάλλεις σε ένα παιδί τον σεβασμό των  άλλων; Πώς συνδυάζεται η απαίτηση για σεβασμό των ορίων των άλλων με την κατανόηση, την επιείκεια και την ενθάρρυνση της επιδίωξης της προσωπικής ελευθερίας; Καθημερινές είναι οι ιστορίες από το χώρο της εκπαίδευσης, όπου εκπαιδευτικοί αναγκάζονται ακόμα και να παραιτηθούν από την εργασία τους λόγω της απόγνωσης που τους προκαλεί η αδυναμία ή και η απαγόρευση του να επιβάλουν μια στοιχειώδη τάξη και να εξασφαλίσουν ένα minimum σεβασμού προς τις διαδικασίες και προς το πρόσωπό τους από τους ίδιους τους τους μαθητές –για να μην αναφέρουμε τις περιπτώσεις όπου απειλείται η ίδια η φυσική τους ακεραιότητα- με το σχολείο και τις διευθύνσεις του να αδυνατούν λόγω σύγχρονης εκπαιδευτικής κατεύθυνσης, συνήθως μάλιστα και λόγω φόβου νομικών συνεπειών, να τους προστατέψει. 

Ας προσπαθήσουμε, όσο επιτρέπουν οι συνθήκες ενός άρθρου, να αναφερθούμε σε ορισμένα ανθοϊάματα που θα μπορούσαν να ενισχύσουν την ικανότητα οριοθέτησης, πειθάρχησης και αυτο-πειθάρχησης με παράλληλη κατανόηση και έκφραση αγάπης προς τα άτομα και την κοινότητα και να υποστηρίξουν την υποχώρηση της σύγχυσης γύρω από το μεγάλο αυτό θέμα.

Υπάρχουν άνθρωποι με μια φύσει αυταρχική προσωπικότητα. Το μήνυμα που περνάνε στους άλλους είναι «Θα κάνεις αυτό που σου λέω εγώ και δεν θέλω αντιρρήσεις!!» Η φυσική αντίδραση σε μια τέτοια στάση είναι φυσικά η αντίσταση: «Όχι, δεν θα κάνω αυτό που μου λες!!» Και η σύγκρουση ξεκινά. Πολλοί άνθρωποι, πολύ περισσότερο δε παιδιά, δεν έχουν την απαραίτητη ωριμότητα να διακρίνουν πότε αυτά που επιτάσσει ο αυταρχικός γονέας, δάσκαλος, προϊστάμενος κλπ είναι πραγματικά σωστά, χρήσιμα ή απαραίτητα. Έτσι, απλά αντιδρούν αρνούμενοι συνολικά να συνεργαστούν ή να υπακούσουν. Το ανθοΐαμα που θα μειώσει την αυταρχική διάθεση και θα επιτρέψει καλύτερη συνεργασία με το περιβάλλον είναι το Bach Flower Vine.  

Μια άλλη συχνή αιτία συγκρούσεων και ‘επανάστασης’ στις ανθρώπινες ομάδες είναι η αντιπαλότητα και η εχθρότητα που πηγάζουν από την τάση να επικρίνει κανείς τους άλλους για τα ελαττώματα και τις αδυναμίες τους αδυνατώντας να ξεχωρίσει το σημαντικό από τις λεπτομέρειες και χωρίς να μπορεί να δει τις αδυναμίες των άλλων με επιείκεια και κατανόηση. Το ανθοΐαμα Bach Beech ‘γλυκαίνει’ την ψυχή και κάνει να δούμε τους άλλους με συμπάθεια ως προς τις αδυναμίες τους, διευκολύνοντας εξαιρετικά την επικοινωνία αλλά και την ποιότητα ζωής όλων των μερών.

Εκτός όμως από τις δυσκολίες που προέρχονται από την τάση του να κάνει κανείς κατάχρηση εξουσίας και να επιχειρεί να περιορίσει την ελευθερία και τα δικαιώματα των άλλων, υπάρχει και το αντίθετο πρόβλημα, αυτό του να μη μπορεί να εκφράσει την προσωπική του δύναμη, να ασκήσει εξουσία όταν χρειάζεται και να επιβάλει τον σεβασμό του ρόλου του. Το Bach Flower Centaury θα βοηθήσει το άτομο να εκφραστεί και να δράσει με δύναμη και αποφασιστικότητα, χωρίς δισταγμούς, φόβους και ενοχές, και να απαιτήσει να γίνει σεβαστό το δίκιο του. Το ανθοΐαμα Mountain Pride της FES θα τον κάνει ικανό να διατυπώνει με σταθερότητα και αξιοπρέπεια τη θέση του και τα δικαιώματά του αξιώνοντας το να γίνουν σεβαστά.

Πολλοί γονείς αποφεύγουν να φέρουν αντίρρηση  ή να πειθαρχήσουν το παιδί τους θεωρώντας ότι αν το κάνουν το παιδί θα στενοχωρηθεί και ότι αυτό θα του δημιουργήσει πρόβλημα. Το Bach Flower Red Chestnut απομακρύνει την ανησυχία του ότι αν γίνει αυτό που πρέπει ο άλλος «κάτι θα πάθει», ότι θα στενοχωρηθεί και μπορεί να αρρωστήσει, ότι θα πάψει να τους αγαπάει, ότι γενικά κάποια ζημιά θα συμβεί.

Το Bach Pine θα βοηθήσει τους ενοχικούς ανθρώπους που θεωρούν κατά βάθος ότι δεν έχουν δικαίωμα να απαιτούν σεβασμό των δικαιωμάτων τους, είτε ως ιεραρχικά υποχρεούμενοι να ασκήσουν κάποια εξουσία και να επιβάλουν τάξη και κανόνες είτε ως υφιστάμενοι που οφείλουν να προασπίζουν τον σεβασμό των δικαιωμάτων και της ελευθερίας τους.

Το FES Goldenrod είναι εξαιρετικό στο να ενισχύει ανθρώπους να μπορούν να λένε όχι στις αξιώσεις και την κυρίαρχη ιδεολογία του περιβάλλοντός τους (πχ έφηβοι που η παρέα τους εξωθεί σε παραπτωματική συμπεριφορά προκειμένου να τους δέχεται σαν μέλη της, αλλά και σε κάθε περίπτωση που η απαίτηση συμμόρφωσης με την ομάδα κάνει τον άνθρωπο να φοβάται να διαφοροποιηθεί προκειμένου να μην αποβληθεί και απομονωθεί από αυτήν, να μη γίνει δηλαδή ‘αποσυνάγωγος’).

Το FES Sunflower θα ανακουφίσει και θα εξισορροπήσει ανθρώπους που έχουν εσωτερικές αμφιβολίες και συμπλέγματα ως προς το αίσθημα της αυτοαξίας τους, τείνοντας άλλοτε να υπερτιμούν τις ικανότητές τους και να προσπαθούν να τις αναδείξουν σε υπερβολικό βαθμό και άλλοτε να νοιώθουν ανάξιοι, ανίκανοι και με φόβο ότι θα αποδειχθούν ‘λίγοι’. Το ανθοΐαμα θα δώσει ένα αίσθημα εσωτερικής σταθερότητας και αυτοεκτίμησης ανεξάρτητης από την γνώμη που μπορεί να έχουν οι άλλοι, απελευθερώνοντας το άτομο από την καταδυνάστευση του ‘εγώ’ που ζητά διαρκώς αναγνώριση και στρέφοντας ελεύθερα πλέον την προσοχή του ‘προς τα έξω’, προς την επιδίωξη πραγματικών στόχων, στόχων που σέβεται και εκτιμά. Μια σχετικά παρόμοια δράση θα έχει και το Bach Heather.

Και φυσικά πάντα υπάρχει η τάση σε πολλούς ανθρώπους να εκδηλώνουν ‘αντικοινωνική’ (antisocial) ή ‘κοινωνιοπαθή’ (sociopathic) συμπεριφορά, μια κατάσταση όπου το άτομο δεν ενδιαφέρεται για το τι είναι σωστό και τι όχι και δεν λαμβάνει υπ’ όψιν τα δίκαια και τα συναισθήματα των άλλων. Τα άτομο αυτά συνειδητά δημιουργούν συγκρούσεις, θυμό και ταραχή στο περιβάλλον τους, γίνονται χειριστικά, εκμεταλλευτικά και μπορούν να μεταχειρίζονται τους άλλους με αγριότητα, ψυχική σκληρότητα και συναισθηματική αδιαφορία. Δεν είναι ικανά να αισθανθούν ενοχές και συχνά, όταν μπορούν, δεν βλέπουν λόγο να μη παραβαίνουν το νόμο. Το πρόβλημα ανάμεσα στους νέους ανθρώπους, σήμερα ιδίως, είναι μεγάλο, με το γνωστό bullying («μπούλινγκ») να έχει καταστεί μάστιγα και να αποτελεί αληθινό μαρτύριο για πολλούς μαθητές αλλά και εκπαιδευτικούς. Ανθοϊάματα όπως τα Centaury, Mt. Pride, Goldenrod που ήδη αναφέρθηκαν, για την ενδυνάμωση της προσωπικής δύναμης, έκφρασης και ανεξαρτησίας, όπως και αντίστοιχα για τον φόβο και τον τρόμο (πχ. Mimulus, Rock Rose, Australian Bush Waratah και άλλα σχετικά) θα βοηθήσουν προφανώς τα θύματα να αντιμετωπίσουν παρόμοιες καταστάσεις. Εντυπωσιακή θα είναι όμως και η επίδραση που θα έχουν κάποια ανθοϊάματα στο ίδιο το άτομο με αντικοινωνικά χαρακτηριστικά, τον κοινωνιοπαθή, σε περίπτωση που θα έκρινε ότι θα άξιζε τον κόπο να δοκιμάσει. Το FES Deerbrush θα βοηθήσει στο να αποκτήσει κανείς σταδιακά μια βαθιά επίγνωση και συνειδητοποίηση των εσωτερικών του κινήτρων και συνακόλουθων συναισθημάτων και να εναρμονίσει αλληλοσυγκρουόμενα αισθήματα και επιλογές. Το FES Mullein θα βοηθήσει στο  να αισθανθεί το άτομο ξεκάθαρα την ‘φωνή της συνείδησής του’ και να αποκτήσει επαφή με την αίσθηση της ηθικής μέσα του, θέτοντας τέλος στη σύγχυση και στην τάση να εξαπατά τον εαυτό του και τους άλλους.

Συχνή είναι η τάση πολλών να προσπαθούν να ενοχοποιούν τη διάθεση ενός ανθρώπου για αδιαπραγμάτευτη στάση ως προς την αναγκαιότητα της ύπαρξης και του σεβασμού ορίων, ηθικών αξιών και σχετικών πεποιθήσεων, με τη δικαιολογία ότι μια τέτοια ‘αυστηρότητα’ συνιστά ‘έλλειψη αγάπης’, έλλειψη ‘σεβασμού’ για τις ανάγκες των άλλων, έλλειψη κατανόησης, σκληρότητα και τάση επίκρισης και απόρριψης των  άλλων ανθρώπων, κλπ. Το ανθοΐαμα Bach Cerato θα διατηρήσει ανεπηρέαστη την επίγνωση της προσωπικής μας αλήθειας, αντίληψης, γνώμης και πεποιθήσεων και θα μας προστατέψει από τη σύγχυση και από τον συνεπακόλουθο κίνδυνο του να ενδώσουμε σε τέτοιες πιέσεις και ηθικούς-ψυχολογικούς εκβιασμούς. Το Bach Walnut θα μας διατηρήσει ανεπηρέαστους ως προς την πιθανότητα υπαναχωρήσεων, στο βαθμό που γνωρίζουμε ήδη καθαρά το τι στάση θέλουμε να κρατήσουμε. Το FES Pink Yarrow θα βοηθήσει όσους είναι συναισθηματικά υποβόλιμοι, ώστε να μη ταυτίζονται ψυχολογικά και επομένως και να μη πληγώνονται από τις άδικες κατηγορίες περί ‘σκληρότητας’, ‘έλλειψης ανθρωπιάς’ κλπ, που μπορεί να διατυπώνονται εναντίον τους επειδή υιοθετούν μια ευθεία στάση και δεν προσπαθούν να κολακέψουν τους άλλους ώστε να είναι αρεστοί και ‘καλοί’.  

Το ανθοΐαμα Australian Bush Red Helmet Orchid, μόνο του ή σαν συστατικό του συνδυασμού Adol Essence, θα βοηθήσει τους εφήβους –και όχι μόνον- που έχουν προβλήματα με το να πειθαρχούν σε κανόνες, νόμους και γενικά στην ‘εξουσία’ σαν αποτέλεσμα μιας διαρκούς και διαχρονικής δυσκολίας στη σχέση τους με τον πατέρα και κατ’ επέκτασιν με τα άτομα σε ρόλους εξουσίας (‘authority figures’). Οι έφηβοι ή και ενήλικες αυτοί εκδηλώνουν, σαν αποτέλεσμα, συμπεριφορές που θεωρούν ‘επαναστατικές’, προσπαθώντας έτσι να εδραιώσουν και να προασπίσουν τα όρια, την προσωπική δύναμη και την ελευθερία της ατομικότητάς τους. Το ανθοΐαμα θα βοηθήσει τα άτομα αυτά να ωριμάσουν ψυχολογικά και να ενταχτούν κοινωνικά ώστε να μπορέσουν να υιοθετήσουν μια κοινωνικά ώριμη και λειτουργική στάση ή/και αντίσταση απέναντι στην παραβίαση, την αλλοτρίωση και τον εξαναγκασμό, όταν και όπου αυτά όντως υφίστανται.

Η Μαρίνα Αγγελή είναι ιατρός με ειδίκευση στην ψυχιατρική, εκπαίδευση στην Συστημική Ψυχοθεραπεία και πολυετή ενασχόληση με εναλλακτικές θεραπείες και κυρίως με τη μέθοδο των Ανθοϊαμάτων και τις θεραπευτικές εφαρμογές τους στην αντιμετώπιση ψυχολογικών προβλημάτων. Έχει γράψει πολλά άρθρα και εργασίες για τα Ανθοϊάματα καθώς και το βιβλίο 'Ανθοθεραπεία με τα Ιάματα Μπαχ'.