Τα τελευταία αρκετά χρόνια γινόμαστε μάρτυρες μιας αυξανόμενης έντασης, θυμού, γενικευμένης αντιπαλότητας, καχυποψίας και έλλειψης διάθεσης κατανόησης και συνεργατικότητας στις ευρύτερες κοινωνικές διεργασίες, συζητήσεις και επαφές, που μοιραία εντείνεται, επεκτείνεται και απειλεί ακόμη και τις στενότερες και τις πιο οικείες ανθρώπινες σχέσεις. Ιδιαίτερα στους χώρους επικοινωνίας όπου συναντώνται άτομα με διαφορετικές αντιλήψεις και επιλογές, όπως είναι για παράδειγμα τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, το φαινόμενο φαίνεται να λαμβάνει μεγάλες και εξαιρετικά ανησυχητικές διαστάσεις. Είτε μέσω θυμού και μισαλλοδοξίας εκ μέρους ορισμένων ατόμων, είτε μέσω φανατισμού, είτε μέσω ελλιπούς πληροφόρησης πολλών, το μεγάλο δώρο της δυνατότητας επικοινωνίας και ανταλλαγής πληροφοριών, απόψεων, θέσεων και εμπειριών καθίσταται συχνά στην πράξη ένας βίαιος πόλεμος με στόχο την υπερίσχυση, τον εξευτελισμό και την κατατρόπωση του αντιπάλου. Πρόκειται για ένα φαινόμενο λυπηρό, που όλο και περισσότερο ‘κλείνει’ τις καρδιές και απομακρύνει από την κουλτούρα του σεβασμού, του έστω και για λόγους ‘κοινωνικής ευπρέπειας’ επιβαλλόμενου, γενικεύοντας ένα πνεύμα που διαποτίζει και απειλεί να συμπαρασύρει ακόμη και τους πιο συνεργατικούς και καλοπροαίρετους ανθρώπους.
Είναι ένα ‘τραχύ’ και δύσκολο θέμα σε μια δύσκολη ψυχικά και πνευματικά εποχή.
Τα ανθοϊάματα μπορούν ασφαλώς να κάνουν πολλά για να προστατέψουν τον ευαίσθητο ψυχικό μας χώρο από τέτοιες επιδράσεις και να συνδράμουν στη διατήρηση της συναισθηματικής μας ταυτότητας, των αξιών και της ψυχικής μας ακεραιότητας. Το ανθοΐαμα του Μπαχ HOLLY βεβαίως πρωταγωνιστεί σαν ανθοϊαματικός αρωγός αυτή την εποχή. Τα αισθήματα θυμού και οργής, αντιπαλότητας, καχυποψίας και δυσπιστίας, η αίσθηση ότι το άτομο περιβάλλεται από εχθρούς, εκούσιους ή ακούσιους, οι οποίοι απειλούν, φανερά ή συγκαλυμμένα, στοχευμένα ή λόγω άγνοιας, φανατισμού ή για οποιονδήποτε άλλο λόγο, να βλάψουν την υλική ή την ψυχική του υπόσταση, η πληθώρα των ψευδών πληροφοριών που διαδίδονται ταχύτατα και ανεξέλεγκτα, φαινόμενα βίας, ανθρώπινης απαξίωσης, ηλεκτρονικής ή άλλης εξαπάτησης, παραποιημένες ειδήσεις για λόγους εκμετάλλευσης, άμεσης ή μέσω δημιουργίας αρνητικών εντυπώσεων, κλπ., κάνουν τον άνθρωπο συχνά να μη ξέρει τι να πιστέψει και ποιον να εμπιστευτεί. Το ανθοΐαμα HOLLY θα μετριάσει και θα απαλύνει το θυμό και την οργή που προκαλεί στο άτομο η αίσθηση του ότι περιβάλλεται από κακόβουλους αντιπάλους και εχθρούς. Ο άνθρωπος θα νοιώσει πολύ καλύτερα, πιο ευχάριστα και γαλήνια και η αντίληψή του θα γίνει διαυγέστερη χωρίς ωστόσο να χάσει την ικανότητα να διακρίνει το τι συμβαίνει πραγματικά στη ζωή γύρω, με τις όποιες ‘κακοτοπιές’ της.
Το HOLLY βεβαίως θα επιδράσει ανάλογα και στα συναισθήματα αντιπαλότητας, καχυποψίας, εχθρότητας και δυσπιστίας στις στενές διαπροσωπικές σχέσεις. Αν τα αρνητικά αυτά συναισθήματα είναι δικαιολογημένα και αποτελούν συνέπειες της στάσης του άλλου/των άλλων, η βοήθεια του HOLLY θα είναι καθοριστική και επαρκής και το πρόβλημα θα αντιμετωπιστεί πρακτικά στο σύνολό του. Αν η καχυποψία και το αίσθημα αντιπαλότητας οφείλονται σε μια ‘ενδογενή’ τάση του ατόμου να παρεξηγεί και να παρερμηνεύει τη στάση των άλλων χωρίς λόγο, η επίδραση του ανθοϊάματος δεν είναι συνήθως αρκετή στο να αναστρέψει πλήρως την κατάσταση, θα βοηθήσει όμως και πάλι και θα ανακουφίσει το άτομο αρκετά.
Το ανθοΐαμα Μπαχ WILLOW αποτελεί έναν καλό συνεργάτη του HOLLY στις συνθήκες αυτές, επειδή μας απαλλάσσει από την πικρία και το θυμό που προκαλεί η αγανάκτηση και η αίσθηση ότι είμαστε θύματα των καταστάσεων. Το WILLOW αποδεικνύεται και αυτό ένας από τους ‘πρωταγωνιστές’ των ανθοϊαμάτων που απαιτούνται στις συνθήκες του παρόντος. Σταδιακά θα αναστρέψει την ‘κακή διάθεση’ και τον αρνητισμό που κάνει τα πάντα να φαίνονται ‘μαύρα’, ώστε να διαφυλάξουμε μέσα μας τη διάθεση να παραμείνουμε στη φωτεινή πλευρά της ζωής και να μη ‘βουλιάξουμε’ στη μιζέρια, στην αγανάκτηση και στον αρνητισμό.
Το WILD ROSE του Μπαχ θα μας στηρίξει αποφασιστικά αν νοιώθουμε τη διάθεση να ‘τα παρατήσουμε’ και να βυθιστούμε στην απάθεια, μη βλέποντας κατά βάθος το λόγο να θέλουμε να ζούμε σε συνθήκες που μας φαίνονται ανούσιες και αδιάφορες. Το WILD ROSE επαναφέρει τη φυσιολογική διάθεση για ζωή και για απόλαυσή της στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό που οι συνθήκες επιτρέπουν.
Το ανθοΐαμα GENTIAN του Μπαχ θα μας κάνει να νοιώθουμε πιο αισιόδοξοι για το ότι τα πράγματα μπορούν να ‘πάνε καλά τελικά’ και επίσης στο να ανακαλύπτουμε θετικά και ευχάριστα στοιχεία στην καθημερινότητά μας έτσι όπως είναι.
Το WALNUT του Μπαχ όπως και η σειρά των YARROWS της FES και του Pegasus μπορεί να χρειάζονται όταν νοιώθουμε ότι επηρεαζόμαστε αρνητικά από τις ιδέες και την ενέργεια του περιβάλλοντος. Πολύτιμο όπως πάντα το CERATO (Μπαχ), όταν κανείς αισθάνεται τελικά μπερδεμένος και σε σύγχυση, μη ξέροντας τι να πιστέψει και τι να σκεφθεί, αμφιβάλλοντας για την ικανότητά του να κρίνει σωστά.
Ανθοϊάματα όπως το BEECH (Μπαχ) θα απαλύνει τα αισθήματα απόρριψης προς τους άλλους λόγω του θυμού που μπορεί να μας προκαλεί η συμπεριφορά τους, ενώ η CALENDULA (FES) και το YELLOW STAR TULIP (FES) θα μας βοηθήσουν να εκφραζόμαστε με γλυκύτητα και ευγένεια και με ένα πνεύμα σεβασμού προς τον συνάνθρωπο, κάτι τόσο απαραίτητο στις συνθήκες αυτές.

Η Μαρίνα Αγγελή είναι ιατρός με ειδίκευση στην ψυχιατρική, εκπαίδευση στην Συστημική Ψυχοθεραπεία και πολυετή ενασχόληση με εναλλακτικές θεραπείες και κυρίως με τη μέθοδο των Ανθοϊαμάτων και τις θεραπευτικές εφαρμογές τους στην αντιμετώπιση ψυχολογικών προβλημάτων. Έχει γράψει πολλά άρθρα και εργασίες για τα Ανθοϊάματα καθώς και το βιβλίο 'Ανθοθεραπεία με τα Ιάματα Μπαχ'.

Μια εντελώς νέα κατάσταση στην καθημερινότητά μας καλούμαστε όλο και περισσότερο να αντιμετωπίσουμε σαν κοινωνία και σαν άτομα, αυτήν της επίδρασης του διαδικτύου στον τρόπου που ζούμε, που επικοινωνούμε και που ενεργούμε. Είναι γνωστές οι εικόνες των ανθρώπων, νέων, ηλικιωμένων και παιδιών, με το βλέμμα βυθισμένο στις οθόνες των κινητών, οπουδήποτε και αν βρίσκονται. Η ξαφνική ή αναγκαστική απομάκρυνση από την οθόνη, ανεξάρτητα από το πόσο πραγματικά ενδιαφέρον ή σημαντικό μπορεί να είναι αυτό που προβάλλεται εκεί, προκαλεί δυσφορία, εκνευρισμό και ένα αίσθημα στέρησης, πολύ παρόμοιο με αυτό που προκαλείται από την οποιαδήποτε μορφή εθισμού. Πολλοί άνθρωποι επίσης αρχίζουν να διαπιστώνουν το πόσο δύσκολο είναι το να ελέγξουν το χρόνο που αφιερώνουν στο διαδίκτυο, είτε με τη μορφή ενημέρωσης (ειδήσεις και διαφημίσεις που η μία μέσω της άλλης οδηγούν σε ατελείωτα νέες και με ενδιαφέρον υλικό ιστοσελίδες κλπ) είτε επικοινωνίας μέσα από τα κοινωνικά δίκτυα των Facebook, Χ, Instagram, TikTok κλπ, είτε μέσω παιγνιδιών (video games), διαφημίσεων, διαδικτυακών αγορών, ταινιών κ.α. Το internet έχει εξελιχθεί σε έναν παράλληλο κόσμο στον οποίο καλούμαστε να ζήσουμε ταυτόχρονα με τον ‘πραγματικό’ χωρίς να είναι πάντοτε εύκολο να ξεχωρίζουμε τα όρια μεταξύ των δύο αυτών κόσμων και κυρίως χωρίς να μπορούμε να αποφασίζουμε συνειδητά και με ευχέρεια το πότε και για πόσο χρόνο κάθε φορά θα ‘ζούμε’ στον κυβερνοχώρο του διαδικτύου. Η φύση επίσης των εικόνων, των ερεθισμάτων και των πληροφοριών είναι τέτοια που συνήθως δεν είμαστε σε θέση να αντιληφθούμε το πόσο δύσκολο είναι πραγματικά το να επιλέγουμε σε τι ακριβώς θα επενδύσουμε την προσοχή μας, το πόσο χρόνο θα αφιερώσουμε σε αυτό και αν και πόσο θα επηρεαστούμε από την τυχαία, αδιάκοπη και γοητευτική εναλλαγή του υλικού που μέσα από το διαδίκτυο θα επηρεάσει την ψυχολογία, την αισθητική, την κρίση, τις διαθέσεις και τις άμεσες ή και μακροπρόθεσμες επιλογές μας.

Χαρακτηριστικά το εθισμού στο διαδίκτυο, εμφανέστατα συχνά στους μικρούς μαθητές και στους νεότερους ανθρώπους, είναι η πτώση στην παραγωγικότητα, η αδυναμία συγκέντρωσης, η αδιαφορία για τα μαθήματα ή την εργασία τους (γίνεται μια δυσάρεστη ‘αγγαρεία’), η αδυναμία ελέγχου του χρόνου που αφιερώνεται στο διαδίκτυο (ο χρόνος που δαπανάται είναι συχνά πολλαπλάσιος αυτού που ήταν στην πρόθεση του ατόμου, και μάλιστα χωρίς αυτό να γίνεται έγκαιρα αντιληπτό καθώς η πλοήγηση στον κυβερνοχώρο συνεπιφέρει απώλεια της αίσθησης του χρόνου), δυσφορία που προκαλείται από την συνειδητή ή επιβαλλόμενη ανάγκη διακοπής της χρήσης του, μειωμένη ικανότητα στοχοπροσήλωσης και συγκέντρωσης της προσοχής στο αντικείμενο της εργασίας καθώς και ένα αίσθημα κενού και αδιαφορίας για τα πράγματα που κανονικά κινητοποιούσαν και ενδιέφεραν το άτομο πριν την ‘εισβολή’ των πειρασμών που απορρέουν από την ανεξέλεγκτη χρήση του διαδικτύου.

Συζητιέται και γράφεται ότι η κατάταξη του εθισμού στο διαδίκτυο σαν μορφής ψυχοπαθολογίας με πολύ συγκεκριμένα χαρακτηριστικά είναι θέμα χρόνου ως προς το διαγνωστικό σύστημα DSM ενώ ήδη συμπεριλαμβάνεται στο ICD-11. Είναι βέβαιο και προφανές ότι όλες οι περιπτώσεις δεν πληρούν απόλυτα τα κριτήρια ενός κλασσικού εθισμού, είναι επίσης βέβαιο όμως έχουν πολλά από τα χαρακτηριστικά του, σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό. Υπάρχει όμως εδώ και μια ιδιαιτερότητα: στους ‘κλασσικούς’ εθισμούς, η απεξάρτηση και η θεραπεία είναι ξεκάθαρη και συγκεκριμένη: η πλήρης αποφυγή του αντικειμένου της εξάρτησης προκειμένου η ‘ικανοποίηση’ που παρέχει αυτό να εξασθενίσει και σταδιακά να ‘ξεχαστεί’ και να χάσει την επιρροή και την έλξη που ασκεί στο άτομο. Το άτομο που θέλει να απαλλαγεί από τον εθισμό γνωρίζει ακριβώς τι πρέπει να κάνει, όσο και αν ενδεχομένως τον δυσκολεύει αυτό. Αυτός που παίρνει ναρκωτικά καλείται να αποφύγει αυτές τις ουσίες απολύτως, το ίδιο και αυτός που είναι εξαρτημένος από αλκοόλ κλπ. Ο καπνιστής που επιθυμεί να κόψει το κάπνισμα γνωρίζει ότι πρέπει να το αποφύγει εντελώς για να μη ‘ξανακυλήσει’ και το ξαναρχίσει. Ο εθισμένος στο internet όμως δεν μπορεί να κάνει κάτι τέτοιο, επειδή συνεχώς είναι υποχρεωμένος να το χρησιμοποιεί για ‘καλούς λόγους’, που μπορεί να περιλαμβάνουν την τηλεργασία, την τηλεκπαίδευση, διάφορες αγορές ή συναλλαγές και σε έναν απαραίτητο και υγιή βαθμό την δημιουργική εργασία, την επικοινωνία και την ενημέρωση. Ο βαθμός εγρήγορσης και αυτοελέγχου που απαιτείται εδώ είναι τεράστιος και οι τρόποι για την απόκτησή τους πρέπει να εφευρεθούν από τον ενδιαφερόμενο καθώς το πρόβλημα είναι σε κοινωνικό επίπεδο καινούριο και δεν υπάρχει προηγούμενη συλλογική εμπειρία για στηριχτεί κάποιος σ’ αυτήν και να βοηθηθεί.

Τα ανθοϊάματα μπορούν να προσφέρουν εξαιρετικά σημαντική και αναντικατάστατη βοήθεια σε αυτή την προσπάθεια αυτεπίγνωσης, αυτοελέγχου και αυτοπρογραμματισμού. Αφού η μη-επαφή με το εθιστικό στοιχείο είναι αδύνατη, όλα θα πρέπει να στηριχτούν στην ενδυνάμωση της βούλησης, στην καλλιέργεια της κατάλληλης διάθεσης εντός του ατόμου. Η ευχαρίστηση και οι συγκινήσεις που παρέχονται μέσω της παθητικής συμμετοχής στα προβαλλόμενα και τεκταινόμενα μέσα στους ωκεανούς της σχετικής ή άσχετης εικόνας και πληροφορίας του διαδικτύου θα πρέπει να αντικατασταθεί από την ακόμα ισχυρότερη συγκίνηση και το ενδιαφέρον που εξασφαλίζει η ‘αυτοκινούμενη’ βούληση και η δημιουργική δράση που εκπηγάζει από το εσωτερικό του ατόμου και που του χαρίζει τη μεθυστική εμπειρία της συνειδητά επιλεγμένης έκφρασης και της αυτοπραγμάτωσης. Η υπέρβαση, όσον αφορά την αντίσταση σε μια ισχυρή συγκίνηση, μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο μέσα από μια ακόμη ισχυρότερη συγκίνηση –και δεν υπάρχει ισχυρότερη συγκίνηση από την πλήρη, συνειδητή και ενθουσιώδη έκφραση της ψυχής και της προσωπικότητας του ανθρώπου μέσα από έναν στόχο που νηφάλια και με αυτοσυνείδηση επιλέγει σαν σημαντικό στόχο και σαν προορισμό ζωής γι’ αυτόν. 

Το Wild Oat, της συλλογής των ανθοϊαμάτων Μπαχ, το σημαντικότερο ίσως ανθοΐαμα σε αυτή την περίπτωση, έχει αυτήν ακριβώς την ιδιότητα: το να ωθεί το άτομο να επιλέξει -ή να ξαναθυμηθεί, έμπρακτα- τους στόχους του και να θελήσει, να επιθυμήσει το να προσηλωθεί σ’ αυτούς, αντλώντας ικανοποίηση μέσα από αυτήν την αφοσίωση, αντιστεκόμενο με απόλυτη ευκολία και επιτυχία στους περισπασμούς και διεκπεραιώνοντας τους σκοπούς του παρόλες τις αντιτιθέμενες επιρροές και συνθήκες. Η ‘πτώση της παραγωγικότητας’, το ‘αίσθημα του εσωτερικού κενού’ και οι λοιπές σχετικές εκδηλώσεις του συγκεκριμένου εθισμού θα εξαφανιστούν γρήγορα και χωρίς αντιστάσεις. Ένα αίσθημα εσωτερικής λύτρωσης συνοδεύει συνήθως την επίτευξη της στοχοπροσήλωσης αυτής, ιδιαίτερα μάλιστα αν η απαλλαγή από τους συγκεκριμένους περισπασμούς του διαδικτύου αποτελεί γνήσια εσωτερική επιθυμία του ατόμου, την οποία απλά δεν δύναται μέχρι τότε να επιτύχει.

Το Agrimony (Bach), ένα ανθοΐαμα με κλασσική ένδειξη στους κάθε είδους εθισμούς, θα βοηθήσει απαλύνοντας την ανάγκη της άμεσης αποφυγής του στρες μέσω της καταφυγής σε ‘ευχάριστες’ και απολαυστικές εμπειρίες ή/και ατασθαλίες.

Το Chestnut Bud (Bach) θα βοηθήσει στο να καλλιεργήσουμε και να ενισχύσουμε το είδος της εγρήγορσης και της αυτοπαρατήρησης που μας κάνει ικανούς να αποφεύγουμε το να κάνουμε τα ίδια λάθη (“πάλι δεν κατάλαβα πότε ξεχάστηκα και πέρασε τόση ώρα! Πάλι δεν πρόσεξα πότε ξέφυγα σε άσχετες σελίδες και θέματα” κλπ.)

Το Water Violet (Bach) θα ξυπνήσει μέσα μας την ανάγκη για ανθρώπινη συναναστροφή, την ‘δια ζώσης’ και με φυσική παρουσία συνάντηση με ανθρώπους, μια ανάγκη που πλήττεται συχνά και που σε μεγάλο βαθμό περιορίζεται μέχρις εξαφανίσεως μέσα από την απορρόφηση στο διαδίκτυο και στις συχνά απόμακρες, μονομερείς ή και απρόσωπες διαδικτυακές σχέσεις.

Το Wild Rose (Bach) θα επαναφέρει και θα φρεσκάρει το ενδιαφέρον για τη ζωή και για την πλήρη συμμετοχή σ’ αυτήν, την επαναδραστηριοποίηση και την επανάκτηση των προσωπικών ενδιαφερόντων και της χαράς που αυτό συνεπάγεται.

Η ‘χρυσή τριάδα’ (όπως προσωπικά την αποκαλώ) της υλοποίησης και της διεκπεραίωσης, των Borage, California Wild Rose και Rabbitbrush (της FES) θα κάνει να φαίνεται και να είναι εύκολη έως και ενδιαφέρουσα η εργασία που απαιτούν τα διάφορα καθήκοντα και οι υποχρεώσεις, ώστε να πάψουν αυτά να αποτελούν αιτία δυσφορίας, αντίστασης και διάθεσης αποφυγής με συνεπακόλουθο τον κίνδυνο ‘παράδοσης’ στους περισπασμούς του διαδικτύου.  

Το Infinite Patience της συλλογής Spirit in Nature θα καλλιεργήσει το είδος της υπομονής που απαιτείται προκειμένου να μπορούμε να αναβάλλουμε, με άνεση και χωρίς δυσφορία, την άμεση ικανοποίηση των επιθυμιών  και εν προκειμένω της ελκυστικής πλοήγησης στο διαδίκτυο. Είναι έτσι σε θέση κανείς να ακολουθεί με ησυχία το πρόγραμμά του, μεταθέτοντας στην κατάλληλη στιγμή την ικανοποίηση των παρορμήσεών του, χωρίς να πιέζεται ή να ‘αφήνει για αργότερα’ τις εργασίες του κλπ.

Συχνά ο εθισμός στο διαδίκτυο φαίνεται ότι αναπτύσσεται σε έδαφος άλλων ψυχολογικών προβλημάτων, όπως πχ η κοινωνική φοβία, η ψυχαναγκαστική διαταραχή κ.α. Εκεί βεβαίως, η υποκείμενη δυσλειτουργία θα πρέπει να αντιμετωπιστεί παράλληλα και με κατάλληλους τρόπους.

Η Μαρίνα Αγγελή είναι ιατρός με ειδίκευση στην ψυχιατρική, εκπαίδευση στην Συστημική Ψυχοθεραπεία και πολυετή ενασχόληση με εναλλακτικές θεραπείες και κυρίως με τη μέθοδο των Ανθοϊαμάτων και τις θεραπευτικές εφαρμογές τους στην αντιμετώπιση ψυχολογικών προβλημάτων. Έχει γράψει πολλά άρθρα και εργασίες για τα Ανθοϊάματα καθώς και το βιβλίο 'Ανθοθεραπεία με τα Ιάματα Μπαχ'.

Όλο και περισσότερο στους καιρούς που ζούμε έχουν πολλοί την αίσθηση ότι οι συνθήκες επιβίωσης και διαβίωσης έχουν καταστεί πολύ πιεστικές και μάλιστα σε επίπεδα με τα οποία δεν υπάρχει προηγούμενη εξοικείωση άρα και εμπειρία αντιμετώπισης και προσαρμογής. Δεν μιλάμε εδώ απλά για συνηθισμένα, διαχρονικής υφής ατομικά προβλήματα υγείας, για δυσκολίες οικονομικές ή για διάφορα άλλα έκτακτα περιστατικά της ζωής που μας ταλαιπωρούν ή μας φοβίζουν. Υπάρχει μια αίσθηση -ανεξάρτητα του αν συνειδητοποιείται ξεκάθαρα ή γίνεται προσπάθεια να απωθηθεί- του ότι οι συνθήκες ζωής και τα πράγματα στη φύση αλλάζουν, με μορφές και προς κατευθύνσεις που όχι μόνο δεν γνωρίζουμε πώς να αντιμετωπίσουμε αλλά δεν μπορούμε να τις διακρίνουμε και να τις αντιληφθούμε καν. Αυτό δημιουργεί ένα είδος άγχους στον μέσο άνθρωπο, το οποίο, είτε επιλέγοντας να το αγνοεί είτε ενδίδοντας στην ανάγκη του να το εκφράσει, διαταράσσει την ψυχική του ζωή και την καθημερινότητά του. 

Συνήθως, κατά τη διάρκεια της μέρας η παρουσία του άγχους αυτού ‘ξεχνιέται’ μέσα από τις διάφορες δραστηριότητες της καθημερινότητας. Μπορεί όμως να βρίσκει έδαφος να εκδηλωθεί κατά τις ώρες του ύπνου και της ανάπαυσης, εμποδίζοντας τον άνθρωπο να αποκοιμηθεί ή βυθίζοντάς τον σε μια φαινομενικά αναίτια και ακατανόητη αγωνία όταν ξυπνά και πριν επανεύρει εντελώς τους συνήθεις του καθημερινούς ρυθμούς.

Ο σκοπός μας εδώ δεν μπορεί να είναι προφανώς το να προσδιορίσουμε τις προσωπικές αιτίες που μπορεί να δημιουργούν άγχος σε κάποιον αλλά μάλλον το να δώσουμε κάποιο χώρο και προσοχή σε αυτό το γενικευμένο και υπαρξιακό μεν, πολύ χειροπιαστό συγχρόνως δε, επίπεδο φόβου και αγωνίας που διακατέχει σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό στην παρούσα φάση μεγάλο μέρος της κοινωνίας. Και ει δυνατόν, να επιχειρήσουμε να το διαχειριστούμε και να το ανακουφίσουμε χρησιμοποιώντας κάποια βασικά ανθοϊάματα. 

Το ανθοΐαμα Bach Cherry Plum είναι ως γνωστόν το ανθοΐαμα που συνιστάται για την κατάσταση όπου κανείς ‘νομίζει ότι θα τρελλαθεί’. Η πίεση που αισθάνεται εσωτερικά, η αυξανόμενη ένταση, είτε αμιγώς οφειλόμενη σε εσωτερικούς ψυχικούς παράγοντες ή σε εξωτερικές πιέσεις είτε σε συνδυασμούς και των δύο, τον κάνει να νοιώθει ότι θα διαλυθεί, ότι κάτι μέσα του θα εκραγεί, ότι θα ξεσπάσει με τρόπους που δεν θέλει και που δεν τον αντιπροσωπεύουν, ότι ο νους του δεν μπορεί να αντέξει άλλο, ότι δεν υπάρχει λύση ούτε οδός διαφυγής. Το απολύτως βασικό αυτό ανθοΐαμα θα ενεργήσει δραστικά στο να ομαλοποιηθεί η εσωτερική συγκινησιακή ροή και ο άνθρωπος να ανακουφιστεί από την ένταση και να διαχειριστεί πολύ πιο ήρεμα τις εσωτερικές και εξωτερικές πιέσεις.

Το ανθοΐαμα Echinacea της FES θα το χρειαστούμε στις στιγμές που νοιώθουμε ότι η προσωπικότητά μας κινδυνεύει να καταθρυμματιστεί, να ‘γίνει κομμάτια’ όπως λέμε, να μην αντέχει να συντηρήσει άλλο τη βασική της εσωτερική συνοχή. Σαν ένα ισχυρό ψυχικό συγκολλητικό υλικό η Echinacea, θα βοηθήσει στο να διατηρηθούν τα τμήματα της προσωπικότητας και του ψυχισμού μας σε συνοχή, συντηρώντας μια ισχυρή και ακέραιη αίσθηση εσωτερικής ταυτότητας. Αυτό δίνει ένα σημαντικό αίσθημα ψυχικής ανακούφισης και ικανότητας να δρούμε ικανοποιητικά.

Η βοήθεια που δίνουν τα δύο αυτά τόσο βασικά ανθοϊάματα είναι πάντοτε μεγάλη αν και συχνά απαιτείται κάποιος βαθμός ψυχολογικής παρατηρητικότητας και αυτεπίγνωσης για να αντιληφθεί κανείς συνειδητά την ύπαρξη και το μέγεθος της βοήθειας που του προσφέρουν, σε αντίθεση ίσως με άλλα πιο ‘εντυπωσιακά’ ως προς τη δράση τους ανθοϊάματα με περισσότερο ‘στοχευμένα’ και ευκολότερα παρατηρήσιμα χαρακτηριστικά. Με ανθοϊάματα όπως η Echinacea ή το Cherry Plum, o άνθρωπος νοιώθει συχνά απλώς ‘πιο ήρεμος’, χωρίς να μπορεί να εξειδικεύσει άλλο ή και αποδίδει αυτή την ηρεμία σε τυχαίους εξωτερικούς παράγοντες. Επαφίεται λοιπόν συχνά στους εργαζόμενους με ανθοϊάματα (και στους εργαζόμενους στο χώρο της ψυχικής υγείας γενικά, που ίσως κάποια στιγμή διακρίνουν και αντιληφθούν την απερίγραπτη συνάφεια της ενεργειακής προσέγγισης με τις διαδικασίες εξομάλυνσης και ανάπτυξης του ψυχισμού) το να συστήσουν αυτά ή και άλλα ανάλογης θεμελιώδους φύσης ανθοϊάματα στον έχοντα ανάγκη.

Η εντεινόμενη αγωνία και η απουσία ορατής λύσης γνωρίζουμε πόσο έχει εξάψει τα πνεύματα κάνοντας πάρα πολλούς ανθρώπους πλέον να θυμώνουν πολύ εύκολα ο ένας με τον άλλον, να στρέφονται με άμεσο και εκρηκτικό τρόπο, με εχθρότητα και με αγένεια ο ένας εναντίον του άλλου, ενισχύοντας συνθήκες επιθετικότητας και επιτείνοντας έναν φαύλο κύκλο. Κάποια από τα ανθοϊάματα φαίνεται να έχουν ιδιαίτερη ένδειξη και καταλληλότητα στις περιστάσεις όπως αυτές που ζούμε, και ας δούμε μερικά. Το ανθοΐαμα Bach Beech (“τι χάλια που είναι οι άνθρωποι, τι κακοί, τι ηλίθιοι, πόσο αναγκαζόμαστε να υποφέρουμε εξ αιτίας τους!..), το Bach Holly (“είσαστε οι εχθροί μας, σας μισώ, μας επιτίθεστε, μας κάνετε κακό!”), το Bach Willow (“όλα είναι χάλια σ’ αυτό τον κόσμο, μαυρίλα, τίποτε δεν αξίζει, τίποτε δεν πάει καλά, ναι, ας καταστραφεί αυτός ο κόσμος, δεν με νοιάζει, δεν έχω καμία διάθεση να αγωνίζομαι και να προσπαθώ”). Το Bach Gentian (“τίποτε δεν θα πάει καλά, όλο εμπόδια και δυσκολίες εμφανίζονται!”), Gorse (“νοιώθω απελπισία, ψυχοπλάκωμα, ξέρω ότι τα πράγματα δεν θα αλλάξουν ποτέ”), Sweet Chestnut (“κινδυνεύω, δεν έχω βοήθεια ούτε προστασία από πουθενά, θα καταστραφώ!”). Το FES Scotch Broom (“νοιώθω αγωνία και τρόμο, ο κόσμος θα καταστραφεί, βλέπουμε τα σημάδια, το λένε και τόσες προφητείες, έχω παραλύσει ψυχικά, δεν έχω το κουράγιο ούτε τη διάθεση να κάνω τίποτε...”), το Bach Wild Rose (“Δεν νοιώθω κανένα ενδιαφέρον ή χαρά στη ζωή, τίποτε δεν μου δίνει ευχαρίστηση πια, έχω παραιτηθεί από τα πάντα”).

Όσοι έχουν χρησιμοποιήσει κάποια ανθοϊάματα σε ανάλογες περιστάσεις έχοντας κάνει κατάλληλες επιλογές, γνωρίζουν καλά το τι σημαίνει το να γλυκαίνει η διάθεση και να ελαφραίνει έως και να εξαφανίζεται ο ψυχικός πόνος ενώ παράλληλα η διαύγεια της αντίληψης όχι μόνο δεν περιορίζεται αλλά ενισχύεται και το εύρος της αυξάνεται, τόσο ποσοτικά όσο και ποιοτικά. 

Η Μαρίνα Αγγελή είναι ιατρός με ειδίκευση στην ψυχιατρική, εκπαίδευση στην Συστημική Ψυχοθεραπεία και πολυετή ενασχόληση με εναλλακτικές θεραπείες και κυρίως με τη μέθοδο των Ανθοϊαμάτων και τις θεραπευτικές εφαρμογές τους στην αντιμετώπιση ψυχολογικών προβλημάτων. Έχει γράψει πολλά άρθρα και εργασίες για τα Ανθοϊάματα καθώς και το βιβλίο 'Ανθοθεραπεία με τα Ιάματα Μπαχ'.

Η σχέση μητέρας-παιδιού είναι από τις πιο πολυσυζητημένες στην Ιστορία, στην ποίηση και στην Τέχνη γενικά, στη φιλοσοφία αλλά και στην ψυχολογία, στην ψυχιατρική και στην ψυχοθεραπεία. Άλλοτε μέσα από εξιδανίκευση και άλλοτε φορτώνοντάς της την ευθύνη για όλα τα προβλήματα και ‘τα στραβά’ της ζωής μας, η αλήθεια είναι ότι αποτελεί μια σχέση καθοριστική όπως ίσως καμία άλλη, και το καθοριστικό της στοιχείο έγκειται στην παρουσία της αγάπης και της φροντίδας που παρέχει νωρίς στη ζωή των παιδιών της, αγάπη και φροντίδα που συνήθως συνεχίζουν να εκδηλώνονται σε όλη τη διάρκεια της ζωής της.
Και μπορεί μεν η μητέρα να ενσαρκώνει μια αρχετυπική έκφραση αγάπης και προσφοράς, η ίδια αυτή μητέρα όμως δεν παύει να είναι άνθρωπος με πεπερασμένες δυνατότητες και με πολλές και μεγάλες προσωπικές ανάγκες η ίδια. Και συχνά, το στρες που προκύπτει μέσα από την ανάγκη προσφοράς στο παιδί και την ταυτόχρονη ανάγκη κάλυψης των δικών της ανθρώπινων συναισθηματικών, υλικών και λοιπών αναγκών, είναι μεγάλο. Αβοήθητη πολλές φορές, δίχως επαρκή ψυχολογική κατανόηση από τους άλλους ή και δίχως ψυχολογική αυτεπίγνωση, η μητέρα αφήνεται ‘να τα βγάλει πέρα’ όπως μπορεί, όπως προλαβαίνει και όπως την οδηγεί –αν την οδηγεί- ‘το μητρικό ένστικτό της’. Τα αποτελέσματα δεν είναι πάντα τα απολύτως επιθυμητά, τα παιδιά αποκτούν προβλήματα την αιτία των οποίων συχνά της αποδίδουν ανοικτά δημιουργώντας της παράπονο και πικρία και όσο για την προσωπική της ζωή, την οποία ‘χτίζει’ συχνά αποκλειστικά ή σε πολύ μεγάλο βαθμό γύρω από τα παιδιά, δεν είναι ασύνηθες το να μη της παρέχει τις αναγκαίες ικανοποιήσεις και χαρές, με αποτέλεσμα να επικεντρώνεται ακόμη περισσότερα ‘στα παιδιά’ δημιουργώντας ένα φαύλο κύκλο.
Στη σημερινή εποχή είναι λίγοι αυτοί που δεν γνωρίζουν και δεν έχουν ασχοληθεί με την πραγματικότητα της σχέσης μητέρας-παιδιού και το τι αυτή συνεπάγεται. Σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις, η πλάστιγγα κλείνει –και ορθώς- προς την πλευρά όπου υπάρχουν τα δίκαια του παιδιού. Ήδη όμως η θεραπευτική εμπειρία μας επιτρέπει –και μας προτρέπει- να αντιληφθούμε ότι δεν θα μπορέσουμε να φροντίσουμε ικανοποιητικά τα δίκαια, τα δικαιώματα και την ψυχική υγεία του παιδιού αν δεν υπάρξει φροντίδα και για τις ανάγκες της μητέρας, του πεπερασμένου δηλαδή ανθρώπινου όντος που αναλαμβάνει το συγκινητικό αυτό έργο.
Γενικά, όσο πιο υγιής και ισορροπημένη ψυχικά είναι μια γυναίκα ήδη πριν γίνει μητέρα τόσο περισσότερες πιθανότητες έχει να δημιουργήσει –και μάλιστα εύκολα- τις απαραίτητες συνθήκες προκειμένου να απολαύσει τη μητρότητα και την ανατροφή παιδιών και φυσικά την διαπροσωπική σχέση με τον πατέρα τους, σχέση που προηγείται και που διαμορφώνει καθοριστικά το πλαίσιο ζωής της μέσα από τον μητρικό ρόλο. Γνωρίζουμε ότι και ως προς αυτό τα πράγματα σπανίως είναι ιδανικά στην σημερινή κατάσταση εξέλιξης της κοινωνίας μας, οπότε η ανάγκη του να θεραπεύει κανείς είναι εξίσου μεγάλη με την ανάγκη του να προλαμβάνει. Ας ερευνήσουμε λίγο τι μπορούν να κάνουν κάποια ανθοϊάματα ως προς αυτά.
Κατά γενική ομολογία, ένα συχνότατο πρόβλημα για τις μητέρες ‘που αγαπούν πολύ’ (χωρίς πολλοί πατέρες να εξαιρούνται) είναι η μεγάλη ανησυχία για τα παιδιά τους. Είναι καλά; Πηγαίνουν όλα καλά; Μήπως πάθουν/έπαθαν κάτι; Μήπως κινδυνεύουν; κλπ. Ο φόβος, η ανησυχία και το νοιάξιμο είναι τόσο μεγάλα που δύσκολα μπορεί κανείς να διακρίνει την παρουσία συμβιωτικής προσκόλλησης στη βάση αυτών των συναισθημάτων. Αυτό δίνει το έρεισμα και την δικαιολογία μιας συμπεριφοράς υπερπροστασίας, με ό,τι αυτό συνεπάγεται, και δημιουργεί γονείς ανήσυχους και δυστυχισμένους και καταπιεσμένα, ανασφαλή, ενοχικά και θυμωμένα παιδιά. Την εξυγίανση της ψυχολογίας αυτής, στους γονείς αλλά και στα παιδιά ταυτόχρονα, καλείται να πραγματοποιήσει το Bach Red Chestnut, ένα θεμελιώδες ανθοΐαμα για υγιέστερη ψυχική οριοθέτηση στις στενές διαπροσωπικές και ενδοοικογενειακές σχέσεις.
Όταν η εναγώνια αναζήτηση αγάπης και ψυχικής εγγύτητας με το παιδί (ή και με τον σύντροφο) συνοδεύονται από ψυχικό παράπονο, αίσθηση ότι η μητέρα/γυναίκα δεν αγαπιέται ή δεν αγαπιέται αρκετά, ότι δεν την καταλαβαίνουν, ότι την πληγώνουν, την αγνοούν κλπ, ενώ η ίδια νοιώθει ότι τους αγαπά και τους νοιάζεται ‘τόσο πολύ’, την ‘κάθε στιγμή της ζωής της’, και υποφέρει συναισθηματικά από αυτό ενώ ταυτόχρονα μπορεί να προσπαθεί με κάθε τρόπο να τους ‘κρατήσει κοντά της’, το ανθοΐαμα που θα την βοηθήσει να ανακαλύψει μέσα της περισσότερη ψυχική πληρότητα, ικανοποίηση και ψυχολογική ανεξαρτησία χωρίς να μειώσει αλλά αντίθετα αυξάνοντας τα θετικά συναισθήματα από και προς όλες τις πλευρές στην ενδοοικογενειακή της πραγματικότητα είναι το Bach Chicory, ένας πραγματικός φύλακας-άγγελος για πάρα πολλές γυναίκες και αληθινός σωτήρας για τους αποδέκτες της αγάπης τους.
Το Bach Beech θα βοηθήσει εξαιρετικά τη τάση να γίνεται μια μητέρα επικριτική με τα κακώς κείμενα πληγώνοντας και δυσαρεστώντας βαθιά τα παιδιά της και τους δικούς της γενικότερα.
Το Bach Heather θα βοηθήσει τη μητέρα που απορροφάται πολύ στον εαυτό της, στην προσπάθεια να καλύψει ανάγκες συντροφιάς και αναγνώρισης που δεν της παρέχονται από τους άλλους, με αποτέλεσμα να φαίνεται εγωκεντρική.
Το Bach Vine θα βοηθήσει πολύ τις μητέρες που στην προσπάθειά τους να τα βγάλουν πέρα με το ρόλο τους γίνονται αυταρχικές, διευθυντικές και εξουσιαστικές.
Το Bach Willow θα θετικοποιήσει τα συναισθήματα πικρίας, θυμού, αγανάκτησης και αίσθησης ότι αποτελεί θύμα των άλλων και της ζωής, που δημιουργούνται όταν μια μητέρα αισθάνεται αδικημένη και στερημένη από κάθε χαρά και κάθε καλό κάποια στιγμή στη ζωή της.
Και επειδή η βάση για μια καλή και ισορροπημένη αγαπητική σχέση είναι πάντα η εσωτερική πληρότητα και ανεξαρτησία, ας αναφέρουμε ανθοϊάματα όπως το FES Bleeding Heart για την έντονη συναισθηματική προσκόλληση, το FES Baby Blue Eyes για τις μητέρες που ζουν μόνες και που έχοντας πληγωθεί συναισθηματικά αποφεύγουν να επιχειρήσουν νέες σχέσεις με αποτέλεσμα να προσκολλώνται στα παιδιά τους, εν μέρει και σαν υποκατάστατα συντρόφου, το Pegasus Rosa Bifera για την έντονα εξαρτητική διάθεση σε βαθμό συγχώνευσης και ταύτισης, το ‘δίδυμο’ Pegasus Stinging Nettle-Hawthorn για την επούλωση του βιώματος του χωρισμού από τον σύντροφο, τόσο συχνό στις μέρες μας, τα Pegasus Bird of Paradise και Tyrolite για ανάλαφρη, ανεξάρτητη και ψυχικά οριοθετημένη ψυχική διάθεση στις σχέσεις κ.α.

Η Μαρίνα Αγγελή είναι ιατρός με ειδίκευση στην ψυχιατρική, εκπαίδευση στην Συστημική Ψυχοθεραπεία και πολυετή ενασχόληση με εναλλακτικές θεραπείες και κυρίως με τη μέθοδο των Ανθοϊαμάτων και τις θεραπευτικές εφαρμογές τους στην αντιμετώπιση ψυχολογικών προβλημάτων. Έχει γράψει πολλά άρθρα και εργασίες για τα Ανθοϊάματα καθώς και το βιβλίο 'Ανθοθεραπεία με τα Ιάματα Μπαχ'.