Κυκλοφόρησε το καλοκαιρινό τεύχος του περιοδικού Holistic Life με νέα, πάντα επίκαιρη, θεματολογία και νέες  έρευνες από το χώρο της φυσικής (ολιστικής) ιατρικής, των εναλλακτικών και συμπληρωματικών θεραπειών & της διατροφής!

Η θεματολογία αυτού του τεύχους σε τίτλους: 

- Ομοιοπαθητική: Ένα σημαντικό βήμα προς το τέλος μιας διαμάχης (Dr. M. Oberbaum)
- Το σημαντικό όφελος του μητρικού θηλασμού (journals.plos.org)
- Το 12% των παιδιών στις ΗΠΑ έχουν ΔΕΠΥ (Journal of Clinical Child & Adolescent Psychology)
- 3 εκατομμύρια θάνατοι που πιθανώς να έχουν προκληθεί από τα εμβόλια Covid (BMJ Health)
- Εξερευνώντας τη βιοδυναμική μελισσοκομία (Γ. Κατραμάδος)- Ανθοϊάματα: Μητέρες που αγαπάνε πολύ! (Μ. Αγγελή)
- Αποτοξίνωση: Πώς να την πετύχετε με διατροφικά και φυτικά συστατικά (Μ. Δημόπουλος)- Πολυβιταμίνες Ειδικά Σχεδιασμένες για Γυναίκες και Άνδρες! (Ομάδα Am Health)
- Ηλεκτρολύτες: η ενέργεια του καλοκαιριού! (Μ. Κόκκου)- H σύνδεση δέρματος – εντέρου. (ομάδα Ιπποκράτειας Διαβίωσης)
- Στέρηση Ύπνου: Μας αφορά όλους! (Π. Κασαρτζιάν)- Λοιμώξεις του ουροποιητικού: Φυσικές λύσεις για να τις αντιμετωπίσετε! (Τ. Έβανς)
- Bicom: Αντιμετώπιση της ουρολοίμωξης και της προστατίτιδας (Κ. Μουγιάκου)
- Ayurveda: Αποκτήστε ένα υγιές πεπτικό σύστημα (Ομάδα Botanica)
- Τριπλή φυσική προστασία: Αντιϊκή - Αντιμικροβιακή – Αντιμυκητισιακή (Ομάδα Oti Hellas)
- Αποκατάσταση μικροβιώματος εντέρου (Κ. Μοντάνα)
- Κβαντική βιοανάδραση: Aποκατάσταση εντερικού μικροβιώματος. (Β. Αννίνου)
- Το κλειδί για δυνατά οστά (W. Tyler)
- Ολιστική Ομοιοπαθητική οδοντιατρική θεραπεία (Μ. Ρηγάτος)
- Bemer: Αρθρίτιδα & Φυσική Αγγειακή θεραπεία (Α. Κοντίδου)

Ξεφυλλίστε το τεύχος 122

Μέχρι το επόμενο τεύχος να θυμάστε να αναζητάτε πάντα εναλλακτικές λύσεις σε προβλήματα που φαίνονται αδιέξοδα. 

www.holisticlife.gr | Facebook: holisticlifegr | Holistic life TV

Όλοι όσοι είναι λιγότερο ή περισσότερο εξοικειωμένοι με τη βοήθεια που μπορούν να προσφέρουν τα ανθοϊάματα γνωρίζουν ότι για την επιτυχή εφαρμογή αυτής της μεθόδου απαραίτητη είναι η κατανόηση της φύσης των προβλημάτων που αντιμετωπίζει ο κάθε συγκεκριμένος άνθρωπος και η εξατομικευμένη επιλογή ανθοϊαμάτων έτσι ώστε αυτά να ανταποκρίνονται στα συγκεκριμένα προβλήματα την κάθε στιγμή. Με αυτό το δεδομένο, έχει νόημα να μιλάμε για κάποιους τυποποιημένους συνδυασμούς ανθοϊαμάτων που να ανταποκρίνονται σε συγκεκριμένους τύπους προβλημάτων;

Η απάντηση φαίνεται ότι είναι θετική με την αυστηρή προϋπόθεση ότι τα συγκινησιακά συστατικά στοιχεία ενός συγκεκριμένου προβλήματος έχουν κατανοηθεί επαρκώς.  Αντιμετωπίζουμε τότε ένα ‘σύμπλεγμα συναισθημάτων’ τα οποία, εάν ανακουφιστούν και μεταμορφωθούν μέσω των αντίστοιχων ιαμάτων, προκύπτουν οι επιθυμητές αλλαγές για τον οποιονδήποτε βρίσκεται στην αντίστοιχη θέση παρόλο που μπορεί να μην έχει προηγηθεί ατομική προσέγγιση. Ας πάρουμε το παράδειγμα του γνωστού σε πάρα πολλούς Rescue Remedy που είναι ο ανθοϊαματικός συνδυασμός που κατασκεύασε ο  ίδιος ο Dr. Edward Bach για καταστάσεις όπου επικρατεί φόβος και αναστάτωση ή γενικά για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Το Rescue Remedy αποτελούμενο από πέντε επί μέρους ανθοϊάματα, ανταποκρίνεται στο αίτημα για αντιμετώπιση του φόβου (Rock Rose), της υπερέντασης (Cherry Plum), της απώλειας της υπομονής και της ηρεμίας που προέρχεται από αυτήν (Impatiens), της τάσης για αποσύνδεση από την πραγματικότητα λόγω της ταραχής και του φόβου (Clematis) και του σοκ (Star of Bethlehem). Χωρίς να αποτελεί πανάκεια για κάθε είδος προβλήματος, ως γνωστόν, το Rescue Remedy παρέχει εξαιρετική βοήθεια αν χρησιμοποιηθεί στις καταστάσεις για τις οποίες όντως ενδείκνυται. Ο τρόπος επιλογής των ανθοϊαμάτων του Rescue Remedy από τον Dr. Bach παρέχει μια αφετηρία και ένα τρόπο σκέψης ως προς την κατανόηση και την ‘αποκωδικοποίηση’ των επιμέρους συγκινησιακών αναγκών που μπορεί να συνθέτουν ένα ψυχολογικό ή και ψυχοσωματικό σύνδρομο

Μέσα από πολύχρονη θεραπευτική χρήση ανθοϊαμάτων από πλευράς της γράφουσας, σε συνδυασμό με πληροφορίες από τους χώρους τόσο της ψυχοπαθολογίας όσο και διαφόρων ψυχοθεραπευτικών προσεγγίσεων, έχουν προκύψει αρκετές τέτοιες σύνθετες ‘εικόνες’ ή ‘μοτίβα’ (patterns) τα οποία μπορούν να αποδοθούν με όρους ανθοϊαματικών ιδιοτήτων και να καταστήσουν δυνατή την ‘τυποποιημένη’ (χωρίς δηλαδή απαραίτητα προσωπική αξιολόγηση) αντιμετώπισή τους, εξ ολοκλήρου ή εν μέρει. Η εμπειρία έχει δείξει μέχρι τώρα ότι στις περιπτώσεις ψυχοσωματικών ενοχλημάτων η τυποποίηση των ανθοϊαματικών αναγκών φαίνεται ευκολότερο να επιτευχθεί. Οι Κρίσεις Πανικού είναι ένα τέτοιο παράδειγμα, όπου η κατανόηση των ψυχολογικών αναγκών κατά τη διάρκεια της κρίσης κάνει εύκολο το να βοηθηθεί η κατάσταση με πολύ συγκεκριμένα, ίδια πάντα, ανθοϊάματα. Η περαιτέρω κατανόηση της κατάστασης  έχει οδηγήσει στον εμπλουτισμό του συγκεκριμένου συνδυασμού σε μια προσπάθεια να ανταποκριθούμε σε προβλήματα που η παρατήρηση αλλά και η συστημική ψυχοθεραπευτική εμπειρία έχουν επιβεβαιώσει ότι βρίσκονται στη βάση των ψυχοσωματικών προβλημάτων που συνιστούν τις κρίσεις πανικού. Ο εμπλουτισμός αυτός ολοκληρώνει τον συνδυασμό με τρόπο που όχι μόνον ανακουφίζονται μέχρις εξαλείψεως τα συμπτώματα αλλά και δεν ξαναεμφανίζονται στο μέλλον. Παράλληλα ο άνθρωπος αντιλαμβάνεται σταδιακά τις αλλαγές που χρειάζονται στη ζωή του προκειμένου ο ψυχισμός του να ηρεμήσει και να ισορροπήσει ώστε να μην αναγκάζεται να ‘εκτονώνεται’ δυσλειτουργικά μέσα από ανάλογα προβλήματα.

Μια ανάλογη προσέγγιση μέσω της παρατήρησης και της αποκωδικοποίησης των  ψυχολογικών σχημάτων (patterns) μπορεί να οδηγήσει σε συνδυασμούς ανθοϊαμάτων για προβλήματα όπως πχ οι κοινοί πονοκέφαλοι (πονοκέφαλοι τάσεως), οι ημικρανίες (διαφορετικό pattern από τους κοινούς πονοκεφάλους), η δυσμηνόρροια (ο γνωστοί πόνοι περιόδου, οι οποίοι σημειωτέον δεν ταυτίζονται με το προεμμηνορρυσιακό σύνδρομο) κ.α. Η αϋπνία, είτε σαν δυσκολία επέλευσης του ύπνου (το ‘να μας πάρει ο ύπνος’) είτε διατήρησής του (το να ξυπνάμε τη νύχτα) είναι ένα άλλο πολύ συνηθισμένο πρόβλημα που μπορεί να αναλυθεί σε επιμέρους συγκινησιακές συνιστώσες: δυσκολία να αφεθεί κανείς ώστε να αποκοιμηθεί (Cherry Plum), ανησυχία και ανυπομονησία καθώς η ώρα περνά και ο ύπνος δεν έρχεται (Impatiens), σκέψεις που εμποδίζουν το νου να ηρεμήσει και να αποκοιμηθεί (White Chestnut). Η δράση των παραπάνω ανθοϊαμάτων ενισχύεται, όπως αποδεικνύεται, από τα αντίστοιχα αυστραλιανά Black Eyed Susan, Boronia, Crowea, καθώς και από το Fringed Violet για προστασία και ανακούφιση από τα διάφορα σοκ της καθημερινότητας και της ζωής. Η παρατηρούμενη σε όλο και περισσότερους ανθρώπους τάση νυκτερινών αφυπνίσεων με δυσκολία στο να ξανακοιμηθεί κανείς οδήγησε στην υπόθεση –που η διερεύνηση επιβεβαίωσε- ότι οι άνθρωποι στις περιπτώσεις αυτές διακατέχονται από ένα βαθύ άγχος και αγωνία ως προς τη ζωή στο παρόν και το μέλλον τους και επίσης από ένα βαθμό απελπισίας. Ανεξάρτητα του αν υπάρχουν αντικειμενικοί λόγοι για τα συναισθήματα αυτά, το υποσυνείδητο το βιώνει σαν δικαιολογημένα και αληθινά και επομένως χρειάζονται φροντίδα και ανακούφιση.  Γι’ αυτό το λόγο τα ανθοϊάματα Sweet Chestnut και Gorse παίρνουν και αυτά τη θέση τους στον συνδυασμό.

Ανάλογα μπορούμε να ενισχύσουμε με κατάλληλους σταθερούς συνδυασμούς πολύ ουσιαστικά τις συνήθεις ανάγκες πχ για αύξηση της αυτοπεποίθησης ή για βελτίωση της συγκέντρωσης και της προσοχής στο διάβασμα και τη μελέτη, για μείωση ή και απαλλαγή από την κόπωση, φυσική και ψυχολογική ή ακόμη και για μια γενική βελτίωση της διάθεσης στο βαθμό βέβαια που η τάση προς κακοδιαθεσία δεν συνιστά κατάθλιψη. Ένας ανθοϊαματικός συνδυασμός που περιέχει τα συχνότερα εμφανιζόμενα σήμερα είδη φόβων μπορεί επίσης να ανακουφίσει σε στατιστικά συνηθισμένες περιπτώσεις. 

Οι συγκεκριμένοι ανθοϊαματικοί συνδυασμοί έχουν αποδειχθεί χρήσιμοι στην μεγάλη πλειοψηφία των περιπτώσεων στις οποίες αντιστοιχούν. Όσο όμως μετατοπιζόμαστε από το πεδίο των τυπικών ψυχοσωματικών συμπτωμάτων προς αμιγώς ψυχολογικής φύσης προβλήματα τόσο λιγότερο φαίνεται να είμαστε σε θέση να καλύψουμε εξ ολοκλήρου τις ανάγκες με τυποποιημένους συνδυασμούς ενώ όλο και συχνότερα απαιτείται η προσωπική συνάντηση για δημιουργία εξατομικευμένων συνθέσεων και για μεθόδευση της περαιτέρω βοήθειας. Η περίπτωση της αϋπνίας που ήδη αναφέρθηκε μπορεί να αποτελέσει ένα παράδειγμα αυτής της πιθανής ανάγκης μετάβασης από την φόρμουλα προς την εξατομίκευση. Όπως έχει δείξει η θεραπευτική εμπειρία, η παραπάνω φόρμουλα ανταποκρίνεται ικανοποιητικά στις συνήθεις απαιτήσεις. Τι θα κάνουμε όμως με έναν άνθρωπο ο οποίος βιώνει έντονο πένθος και πόνο αποχωρισμού που του διαταράσσει τον ύπνο; Ή με κάποιον που αντιμετωπίζει αντικειμενικά πιεστικά οικονομικά προβλήματα; Ή τι θα κάνουμε με κάποιον που έχει τεράστιες δυσκολίες προκειμένου να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της ζωής του εξ αιτίες έλλειψης αυτοπεποίθησης, σύγχυσης ως προς τους στόχους και τις επιδιώξεις του, έλλειψης ρεαλισμού, αδυναμίας να οριοθετηθεί ως προς το περιβάλλον του και να ‘σταθεί στα πόδια του’ κλπ; Όλα τα παραπάνω προβλήματα και πάρα πολλά άλλα μπορεί να οδηγούν σε άγχος και αγωνία που επηρεάζει φυσικά τον ύπνο του ανθρώπου αυτού σε βαθμό που ο ανθοϊαματικός συνδυασμός για την αϋπνία, αν και βοηθητικός σε άλλοτε άλλο βαθμό, μπορεί να χρειάζεται να ενισχυθεί και με άλλα ανθοϊάματα και διεργασίες για να δώσει ένα πραγματικά ικανοποιητικό αποτέλεσμα.

Ανάλογα μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε συνδυασμούς (φόρμουλες) ανθοϊαμάτων που βοηθούν πχ στην κατανόηση και στην επικοινωνία ανάμεσα σε γονείς και στα παιδιά τους ή ανάμεσα σε ζευγάρια ή που ανακουφίζουν τα συνηθέστερα προβλήματα που εμφανίζονται σε ηλικιακές ομάδες όπως πχ οι ηλικιωμένοι κλπ. Σε όλες τις παραπάνω περιπτώσεις θα είναι καλό να έχουμε κατά νου ότι αν ο τυποποιημένος ανθοϊαματικός συνδυασμός δεν δώσει ένα πραγματικά ικανοποιητικό αποτέλεσμα εξαλείφοντας πρακτικά το πρόβλημα, θα είναι καλό να αναζητήσουμε την εξατομικευμένη μελέτη και αντιμετώπιση των προβλημάτων που υπάρχουν στην συγκεκριμένη περίπτωση.

Η Μαρίνα Αγγελή είναι ιατρός με ειδίκευση στην ψυχιατρική, εκπαίδευση στην Συστημική Ψυχοθεραπεία και πολυετή ενασχόληση με εναλλακτικές θεραπείες και κυρίως με τη μέθοδο των Ανθοϊαμάτων και τις θεραπευτικές εφαρμογές τους στην αντιμετώπιση ψυχολογικών προβλημάτων. Έχει γράψει πολλά άρθρα και εργασίες για τα Ανθοϊάματα καθώς και το βιβλίο 'Ανθοθεραπεία με τα Ιάματα Μπαχ'.

Στην εποχή μας πολλή συζήτηση γίνεται για την ανάγκη της απελευθέρωσης από κάθε περιορισμό και διάκριση και την αξία της αυτοαποδοχής και της αγάπης προς τον εαυτό. Ταυτόχρονα, πυκνώνουν όλο και περισσότερο γύρω μας οι εκδηλώσεις βίας και καταπάτησης των ορίων και των δικαιωμάτων της ανθρώπινης προσωπικότητας και η επιβολή των επιλογών και των επιθυμιών ανθρώπων χαρακτηρολογικά διαταραγμένων, με την κοινωνία να παρακολουθεί σοκαρισμένη και αμήχανη τα συμβαίνοντα, χωρίς ο μέσος άνθρωπος να μπορεί να σχηματίσει κάποια ιδέα περί του τι θα μπορούσε να κάνει και πώς θα μπορούσε να παρέμβει και να συγκρατήσει κάπως τα πράγματα.

Οι οικογένειες και κυρίως τα σχολεία είναι χώροι όπου πολύ συχνά έννοιες φαινομενικά αντιτιθέμενες, όπως η ανάγκη για πειθαρχία και κανόνες και η απαίτηση για δικαιώματα και ελευθερίες, συγκρούονται. Όροι όπως ‘αγάπη για τον εαυτό’ και ‘αγάπη για τους άλλους’ κάνουν πολλούς να μπερδεύονται ως προς το τι μπορεί να σημαίνει η εφαρμογή τους στην πράξη. Είναι σκληρότητα προς τον εαυτό το να τον πειθαρχείς; Είναι βία και αυταρχισμός το να επιβάλλεις σε ένα παιδί τον σεβασμό των  άλλων; Πώς συνδυάζεται η απαίτηση για σεβασμό των ορίων των άλλων με την κατανόηση, την επιείκεια και την ενθάρρυνση της επιδίωξης της προσωπικής ελευθερίας; Καθημερινές είναι οι ιστορίες από το χώρο της εκπαίδευσης, όπου εκπαιδευτικοί αναγκάζονται ακόμα και να παραιτηθούν από την εργασία τους λόγω της απόγνωσης που τους προκαλεί η αδυναμία ή και η απαγόρευση του να επιβάλουν μια στοιχειώδη τάξη και να εξασφαλίσουν ένα minimum σεβασμού προς τις διαδικασίες και προς το πρόσωπό τους από τους ίδιους τους τους μαθητές –για να μην αναφέρουμε τις περιπτώσεις όπου απειλείται η ίδια η φυσική τους ακεραιότητα- με το σχολείο και τις διευθύνσεις του να αδυνατούν λόγω σύγχρονης εκπαιδευτικής κατεύθυνσης, συνήθως μάλιστα και λόγω φόβου νομικών συνεπειών, να τους προστατέψει. 

Ας προσπαθήσουμε, όσο επιτρέπουν οι συνθήκες ενός άρθρου, να αναφερθούμε σε ορισμένα ανθοϊάματα που θα μπορούσαν να ενισχύσουν την ικανότητα οριοθέτησης, πειθάρχησης και αυτο-πειθάρχησης με παράλληλη κατανόηση και έκφραση αγάπης προς τα άτομα και την κοινότητα και να υποστηρίξουν την υποχώρηση της σύγχυσης γύρω από το μεγάλο αυτό θέμα.

Υπάρχουν άνθρωποι με μια φύσει αυταρχική προσωπικότητα. Το μήνυμα που περνάνε στους άλλους είναι «Θα κάνεις αυτό που σου λέω εγώ και δεν θέλω αντιρρήσεις!!» Η φυσική αντίδραση σε μια τέτοια στάση είναι φυσικά η αντίσταση: «Όχι, δεν θα κάνω αυτό που μου λες!!» Και η σύγκρουση ξεκινά. Πολλοί άνθρωποι, πολύ περισσότερο δε παιδιά, δεν έχουν την απαραίτητη ωριμότητα να διακρίνουν πότε αυτά που επιτάσσει ο αυταρχικός γονέας, δάσκαλος, προϊστάμενος κλπ είναι πραγματικά σωστά, χρήσιμα ή απαραίτητα. Έτσι, απλά αντιδρούν αρνούμενοι συνολικά να συνεργαστούν ή να υπακούσουν. Το ανθοΐαμα που θα μειώσει την αυταρχική διάθεση και θα επιτρέψει καλύτερη συνεργασία με το περιβάλλον είναι το Bach Flower Vine.  

Μια άλλη συχνή αιτία συγκρούσεων και ‘επανάστασης’ στις ανθρώπινες ομάδες είναι η αντιπαλότητα και η εχθρότητα που πηγάζουν από την τάση να επικρίνει κανείς τους άλλους για τα ελαττώματα και τις αδυναμίες τους αδυνατώντας να ξεχωρίσει το σημαντικό από τις λεπτομέρειες και χωρίς να μπορεί να δει τις αδυναμίες των άλλων με επιείκεια και κατανόηση. Το ανθοΐαμα Bach Beech ‘γλυκαίνει’ την ψυχή και κάνει να δούμε τους άλλους με συμπάθεια ως προς τις αδυναμίες τους, διευκολύνοντας εξαιρετικά την επικοινωνία αλλά και την ποιότητα ζωής όλων των μερών.

Εκτός όμως από τις δυσκολίες που προέρχονται από την τάση του να κάνει κανείς κατάχρηση εξουσίας και να επιχειρεί να περιορίσει την ελευθερία και τα δικαιώματα των άλλων, υπάρχει και το αντίθετο πρόβλημα, αυτό του να μη μπορεί να εκφράσει την προσωπική του δύναμη, να ασκήσει εξουσία όταν χρειάζεται και να επιβάλει τον σεβασμό του ρόλου του. Το Bach Flower Centaury θα βοηθήσει το άτομο να εκφραστεί και να δράσει με δύναμη και αποφασιστικότητα, χωρίς δισταγμούς, φόβους και ενοχές, και να απαιτήσει να γίνει σεβαστό το δίκιο του. Το ανθοΐαμα Mountain Pride της FES θα τον κάνει ικανό να διατυπώνει με σταθερότητα και αξιοπρέπεια τη θέση του και τα δικαιώματά του αξιώνοντας το να γίνουν σεβαστά.

Πολλοί γονείς αποφεύγουν να φέρουν αντίρρηση  ή να πειθαρχήσουν το παιδί τους θεωρώντας ότι αν το κάνουν το παιδί θα στενοχωρηθεί και ότι αυτό θα του δημιουργήσει πρόβλημα. Το Bach Flower Red Chestnut απομακρύνει την ανησυχία του ότι αν γίνει αυτό που πρέπει ο άλλος «κάτι θα πάθει», ότι θα στενοχωρηθεί και μπορεί να αρρωστήσει, ότι θα πάψει να τους αγαπάει, ότι γενικά κάποια ζημιά θα συμβεί.

Το Bach Pine θα βοηθήσει τους ενοχικούς ανθρώπους που θεωρούν κατά βάθος ότι δεν έχουν δικαίωμα να απαιτούν σεβασμό των δικαιωμάτων τους, είτε ως ιεραρχικά υποχρεούμενοι να ασκήσουν κάποια εξουσία και να επιβάλουν τάξη και κανόνες είτε ως υφιστάμενοι που οφείλουν να προασπίζουν τον σεβασμό των δικαιωμάτων και της ελευθερίας τους.

Το FES Goldenrod είναι εξαιρετικό στο να ενισχύει ανθρώπους να μπορούν να λένε όχι στις αξιώσεις και την κυρίαρχη ιδεολογία του περιβάλλοντός τους (πχ έφηβοι που η παρέα τους εξωθεί σε παραπτωματική συμπεριφορά προκειμένου να τους δέχεται σαν μέλη της, αλλά και σε κάθε περίπτωση που η απαίτηση συμμόρφωσης με την ομάδα κάνει τον άνθρωπο να φοβάται να διαφοροποιηθεί προκειμένου να μην αποβληθεί και απομονωθεί από αυτήν, να μη γίνει δηλαδή ‘αποσυνάγωγος’).

Το FES Sunflower θα ανακουφίσει και θα εξισορροπήσει ανθρώπους που έχουν εσωτερικές αμφιβολίες και συμπλέγματα ως προς το αίσθημα της αυτοαξίας τους, τείνοντας άλλοτε να υπερτιμούν τις ικανότητές τους και να προσπαθούν να τις αναδείξουν σε υπερβολικό βαθμό και άλλοτε να νοιώθουν ανάξιοι, ανίκανοι και με φόβο ότι θα αποδειχθούν ‘λίγοι’. Το ανθοΐαμα θα δώσει ένα αίσθημα εσωτερικής σταθερότητας και αυτοεκτίμησης ανεξάρτητης από την γνώμη που μπορεί να έχουν οι άλλοι, απελευθερώνοντας το άτομο από την καταδυνάστευση του ‘εγώ’ που ζητά διαρκώς αναγνώριση και στρέφοντας ελεύθερα πλέον την προσοχή του ‘προς τα έξω’, προς την επιδίωξη πραγματικών στόχων, στόχων που σέβεται και εκτιμά. Μια σχετικά παρόμοια δράση θα έχει και το Bach Heather.

Και φυσικά πάντα υπάρχει η τάση σε πολλούς ανθρώπους να εκδηλώνουν ‘αντικοινωνική’ (antisocial) ή ‘κοινωνιοπαθή’ (sociopathic) συμπεριφορά, μια κατάσταση όπου το άτομο δεν ενδιαφέρεται για το τι είναι σωστό και τι όχι και δεν λαμβάνει υπ’ όψιν τα δίκαια και τα συναισθήματα των άλλων. Τα άτομο αυτά συνειδητά δημιουργούν συγκρούσεις, θυμό και ταραχή στο περιβάλλον τους, γίνονται χειριστικά, εκμεταλλευτικά και μπορούν να μεταχειρίζονται τους άλλους με αγριότητα, ψυχική σκληρότητα και συναισθηματική αδιαφορία. Δεν είναι ικανά να αισθανθούν ενοχές και συχνά, όταν μπορούν, δεν βλέπουν λόγο να μη παραβαίνουν το νόμο. Το πρόβλημα ανάμεσα στους νέους ανθρώπους, σήμερα ιδίως, είναι μεγάλο, με το γνωστό bullying («μπούλινγκ») να έχει καταστεί μάστιγα και να αποτελεί αληθινό μαρτύριο για πολλούς μαθητές αλλά και εκπαιδευτικούς. Ανθοϊάματα όπως τα Centaury, Mt. Pride, Goldenrod που ήδη αναφέρθηκαν, για την ενδυνάμωση της προσωπικής δύναμης, έκφρασης και ανεξαρτησίας, όπως και αντίστοιχα για τον φόβο και τον τρόμο (πχ. Mimulus, Rock Rose, Australian Bush Waratah και άλλα σχετικά) θα βοηθήσουν προφανώς τα θύματα να αντιμετωπίσουν παρόμοιες καταστάσεις. Εντυπωσιακή θα είναι όμως και η επίδραση που θα έχουν κάποια ανθοϊάματα στο ίδιο το άτομο με αντικοινωνικά χαρακτηριστικά, τον κοινωνιοπαθή, σε περίπτωση που θα έκρινε ότι θα άξιζε τον κόπο να δοκιμάσει. Το FES Deerbrush θα βοηθήσει στο να αποκτήσει κανείς σταδιακά μια βαθιά επίγνωση και συνειδητοποίηση των εσωτερικών του κινήτρων και συνακόλουθων συναισθημάτων και να εναρμονίσει αλληλοσυγκρουόμενα αισθήματα και επιλογές. Το FES Mullein θα βοηθήσει στο  να αισθανθεί το άτομο ξεκάθαρα την ‘φωνή της συνείδησής του’ και να αποκτήσει επαφή με την αίσθηση της ηθικής μέσα του, θέτοντας τέλος στη σύγχυση και στην τάση να εξαπατά τον εαυτό του και τους άλλους.

Συχνή είναι η τάση πολλών να προσπαθούν να ενοχοποιούν τη διάθεση ενός ανθρώπου για αδιαπραγμάτευτη στάση ως προς την αναγκαιότητα της ύπαρξης και του σεβασμού ορίων, ηθικών αξιών και σχετικών πεποιθήσεων, με τη δικαιολογία ότι μια τέτοια ‘αυστηρότητα’ συνιστά ‘έλλειψη αγάπης’, έλλειψη ‘σεβασμού’ για τις ανάγκες των άλλων, έλλειψη κατανόησης, σκληρότητα και τάση επίκρισης και απόρριψης των  άλλων ανθρώπων, κλπ. Το ανθοΐαμα Bach Cerato θα διατηρήσει ανεπηρέαστη την επίγνωση της προσωπικής μας αλήθειας, αντίληψης, γνώμης και πεποιθήσεων και θα μας προστατέψει από τη σύγχυση και από τον συνεπακόλουθο κίνδυνο του να ενδώσουμε σε τέτοιες πιέσεις και ηθικούς-ψυχολογικούς εκβιασμούς. Το Bach Walnut θα μας διατηρήσει ανεπηρέαστους ως προς την πιθανότητα υπαναχωρήσεων, στο βαθμό που γνωρίζουμε ήδη καθαρά το τι στάση θέλουμε να κρατήσουμε. Το FES Pink Yarrow θα βοηθήσει όσους είναι συναισθηματικά υποβόλιμοι, ώστε να μη ταυτίζονται ψυχολογικά και επομένως και να μη πληγώνονται από τις άδικες κατηγορίες περί ‘σκληρότητας’, ‘έλλειψης ανθρωπιάς’ κλπ, που μπορεί να διατυπώνονται εναντίον τους επειδή υιοθετούν μια ευθεία στάση και δεν προσπαθούν να κολακέψουν τους άλλους ώστε να είναι αρεστοί και ‘καλοί’.  

Το ανθοΐαμα Australian Bush Red Helmet Orchid, μόνο του ή σαν συστατικό του συνδυασμού Adol Essence, θα βοηθήσει τους εφήβους –και όχι μόνον- που έχουν προβλήματα με το να πειθαρχούν σε κανόνες, νόμους και γενικά στην ‘εξουσία’ σαν αποτέλεσμα μιας διαρκούς και διαχρονικής δυσκολίας στη σχέση τους με τον πατέρα και κατ’ επέκτασιν με τα άτομα σε ρόλους εξουσίας (‘authority figures’). Οι έφηβοι ή και ενήλικες αυτοί εκδηλώνουν, σαν αποτέλεσμα, συμπεριφορές που θεωρούν ‘επαναστατικές’, προσπαθώντας έτσι να εδραιώσουν και να προασπίσουν τα όρια, την προσωπική δύναμη και την ελευθερία της ατομικότητάς τους. Το ανθοΐαμα θα βοηθήσει τα άτομα αυτά να ωριμάσουν ψυχολογικά και να ενταχτούν κοινωνικά ώστε να μπορέσουν να υιοθετήσουν μια κοινωνικά ώριμη και λειτουργική στάση ή/και αντίσταση απέναντι στην παραβίαση, την αλλοτρίωση και τον εξαναγκασμό, όταν και όπου αυτά όντως υφίστανται.

Η Μαρίνα Αγγελή είναι ιατρός με ειδίκευση στην ψυχιατρική, εκπαίδευση στην Συστημική Ψυχοθεραπεία και πολυετή ενασχόληση με εναλλακτικές θεραπείες και κυρίως με τη μέθοδο των Ανθοϊαμάτων και τις θεραπευτικές εφαρμογές τους στην αντιμετώπιση ψυχολογικών προβλημάτων. Έχει γράψει πολλά άρθρα και εργασίες για τα Ανθοϊάματα καθώς και το βιβλίο 'Ανθοθεραπεία με τα Ιάματα Μπαχ'.

Η βία ανάμεσα στους ανθρώπους εξελίσσεται σε πραγματική μάστιγα των κοινωνιών μας καθώς σχεδόν καθημερινά πια γινόμαστε μάρτυρες κακοποιητικών ή και εγκληματικών συμπεριφορών στην προσωπική ζωή, στους χώρους εκπαίδευσης, εργασίας, ψυχαγωγίας και αλλού, χωρίς να μπορεί να εξηγηθεί το γιατί συμβαίνουν σε τόσο αυξημένο βαθμό τέτοια φαινόμενα στη σύγχρονη εποχή.

Ο αποτροπιασμός και ο φόβος που αισθάνεται κανείς μπροστά στα γεγονότα αυτά τον κάνει συνήθως να αποφεύγει το θέμα, απωθώντας τα συναισθήματα που του δημιουργεί, «κλείνοντας την τηλεόραση» ή απέχοντας –αν και όσο αυτό είναι δυνατόν- από την ενημέρωση, σε μια προσπάθεια να προστατευτεί ψυχολογικά. Όσο όμως και αν αυτή η αυθόρμητη στάση φαίνεται σε πολλούς σαν μια λύση, η πραγματικότητα μας περιβάλλει και κατά βάθος γνωρίζουμε ότι αποτελούμε μέρος της και δεν μπορούμε να αποσπαστούμε από αυτήν.

Εμπειρικά γνωρίζουμε ότι η βία μπορεί να είναι σωματική ή ψυχολογική ή και τα δύο ταυτόχρονα, ότι μπορεί να προέρχεται από κάποια προβλήματα στη δομή της προσωπικότητας του βίαιου ατόμου, από διάφορα ψυχολογικά προβλήματα, να εμφανίζεται κάτω από στρες, κάτω από εξαιρετικά ψυχοπιεστικές συνθήκες ή υπό την επήρεια αλκοόλ, ναρκωτικών ουσιών κλπ.

Συχνά ακούμε ανθρώπους να λένε με απόγνωση ότι γνωρίζουν ότι τείνουν να γίνονται βίαιοι και αυτό τους φοβίζει, τους λυπεί, μετανιώνουν για αυτές τους τις συμπεριφορές αλλά δεν μπορούν να τις ελέγξουν, ότι ‘χάνουν τον έλεγχο’.

Ασφαλώς και αξίζει τον κόπο το να προσπαθήσει κανείς, μόνος του ή με την βοήθεια ειδικού, να αναγνωρίσει τα συναισθήματα και τα σχήματα συμπεριφοράς (patterns) στη ζωή και στις σχέσεις του με τους άλλους και τις συνθήκες, εσωτερικές και εξωτερικές, που του δημιουργούν, ενισχύουν και τελικά πυροδοτούν βίαια ξεσπάσματα. Το βίαιο άτομο, ερμηνεύοντας και συχνά παρερμηνεύοντας τις συμπεριφορές των άλλων προς το πρόσωπό του με τρόπο που τον κάνει να νοιώθει ότι προσβάλλεται, χλευάζεται και ταπεινώνεται ή ότι απειλείται η σωματική και ψυχική του ακεραιότητα, αισθάνεται βίαιο θυμό παράλληλα με μεγάλο συναισθηματικό πόνο, συχνά ίσως και έντονο φόβο, τρόμο και απειλή και γενικά συναισθήματα που τον ωθούν στο να χάνει τον αυτοέλεγχό του και να επιτίθεται. Δεν αναφερόμαστε φυσικά εδώ στο διαχρονικό ζήτημα των ατόμων, κοινωνικών ή καθεστωτικών ομάδων κλπ, που χρησιμοποιούν βία συνειδητά και με πλήρη αυτοέλεγχο προκειμένου να επιβάλουν την εξουσία τους στους άλλους, αλλά στη βία σαν ψυχολογικό φαινόμενο, ένα φαινόμενο που παίρνει ανησυχητικές διαστάσεις τελευταία.

Για όσους γνωρίζουν ή ενδιαφέρονται για τα ανθοϊάματα και τον τεράστιο ρόλο που μπορούν να παίξουν στη διαχείριση των συναισθημάτων και στην εξυγίανση του ψυχισμού, το κατεξοχήν ανθοΐαμα Bach για την κατάσταση απώλειας του αυτοελέγχου –ή απλά για το φόβο της απώλειας του αυτοελέγχου- και για τα ξεσπάσματα τα οποία το άτομο δεν ελέγχει και για τα οποία μετανιώνει μετά, χωρίς όμως δυστυχώς να μπορεί να τα αποφύγει, είναι το ανθοΐαμα Cherry Plum. Σύμφωνα με τα λόγια του Edward Bach, «είναι το ανθοΐαμα για το φόβο ότι το μυαλό είναι υπερβολικά ‘τεντωμένο’, ότι η λογική χάνεται, ότι θα κάνει κανείς πράγματα φοβερά και τρομακτικά, που δεν τα θέλει και τα θεωρεί λάθος, και παρ’ όλα αυτά του έρχεται η σκέψη και η παρόρμηση να τα πράξει». Πρόκειται για ένα ανθοΐαμα το οποίο είναι προφανές ότι έχει μεγάλη βοήθεια να προσφέρει στις μέρες μας. Το ίδιο ανθοΐαμα συνιστάται και για το είδος της ψυχικής πίεσης και της εσωτερικής απελπισίας που φέρνει κάποιον να κάνει σκέψεις ή και απόπειρες αυτοκτονίας, νοιώθοντας ότι ‘δεν υπάρχει άλλη λύση’ γι’ αυτόν, να αυτοτραυματίζεται και γενικά να κατευθύνει την εσωτερική πίεση που αισθάνεται ως μια μορφή βίας εναντίον του εαυτού του. Άλλοτε πάλι απλά φοβάται και τρέμει ότι μπορεί να χάσει τον αυτοέλεγχό του και να παραφερθεί, χωρίς όμως στην πραγματικότητα να συμβαίνει ποτέ κάτι τέτοιο. Πολλές φορές το άτομο νοιώθει ότι ‘αρχίζει να τρελλαίνεται’ ή φοβάται ότι θα τρελλαθεί. Άλλοτε πάλι υποφέρει μέσα του, ήσυχα και αθέατα, σκεπτόμενο ότι ‘δεν θα πείραζε και αν πέθαινε’, ότι ‘έτσι θα ησύχαζε’, παρόλο που ‘γνωρίζει ότι ποτέ δεν θα το έκανε’, επειδή ‘δεν είναι σωστό’, ‘είναι αμαρτία’, ‘θα εγκατέλειπε τα παιδιά του αβοήθητα’, ‘θα στεναχωρούσε τους αγαπημένους του’ κλπ.

Το ανθοΐαμα Cherry Plum θα ‘παροχετεύσει’ την εσωτερική ένταση που δημιουργεί η απελπισία, ο μακροχρόνιος ψυχικός βασανισμός και τα ‘κουρασμένα νεύρα’ και θα βοηθήσει το άτομο να απαλλαγεί από τα ανεξέλεγκτα ξεσπάσματα και να αποκτήσει το είδος της εσωτερικής ηρεμίας που προϋποθέτει ο συγκινησιακός αυτοέλεγχος, άμεσα, με ένα ξεκούραστο και αβίαστο τρόπο, χωρίς να καταστέλλει ή να καταπιέζει τον ψυχισμό του αλλά αντίθετα δημιουργώντας μια πολύ καλύτερη σχέση με τα συναισθήματά του.

Το ανθοΐαμα Bach Holly είναι προφανές ότι θα βοηθήσει στις περιπτώσεις όπου η βία εκλύεται στα πλαίσια καχυποψίας, αισθήματος εχθρότητας, ζήλειας κλπ. Το Chestnut Bud (Bach) θα βοηθήσει συχνά στο να κατανοήσει κανείς το ‘τι του φταίει’ για το ότι φτάνει να γίνεται βίαιος (συχνά το άτομο δεν είναι συνειδητά ενήμερο των αιτίων και των στρεσσογόνων πηγών τέτοιων αντιδράσεων στη ζωή του), ώστε να διαχειριστεί τη ζωή και τα προβλήματά του καλύτερα και πιο εύστοχα. Το Impatiens (Bach) θα δώσει υπομονή, το Beech (Bach) ικανότητα για ανοχή και επιείκεια. Ανθοϊάματα όπως το Heather (Bach), Sunflower (FES) κ.α. θα εξισορροπήσουν την ανάγκη για ενίσχυση ή και προβολή του ‘εγώ’, συχνή αιτία αντιπαλότητας, παρανοήσεων και συγκρούσεων. Το Poison Oak (FES) θα ‘μαλακώσει’ την macho στάση ζωής, που βλέπει οτιδήποτε πλην της σκληρής, άκαμπτης ‘δύναμης’ ως ένδειξη ανικανότητας και συνεπακόλουθης ταπεινωτικής ανεπάρκειας. Το Quaking Grass (FES) θα ενισχύσει την ικανότητα για ομαδικότητα και συμμετοχή σε κοινές, ισότιμες, συνεργατικές διαδικασίες. Το Rough Bluebell (Australian Bush) θα μαλακώσει την καρδιά που έχει σκληρύνει, το άτομο που νοιώθει μίσος και γίνεται κακόβουλα χειριστικό, με διάθεση να πληγώνει και να εκμεταλλεύεται τους άλλους.

Τα ανθοϊάματα Snapdragon (Pegasus) και Callaganite (Pegasus) θα βοηθήσουν στην ομαλή και λειτουργική έκφραση του θυμού και στην γνήσια, συγκινησιακά διαφοροποιημένη συναισθηματική επικοινωνία αντίστοιχα. Το Kangaroo Paw (Australian Bush) θα καλλιεργήσει την ικανότητα να αντιλαμβανόμαστε το πώς αισθάνεται ο άλλος, βοηθώντας στην αποκωδικοποίηση των πραγματικών μηνυμάτων μέσα από τη συμπεριφορά του και μειώνοντας τον κίνδυνο αρνητικών παρερμηνειών. Το ίδιο ανθοΐαμα θα είναι πολύτιμο για τους συντρόφους και γενικότερα τους οικείους των βίαιων ατόμων, καθώς θα βοηθηθούν να αντιλαμβάνονται ρεαλιστικά και έγκαιρα τα μηνύματα που προδιαθέτουν και προαναγγέλλουν βίαιες αντιδράσεις και συμπεριφορές έτσι ώστε να συμπεριφέρονται περισσότερο κατάλληλα και να προφυλάσσονται έγκαιρα.

Η προσέγγιση των σχέσεων μέσα από ένα Συστημικό πρίσμα έχει φυσικά πολλά να προσφέρει στην κατανόηση των σχεσιακών δυναμικών που οδηγούν διάφορα άτομα σε ανεξέλεγκτα βίαια ξεσπάσματα, και τα συμπεράσματα που θα προκύπτουν θα μπορούν να οδηγήσουν σε πιο σύνθετες θεωρήσεις και επιλογές –κ α ι μέσα από τον χώρο των ανθοϊαμάτων- για εξειδικευμένη βοήθεια και προαγωγή της λειτουργικότητας όλων των εμπλεκόμενων σε ανάλογες καταστάσεις.

Η Μαρίνα Αγγελή είναι ιατρός με ειδίκευση στην ψυχιατρική, εκπαίδευση στην Συστημική Ψυχοθεραπεία και πολυετή ενασχόληση με εναλλακτικές θεραπείες και κυρίως με τη μέθοδο των Ανθοϊαμάτων και τις θεραπευτικές εφαρμογές τους στην αντιμετώπιση ψυχολογικών προβλημάτων. Έχει γράψει πολλά άρθρα και εργασίες για τα Ανθοϊάματα καθώς και το βιβλίο 'Ανθοθεραπεία με τα Ιάματα Μπαχ'.