Μελέτη σε 15.000 οικογένειες αποκαλύπτει ότι η “ψηφιακή απόσπαση” υπονομεύει τον δεσμό γονέα–παιδιού

Δεν πρόκειται για κάποιο ασυνήθιστο θέαμα: ένας γονιός με το βλέμμα στραμμένο στο κινητό του, ενώ το παιδί δίπλα του προσπαθεί να του τραβήξει την προσοχή. Για πολλούς, το τηλέφωνο είναι εργαλείο, ανάγκη ή συνήθεια. Όμως μια νέα αυστραλιανή έρευνα δείχνει ότι αυτή η καθημερινή “ψηφιακή απόσπαση” μπορεί να έχει βαθύτερες συνέπειες απ’ ό,τι νομίζουμε.
Η μελέτη, που πραγματοποιήθηκε από το Πανεπιστήμιο του Wollongong και αναλύθηκε στο Goetheanum, συγκέντρωσε δεδομένα από 21 διαφορετικές έρευνες σε δέκα χώρες, με συνολικά 15.000 συμμετέχοντες (γονείς, φροντιστές και τα παιδιά τους). Το αντικείμενο της μελέτης ήταν το φαινόμενο της λεγόμενης “technoference” — δηλαδή, της διακοπής της ανθρώπινης επικοινωνίας από ψηφιακές συσκευές.

Τι βρήκαν οι ερευνητές
Τα αποτελέσματα είναι ανησυχητικά, ιδιαίτερα για παιδιά κάτω των πέντε ετών. Σύμφωνα με τα ευρήματα, τα παιδιά των οποίων οι γονείς ή οι φροντιστές χρησιμοποιούν συχνά κινητά ή τάμπλετ όταν βρίσκονται μαζί τους, παρουσιάζουν:

• χαμηλότερα επίπεδα γνωστικής και κοινωνικής ανάπτυξης,
• περισσότερα συναισθηματικά προβλήματα,
• πιο αδύναμο δεσμό με τους γονείς και
• αυξημένη ίδια χρήση οθονών σε μικρή ηλικία.

Με άλλα λόγια, η οθόνη των γονιών γίνεται και καθρέφτης της συμπεριφοράς των παιδιών.

Περισσότερη εκπαίδευση, λιγότερη απόσπαση
Οι ερευνητές τονίζουν ότι η συσχέτιση ανάμεσα στον χρόνο που περνάνε μπροστά την οθόνη οι γονείς και την υγιή ανάπτυξη των παιδιών είναι ισχυρή και χρειάζεται περαιτέρω μελέτη. Προτείνουν, ωστόσο, ως άμεσο βήμα, την ενίσχυση της εκπαίδευσης και ευαισθητοποίησης των γονέων, ώστε να κατανοήσουν πόσο βαθιά επηρεάζει η δική τους προσοχή την ψυχολογία και τη συμπεριφορά του παιδιού.
Σε μια εποχή όπου οι οθόνες έχουν γίνει προέκταση του σώματός μας, αυτή η μελέτη έρχεται να θυμίσει ότι η ανθρώπινη παρουσία δεν μπορεί να αντικατασταθεί από την ψηφιακή. Η προσοχή (ίσως η πιο σπάνια μορφή αγάπης σήμερα) είναι θεμέλιο για τη συναισθηματική και ψυχολογική ανάπτυξη του παιδιού.

Πηγή: Parental Technology Use in a Child’s Presence and Health and Developmental Outcomes of Young Children: A Systematic Review and Meta-analysis. JAMA Pediatrics. Published online 2025.

Μια ιστορική απόφαση του Δικαστηρίου της ΕΕ ακυρώνει την αυτόματη παράταση της άδειας του glyphosat και θέτει φρένο σε μια πρακτική που κρατούσε στην αγορά εκατοντάδες φυτοφάρμακα χωρίς ολοκληρωμένη αξιολόγηση κινδύνου. Η απόφαση θεωρείται μεγάλη νίκη για τις μέλισσες, τη βιοποικιλότητα και την αρχή της προφύλαξης, ενισχύοντας την πίεση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για αυστηρότερο έλεγχο της αγροχημικής βιομηχανίας.
Στις 19.11.2025, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Λουξεμβούργο έκανε δεκτή την προσφυγή του Ιδρύματος Aurelia κατά της παράτασης της άδειας χρήσης του Glyphosat.
Το Δικαστήριο έκρινε ότι μια αμφιλεγόμενη πρακτική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι παράνομη: η Επιτροπή παρατείνει συστηματικά την άδεια δραστικών ουσιών φυτοφαρμάκων μετά τη λήξη της ισχύος τους, όταν η διαδικασία επαναξιολόγησης καθυστερεί. Ως αποτέλεσμα αυτών των αυτόματων παρατάσεων, εκατοντάδες φυτοφάρμακα συνεχίζουν να κυκλοφορούν και να χρησιμοποιούνται, παρότι η απαιτούμενη εξέταση κινδύνου δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί.
Το Ίδρυμα Aurelia είχε προσφύγει το 2022 ενάντια στην παράταση του Glyphosat, υποστηρίζοντας ότι η συνέχιση της κυκλοφορίας φυτοφαρμάκων με ανεξιχνίαστους κινδύνους για τις μέλισσες και τη βιοποικιλότητα παραβιάζει την αρχή της προφύλαξης που θεσπίζει ο κανονισμός της ΕΕ για τα φυτοφάρμακα.
Η απόφαση υποχρεώνει πλέον την Επιτροπή να εξετάζει σε κάθε μεμονωμένη περίπτωση αν η ίδια η βιομηχανία συνέβαλε στις καθυστερήσεις της διαδικασίας. Εάν αυτό οφείλεται σε ελλιπή ή ανεπαρκή δεδομένα που υποβάλλει ο παραγωγός, τότε -σύμφωνα με τον νόμο- τα φυτοφάρμακα δεν επιτρέπεται να συνεχίσουν να χρησιμοποιούνται. Εξαιρέσεις από αυτόν τον κανόνα μπορεί να υπάρξουν μόνο σε ειδικά και πλήρως τεκμηριωμένα περιστατικά.
Πέρα από την προσφυγή του Ιδρύματος Aurelia, το Δικαστήριο έκανε επίσης δεκτές τις προσφυγές των περιβαλλοντικών οργανώσεων Pollinis France και PAN Europe για τις δραστικές ουσίες Boscalid και Dimoxystrobin. Στις διαδικασίες παρενέβησαν διάφοροι κατασκευαστές φυτοφαρμάκων και οι ενώσεις τους υπέρ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καθώς και εκπρόσωποι του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

– To δελτίο τύπου με τις σχετικές πληροφορίες.
– H αναλυτική νομική αξιολόγηση του δικηγόρου Dr. Achim Willand. 

Νομικό & πολιτικό πλαίσιο | Tι αλλάζει με την απόφαση
- Το νομικό πλαίσιο που επικαλείται το Δικαστήριο βασίζεται στον κανονισμό για τα φυτοφάρμακα (Regulation (EC) No 1107/2009). Σύμφωνα με αυτόν, η έγκριση δραστικών ουσιών γίνεται αρχικά για έως 10 έτη, και μπορεί να ανανεωθεί για έως 15. EU Monitoring
- Η προσωρινή παράταση που επιτρέπει η νομοθεσία — μέσω άρθρου 17 — προορίζεται για “έκτακτες περιπτώσεις / προσωρινές καθυστερήσεις”, όχι για να αντικαταστήσει τη διαδικασία επαναξιολόγησης. EU Law Live
- Το Δικαστήριο έκρινε ότι η πρακτική της επαναλαμβανόμενης παράτασης (δηλαδή σύντομες παρατάσεις — κάθε χρόνο ή κάθε λίγα χρόνια — μέχρι να ολοκληρωθεί η αξιολόγηση) παραβιάζει τη νομοθεσία. Curia
- Επίσης, υπογραμμίζεται ότι η Επιτροπή (European Commission) έχει υποχρέωση να εξετάσει αν η καθυστέρηση οφείλεται σε ευθύνη του αιτούντος — π.χ. ατελή στοιχεία — και αν ναι, δεν νομιμοποιείται παράταση. Curia

Τι σημαίνει αυτό για περιβάλλον, φυτοφάρμακα, βιοποικιλότητα
- Η απόφαση αποτελεί σημαντικό νομικό πρόκριμα για τις περιβαλλοντικές οργανώσεις. Αντί να επιτρέπεται η “αιωνιότητα” των αμφιλεγόμενων δραστικών ουσιών, τώρα οι αδειοδοτήσεις πρέπει να επανεξετάζονται σοβαρά, με πλήρη αξιολόγηση κινδύνου.
- Ενισχύεται η αρχή της προφύλαξης – δηλαδή, όταν υπάρχουν στοιχεία κινδύνου για την υγεία ή τη βιοποικιλότητα, δεν επιτρέπεται χρήση χωρίς επαρκή έλεγχο.
- Δίνεται δυνατότητα σε περιβαλλοντικές οργανώσεις και πολίτες να αμφισβητήσουν νομοθετικές παρακάμψεις ή “παρατάσεις – γέφυρες” που έμεναν αόρατες ή ανεξέλεγκτες.

Η ανακοίνωση με τίτλο “EU Court severely limits the possibilities for the European Commission to extend pesticide approvals” (19 Νοεμβρίου 2025) αναλύει το σκεπτικό της απόφασης: ότι η χορήγηση προσωρινής παράτασης σε δραστικές ουσίες φυτοφαρμάκων – όπως Glyphosate, Boscalid και Dimoxystrobin – δεν μπορεί να γίνεται “αυτόματα ή συστηματικά”. PAN Europe

Μπορεί ένα όργανο της πέψης να επηρεάζει παράλληλα τη διάθεση, την ενέργεια, το ανοσοποιητικό, αλλά και τον εγκέφαλό μας; Η απάντηση είναι ναι - και αυτό το όργανο είναι το έντερο. Γνωστό και ως "δεύτερος εγκέφαλος", το έντερο φιλοξενεί ένα από τα πιο πολύπλοκα και κρίσιμα οικοσυστήματα του ανθρώπινου σώματος: το εντερικό μικροβίωμα.

Αυτοί οι τρισεκατομμύρια μικροοργανισμοί δεν είναι απλοί επισκέπτες. Μέσα από αυτόν τον εντερικό μικρόκοσμο, το σώμα μας ρυθμίζει βασικές λειτουργίες που επηρεάζουν άμεσα τόσο τη σωματική, όσο και την ψυχική μας ισορροπία. Όταν το μικροβίωμα διαταράσσεται (από άγχος, φτωχή διατροφή, υπερβολική χρήση φαρμάκων), ενεργοποιούνται μηχανισμοί χρόνιας, χαμηλού βαθμού φλεγμονής. Αυτή η φλεγμονή δεν περιορίζεται στο έντερο: εκτός από το ανοσοποιητικό μας επηρεάζει επίσης τον εγκέφαλο και την παραγωγή κρίσιμων νευροδιαβιβαστών, όπως η σεροτονίνη. Το αποτέλεσμα; Συμπτώματα άγχους, έντασης, διαταραχής του ύπνου ή ακόμα και κατάθλιψης.
Η σύνδεση ανάμεσα στο έντερο, τη φλεγμονή και την ψυχική υγεία δεν είναι πια θεωρητική, είναι αποδεδειγμένη και μετρήσιμη. Σε πρόσφατες κλινικές μελέτες, έχει αρχίσει να αξιολογείται η ασφάλεια και αποτελεσματικότητα συγκεκριμένων πολυδύναμων προβιοτικών σκευασμάτων στην υποστήριξη ατόμων με κατάθλιψη. Αν και τα αποτελέσματα είναι ακόμη προκαταρκτικά, δείχνουν ότι η ρύθμιση του μικροβιώματος μπορεί να μειώσει τα συμπτώματα άγχους ή θλίψης, χωρίς παρενέργειες, όταν λειτουργεί ως συμπληρωματική παρέμβαση. Σε τέτοιου είδους παρεμβάσεις, η εξατομίκευση της προσέγγισης βάσει του μικροβιακού προφίλ και του τρόπου ζωής είναι κρίσιμη για τη μακροπρόθεσμη επιτυχία.

Όταν η φλεγμονή ξεκινά από το έντερο
Η φλεγμονή δεν είναι πάντα κάτι οξύ ή επώδυνο. Συχνά είναι σιωπηλή και παρατεταμένη, λειτουργώντας σαν χαμηλής έντασης βλαβερός παράγοντας που υποσκάπτει την ισορροπία του οργανισμού. Στο επίπεδο του εντέρου, αυτή η κατάσταση συνδέεται κυρίως με τη δυσβίωση (δηλαδή την διαταραχή της ισορροπίας του μικροβιώματος) και με την αυξημένη διαπερατότητα του εντερικού φραγμού, το λεγόμενο “leaky gut”. Όταν ο φραγμός αυτός εξασθενεί, το ανοσοποιητικό σύστημα ενεργοποιείται διαρκώς, απελευθερώνοντας φλεγμονώδεις ουσίες όπως κυτοκίνες, που επηρεάζουν και τον εγκέφαλο.
Αυτό το φαινόμενο δεν είναι αφηρημένο. Μπορεί να εκδηλώνεται μέσω λειτουργικών συμπτωμάτων όπως: χρόνια κόπωση, προβλήματα ύπνου, δυσκολία συγκέντρωσης, “brain fog”, ευερεθιστότητα, πεπτικές ενοχλήσεις ή ακόμα και ανεξήγητο άγχος. Δεν πρόκειται για καθαρά ψυχολογικά συμπτώματα, αλλά για σωματικές εκφράσεις μιας βιολογικής ανισορροπίας, που έχει ως πυρήνα της το εντερικό μικροβίωμα και τον φλεγμονώδη άξονα.

Η λειτουργική προσέγγιση: από το σύμπτωμα στη ρίζα
Η λειτουργική ιατρική συμπληρώνει τη συμβατική προσέγγιση, εστιάζοντας όχι μόνο στην ανακούφιση των συμπτωμάτων, αλλά και στη διερεύνηση των βαθύτερων αιτιών που μπορεί να διαταράσσουν τη φυσιολογική ισορροπία του οργανισμού. Δεν αντιμετωπίζει το σώμα ως άθροισμα ξεχωριστών συστημάτων, αλλά ως ένα δυναμικό, αλληλεξαρτώμενο σύνολο, όπου το νευρικό, το ορμονικό, το ανοσοποιητικό και το πεπτικό σύστημα επικοινωνούν συνεχώς, τόσο μεταξύ τους όσο και με το μικροβίωμα.
Ιδιαίτερα όταν πρόκειται για χρόνιο άγχος, κόπωση, διαταραχές ύπνου ή ανεξήγητες πεπτικές ενοχλήσεις, η διερεύνηση ξεκινά συχνά από το έντερο. Με σύγχρονες διαγνωστικές μεθόδους, μπορούμε να αξιολογήσουμε δείκτες που αντανακλούν:

• Τη σύσταση του μικροβιώματος, εξετάζοντας παράλληλα τα επίπεδα της ποικιλομορφίας και την πιθανή παρουσία παθογόνων ή δυνητικά παθογόνων μικροοργανισμών.
• Τα επίπεδα της φλεγμονής, με δείκτες όπως η CRP, η IL-6 , ο TNF-α και οι κυτοκίνες.
• Την παραγωγή ορμονών και νευροδιαβιβαστών που επηρεάζονται από το μικροβίωμα, όπως είναι η σεροτονίνη, η κορτιζόλη, η DHEA και η ντοπαμίνη.

Με αυτού του είδους την προσέγγιση εξετάζεται η εντερική υγεία και η ισορροπία του μικροβιώματος, αλλά και η επίδραση αυτών στον νευροενδοκρινικό και ανοσοποιητικό άξονα. Η πλήρης εικόνα που προκύπτει δεν βασίζεται σε εικασίες ή γενικεύσεις, αλλά σε μετρήσιμα δεδομένα που αποτυπώνουν τη μοναδική βιοχημική "υπογραφή" κάθε οργανισμού. Με αυτόν τον τρόπο, η παρέμβαση γίνεται στοχευμένα και εξατομικευμένα, αποσκοπώντας όχι μόνο στην καταστολή των συμπτωμάτων, αλλά στην ολιστική αποκατάσταση της ρύθμισης και της εσωτερικής ισορροπίας του σώματος.

Ρυθμίζοντας τον άξονα εντέρου-εγκεφάλου: επιστροφή στην ισορροπία
Η αποκατάσταση της υγείας του εντέρου και της εσωτερικής ισορροπίας δεν γίνεται με μια «μαγική λύση». Είναι όμως εφικτή, όταν βασίζεται στη σωστή διάγνωση και σε μια εξατομικευμένη παρέμβαση που αντιμετωπίζει το σώμα μας ως ένα ενιαίο οικοσύστημα.
Η διατροφή αποτελεί το πρώτο και ίσως πιο ισχυρό εργαλείο στην αποκατάσταση της εντερικής και ορμονικής ισορροπίας. Ο περιορισμός των επεξεργασμένων τροφών (όπως πρόσθετα, κατεργασμένα σάκχαρα, τεχνητά γλυκαντικά) μπορεί να βοηθήσει στη μείωση της εντερικής δυσβίωσης και της φλεγμονής. Παράλληλα, η ενίσχυση της πρόσληψης φυτικών ινών, από ποικιλία λαχανικών, οσπρίων, φρούτων και τροφών ολικής άλεσης, τρέφει τα ωφέλιμα βακτήρια του εντέρου, προάγοντας την αποκατάσταση του εντερικού φραγμού. Για την αύξηση της ποικιλομορφίας του μκροβιώματος είναι επίσης χρήσιμη η προτίμηση τροφών πλούσιων σε πρεβιοτικά (π.χ. αγκινάρες, πράσα, πράσινες μπανάνες), καθώς και η ενσωμάτωση προϊόντων που έχουν υποστεί φυσική ζύμωση (όπως το κεφίρ, το γιαούρτι, το ξινολάχανο ή το miso). Η σταδιακή αποκατάσταση του μικροβιακού προφίλ μπορεί να υποστηριχθεί επιπλέον με φυσικά ή εξειδικευμένα προβιοτικά σκευάσματα, πάντα με βάση την εξατομικευμένη εκτίμηση.
Ταυτόχρονα με τη διατροφή, σημαντική επίδραση στο μικροβίωμά μας έχουν και η ρύθμιση του ύπνου, η διαχείριση του στρες, η φυσική δραστηριότητα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, η στοχευμένη ενίσχυση του οργανισμού με μικροθρεπτικά συστατικά. Η αυτοφροντίδα μας σε ολοκληρωμένο επίπεδο είναι ένα κρίσιμο μέσο επικοινωνίας με το μικροβίωμά μας, και κατ’ επέκταση καθοριστικός ρυθμιστής της φλεγμονής, της διάθεσης και της ποιότητας του ύπνου. Παρ’ όλα αυτά, στις περιπτώσεις που τα συμπτώματα επιμένουν, μπορούμε να αξιοποιήσουμε τη λειτουργική ιατρική, η οποία μας δίνει τα μέσα για να σταματήσουμε να “αποφεύγουμε” το άγχος και να κατανοήσουμε τι το προκαλεί εκ των έσω.

Αναρωτιέστε αν η ψυχική σας κόπωση, το χρόνιο άγχος και οι πεπτικές ενοχλήσεις έχουν ρίζα στο έντερο; Η Διαγνωστική Αθηνών προσφέρει εξειδικευμένες εξετάσεις λειτουργικής ιατρικής που σας βοηθούν να κατανοήσετε την προσωπική σας εντερική ισορροπία και να εντοπίσετε φλεγμονώδεις ή μικροβιακές διαταραχές που επηρεάζουν τη συνολική σας ευεξία. Μάθετε περισσότερα στο https://athenslab.gr/exetaseis-prolipsis 

Ενδεικτική Βιβλιογραφία

1. Husain MI, Giacobbe P. Innovations in the Treatment of Mood Disorders: Exploring Microbiome, Digital and Culturally Adapted Approaches. The Canadian Journal of Psychiatry. 2025;70(11):813-815. doi:10.1177/07067437251374600
2. Rosas-Sánchez GU, Muñoz-Carrillo JL, Soria-Fregozo C. Transforming mental health: The future of personalized psychobiotics in anxiety and depression therapy. Front Neurosci. 2025 Nov 26;19. doi:10.3389/fnins.2025.1711846
3. Zhong J, Liu X, Zhu H, Zhang C, Guan R. Gut Microbiota in the Treatment of Migraine with Acupuncture: A Review. Pain Ther. Published online November 10, 2025. doi:10.1007/s40122-025-00793-9
4. Wang Y, Xing J, Liang Y, Liang H, Niu X, Li J, Zhang K. The complex interplay between psoriasis and depression: From molecular mechanisms to holistic treatment approaches. Front Immunol. 2025 Nov 21;16. doi:10.3389/fimmu.2025.1659346
5. Massey WJ, Rafiqi SI. Editorial: Deciphering microbial metabolites: their impact on gastrointestinal and metabolic health. Front Nutr. 2025 Oct 20;12:1716777. doi: 10.3389/fnut.2025.1716777.

Τα αντιβιοτικά κάποτε θεωρήθηκαν θαυματουργά φάρμακα, αφού καταπολέμησαν θανατηφόρες βακτηριακές λοιμώξεις σώζοντας εκατομμύρια ζωές. Σήμερα η αλόγιστη χρήση τους απειλεί να μας επιστρέψει σε μια εποχή χωρίς αποτελεσματικές θεραπείες, οδηγώντας στην εξέλιξη ανθεκτικών μικροβίων.
Η κρίση αυτή δεν περιορίζεται στον τομέα της Υγείας. Αντιβιοτικές ουσίες χρησιμοποιούνται μαζικά και στην κτηνοτροφία, στη γεωργία και στη βιομηχανία, διαχέοντας την ανθεκτικότητα στο περιβάλλον. Η προσέγγιση ‘One Health’ αντιμετωπίζει την υγεία ολιστικά: μέσω της ισορροπίας ανθρώπου-φύσης-τεχνολογίας.
Παρότι οι παγκόσμιες συνέπειες της κατάχρησης αντιβιοτικών είναι ανησυχητικές, οι επιπτώσεις αγγίζουν άμεσα και την ατομική μας υγεία, συχνά με απρόβλεπτους τρόπους.

Το αόρατο κόστος των αντιβιοτικών: Πώς επηρεάζουν το σώμα μας
Κάθε αντιβιοτικό στοχεύει στο παθογόνο, αλλά δεν κάνει διακρίσεις. Το σώμα μας, ως σύνθετο και αλληλένδετο οικοσύστημα, καλείται κάθε φορά να επαναφέρει τις διαταραγμένες ισορροπίες.

Μικροβίωμα: Η πρώτη γραμμή άμυνας που χάνουμε χωρίς να το ξέρουμε
Η υγεία μας βασίζεται σε ένα δίκτυο μικροβιωμάτων που αλληλεπιδρούν με τα όργανα και τα συστήματά μας. Η αλόγιστη χρήση αντιβιοτικών διαταράσσει αυτή την ισορροπία, αποδυναμώνοντας τη φυσική άμυνα και αυξάνοντας τον κίνδυνο για νέες λοιμώξεις. Η αλόγιστη χρήση αντιβιοτικών μπορεί να έχει επιπτώσεις σε:

• Εντερικό μικροβίωμα: ο πυρήνας της μικροβιακής μας ισορροπίας, με σημαντικό έλεγχο της μεταβολικής, ανοσολογικής και νευρολογικής μας υγείας.
• Κολπικό μικροβίωμα: διατηρεί το όξινο pH και προφυλάσσει από λοιμώξεις. Η διαταραχή του αυξάνει τον κίνδυνο για κολπίτιδες, μυκητιάσεις και ευνοεί τη μετάδοση σεξουαλικώς μεταδιδόμενων νοσημάτων.
• Στοματικό μικροβίωμα: συμβάλλει στην προστασία από ουλίτιδα, τερηδόνα, μυκητιάσεις, κακοσμία και διαταραχές γεύσης, ενώ είναι υπό διερεύνηση η ευρύτερη συμμετοχή του στην ανθρώπινη υγεία (π.χ. καρδιακές παθήσεις, Alzheimer κλπ).
• Ρινικό, δερματικό και οφθαλμικό μικροβίωμα: λειτουργούν ως πρώτες γραμμές άμυνας έναντι λοιμώξεων του αναπνευστικού, δερματικών βλαβών και οφθαλμικών ερεθισμών. Η διαταραχή τους αυξάνει την ευαισθησία σε παθογόνα και αλλεργιογόνα. 

Ανοσοποιητικό: Υπερβολική προστασία, ανεπαρκής άμυνα
Πέρα από τη διαταραχή του μικροβιώματος, η υπερβολική χρήση αντιβιοτικών μπορεί να επηρεάσει άμεσα το ανοσοποιητικό σύστημα. Ορισμένα αντιβιοτικά μειώνουν τη λειτουργικότητα των φαγοκυττάρων και τροποποιούν την παραγωγή κυτοκινών, περιορίζοντας την ικανότητα του οργανισμού να αντιμετωπίσει λοιμώξεις. Επιπλέον, αυξάνεται η πιθανότητα αλλεργικών αντιδράσεων, από ήπια εξανθήματα έως και σοβαρή αναφυλαξία.

Ήπαρ και νεφροί: Αποτοξίνωση σε υπερωρίες
Το ήπαρ και οι νεφροί, ως βασικά όργανα αποτοξίνωσης, συχνά επιβαρύνονται ιδιαίτερα από την υπερβολική ή παρατεταμένη χρήση αντιβιοτικών, ειδικά σε περιπτώσεις πολυφαρμακίας. Ορισμένα αντιβιοτικά εμφανίζουν ηπατοτοξική ή νεφροτοξική δράση, ενώ η αλληλεπίδρασή τους με άλλα φάρμακα μπορεί να οδηγήσει σε ανεπαρκή θεραπεία ή σε περαιτέρω επιπλοκές.

Αντιβιοτικά στην παιδική ηλικία: Το ρίσκο που δεν βλέπουμε
Η επαναλαμβανόμενη χρήση αντιβιοτικών στην παιδική ηλικία μπορεί να επηρεάσει τόσο την ανάπτυξη του οργανισμού, όσο και τη φυσιολογική ωρίμανση των μικροβιακών οικοσυστημάτων. Μια άσκοπη παρέμβαση σε αυτή την ευαίσθητη περίοδο μπορεί να αφήσει μακροχρόνιο αποτύπωμα, οδηγώντας σε χρόνια προβλήματα υγείας στην ενήλικη ζωή, όπως παχυσαρκία, αλλεργίες, άσθμα και αυτοάνοσα νοσήματα.

Αντιβιοτικά και διάθεση: Μια σύνδεση που ξεκινά στο έντερο
Το εντερικό μικροβίωμα φαίνεται να παίζει καθοριστικό ρόλο στην ισορροπία του άξονα εντέρου-εγκεφάλου, έναν δίαυλο επικοινωνίας με σημαντικές επιρροές στην παραγωγή σεροτονίνης και τη ρύθμιση του στρες. Έτσι, η αλόγιστη χρήση αντιβιοτικών συνδέεται με αυξημένα ποσοστά άγχους, κατάθλιψης και διαταραχών της συμπεριφοράς, ιδιαίτερα σε παιδιά και εφήβους.

Οι σύμμαχοι που ξεχάσαμε: Εναλλακτικοί τρόποι ενίσχυσης χωρίς αντιβιοτικά
Η επιστήμη προχωρά, αλλά πριν τα αντιβιοτικά γίνουν η πρώτη μας αντίδραση, η φύση μας παρείχε ήδη τρόπους να ενισχύουμε την άμυνά μας. Σήμερα, μέσα από τη σύγχρονη έρευνα, ανακαλύπτουμε ξανά τα φυσικά εργαλεία ίασης και πρόληψης, που υποστηρίζουν ολιστικά την υγεία μας, χωρίς να διαταράσσουν κρίσιμες ισορροπίες.

Προβιοτικά: Μικροί σύμμαχοι με μεγάλο αποτύπωμα
Η καθημερινή κατανάλωση τροφών όπως το κεφίρ, το γιαούρτι ή τα συμπληρώματα με επιλεγμένα στελέχη μπορεί να γίνει ήπια αλλά σταθερή ασπίδα προστασίας.

Φυτοθρεπτικά και βότανα: Μοριακή φροντίδα από τη φύση
Χαρακτηριστικά παραδείγματα φυσικών ουσιών με στοχευμένη αντιμικροβιακή και αντιφλεγμονώδη δράση είναι: η κουρκουμίνη, η αλισίνη (σκόρδο), οι κατεχίνες (πράσινο τσάι), τα αιθέρια έλαια (θυμαριού ή ρίγανης), ορισμένα ροφήματα (σαμπούκο, τζίντζερ, εχινάκεια ή κανέλα).

Λειτουρική Διατροφή: Αναδομώντας την υγεία από το πιάτο
Μπορούμε να ενισχύσουμε το ανοσοποιητικό μας και να εμπλουτίσουμε το μικροβίωμά μας με τροφές πλούσιες σε πρεβιοτικές ίνες (από αγκινάρες, μπανάνες, πράσα, βρώμη κλπ.), αλλά και με προϊόντα ζύμωσης (κιμτσί, μίσο, ξινολάχανο).

Αυτοφροντίδα: Το φάρμακο που δε συνταγογραφείται
Πέρα από τη φυτοχημική τους δράση, τα ροφήματα και η διατροφή ενσωματώνουν και την παράμετρο της καθημερινής αυτό-φροντίδας, μια στιγμή σύνδεσης με το σώμα μας και τις ανάγκες του μέσα στην ημέρα μας. Συνήθειες που υποστηρίζουν περαιτέρω τη φυσική μας ομοιόσταση είναι ο καλός ύπνος, η σωματική άσκηση, η διαχείριση του στρες αλλά και η αποφυγή της περιττής λήψης φαρμάκων.
Ένα αντιβιοτικό μπορεί πράγματι να σώζει ζωές, αλλά κάθε παρέμβαση έχει ένα κόστος, κι αυτό δεν είναι πάντα ορατό. Πλέον γνωρίζουμε ότι το σώμα μας δεν λειτουργεί μεμονωμένα, αλλά ως μέρος ενός συστήματος και η υγεία μας δεν εξαρτάται από το να καταστείλουμε το σύμπτωμα, αλλά να κατανοήσουμε τη ρίζα του. Η πρόληψη ξεκινά από την επιλογή να φροντίσουμε τον εαυτό μας με τρόπο ευγενικό, ουσιαστικό και συνεπή, κάθε μέρα. Και κάπως έτσι, η χρήση των αντιβιοτικών βρίσκει τη θέση της: όχι ως αυτονόητη λύση, αλλά ως εργαλείο με μέτρο, σύνεση και σεβασμό προς τον άνθρωπο και τη ζωή γύρω του.

ΠΗΓΕΣ
Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) & Επιστημονικές δημοσιεύσεις (doi:10.1002/mbo3.1260, 10.3389/fcimb.2021.771510, 10.1136/bmjpo-2021-001028, 10.1136/bmjpo-2021-001028, 10.1038/s44220-025-00498-0, 10.1007/s00203-022-03314-w, 10.3389/fcimb.2025.1493915, 10.3389/frabi.2025.1706166, 10.1039/d2np00053a).