Για δεκαετίες, όποιος τολμούσε να αμφισβητήσει τις επίσημες ιατρικές βεβαιότητες για τα εμβόλια και τον αυτισμό αντιμετωπιζόταν ως «αιρετικός». Η αμφισβήτηση θεωρούνταν σχεδόν βλασφημία απέναντι σε ένα σύστημα που παρουσιαζόταν ως απόλυτα επιστημονικό, αντικειμενικό και αλάνθαστο. Όμως, τις τελευταίες ημέρες, μια ιστορική μεταστροφή έρχεται να ανατρέψει βεβαιότητες δεκαετιών.
Το CDC (Centers for Disease Control and Prevention), η κορυφαία υγειονομική αρχή των Ηνωμένων Πολιτειών, παραδέχθηκε ότι οι κατηγορηματικές διαψεύσεις της για πιθανή σύνδεση εμβολίων και αυτισμού δεν βασίζονταν τελικά σε αδιαμφισβήτητη επιστημονική τεκμηρίωση. Στην επίσημη ιστοσελίδα του αναφέρεται πλέον ότι «οι μελέτες δεν έχουν αποκλείσει την πιθανότητα τα παιδικά εμβόλια να προκαλούν αυτισμό», ενώ ταυτόχρονα παραδέχεται ότι έρευνες που έδειχναν πιθανή συσχέτιση είχαν αγνοηθεί από τις υγειονομικές αρχές.

Πρόκειται για μια εξαιρετικά σοβαρή παραδοχή. Για πρώτη φορά, ένας από τους πιο ισχυρούς θεσμούς της παγκόσμιας ιατρικής κοινότητας αναγνωρίζει ότι η στάση του δεν υπήρξε αμιγώς επιστημονική, αλλά σε έναν βαθμό δογματική. Όπως ακριβώς θα υπερασπιζόταν ένας ιερέας ένα θρησκευτικό δόγμα απέναντι σε έναν άπιστο. Η παραδοχή αυτή φωτίζει εκ των υστέρων τη σκέψη του Αμερικανού παιδιάτρου Robert Mendelsohn, ενός από τους πρώτους γιατρούς που χαρακτήρισαν τη σύγχρονη ιατρική «θρησκεία». Ο Mendelsohn είχε μιλήσει από τις δεκαετίες του ’70 και του ’80 για ένα κλειστό σύστημα εξουσίας, στο οποίο η ιατρική κοινότητα και η φαρμακοβιομηχανία λειτουργούν ως αλληλοπροστατευόμενο σύμπλεγμα, με προτεραιότητα όχι πάντα τον ασθενή, αλλά τη διατήρηση της ίδιας της δομής τους.

Η σημερινή αποκάλυψη του CDC δείχνει ότι η ανησυχία εκείνη δεν ήταν απλώς «γραφική». Ο ίδιος ο οργανισμός ομολογεί ότι παραπλάνησε σκόπιμα το κοινό, επειδή φοβήθηκε ότι η δημοσιοποίηση των αμφιβολιών θα μείωνε την εμβολιαστική κάλυψη. Με άλλα λόγια, το επιχείρημα δεν ήταν επιστημονικό, αλλά επικοινωνιακό και πολιτικό. Την ίδια στιγμή, τα επιδημιολογικά δεδομένα στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι συντριπτικά: ένα στα 31 παιδιά εμφανίζει σήμερα αυτισμό, ενώ μέχρι την ηλικία των πέντε ετών ένα παιδί έχει δεχθεί κατά μέσο όρο έως και 44 εμβολιαστικές δόσεις. Η CDC παραδέχεται ότι η αύξηση των περιστατικών αυτισμού συμβαδίζει χρονικά με την αύξηση του αριθμού των εμβολίων. Αυτό δεν αποδεικνύει αιτιώδη σχέση - αλλά καθιστά επιτακτική τη σοβαρή, ανεξάρτητη και διαφανή επιστημονική διερεύνηση.

Ενδιαφέρον είναι ότι η αμερικανική κοινωνία είχε ήδη αρχίσει να αμφισβητεί το αφήγημα πολύ πριν το παραδεχτούν οι θεσμοί. Έρευνες δείχνουν ότι έως και το 50% των γονιών παιδιών με αυτισμό πιστεύουν πως τα εμβόλια έπαιξαν ρόλο στην εμφάνιση της διαταραχής. Η πεποίθησή τους δεν βασίστηκε σε ιδεολογία, αλλά σε αυτό που οι ίδιοι βίωσαν: την αιφνίδια παλινδρόμηση του παιδιού λίγες ημέρες ή λίγες ώρες μετά τον εμβολιασμό. Η αλλαγή στάσης του CDC συνδέεται άμεσα και με πολιτικές εξελίξεις. Ο νέος υπουργός Υγείας των ΗΠΑ, Robert F. Kennedy Jr., υπήρξε εδώ και χρόνια έντονος επικριτής της ανεξέλεγκτης εμβολιαστικής πολιτικής και εκπρόσωπος οικογενειών που δήλωναν ότι καταστράφηκαν μετά από εμβολιασμούς. Υπό τη δική του εποπτεία ξεκίνησε ήδη εθνική έρευνα για τα αίτια του αυτισμού, ενώ το υπουργείο Υγείας (HHS) προετοιμάζει εκτενή ανασκόπηση όλων των πιθανών παραγόντων.

Για πρώτη φορά έπειτα από δεκαετίες, η αμφιβολία επιστρέφει θεσμικά στο τραπέζι. Και αυτό από μόνο του συνιστά μια ιστορική καμπή. Ίσως λοιπόν ζούμε τη στιγμή που η ιατρική παύει -έστω και διστακτικά- να λειτουργεί ως δόγμα και αρχίζει ξανά να λειτουργεί ως δημόσια υπηρεσία, με τον ασθενή στο κέντρο και όχι ως παράπλευρη απώλεια επικοινωνιακών στρατηγικών.

Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν θα ανοίξει ο διάλογος. Αυτό έχει ήδη συμβεί. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν η κοινωνία θα απαιτήσει να προχωρήσει μέχρι τέλους - με διαφάνεια, επιστημονική εντιμότητα και σεβασμό στον άνθρωπο.

Η σχετική σελίδα είναι:
CDC — “Autism and Vaccines” / “Vaccine Safety” (CDC.gov)

Τα εμβόλια κατά της Covid πιθανόν προκάλεσαν περισσότερους θανάτους παιδιών απ’ όσους έσωσαν — και οι θάνατοι αυτοί θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί, καθώς τα παιδιά δεν διέτρεχαν ουσιαστικό κίνδυνο από τον ιό. Αυτό παραδέχεται ένας από τους κορυφαίους υγειονομικούς αξιωματούχους των Ηνωμένων Πολιτειών.
Σε εσωτερικό υπόμνημα που διέρρευσε στον Τύπο, ο αξιωματούχος αναφέρει ότι τουλάχιστον 10 παιδιά πέθαναν ως άμεση συνέπεια του εμβολιασμού κατά της Covid, αφού εμφάνισαν μυοκαρδίτιδα, αναφυλαξία και άλλες οξείες καρδιακές επιπλοκές που σχετίζονται με τα εμβόλια mRNA.
«Πρόκειται για μια βαθιά αποκαλυπτική διαπίστωση. Για χρόνια, οι ομοσπονδιακές υγειονομικές αρχές —συμπεριλαμβανομένης και της δικής μας— υποστηρίζαμε ότι ο παιδιατρικός εμβολιασμός κατά της Covid-19 δεν ενείχε επιβεβαιωμένους κινδύνους θνησιμότητας πέρα από θεωρητικές ανησυχίες. Διαβεβαιώσαμε το κοινό, τους γονείς και τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής ότι τα οφέλη υπερείχαν αναμφίβολα των πιθανών βλαβών σε υγιή παιδιά», αναφέρει ο Vinay Prasad, επικεφαλής Ιατρικός και Επιστημονικός Αξιωματούχος και Διευθυντής του Κέντρου Αξιολόγησης Βιολογικών Προϊόντων (CBER) του Οργανισμού Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA), σε υπόμνημα προς το προσωπικό.
Οι θάνατοι αποδίδονται σε σοβαρές ελλείψεις στα συστήματα φαρμακοεπαγρύπνησης. Παράλληλα, δεν υπήρχαν επαρκή δεδομένα που να παρακολουθούν την αποτελεσματικότητα του εμβολιασμού κατά της Covid σε μικρά παιδιά, παρότι οι υγειονομικές αρχές γνώριζαν ότι ο κίνδυνος από τον ιό ήταν «εξαιρετικά χαμηλός» σε αυτή την ηλικιακή ομάδα.
«Βασιζόμενοι σε δεδομένα από μελέτες ενηλίκων ή από ομάδες χαμηλού κινδύνου, η απόλυτη μείωση κινδύνου (ARR) για θάνατο ή σοβαρή νόσηση σε υγιή παιδιά ήταν πιθανότατα 1 στις 100.000 ή και μικρότερη ανά δόση. Αν αυτό ισχύει, τότε η πολιτική μας ενδέχεται να οδήγησε σε 10 επιπλέον θανάτους χωρίς να έχουν αποδεδειγμένα σωθεί ζωές», σημειώνει.
Ο ίδιος ζητά ριζικές αλλαγές στα συστήματα φαρμακοεπαγρύπνησης, προκειμένου —όπως τονίζει— να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη του κοινού στα εμβόλια.

Πηγές: Health and Me , The Guardian , Reuters

Η ωτίτιδα, ιδιαίτερα η οξεία μέση ωτίτιδα, είναι μια από τις πιο συχνές φλεγμονές στην παιδική ηλικία. Μέχρι την ηλικία των 3 ετών, περίπου το 80% των παιδιών εμφανίζει τουλάχιστον ένα επεισόδιο. Πρόκειται για φλεγμονή στο μέσο αυτί, συχνά ως συνέπεια ιογενών λοιμώξεων του ανώτερου αναπνευστικού. Παρότι η συμβατική αντιμετώπιση προβλέπει αντιβιοτικά, μελέτες δείχνουν ότι η πλειονότητα των περιπτώσεων μπορεί να αντιμετωπιστεί χωρίς αυτά.

Η ωτίτιδα κατηγοριοποιείται σε:
1. Οξεία μέση ωτίτιδα: Φλεγμονή του μέσου αυτιού, συνήθως μετά από κρυολόγημα ή ιογενή λοίμωξη.

Συμπτώματα: Πόνος στο αυτί, πυρετός, ευερεθιστότητα, κλάμα, μείωση της ακοής, ροή υγρού από το αυτί (αν τρυπήσει το τύμπανο).
2. Εκκριτική μέση ωτίτιδα: Παρουσία υγρού στο μέσο αυτί χωρίς σημεία οξείας φλεγμονής.

Συμπτώματα: Μείωση ακοής, αίσθημα «βουλωμένου» αυτιού.
3. Εξωτερική ωτίτιδα: Μόλυνση του έξω ακουστικού πόρου, συχνά μετά από κολύμβηση.

Συμπτώματα: Πόνος στο εξωτερικό αυτί, ευαισθησία στην αφή, ροή υγρού.

Πρόγραμμα Πρόληψης Ωτίτιδας Ανά Ηλικία

Βρέφη (0–2 ετών)

Καθημερινές συνήθειες: Θηλασμός για τουλάχιστον 6 μήνες ● Τάισμα με το μωρό σε ημικαθιστή θέση ● Καθαρισμός μύτης καθημερινά, ειδικά σε περίπτωση ρινίτιδας ● Αποφυγή έκθεσης σε καπνό.

Υγεία & πρόληψη: Καλή υγιεινή χεριών στο σπίτι ● Περιορισμός επαφών με άρρωστα παιδιά σε περιόδους έξαρσης ιώσεων.

Παιδιά προσχολικής ηλικίας (2–5 ετών)

Καθημερινές συνήθειες: Συχνός καθαρισμός ρινικής κοιλότητας ● Εκμάθηση φυσήματος της μύτης ● Αποφυγή βάζουν αντικείμενα ή τα δάχτυλα στα αυτιά

Περιβάλλον: Έλεγχος συνθηκών σε παιδικούς σταθμούς (π.χ. μεγάλα τμήματα, κακός αερισμός) ● Έλεγχος για «κρεατάκια» αν παρουσιάζεται ροχαλητό, ρινική φωνή ή επαναλαμβανόμενες ωτίτιδες.

Παιδιά σχολικής ηλικίας (6+ ετών)

Συνήθειες: Στέγνωμα αυτιών μετά το κολύμπι (όχι χρήση μπατονέτας) ● Καθαριότητα και σωστή χρήση ακουστικών

Έλεγχος ακοής: Αν υπάρχει ιστορικό πολλών ωτίτιδων ή καθυστέρηση ομιλίας, συχνός έλεγχος από ΩΡΛ. Η διάγνωση γίνεται από παιδίατρο και σε υποτροπιάζουσες περιπτώσεις συνίσταται και αξιολόγηση από παιδοΩΡΛ με ακοογράφημα.

Αντιβιοτικά και επαναξιολόγηση χρήσης

Τα αντιβιοτικά, αν και αποτέλεσαν λύση για την αντιμετώπιση της ωτίτιδας επί δεκαετίες, πλέον επανεξετάζονται λόγω της αυξανόμενης μικροβιακής αντοχής (AMR). Αιτία αποτελούν οι ακατάλληλες συνταγογραφήσεις και η υπερβολική χρήση τους (Marston et al 2016).

Επιπλέον, η χρήση αντιβιοτικών στα μικρά παιδιά έχει συσχετιστεί με αλλεργίες (Metsälä J et al 2013), άσθμα (Arrieta MC et al 2015), διαβήτη τύπου 1 (Kilkkinen A et al 2006), παχυσαρκία (Azad et al 2014), φλεγμονώδεις νόσους εντέρου (Hviid A et al 2011). διαταραχή της εντερικής χλωρίδας, με επιπτώσεις στη σύνθεση βιταμινών και το ανοσοποιητικό (Fouhy F et al 2012, Dethlefsen L et al 2011).

Σύμφωνα με τους M. Sijbom et al (2023), ένας παράγοντας υπερσυνταγογράφησης είναι η λανθασμένη εντύπωση των ιατρών ότι οι ασθενείς επιθυμούν αντιβιοτικά. Οι πολίτες οφείλουν να αναγνωρίσουν ότι η πίεση για λήψη αντιβίωσης δεν βοηθά ούτε την προσωπική υγεία ούτε το έργο των ιατρών ούτε το μέλλον της δημόσιας υγείας.

 
Πώς βοηθά η ομοιοπαθητική;
Η ομοιοπαθητική προσφέρει μια εξατομικευμένη, φυσική και ασφαλή υποστήριξη, ενεργοποιώντας τους μηχανισμούς αυτορρύθμισης του οργανισμού. Στόχος δεν είναι να καταστείλει τα συμπτώματα αλλά να ενισχύσει την αμυντική λειτουργία και να μειώσει την επαναληψιμότητα.

Επιστημονικές Μελέτες για την Ομοιοπαθητική στην Ωτίτιδα
Παρακάτω παρατίθενται ερευνητικά δεδομένα που τεκμηριώνουν τη συμβολή της ομοιοπαθητικής στην ωτίτιδα:

1. Sharma P et al (2020) – Σε μελέτη 20 παιδιών με μέση ωτίτιδα, καμία περίπτωση δεν χρειάστηκε αντιβίωση και η ανάρρωση έγινε αποκλειστικά με ομοιοπαθητικά μέσα.
2. Jessica R. Levi et al (2013) – Δημοσίευση στο International Journal of Pediatric Otorhinolaryngology. Αναφέρει ότι η ομοιοπαθητική επιφέρει ταχύτερη λύση και ανακούφιση του πόνου.
3. Jacobs J. et al (2021) – Πιλοτική μελέτη 75 παιδιών με οξεία μέση ωτίτιδα. Παρατηρήθηκε σημαντική βελτίωση εντός 24 ωρών.
4. Haidvogl M. et al (2007) – Πολυκεντρική μελέτη 1.577 ασθενών σε 8 χώρες. Η βελτίωση ήταν ταχύτερη στην ομάδα της ομοιοπαθητικής, ενώ υπήρξαν λιγότερες ανεπιθύμητες ενέργειες.
5. Sinha M.N. et al (2012) – Τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη μελέτη στην Ινδία: 97,5% των παιδιών στη συμβατική ομάδα χρειάστηκαν αντιβιοτικά, σε αντίθεση με την ομοιοπαθητική ομάδα.
6. Frei H. et al (2001) – Μελέτη 230 παιδιών στην Ελβετία: Το 72% απέφυγε πλήρως την ανάγκη για αντιβιοτικά.
7. Harrison H. (1999) – Μελέτη που έδειξε φυσιολογικά τυμπανογράμματα και βελτιωμένη ακοή στα παιδιά που έλαβαν ομοιοπαθητικά.

Πρόληψη υποτροπών με ομοιοπαθητική
Η συχνή εμφάνιση ωτίτιδας συνδέεται συχνά με ανοσολογική αδυναμία ή τάση για φλεγμονές. Με την κατάλληλη υποστηρικτική προσέγγιση, η ομοιοπαθητική μπορεί να βοηθήσει στη μείωση της συχνότητας των επεισοδίων, τη βελτίωση της άμυνας του οργανισμού και την αποφυγή περιττής φαρμακευτικής επιβάρυνσης. Ειδικά σε παιδιά με ιστορικό συχνών λοιμώξεων, η εξατομικευμένη παρακολούθηση με ομοιοπαθητική συνεδρία μπορεί να κάνει σημαντική διαφορά.

Πόσο ασφαλής είναι η Ομοιοπαθητική;
Η ομοιοπαθητική έχει αξιολογηθεί σε πολλές μελέτες και έχει χαρακτηριστεί ως ασφαλής μέθοδος υποστήριξης:

• Μελέτες από τους Kirby BJ (2002), Thompson E et al. (2004), Endrizzi C et al. (2005), Marian F et al. (2008), ECCH (2009), Habs M και Koller M (2021) συμφωνούν ότι είναι ασφαλής.
• Αν και η ανασκόπηση των Posadzki P et al (2012) ανέφερε αρνητικά αποτελέσματα, επόμενες δημοσιεύσεις την απέδωσαν σε μεθοδολογικά σφάλματα (Tournier A et al. 2013, Walach H et al. 2013, Grimes DR 2013).
• Πέντε συστηματικές ανασκοπήσεις (Bornhöfft & Mathiessen, 2011, Jong MC et al, 2012, Stub T et al. 2016, 2022, Dantas F & Rampes H 2000) καταλήγουν ότι η ομοιοπαθητική είναι γενικά ασφαλής.
• Η πιο πρόσφατη μετα-ανάλυση (Stub T et al., 2022) καταλήγει: «Το ποσοστό των ασθενών που εμφάνισαν ανεπιθύμητες ενέργειες ήταν σημαντικά υψηλότερο σε όσους λάμβαναν συμβατικά φάρμακα απ’ όσους λάμβαναν μόνο ομοιοπαθητικά».
• Η Ελβετική Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Δημόσιας Υγείας (ΟΔΔ), μέσω της Έκθεσης Τεχνολογίας Υγείας για την Ομοιοπαθητική, σημειώνει ότι η σωστά εφαρμοσμένη ομοιοπαθητική από εκπαιδευμένους επαγγελματίες θεωρείται αποτελεσματική και απαλλαγμένη από τοξικές επιδράσεις (Bornhöft G et al. 2006).

Βιβλιογραφία

1. Forsch Komplement,Klass.Natur;12:24-31.
2. Sci Transl Med 7:307ra152
3. Int J Obes (Lond) 38:1290–1298
4. Forsch Komplementarmed; 13 Suppl 2:19-29.
5. Homeopathy, 2004; 93:203-9
6. Proc Natl Acad Sci 108:4554–4561
7. ECCH 2009 The Safety of Homeopathy. Report prepared by the European Council for Classical Homeopathy (ECCH). Jan 2009
8. Homeopathy, 2005; 94:233-40
9. Antimicrob Agent Chemother 56:5811– 5820
10. Int. J. Clin. Pharm. and Ther., 1997, 35:296-301
11. Int J Clin Pract, 2013; 67: 387
12. Complementary Medicine Research, 2021; 28:64-84
13. BMC Complementary and Alternative Medicine;7:7
14. Complement Ther Med 7 (3) (1999) 132–135
15. British Homeopathic Journal 2001; 90: 180-182
16. Gut 60:49–54
17. The Pediatric Infectious Disease Journal 20(2):p 177-183, February 2001.
18. Intern Journ of Pediatric Otorhinolaryngology , Vol 77, Issue 6, June 2013, P926-931
19. Diabetologia 49:66–70
20. J R Soc Med, 2002; 95:221-2
21. BMJ Open 13 (5) (2023) e065006.
22. BMC Complement Altern Med, 2008; 18:52
23. JAMA 316:1193–1204
24. European Journal of Pediatrics , 183:5455–5465
25. Int J Clin Pract, 2012; 66 :1178–1188
26. Int J Clin Pract, 2013; 67: 389
27. Bull World Health Organ 95:49–61
28. Homoeopathic Links 2020; 33(04): 309-317
29. Homeopath , Volume 101, Issue 1, January 2012, P 5-12
30. Complement Ther Med, 2016; 26: 146-63
31. Explore (NY), 2022; 18:114-128
32. Homeopathy; 100(3):109-15
33. Homeopathy, 2004; 93:203-9
34. Int J Clin Pract, 2013; 67: 388-9
35. Int J Clin Pract, 2013; 67: 385-6

Γιατί κάποιοι άνθρωποι περνούν τον χειμώνα και την εποχή των ιώσεων «ανώδυνα», ενώ άλλοι προσβάλλονται διαρκώς; Η απάντηση ίσως να μην βρίσκεται μόνο στις βιταμίνες ή στα ζεστά ροφήματα, αλλά βαθύτερα: στον εσωτερικό μας κόσμο και συγκεκριμένα στο μικροβιακό μας οικοσύστημα.

Το μικροβίωμα, δηλαδή το σύνολο των μικροοργανισμών που ζουν στο έντερό μας, δεν είναι ένας παθητικός «συγκάτοικος», αλλά ένας δυναμικός ρυθμιστής πολλαπλών διεργασιών, συμπεριλαμβανομένου του ανοσοποιητικού μας συστήματος. Και αυτό αποκτά ακόμα μεγαλύτερη σημασία σε εποχές όπως ο χειμώνας, όπου το ιικό φορτίο αυξάνεται, το στρες εντείνεται και η εντερική ισορροπία δοκιμάζεται.

Η λεπτή ισορροπία της άμυνας μας

Συχνά, όταν μιλάμε για το ανοσοποιητικό σύστημα, το περιγράφουμε ως ένα "τείχος άμυνας" απέναντι σε ιούς, μικρόβια και εξωτερικούς εισβολείς. Κι όμως, η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη και - τολμούμε να πούμε - πολύ πιο σοφή στο σχεδιασμό.

Η ικανότητα του ανοσοποιητικού να διακρίνει τις απειλές και να διατηρεί την ισορροπία είναι το κλειδί για τη συνολική μας υγεία και δεν εξαρτάται μόνο από τα κύτταρα του ανοσοποιητικού, αλλά και από κάτι ακόμα πιο θεμελιώδες: το εντερικό μικροβίωμα. Λίγοι γνωρίζουν ότι σχεδόν το 70% του ανοσοποιητικού συστήματος δραστηριοποιείται στο έντερο. Εκεί, σε στενή αλληλεπίδραση με το μικροβίωμα, το ανοσοποιητικό μαθαίνει πώς να αναγνωρίζει και να διαχωρίζει φίλους και εχθρούς.

Το μικροβίωμα, λοιπόν, δρα σαν δάσκαλος, σύμμαχος και ρυθμιστής. Όταν είναι πλούσιο σε ποικιλομορφία και ισορροπημένο, ενισχύει τις φυσικές άμυνες του οργανισμού με αξιοθαύμαστο τρόπο. Βοηθά στη μείωση της φλεγμονής, καθώς παράγει αντιφλεγμονώδεις ενώσεις και ενισχύει την ακεραιότητα του εντερικού φραγμού, δηλαδή της δομής που δεν επιτρέπει σε ανεπιθύμητες ουσίες να περάσουν στο αίμα. Παράλληλα, το υγιές μικροβίωμα υποστηρίζει τη διαφοροποίηση των Τ-λεμφοκυττάρων, που είναι τα εξειδικευμένα «στρατεύματα» του ανοσοποιητικού, ικανά να αναγνωρίσουν συγκεκριμένους παθογόνους παράγοντες και να ανταποκριθούν με ακρίβεια. Με αυτό τον τρόπο, ενισχύεται συνολικά η ανοσολογική ετοιμότητα του οργανισμού, όχι μόνο απέναντι σε ιούς και βακτήρια, αλλά και σε καταστάσεις που απαιτούν λεπτή ρύθμιση, όπως είναι οι αλλεργίες και οι φλεγμονές.

Ωστόσο, σε περιόδους έντονου στρες, κακής διατροφής ή έκθεσης σε αντιβιοτικά και περιβαλλοντικούς ρύπους, το μικροβίωμα χάνει την ισορροπία του, μια κατάσταση γνωστή ως δυσβίωση. Σε αυτό το περιβάλλον, τα ωφέλιμα μικρόβια μειώνονται και παραχωρούν τη θέση τους σε παθογόνους ή δυνητικά επιβλαβείς πληθυσμούς. Το αποτέλεσμα δεν είναι άμεσο, αλλά γίνεται εμφανές με πολλούς τρόπους: επαναλαμβανόμενες ιώσεις, αυξημένη ευαισθησία σε αλλεργιογόνες ουσίες, ακόμη και επιτάχυνση των αυτοάνοσων αντιδράσεων. Δεν είναι σπάνιο να εμφανίζεται επίσης χρόνια κόπωση, δυσανεξία σε τροφές ή γαστρεντερικές διαταραχές όπως φούσκωμα, ακανόνιστες κενώσεις ή σύνδρομο του ευερέθιστου εντέρου.

Αντιλαμβανόμαστε, λοιπόν, ότι η δράση του ανοσοποιητικού μας δεν είναι μια ανεξάρτητη λειτουργία, αλλά ένα ευαίσθητο σύστημα στο οποίο το μικροβίωμα παίζει κεντρικό ρόλο. Για αυτό και ο στόχος μας δεν θα πρέπει να είναι απλώς η "ενίσχυση" του ανοσοποιητικού με συμπληρώματα και πολυβιταμίνες, αλλά η ολιστική υποστήριξή του από τη ρίζα, ξεκινώντας από την αποκατάσταση και φροντίδα του εντέρου.

Κάθε επιλογή που κάνουμε, από το φαγητό που τρώμε, μέχρι το πώς ξεκουραζόμαστε και το πώς διαχειριζόμαστε το άγχος, διαμορφώνει αυτό το οικοσύστημα. Και μέσα από αυτή τη σύνδεση, διαμορφώνει τελικά την ποιότητα της ζωής μας.

Χειμώνας και μικροβίωμα: Τι αλλάζει χωρίς να το καταλαβαίνουμε

Το εντερικό μικροβίωμα είναι ένα οικοσύστημα βαθιά συγχρονισμένο με τους ρυθμούς της φύσης. Κι αυτό σημαίνει ότι δεν μένει ανεπηρέαστο από τις εποχιακές αλλαγές. Αντίθετα, ο χειμώνας αφήνει έντονο αποτύπωμα στον τρόπο με τον οποίο αυτά τα μικρόβια λειτουργούν, πολλαπλασιάζονται και επηρεάζουν την υγεία μας.

Μελέτες σε πληθυσμούς που ζουν κοντά στη φύση, όπως οι Hadza της Τανζανίας, δείχνουν ότι το μικροβίωμα αλλάζει ρυθμικά με τις εποχές, αντικατοπτρίζοντας τη διατροφή, την κινητικότητα και την περιβαλλοντική έκθεση της κάθε περιόδου. Τον χειμώνα, παρατηρείται συχνά μείωση της μικροβιακής ποικιλομορφίας, κάτι που συνδέεται κυρίως με αλλαγές στον λόγο των κύριων βακτηριακών ομάδων (π.χ. Firmicutes και Bacteroidetes). Μέσω μεταβολών στη μικροβιακή οικολογία επηρεάζεται και ο μεταβολισμός, η ρύθμιση της φλεγμονής και η ανοσολογική απόκριση.

Ταυτόχρονα, σε περιόδους κρύου, μειώνονται οι φυσικές πηγές ενίσχυσης του μικροβιώματος, όπως η κατανάλωση ωμών, φρέσκων τροφών, η κίνηση στον καθαρό αέρα και η βιωματική επαφή με το έδαφος ή έκθεση στο φως του ήλιου. Αντίθετα, αυξάνεται η πρόσληψη επεξεργασμένων, θερμιδικά πυκνών αλλά μικροβιολογικά φτωχών τροφών. Η συνολική σωματική δραστηριότητα μειώνεται, το στρες εντείνεται και ο χρόνος σε κλειστά περιβάλλοντα χαμηλης μικροβιακής βιοποικιλότητας μεγαλώνει.

Όλες οι παραπάνω συνθήκες κάνουν τον οργανισμό μας συνολικά πιο ευάλωτο. Ο εντερικός φραγμός αποδυναμώνεται, επιτρέποντας σε τοξίνες και σε φλεγμονώδεις παράγοντες να διαπεράσουν το έντερο και να εισέλθουν στην κυκλοφορία. Παράλληλα, δυνητικά παθογόνοι μικροοργανισμοί βρίσκουν χώρο να αναπτυχθούν, όπως η Candida albicans, που ευδοκιμεί όταν η εντερική ισορροπία διαταράσσεται, ή το Helicobacter pylori, που σχετίζεται με έξαρση γαστρικών συμπτωμάτων κατά τους χειμερινούς μήνες.

Ο χειμώνας, λοιπόν, δεν αποδυναμώνει το ανοσοποιητικό “τυχαία”, ούτε το κάνει μόνο επειδή αυξάνεται η έκθεσή μας σε ιούς. Η ίδια η εποχή είναι ένας παράγοντας που προκαλεί οικολογικές και μεταβολικές μεταβολές στο μικροβίωμα, που στη συνέχεια επηρεάζουν τη συνολική ανοσολογική μας επάρκεια. Αυτός είναι ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους ορισμένοι άνθρωποι εμφανίζουν συχνότερες λοιμώξεις, δυσανεξίες ή φλεγμονώδεις αντιδράσεις κατά τη χειμερινή περίοδο.

Αντί, λοιπόν, να εστιάζουμε μόνο στην προστασία από εξωτερικές απειλές, είναι ουσιαστικό να κοιτάξουμε και προς τα μέσα και να ενισχύσουμε τη μικροβιακή μας οικολογία, με τρόπο φυσικό, βιώσιμο και προσαρμοσμένο στη σοφία του σώματος.

Πώς να υποστηρίξουμε το μικροβίωμα και την ανοσία μας το χειμώνα;

1. Εμπιστοσύνη στην ποικιλία της εποχής: Η μικροβιακή ποικιλομορφία στο έντερό μας τρέφεται από τη διατροφική ποικιλία. Προτιμήστε χειμερινά λαχανικά και ρίζες (γογγύλια, παντζάρια, πράσα, καρότα, παστινάκι) και συνδυάστε τα με όσπρια και βότανα/μπαχαρικά (π.χ. κουρκουμά, κύμινο, θυμάρι). Μαγειρέψτε τα ήπια (βράσιμο, ατμός, σούπα), ώστε οι φυτικές ίνες να παραμένουν δραστικές, ακόμη και μαγειρεμένες.
2. Ενσωμάτωση ζυμωμένων τροφών: Πρόκειται για τον πιο φυσικό τρόπο εισαγωγής καλών βακτηρίων στον οργανισμό μας. Καταναλώστε παραδοσιακά ζυμωμένα τρόφιμα, όπως: ξινολάχανο χωρίς ξύδι, γιαούρτι με πλήρη λιπαρά, κεφίρ, miso, kimchi. Μια μικρή ποσότητα την ημέρα αρκεί για σταθερή ενίσχυση του εντερικού οικοσυστήματος.
3. Εντερική «ανάπαυση» μέσω της νηστείας: Ο χειμώνας προσφέρεται για ήπια αποφόρτιση και εσωτερική αναγέννηση. Εφαρμόστε περιστασιακά και χωρίς υπερβολές διαλειμματική νηστεία (14–16 ώρες νηστείας/24ωρο), ή εναλλακτικά επιλέξτε εποχική αποχή από βαριά ή φλεγμονώδη τρόφιμα για λίγες μέρες. Τέτοιες στρατηγικές ωφελούν την αναγέννηση του εντερικού βλεννογόνου και την ρύθμιση της φλεγμονής
4. Επαφή με τη φύση, ακόμα και με το παλτό: Η φύση είναι η μεγαλύτερη πηγή μικροβιακής ποικιλίας και παράλληλα ο πιο φυσικός ρυθμιστής του stress. Όταν οι συνθήκες το επιτρέπουν, ντυθείτε καλά και βγείτε στο φως, περπατήστε σε χώμα, αγγίξτε κορμούς, μυρίστε τα φύλλα. 15 λεπτά την ημέρα αρκούν για να:

• μειώσουν την κορτιζόλη,
• εκθέσουν το σώμα σε “καλά” μικρόβια,
• επαναφέρουν την ψυχοσωματική ισορροπία.

5. Σημασία στο βραδινό γεύμα: Το βράδυ, το σώμα θέλει να επανορθώσει μηχανισμούς και όχι να καταναλώσει πόρους στο να αφομοιώσει βαριά τροφή. Φτιάξτε ένα εύπεπτο, ζεστό και μικρό βραδινό, όπως σούπα με ζωμό οστών και ρίζες, πουρέ λαχανικών με λάδι και μυρωδικά, ήλίγο γιαούρτι με βραστά μήλα/κανέλα. Καταναλώστε το τουλάχιστον 2 ώρες πριν τον ύπνο για:

• καλύτερη πέψη,
• ορμονική ρύθμιση (ινσουλίνη, μελατονίνη),
• ενίσχυση της νυχτερινής αποκατάστασης του εντερικού φραγμού.

6. Προβιοτικά με σύνεση και στρατηγική: Τα προβιοτικά δεν δρουν από αυτόνομα, αλλά χρειάζονται το σωστό περιβάλλον για να είναι αποτελεσματικά. Αν λαμβάνετε προβιοτικά συμπληρώματα, τότε:

• προτιμήστε είτε προϊόντα με πολλαπλά στελέχη, είτε στοχευμένα σε ελλείψεις του οργανισμού σας που ανακαλύψατε μέσω εξετάσεων
• πάρτε τα πριν τον ύπνο ή με άδειο στομάχι
• μην ξεχνάτε ότι πρέπει να τα υποστηρίξετε με φυτικές ίνες και πρεβιοτικά για να εγκατασταθούν.

7. Αναπνοή από τη μύτη, όχι από το στόμα: Η μύτη μας λειτουργεί ως η πρώτη γραμμή άμυνας του ανοσοποιητικού, παγιδεύοντας σωματίδια και παθογόνα. Παράλληλα, η αναπνοή από τη μύτη , σε αντίθεση με αυτήν από το στόμα, φιλτράρει, θερμαίνει και υγραίνει τον αέρα, προστατεύοντας το αναπνευστικό μας σύστημα. Κατά τη διάρκεια του χειμώνα, η συμφόρηση οδηγεί συχνά σε αναπνοή από το στόμα, οδηγώντας σε ξηρότητα του βλεννογόνου και απορρύθμιση του τοπικού μικροβιώματος. Μπορείτε να βοηθήσετε το αναπνευστικό σας με:

• εισπνοές με αιθέρια έλαια ευκαλύπτου ή θυμαριού, που έχουν ήπια αντιμικροβιακή δράση,
• ρινικές πλύσεις με φυσικό θαλασσινό αλάτι, για καθαρισμό και αποσυμφόρηση,
• συνειδητή, ήρεμη ρινική αναπνοή μέσα στη μέρα, ιδιαίτερα σε στιγμές άγχους ή έντασης.

Ολιστική πρόληψη: Εκεί που η επιστήμη συναντά την εξατομικευμένη φροντίδα

Το έντερο και το ανοσοποιητικό δεν λειτουργούν ανεξάρτητα, αλλά συνιστούν ένα δυναμικό σύστημα αλληλεπίδρασης που επηρεάζει την άμυνα, τη φλεγμονή, ακόμη και τη διάθεσή μας. Ειδικά τον χειμώνα, όπου το ανοσοποιητικό μας καλείται να ανταποκριθεί σε διαρκείς ιογενείς προκλήσεις, η ουσία δεν βρίσκεται μόνο στην «προστασία», αλλά στην επαναφορά της εσωτερικής ισορροπίας.

Η συνειδητή διατροφή, η καθημερινή επαφή με το φυσικό περιβάλλον και η λειτουργική αξιολόγηση της εντερικής υγείας αποτελούν πυλώνες πρόληψης και όχι τάσεις ευεξίας. Είναι τρόποι να δώσουμε στον οργανισμό μας αυτό που πραγματικά χρειάζεται.

Νιώθετε ότι η μειωμένη σας ενέργεια, οι συχνές ιώσεις ή οι δυσανεξίες έχουν βαθύτερη αιτία; Στη Διαγνωστική Αθηνών, προσφέρουμε εξειδικευμένες λειτουργικές εξετάσεις που αναδεικνύουν την κατάσταση του μικροβιώματος, την εντερική φλεγμονή και την ανοσολογική σας ισορροπία. Δείτε πώς μπορείτε να αποκτήσετε μια πιο καθαρή εικόνα της υγείας σας, στο: https://athenslab.gr/exetaseis-prolipsis/enteroscan-elegxos-enterikou-mikroviomatos

Ενδεικτική Βιβλιογραφία

Han Y, Jia Y, Chen L, Zhang M. Hidden connection: Impact of the gut microbiota on respiratory diseases in children (Review). Mol Med Rep. 2025 Oct 29;33(1):21.

Aswinanand B, Haridevamuthu B, Guru A, Arockiaraj J. The impact of climate, weather, seasonal transitions, and diurnal rhythms on gut microbiota and immune homeostasis. Antonie Van Leeuwenhoek. 2025;118(7):86. 

Samuel A. Smits et al. ,Seasonal cycling in the gut microbiome of the Hadza hunter-gatherers of Tanzania.Science357,802-806 (2017).

Sepehr A, Miri ST, Aghamohammad S, et al. Health benefits, antimicrobial activities, and potential applications of probiotics: A review. Medicine (Baltimore). 2024;103(52):e32412.