«Οι τροφές είναι όλες ενός είδους, οι ιδιότητες και οι ποιότητές τους όμως είναι πολλές και διαφορετικές. Οι ιδιότητες και οι ποιότητες της τροφής εξαρτώνται από την υγρότητα και την ξηρότητα, τη ζέστη και το κρύο, που ενυπάρχουν μέσα σε αυτές…» (Ιπποκράτης «Περί Τροφής» παρ.1).
Όπως αναφέρει ο Ιπποκράτης σε πολλά σημεία των έργων του, οι τροφές εκτός από τη σύνθεση των βιοχημικών συστατικών τους, δηλαδή τα μεγάλα θρεπτικά συστατικά (πρωτεΐνες, λίπος, υδατάνθρακες) και τα μικρά (βιταμίνες, μέταλλα, ένζυμα, ιχνοστοιχεία), εμπεριέχουν ποσοστιαία κάποιες άλλες δυνάμεις και ποιότητες, που σχετίζονται με τα τέσσερα στοιχεία (γη, αήρ, ύδωρ, πυρ) και τις τέσσερις ποιότητές τους (ξηρό, κρύο, υγρό, ζεστό). Κατ’ αυτόν τον τρόπο ένα γεύμα μπορεί να αυξήσει ή να μειώσει την ζέστη-οξύτητα στο σώμα, ή την υγρασία-φλέγμα, ή την ξηρότητα, ή τον αέρα μέσα στο σώμα.
Στο ήπαρ οι τροφές παράγουν τους Χυμούς, που αυτοί με τη σειρά τους δημιουργούν την «Κακοχυμία» ή την «Ευχυμία» στο σώμα. Η πρώτη σχετίζεται με την ασθένεια και η δεύτερη με την υγεία και την ευρωστία. Αυτό σημαίνει επίσης, αύξηση ή ελάττωση της Παθολογίας ενός ανθρώπου.
Όσο περισσότερη θερμότητα εμπεριέχουν οι τροφές τόσο πιο πολύ ζεσταίνουν το σώμα, αλλά και το αντίθετο, όσο πιο κρύες είναι οι τροφές τόσο πιο πολύ δροσίζουν. Στην Unani Tibb οι τροφές προσαρμόζονται σε μία εξατομικευμένη διατροφή, ανάλογα με τη Φύση της Ιδιοσυστασίας του πάσχοντος και τη Φύση της Παθολογίας του. Επίσης, σχετίζονται με τον τρόπος ζωής του, το επάγγελμά του και την καθημερινότητά του. Οι τροφές χαρακτηρίζονται απ’ τους κλασικούς Έλληνες ιατρούς ως υπακτικές, δυναμωτικές, καθαρκτικές, μαλακτικές, στυπτικές κ.ά. Οι χαρακτηρισμοί αυτοί σχετίζονται με την φύση και τις ιδιότητές τους.
Εδώ ταιριάζει η τόσο γνωστή Ρωμαϊκή και διαχρονική ρήση που όμως δεν την έχει πει ο Ιπποκράτης:, «η τροφή σου, να είναι το φάρμακό σου». Γνωρίζοντας ο θεραπευτής αυτές τις δυνάμεις των τροφών και τα αποτελέσματά τους στο σώμα, τις Ιδιοσυστασίες και την Παθολογία των ανθρώπων και ακολουθώντας των Ιπποκρατικό νόμο «των αντιθέτων δυνάμεων», μπορεί να δώσει κάποια διατροφή που θα ωφελήσει τον πάσχοντα. Εξ ου και η φράση του Ιπποκράτη «ωφελέειν μη βλάπτειν», δηλαδή «ωφέλησε χωρίς να βλάψεις». 
Επομένως, κάθε τροφή μπορεί να λειτουργήσει ως φάρμακο εξισορρόπησης και ελάττωσης της Παθολογίας με αποτέλεσμα τη πρόκληση θεραπείας, ή ως προς την επιδείνωση της Παθολογίας με την συσσώρευση υπερβολής κάποιου Χυμού, ή με την Κακοχυμία του, με αποτέλεσμα την ασθένεια.

Ο Ιπποκράτης στο έργο του «Περί Παθών», αναφέρεται στις δυνάμεις και στις ιδιότητες των τροφών. Ξεκινώντας από το ψωμί θεωρεί το σιτάρι (την παλαιά ποικιλία) ως πιο δυναμωτικό από τη βρώμη αλλά λιγότερο υπακτικό, το ψωμί που ψήνεται στον φούρνο περισσότερο θρεπτικό από την σχάρα (παξιμάδια) γιατί καίγεται λιγότερο από την φωτιά, το ψωμί από σιμιγδάλι ολικής δυναμωτικό, αλλά πιο δυναμωτικό από όλα θεωρεί το ψημένο ψωμί από το φυτρωμένο σιτάρι (ψωμί από φύτρα).
Όσον αφορά τα λαχανικά-κηπευτικά, θρεπτικά θεωρούνται τα μπιζέλια, οι μπάμιες, τα φρέσκα κουκιά και φασολάκια, οι βολβοί, αυτά δηλαδή που εμείς μαγειρεύουμε ως λαδερά. Επίσης, στην κατηγορία των δυναμωτικών τροφών ανήκει το κεχρί, το κριθάρι και ο λιναρόσπορος.
Το σέλινο αναφέρεται ως διουρητικό όπως και ο δυόσμος, ενώ ο άνηθος ως στυπτικός. Από τα φρούτα, τα ώριμα αχλάδια διευκολύνουν τις κενώσεις και καθαρίζουν τα σπλάχνα, ενώ τα άγουρα είναι στυπτικά. Ο χυμός του ροδιού αναφέρεται ως διουρητικός, στυπτικός και αντιπαρασιτικός, το μήλο στυπτικό, ενώ τα μούρα και οι σταφίδες υπακτικές, που διευκολύνουν το έντερο στην κένωση.
Όμως εκτός απ’ την φύση τους και την στοιχειακή ποιότητα που τις διακρίνει, οι τροφές μπορούν να αλλάξουν και να μεταστοιχειωθούν, σύμφωνα με τον τρόπο παρασκευής τους και τον τρόπο συντήρησής τους. Π.χ. τα λαχανικά ενώ είναι κρύα και υγρά απ’ την φύση τους αν μαγειρευτούν χάνουν ένα μέρος της υγρασίας τους και αποκτούν περισσότερη ζέστη, λόγω της φωτιάς του μαγειρέματος.
Το μαγείρεμα των λαχανικών αποβάλει από μέσα τους την υγρασία και το κρύο, κάνοντάς τα πιο ζεστά και θρεπτικά, ελαττώνοντας και το φυτικό οξύ. Το κρέας είναι στυπτικό και εμπεριέχει πολύ ζέστη μέσα του λόγω του αίματος, μαγειρεύοντάς το όμως αποκτά κι άλλη ζέστη αυτή της φωτιάς που το μαγειρεύει, αλλά χάνει τη στυπτικότητά του και γίνεται πιο γλυκό και εύπεπτο. Αν αυτή η φωτιά το μαγειρεύει για πολλή ώρα ή είναι πολύ δυνατή, τότε δεσμεύει ακόμα περισσότερη θερμότητα μέσα του, όπως συμβαίνει δηλαδή με το τηγάνισμα και τις υψηλές θερμοκρασίες.
Κάποιες Ιδιοσυστασίες χρειάζονται ή ανέχονται αρκετές ωμές και με υγρασία τροφές (ζεστός Αιματώδης, Χολερικός), κάποιοι άλλοι το αντίθετο, δηλαδή χρειάζονται ή ανέχονται τροφές μαγειρεμένες ζεστές και με ωφέλιμη υγρασία (κρύος Αιματώδης, Μελαγχολικός), ενώ κάποιοι χρειάζονται και ανέχονται ξηρές, στυφές και ζεστές τροφές (Φλεγματικός). Η ανθρώπινη διατροφή περιπλέκεται αν λάβουμε υπόψη και τις υπόλοιπες Ιπποκρατικές παραμέτρους:

«Η ανθρώπινη διατροφή δεν είναι δυνατόν να περιγραφεί με απόλυτη ακρίβεια από κάποιον που δεν γνωρίζει τη γνώση της φιλοσοφίας. Επίσης, υπάρχουν πολλά εμπόδια που πρέπει να λάβουμε υπ’ όψιν. Πρώτα-πρώτα οι ιδιοσυστασίες των ανθρώπων που διαφέρουν μεταξύ τους. Όπως τα ξηρά ισχνά σώματα, ή τα υγρά και πιο γεμάτα, ή τα θερμά και δυνατά. Έπειτα οι ηλικίες δεν έχουν τις ίδιες ανάγκες. Επιπλέον έχουν σημασία οι τοποθεσίες των περιοχών που ζουν κάποιοι, οι αλλαγές των ανέμων, οι μεταβολές των εποχών και των ετών και οι καιρικές συνθήκες…» (Ιπποκράτης «Περί Διαίτης» παρ. 67).

Η ανθρώπινη διατροφή είναι μία τέχνη και μαθηματική μεθοδολογία και αποτελεί ένα τμήμα της Ασκληπιακής Ιατρικής και της Φιλοσοφίας. Όταν χρησιμοποιηθεί απ’ τον θεραπευτή με τις Ιπποκρατικές παραμέτρους θα επιφέρει απόλυτη επιτυχία στην θεραπεία, καθώς η τροφή μπορεί να θεραπεύσει τον πάσχοντα, αλλά αν δεν ληφθούν υπόψη τα παραπάνω, τότε μπορεί και να τον αρρωστήσει. Όμως…
«Να μην έχετε ποτέ αμφιβολίες για την πορεία των πραγμάτων, που έχετε κάνει μεθοδικά και όχι τυχαία…» (Ιπποκράτης «Περί Ευσχημοσύνης» παρ. 17).

Νέα μεγάλη μελέτη του Πανεπιστημίου McMaster δεν βρίσκει αυξημένο κίνδυνο καρκίνου στους κρεατοφάγους και υποδεικνύει πιθανή ήπια προστατευτική δράση του κρέατος.

Η σχέση ανάμεσα στην κατανάλωση κρέατος και τον κίνδυνο καρκίνου αποτελεί εδώ και δεκαετίες ένα από τα πιο φορτισμένα πεδία της διατροφικής έρευνας. Η πρόσφατη μελέτη ερευνητών του Πανεπιστημίου McMaster, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Applied Physiology, Nutrition and Metabolism, έρχεται να επανεξετάσει αυτή τη συζήτηση με δεδομένα μεγάλης κλίμακας και προσεκτική στατιστική ανάλυση. Οι ερευνητές ανέλυσαν στοιχεία σχεδόν 16.000 ενηλίκων, συνδυάζοντας λεπτομερή διατροφικά δεδομένα με μακροχρόνια παρακολούθηση της υγείας και της θνησιμότητας από όλες τις αιτίες, συμπεριλαμβανομένων των καρδιαγγειακών νοσημάτων και του καρκίνου.

Το βασικό εύρημα της μελέτης είναι σαφές: ούτε η πρόσληψη ζωικών ούτε η πρόσληψη φυτικών πρωτεϊνών συσχετίστηκε με αυξημένο κίνδυνο θανάτου από καρκίνο ή από οποιαδήποτε άλλη αιτία. Αντιθέτως, η υψηλότερη κατανάλωση ζωικών πρωτεϊνών φάνηκε να σχετίζεται με μια ήπια, αλλά στατιστικά σημαντική μείωση της καρκινικής θνησιμότητας. Το εύρημα αυτό δεν επιτρέπει βέβαια απλουστευτικά συμπεράσματα του τύπου «το κρέας προστατεύει από τον καρκίνο», ωστόσο αμφισβητεί ξεκάθαρα την ευρέως διαδεδομένη αντίληψη ότι η κατανάλωση κρέατος αποτελεί από μόνη της παράγοντα αυξημένου κινδύνου.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το γεγονός ότι οι ερευνητές δεν βρήκαν συσχέτιση ανάμεσα στα επίπεδα του IGF-1 (ενός αυξητικού παράγοντα που συχνά ενοχοποιείται για καρκινογένεση) και τη θνησιμότητα από καρκίνο. Επιπλέον, η μελέτη χρησιμοποίησε εξελιγμένες στατιστικές μεθόδους για την εκτίμηση της «συνήθους» μακροχρόνιας πρόσληψης πρωτεΐνης, μειώνοντας έτσι τις στρεβλώσεις που προκαλούν οι απλές ημερήσιες ανακλήσεις διατροφής.

Οι ίδιοι οι συγγραφείς υπογραμμίζουν ότι πρόκειται για παρατηρητική μελέτη και όχι για πειραματική παρέμβαση, ενώ δεν εξετάζονται διακριτά οι τύποι κρέατος ή ο βαθμός επεξεργασίας των τροφίμων. Παρ’ όλα αυτά, τα δεδομένα δείχνουν ότι η συζήτηση γύρω από το κρέας, τις πρωτεΐνες και τον καρκίνο χρειάζεται μεγαλύτερη επιστημονική νηφαλιότητα και λιγότερο διατροφικό δογματισμό. Η ποιότητα της διατροφής, το συνολικό πλαίσιο ζωής και η ισορροπία φαίνεται να έχουν μεγαλύτερη σημασία από τις απλουστευτικές κατηγοριοποιήσεις «καλό» ή «κακό» τρόφιμο.

Applied Physiology, Nutrition, and Metabolism, 2025; 50: 1; doi:10.1139/apnm-2023-0594

Τι μας εθίζει; Οι περισσότεροι υποθέτουν ότι έχει να κάνει με την αναζήτηση της επόμενης ευφορίας, αλλά μια νέα μελέτη δείχνει ότι συνήθως έχει να κάνει με την αποφυγή του πόνου.
Το άγχος και η ανησυχία είναι εξίσου πιθανό να μας εθίζουν, λένε ερευνητές από το Scripps Research Institute, οι οποίοι έχουν εντοπίσει μια περιοχή του εγκεφάλου που ενεργοποιείται από το αλκοόλ.
Μια μικρή περιοχή του εγκεφάλου, ο παρακοιλιακός πυρήνας του υποθαλάμου, μας ενθαρρύνει να συνεχίσουμε να πίνουμε, επειδή δημιουργεί την σύνδεση μεταξύ του αλκοόλ και της ανακούφισης από το άγχος.
Έχουν παρατηρήσει την αντίδραση αυτή στον εγκέφαλο των αρουραίων και πιστεύουν ότι θα παρατηρήσουν την ίδια διαδικασία και στους ανθρώπους. «Αυτό που κάνει τον εθισμό τόσο δύσκολο να ξεπεραστεί είναι ότι οι άνθρωποι δεν επιδιώκουν απλώς την ευφορία», λέει ο Friedbert Weiss, επικεφαλής ερευνητής. «Προσπαθούν επίσης να απαλλαγούν από ισχυρές αρνητικές καταστάσεις, όπως το άγχος και το στρες της αποχής».

Η έρευνα: Biological Psychiatry Global Open Science, 2025; 5 (6): 100578;
doi: 10.1016/j.bpsgos.2025.100578

Μελέτη με 800 συμμετέχοντες αποδεικνύει ότι ο βελονισμός είναι αποτελεσματικός και ασφαλής τρόπος αντιμετώπισης της χρόνιας οσφυαλγίας

Μπορεί ο βελονισμός να προσφέρει πραγματική ανακούφιση στους ηλικιωμένους με χρόνιο πόνο στη μέση; Μια νέα κλινική μελέτη από τις ΗΠΑ, που δημοσιεύθηκε στο JAMA Network Open (Σεπτέμβριος 2025), δείχνει πως η απάντηση είναι ναι — και μάλιστα με μετρήσιμα αποτελέσματα.

Η έρευνα, που έγινε σε συνεργασία με τέσσερα μεγάλα νοσοκομειακά δίκτυα (Kaiser Permanente και Sutter Health στην Καλιφόρνια, καθώς και το Institute for Family Health στη Νέα Υόρκη), περιέλαβε 800 άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών που υπέφεραν από χρόνιο πόνο στη μέση.

Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε τρεις ομάδες:

1. όσοι έλαβαν συνήθη ιατρική φροντίδα,
2. όσοι έκαναν έναν τυπικό κύκλο βελονισμού (8–15 συνεδρίες σε 12 εβδομάδες),
3. και όσοι έκαναν βελονισμό με επιπλέον συντηρητικές συνεδρίες στους επόμενους τρεις μήνες.

Αποτελέσματα που αντέχουν στον χρόνο

Στους 6 μήνες, οι ομάδες βελονισμού είχαν σαφώς καλύτερη λειτουργικότητα και λιγότερη αναπηρία λόγω πόνου σε σχέση με όσους ακολούθησαν μόνο τη συνηθισμένη ιατρική αγωγή.

Η βελτίωση αυτή διατηρήθηκε και στους 12 μήνες, δείχνοντας ότι τα αποτελέσματα του βελονισμού έχουν διάρκεια.

Συγκεκριμένα, οι ερευνητές κατέγραψαν:

• Μείωση της αναπηρίας (βάσει του Roland-Morris Disability Questionnaire) κατά 1–1,5 βαθμό σε σχέση με την ομάδα ελέγχου.
• Κλινικά σημαντική βελτίωση (τουλάχιστον 30%) στο 39–44% των συμμετεχόντων που έκαναν βελονισμό, έναντι μόλις 29% στην ομάδα της συμβατικής ιατρικής.
• Μείωση του πόνου και του άγχους, ενώ τα ποσοστά κατάθλιψης παρέμειναν σταθερά.

Τα περιστατικά ανεπιθύμητων ενεργειών ήταν ελάχιστα (<1%) και περιορίστηκαν σε ήπιες ενοχλήσεις στο σημείο των βελονών, επιβεβαιώνοντας το εξαιρετικό προφίλ ασφάλειας της μεθόδου.

Μια νέα σελίδα για την ιατρική του πόνου
Η μελέτη πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της προσπάθειας των Κέντρων Medicare & Medicaid να αποφασίσουν για την επίσημη κάλυψη του βελονισμού στους ηλικιωμένους με χρόνια οσφυαλγία. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι ο βελονισμός όχι μόνο μειώνει τον πόνο, αλλά μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στη βελτίωση της κινητικότητας και της ποιότητας ζωής, χωρίς παρενέργειες ή φάρμακα. Η επικεφαλής της μελέτης, Lynn DeBar, PhD, MPH, σημειώνει ότι:
«Τα ευρήματα υποστηρίζουν τον βελονισμό ως μια αποτελεσματική και ασφαλή επιλογή πρώτης γραμμής για τους ηλικιωμένους που ζουν με χρόνιο πόνο στη μέση».
Σε μια εποχή όπου οι χρόνιοι πόνοι αντιμετωπίζονται συχνά με φάρμακα και παρεμβατικές θεραπείες, η νέα αυτή μελέτη έρχεται να υπενθυμίσει πως οι παραδοσιακές μέθοδοι, όταν μελετώνται σωστά, μπορούν να σταθούν ισάξια με τη σύγχρονη ιατρική — και μάλιστα με λιγότερο ρίσκο.

Πηγή:

DeBar LL, Wellman RD, Justice M, et al. Acupuncture for Chronic Low Back Pain in Older Adults: A Randomized Clinical Trial. JAMA Network Open. 2025;8(9):e2531348.