Το σιρόπι αγαύης είναι ένα γλυκαντικό που συχνά διαφημίζεται ως υγιεινή εναλλακτική λύση αντί της ραφιναρισμένης ζάχαρης και πιστεύουμε ότι είναι υγιεινό, διότι πωλείται σε καταστήματα υγιεινών τροφών. Ωστόσο, η έρευνα δείχνει ότι η αλήθεια για το σιρόπι αγαύης μπορεί να μην είναι τόσο γλυκιά όσο φαίνεται.

Τι είναι η αγαύη;

Το φυτό αγαύη είναι εγγενές στις νότιες Ηνωμένες Πολιτείες και τη Λατινική Αμερική. Χρησιμοποιείται στο Μεξικό εδώ και εκατοντάδες χρόνια. Τα σάκχαρα της αγαύης ζυμώνονται για να γίνει τεκίλα. Ως φυτό η αγαύη έχει πιθανώς κάποια οφέλη για την υγεία. Ωστόσο, η διύλιση και η επεξεργασία για να παραχθεί το γλυκαντικό αγαύης καταστρέφουν σχεδόν όλες από αυτές τις ευεργετικές επιπτώσεις του φυτού στην υγεία.

Πώς παρασκευάζεται το σιρόπι αγαύης;

Το σιρόπι αγαύης παρασκευάζεται με τα ακόλουθα βήματα:

1. 1. Το υγρό εξάγεται πρώτα από το φυτό.
2. 2. Στη συνέχεια ο χυμός φιλτράρεται.
3. 3. Ο φιλτραρισμένος χυμός θερμαίνεται για να διασπάσει τα συστατικά του σε ένα απλό σάκχαρο που ονομάζεται φρουκτόζη.
4. 4. Το υγρό που προκύπτει στη συνέχεια συμπυκνώνεται σε σιρόπι.

Το σιρόπι αγαύης απαιτεί πολλαπλά στάδια επεξεργασίας πριν καταναλωθεί. Στη φυσική του μορφή, τα εκχυλίσματα από το φυτό αγαύης περιέχουν ισχυρές αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες. Ωστόσο, κανένα από αυτά τα ευεργετικά στοιχεία δεν υπάρχει στην εξαιρετικά επεξεργασμένη αγαύη που βρίσκεται στα ράφια των καταστημάτων.

Πώς δόθηκε αρχικά η εντύπωση ότι το σιρόπι αγαύης είναι ένα υγιεινό γλυκαντικό;

Το σιρόπι αγαύης έχει πολύ χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη – κυρίως επειδή σχεδόν όλη η ζάχαρη που περιέχει είναι φρουκτόζη. Έχει πολύ λίγη γλυκόζη, τουλάχιστον σε σύγκριση με την κανονική ζάχαρη.

Σε γενικές γραμμές, τα τρόφιμα με υψηλότερο γλυκαιμικό δείκτη προκαλούν μεγαλύτερες αιχμές σακχάρου στο αίμα και μπορεί να επηρεάσουν την υγεία σας αρνητικά. Σε αντίθεση με τη γλυκόζη, η φρουκτόζη δεν αυξάνει τα επίπεδα σακχάρου ή ινσουλίνης στο αίμα βραχυπρόθεσμα. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο τα γλυκαντικά με υψηλή περιεκτικότητα σε φρουκτόζη συχνά διατίθενται στο εμπόριο ως «υγιεινά» ή «φιλικά προς τον διαβήτη». Ωστόσο, ο γλυκαιμικός δείκτης είναι μόνο ένας παράγοντας που πρέπει να λάβετε υπόψη κατά την αξιολόγηση των πιθανών επιπτώσεων ορισμένων γλυκαντικών στην υγεία. Στην πραγματικότητα, αν και το γλυκαντικό αγαύης μπορεί να μην αυξάνει τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα όσο η κοινή ζάχαρη, υπάρχουν κάποιες άλλες πραγματικές ανησυχίες που σχετίζονται με το σιρόπι αγαύης που πρέπει να ληφθούν υπόψη. Η αλήθεια είναι ότι η φρουκτόζη έχει βλαπτική επίδραση για την υγεία, και αυτό είναι ήδη γνωστό με το σιρόπι καλαμποκιού υψηλής περιεκτικότητας σε φρουκτόζη που είναι σε ευρεία χρήση στις ΗΠΑ. Εφόσον λοιπόν το σιρόπι καλαμποκιού θεωρείται βλαπτικό για την ανθρώπινη υγεία, πώς είναι δυνατόν να θεωρείται ακόμα και σήμερα το σιρόπι αγαύης υγιεινό γλυκαντικό, όταν περιέχει περισσότερη φρουκτόζη από όσο περιέχει το σιρόπι καλαμποκιού υψηλής περιεκτικότητας σε φρουκτόζη;

Το σιρόπι αγαύης είναι πιο βλαπτικό για την υγεία από το σιρόπι καλαμποκιού υψηλής περιεκτικότητας σε φρουκτόζη και από τη ζάχαρη!

Η ζάχαρη και το σιρόπι καλαμποκιού υψηλής περιεκτικότητας σε φρουκτόζη περιέχουν δύο απλά σάκχαρα – γλυκόζη και φρουκτόζη – σε ποσοστό περίπου 50% το καθένα.

Η γλυκόζη είναι ένα σημαντικό μόριο. Βρίσκεται σε πολλές υγιεινές τροφές, όπως φρούτα και λαχανικά, και το σώμα μας το παράγει ακόμη και για να βεβαιωθεί ότι έχουμε πάντα αρκετό. Στην πραγματικότητα, όλα τα ζωντανά κύτταρα φιλοξενούν γλυκόζη επειδή αυτό το μόριο είναι ζωτικής σημασίας για τη ζωή.

Ενώ κάθε κύτταρο στο σώμα μας μπορεί να μεταβολίσει τη γλυκόζη, το συκώτι είναι το μόνο όργανο που μπορεί να μεταβολίσει τη φρουκτόζη σε σημαντικές ποσότητες (1).

Η κατανάλωση υπερβολικής φρουκτόζης μπορεί να καταστρέψει τη μεταβολική μας υγεία και μπορεί να συμβάλει στην αντίσταση στην ινσουλίνη, στο μεταβολικό σύνδρομο, στις καρδιακές παθήσεις και στον διαβήτη τύπου 2 (2). Αυτό συμβαίνει επειδή το συκώτι υπερφορτώνεται και αρχίζει να μετατρέπει τη φρουκτόζη σε λίπος, το οποίο αυξάνει τα τριγλυκερίδια στο αίμα. Πολλοί ερευνητές πιστεύουν ότι μέρος αυτού του λίπους μπορεί να κολλήσει στο συκώτι και να προκαλέσει λιπώδη ηπατική νόσο (3-4). Το 2017, μια μελέτη σε ποντίκια συνέδεσε τη φρουκτόζη με ηπατική βλάβη, συμπεριλαμβανομένης της λιπώδους ηπατικής νόσου και του θανάτου των ηπατικών κυττάρων. Η μελέτη βρήκε επίσης μια σχέση μεταξύ της κατανάλωσης φρουκτόζης και της φλεγμονής (5). Μια άλλη μελέτη του 2017, επίσης, συνέδεσε την κατανάλωση φρουκτόζης με λιπώδη ηπατική νόσο (6). Η φρουκτόζη μπορεί να προκαλέσει σημαντικές αυξήσεις στα μακροπρόθεσμα επίπεδα σακχάρου και ινσουλίνης στο αίμα, αυξάνοντας σημαντικά τον κίνδυνο μεταβολικού συνδρόμου και διαβήτη τύπου 2 (7). Σύμφωνα με μια μελέτη 2013, τα υψηλά επίπεδα κατανάλωσης φρουκτόζης μπορεί να προκαλέσουν αντίσταση στην ινσουλίνη, υπέρταση και μεταβολικό σύνδρομο (8). Μια μελέτη του 2015 έδειξε ότι η φρουκτόζη μπορεί να προάγει την ανάπτυξη υψηλής αρτηριακής πίεσης, αντίστασης στην ινσουλίνη και άλλους παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου (9). Επιπλέον, η υψηλή πρόσληψη φρουκτόζης μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα της LDL και της οξειδωμένης LDL. Μπορεί επίσης να προκαλέσει συσσώρευση λίπους στην κοιλιά (10).

Μια μελέτη του 2010 διαπίστωσε ότι οι αρουραίοι που κατανάλωναν σιρόπια με υψηλή περιεκτικότητα σε φρουκτόζη κέρδισαν σημαντικά περισσότερο βάρος από τους αρουραίους που κατανάλωναν ζάχαρη, ακόμη και όταν η πρόσληψη θερμίδων τους ήταν η ίδια (11). Μια πιο πρόσφατη μελέτη διαπίστωσε ότι αυτή η σύνδεση είναι λιγότερο σαφής (12).

Σημειωτέον, ότι το σιρόπι αγαύης αποτελείται από 85% φρουκτόζη. Αυτό συγκρίνεται με μόλις 50% για την κοινή ζάχαρη και 55% για το συχνά επικρινόμενο σιρόπι καλαμποκιού υψηλής περιεκτικότητας σε φρουκτόζη.

Επιπλέον, το σιρόπι αγαύης είναι ένα γλυκαντικό με υψηλότερες θερμίδες από την επιτραπέζια ζάχαρη. Παρά τον χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη του σιροπιού αγαύης, δεν είναι κατάλληλο για δίαιτες Paleo, κέτο ή χαμηλές σε υδατάνθρακες. Αυτό συμβαίνει γιατί περιέχει μια καλή ποσότητα υδατανθράκων.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1. Am J Clin Nutr. 2007 Oct;86(4):895-6.
2. Curr Opin Lipidol. 2013 Jun;24(3):198-206.
3. Diabetes. 2005 Jul;54(7):1907-13.
4. J Hepatol. 2008 Jun;48(6):993-9.
5. Food Chem Toxicol. 2017 May;103:111-121.
6. Arch Toxicol. 2017 Apr;91(4):1545-1563.
7. Nutr Metab (Lond). 2005 Feb 21;2(1):5.
8. J Nutr Metab. 2013;2013:682673.
9. Adv Nutr. 2015 Jul 15;6(4):430-9.
10. Am J Clin Nutr. 2002 Nov;76(5):911-22.
11. https://www.princeton.edu/news/2010/03/22/sweet-problem-princeton-researchers-find-high-fructose-corn-syrup-prompts
12. PLoS One. 2017 Dec 29;12(12):e0190206.

Ο Μάριος Δημόπουλος γεννήθηκε το 1975 στον Πειραιά. Σπούδασε αρχικά φιλολογία με ειδικότητα στη γλωσσολογία στη Φιλοσοφική Σχολή του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Στη συνέχεια λόγω του ενδιαφέροντός του στις φυσικές και εναλλακτικές θεραπείες σπούδασε στο εξωτερικό διατροφολογία και φυσικοπαθητική (naturopathy). Έχει ειδικευθεί στη χρήση διατροφικών συμπληρωμάτων και εστιάζει την έρευνά του στην πρόληψη των ασθενειών με σωστή διατροφή, με χορήγηση βιταμινών, μετάλλων και αντιοξειδωτικών ουσιών υπό μορφή διατροφικών συμπληρωμάτων και με χορήγηση φαρμακευτικών φυτών και βοτάνων. Είναι καθηγητής διατροφολογίας στη σχολή Natural Health Science (Ελλάδα), όπου διδάσκει για τα διατροφικά συμπληρώματα σε φαρμακοποιούς, διαιτολόγους, διατροφολόγους και εναλλακτικούς θεραπευτές. Ο Μάριος Δημόπουλος έχει γράψει 36 βιβλία για θέματα υγείας. Εδώ το πλήρες βιογραφικό του.

Οι ηλικιωμένοι των οποίων η όραση αρχίζει να εξασθενεί θα πρέπει να αρχίσουν να λαμβάνουν συμπληρώματα διατροφής.
Τα αντιοξειδωτικά συμπληρώματα και τα μέταλλα μπορούν να επιβραδύνουν την πρόοδο της ηλικιακής εκφύλισης της ωχράς κηλίδας, ενός κοινού προβλήματος όρασης καθώς μεγαλώνουμε.
Ερευνητές από το Εθνικό Ινστιτούτο Οφθαλμολογίας αξιολόγησαν τα αποτελέσματα των καθημερινών συμπληρωμάτων διατροφής σε 1.209 πάσχοντες από ηλικιακή εκφύλιση ωχράς κηλίδας και ανακάλυψαν ότι επιβράδυναν την πρόοδο της νόσου στο 55% των περιπτώσεων.

Ophthalmology, 2024; doi: 10.1016/j.ophtha.2024.07.014

Μπορεί μια υγιεινή διατροφή να αντιστρέψει τον αυτισμό; Αυξάνονται οι πιθανότητες να μπορεί, αφού μια πρωτοποριακή μελέτη κατάφερε να αντιστρέψει σχεδόν όλα τα συμπτώματα σε δίδυμες αδελφές που είχαν σοβαρό αυτισμό. Στο τέλος της διετούς έρευνας, η συμπεριφορά και η ομιλία των διδύμων ήταν παρόμοιες σε σχέση με άλλα παιδιά που δεν είχαν αυτισμό.
Οι ερευνητές από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου του Μέριλαντ ανέπτυξαν μια προσέγγιση που περιλάμβανε λογοθεραπεία, ανάλυση συμπεριφοράς και μια διατροφή γνωστή ως Δίαιτα Μειωμένης Διέγερσης Φλεγμονής που αποκλείει τη γλουτένη, την καζεΐνη (πρωτεΐνη του γάλακτος και των γαλακτοκομικών) και τις επεξεργασμένες τροφές και αντ' αυτού δίνει έμφαση στα βιολογικά, φρέσκα και σπιτικά μαγειρεμένα τρόφιμα. Επίσης τα δίδυμα κορίτσια λάμβαναν καθημερινά συμπληρώματα που περιλάμβαναν ωμέγα-3, πολυβιταμίνη, βιταμίνη D, καρνιτίνη, 5-μεθυλοτετραϋδροφυλλικό οξύ και ομοιοπαθητικά φάρμακα. Οι γονείς χρησιμοποίησαν επίσης οστεοπαθητική, η οποία φάνηκε να βοηθά επίσης στην ανακούφιση των συμπτωμάτων.
Τα κορίτσια είχαν σοβαρότατο πρόβλημα αυτισμού και χρειάζονταν ουσιαστική υποστήριξη. Παρουσίαζαν πρόβλημα στην ομιλία, εμφάνιζαν επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές και υπέφεραν από συνεχή προβλήματα στο έντερο. Μέσα σε λίγους μήνες από την έναρξη της θεραπείας παρατηρήθηκαν σημαντικές βελτιώσεις και η έκταση των συμπτωμάτων αυτισμού του ενός κοριτσιού είχε μειωθεί στο μισό (μέσα στα δύο χρόνια της έρευνας), ενώ του άλλου μειώθηκε σχεδόν εντελώς.
Τα δίδυμα, που γεννήθηκαν το 2020, άρχισαν να εμφανίζουν σημάδια αυτισμού από τους πρώτους 20 μήνες και η θεραπεία ξεκίνησε αμέσως μετά. Οι βελτιώσεις συνεχίστηκαν έξι μήνες μετά την ολοκλήρωση της μελέτης, δήλωσε ο επικεφαλής ερευνητής Christopher D'Adamo.
Είναι αυτή η απάντηση στην επιδημία του αυτισμού; Ένα case study δύο μόνο ατόμων δεν μπορεί να δώσει αποδεδειγμένα αποτελέσματα, αλλά με αισιοδοξία ανοίγει ένα δρόμο για το μέλλον.

Journal of Personalized Medicine, 2024; 14: 641; doi: 10.3390/jpm14060641

Τι είναι μεταβολική αποτοξίνωση;

Η μεταβολική αποτοξίνωση είναι η οδός με την οποία ο οργανισμός επεξεργάζεται ανεπιθύμητες χημικές ουσίες για εξάλειψη. Το σώμα μεταβολίζει τα ξενοβιοτικά (ξένες χημικές ουσίες) και τα περιττά ενδοβιοτικά (ενδογενώς παραγόμενα χημικά) έτσι ώστε να μπορούν να εκκρίνονται.

Πώς το σώμα αποτοξινώνει τον εαυτό του;

Η διαδικασία της μεταβολικής αποτοξίνωσης αποτελείται από τρία βασικά στάδια:

Φάση Ι - ενζυματικός μετασχηματισμός:
Σκοπός είναι ο χημικός μετασχηματισμός ενώσεων από λιποδιαλυτές σε περισσότερο υδατοδιαλυτές
Γενικά πραγματοποιείται από ένζυμα κυτοχρώματος P450 (CYP)

Φάση II - ενζυματική σύζευξη:
Σκοπός είναι η περαιτέρω αύξηση της υδατοδιαλυτότητας και η μείωση της αντιδραστικότητας των προϊόντων της φάσης Ι
Γενικά πραγματοποιείται από UDP-γλυκουρονυλτρανσφεράσες (UGTs), γλουταθειόνη S-τρανσφεράσες (GSTs) και σουλφοτρανσφεράσες (SULTs)

Φάση III - μεταφορά:
Σκοπός είναι να εκκρίνονται υδατοδιαλυτές ενώσεις από το κύτταρο        

Αυτό σημαίνει ότι το σώμα από μόνο του μας αποτοξινώνει και δεν χρειάζεται βοήθεια έξωθεν; Όχι βέβαια. Υπάρχουν θρεπτικά συστατικά που βοηθούν στη διαδικασία της αποτοξίνωσης. Είναι αλήθεια ότι στο διαδίκτυο διαδίδονται διάφορες αντιεπιστημονικές δίαιτες με μονοδίαιτες που τάχα αποτοξινώνουν το σώμα. Όσο αντιεπιστημονικά είναι αυτά τα δημοσιεύματα, άλλο τόσο αντιεπιστημονικά είναι τα δημοσιεύματα αυτών που ισχυρίζονται ότι δεν υπάρχουν ουσίες που μας βοηθούν στην αποτοξίνωση.

Υπάρχουν επιστημονικές μελέτες που υποστηρίζουν τη μεταβολική αποτοξίνωση;
Η απάντηση είναι ΝΑΙ! Πρόσφατη μελέτη στο περιοδικό Nutrients αναφέρει: «Η μεταβολική αποτοξίνωση (detox) – ή βιομετατροπή (biotransformation) – είναι μια φυσιολογική λειτουργία που απομακρύνει τις τοξικές ουσίες από το σώμα μας. Η γενετική μεταβλητότητα και οι διατροφικοί παράγοντες μπορεί να επηρεάσουν τη λειτουργία των ενζύμων αποτοξίνωσης, επηρεάζοντας έτσι την ευαισθησία του οργανισμού σε τοξικές ουσίες ενδογενούς και εξωγενούς προέλευσης» (1).

Πρόσφατη μελέτη καταδεικνύει τα οφέλη ενός αποτοξινωτικού προγράμματος για την υγεία
Η επαρκής παροχή αντιοξειδωτικών είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της μεταβολικής ομοιόστασης και τη μείωση του οξειδωτικού στρες κατά την αποτοξίνωση. Τα αναδυόμενα στοιχεία δείχνουν ότι ορισμένες κατηγορίες φυτοθρεπτικών συστατικών μπορούν να βοηθήσουν στην υποστήριξη της διαδικασίας αποτοξίνωσης διεγείροντας το συκώτι να παράγει ένζυμα αποτοξίνωσης ή ενεργώντας ως αντιοξειδωτικά που εξουδετερώνουν τις βλαβερές επιδράσεις των ελεύθερων ριζών. Αυτή η μελέτη σχεδιάστηκε για να εξετάσει τα αποτελέσματα ενός καθοδηγούμενου προγράμματος μεταβολικής αποτοξίνωσης 28 ημερών σε υγιείς ενήλικες. Οι συμμετέχοντες ανατέθηκαν τυχαία να καταναλώνουν είτε ένα συμπλήρωμα πολλαπλών συστατικών βασισμένο σε πλήρεις τροφές (whole food) (14 άτομα με εκπαίδευση και παρέμβαση) είτε να υπηρετούν ως ομάδα ελέγχου (18 άτομα, εκπαίδευση και υγιεινό γεύμα χωρίς το συμπλήρωμα) καθημερινά για τη διάρκεια της δοκιμής. Το συμπλήρωμα διατροφής περιείχε 37 γρ/μερίδα ενός αποκλειστικού, πολυσυστατικού διατροφικού μείγματος με τη μορφή ενός επανυδατούμενου σέικ. Η παρέμβαση συσχετίστηκε θετικά με μια αύξηση 23% στη δισμουτάση υπεροξειδίου και μια αύξηση 13% στις δραστηριότητες της S-τρανσφεράσης της γλουταθειόνης στο αίμα. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα 40% αύξηση της συνολικής κυτταρικής αντιοξειδωτικής ικανότητας και μείωση 13% των ενεργών ειδών οξυγόνου σε απομονωμένα PBMC (μονοπύρηνα κύτταρα περιφερικού αίματος) από συμμετέχοντες στην ομάδα αποτοξίνωσης. Οι ερευνητές συμπέραναν: «Τα ευρήματά μας υποδεικνύουν ότι η κατανάλωση μιας διατροφικής παρέμβασης με πλήρη τροφή ως μέρος του προγράμματος καθοδηγούμενης αποτοξίνωσης υποστήριξε την αποτοξίνωση φάσης ΙΙ, εν μέρει, προάγοντας την ενισχυμένη εκκαθάριση ελεύθερων ριζών και τη διατήρηση της ομοιόστασης οξειδοαναγωγής κάτω από τη φυσική ικανότητα ανακύκλωσης της γλουταθειόνης του σώματος» (2).
Το συμπλήρωμα περιλάμβανε ένα μείγμα από βιολογική πρωτεΐνη μπιζελιού, λινάρι, βιολογικό αλεύρι βρώμης, βιολογική πρωτεΐνη κολοκυθόσπορου, βιολογικό αλεύρι φαγόπυρου, σκόνη βιολογικού χυμού παντζαριών (φύλλα), βιολογικό φαγόπυρο (εναέρια μέρη), πηκτίνη μήλου, σκόνη αρκεύθου (μούρα), βιολογικό ισπανικό μαύρο ραπανάκι (ρίζα), σκόνη κολλιτσίδας (ρίζα), βιολογικό παντζάρι (ρίζα), κιτρικό ασβέστιο, βιολογικό κριθάρι (γρασίδι), πικραλίδα (φύλλο), μπρόκολο (εναέρια μέρη), ινοσιτόλη, σκόνη βιολογικού χυμού αλφάλφα (εναέρια μέρη), σκόνη σταφυλιού Oregon (ρίζα), αγκινάρα (φύλλο), σκόνη λεκιθίνης ηλίανθου, εκχύλισμα γαϊδουράγκαθου (80% σιλυμαρίνες), σκόνη βιολογικού μανιταριού Cordyceps, βιολογικό καρότο και βιολογική γλυκοπατάτα. Άλλα συστατικά περιλάμβαναν κρεατίνη, L-λευκίνη, κόμμι ξανθάνης, L-ισολευκίνη, L-βαλίνη, DL-μεθειονίνη, εκχύλισμα φρούτων monk και χολίνη bitartrate.
Το κύριο πλεονέκτημα της δοκιμασμένης παρέμβασης ήταν η σειρά από ολόκληρα συστατικά τροφίμων που χρησιμοποιήθηκαν στη σύνθεσή της. Ένα μείγμα πρωτεΐνης μπιζελιού, πρωτεΐνης κολοκυθόσπόρων και αλεύρου βρώμης σχεδιάστηκε για να παρέχει καλά επίπεδα αμινοξέων που σχετίζονται με τις αντιδράσεις αποτοξίνωσης, όπως αργινίνη (1300 mg), γλυκίνη (600 mg), ισολευκίνη (850 mg), λευκίνη (1600 mg), μεθειονίνη (300 mg) και βαλίνη (900 mg) ανά μερίδα. Τα ολικά σάκχαρα (1 γρ) και τα ολικά λίπη (5 γρ) διατηρήθηκαν σε χαμηλά επίπεδα χρησιμοποιώντας ένα μείγμα αλεύρου λιναριού, αλεύρου βρώμης και αλεύρου φαγόπυρου. Επιλέχθηκε επίσης μια σειρά λειτουργικών (functional) συστατικών για να υποστηρίξει τη δραστηριότητα των ενζύμων αποτοξίνωσης, συμπεριλαμβανομένων των παντζαριών που αναφέρεται ότι ενεργοποιούν τη γλουταθειόνη S-τρανσφεράση (3), της ρίζας ισπανικού μαύρου ραπανιού για την ενεργοποίηση των ενζύμων φάσης Ι/ΙΙ (4), της ρίζα κολλιτσίδας για μείωση της ηπατοτοξικότητας (5), της πηκτίνης μήλου για την ικανότητά της να αποτοξινώνει τα βαρέα μέταλλα (6), των μούρων αρκεύθου για την υψηλή αντιοξειδωτική τους δράση και την ικανότητά τους να ενεργοποιούν τη δισμουτάση υπεροξειδίου και την υπεροξειδάση της γλουταθειόνης (7), του φύλλου πικραλίδας για προστατευτικά αποτελέσματα έναντι των ηπατικών βλαβών (8), του φύλλου μπρόκολου για την ικανότητά του να ρυθμίζει τα αντιοξειδωτικά και τα ένζυμα φάσης ΙΙ, συμπεριλαμβανομένου του SOD, μέσω μεταβολισμού γλυκοσινολικού και ισοθειοκυανικού (9), του φύλλου αγκινάρας για τη ρύθμιση του αντιοξειδωτικού και ηπατικού μεταβολισμού (10), του εκχυλίσματος γαϊδουράγκαθου τυποποιημένου σε 80% σιλυμαρίνες για την υποστήριξη της υγιούς ηπατικής λειτουργίας (11) και τη σκόνη μανιταριού Cordyceps για τις αντιοξειδωτικές της ιδιότητες και τις ιδιότητες προστασίας του ήπατος (12).

Θρεπτικά συστατικά για μεταβολική αποτοξίνωση
Η πρόσληψη μακροθρεπτικών και μικροθρεπτικών συστατικών επηρεάζει τα συστήματα φάσης Ι και ΙΙ. Η ανεπάρκεια πρωτεϊνών μειώνει το μεταβολισμό του CYP, ενώ οι δίαιτες υψηλής πρωτεΐνης το αυξάνουν. Οι αντίθετες επιπτώσεις παρατηρούνται στους υδατάνθρακες. Οι αποτελεσματικές αντιδράσεις της φάσης Ι απαιτούν επάρκεια σε αρκετά μικροθρεπτικά συστατικά. Οι ανεπάρκειες σε βιταμίνες Α, Β2 και Β3, φολικό οξύ, C, E, σίδηρο, ασβέστιο, χαλκό, ψευδάργυρο, μαγνήσιο, σελήνιο έχουν αποδειχθεί ότι μειώνουν τη δράση ενός ή περισσοτέρων ενζύμων φάσης Ι ή επιβραδύνουν τον μετασχηματισμό συγκεκριμένων φαρμάκων (13). Επομένως μια καλή διατροφή που περιέχει σε επάρκεια αυτές τις βιταμίνες και τα μέταλλα ή/και η λήψη μιας καλής πολυβιταμίνης μπορεί να βοηθήσει στη διαδικασία της αποτοξίνωσης. Οι βιταμίνες Β είναι επίσης ιδιαίτερα σημαντικές ως συμπαράγοντες στις αντιδράσεις φάσης II. Η λήψη τροφών πλούσιων σε βιταμίνες Β ή η λήψη ενός συμπληρώματος με βιταμίνες του συμπλέγματος Β είναι πολύ βοηθητικά.
Άλλα χρήσιμα θρεπτικά συστατικά για τη φάση ΙΙ της αποτοξίνωσης είναι η μεθειονίνη και η κυστεΐνη. Η μειωμένη γλουταθειόνη για σύζευξη GST (glutathione S-transferases) απαιτεί επαρκή διατροφικά θειούχα αμινοξέα (μεθειονίνη ή κυστεΐνη) για δραστικότητα.
Μια μεγάλη ποικιλία διατροφικών συστατικών έχει φανεί in vitro ή σε κυτταρική καλλιέργεια να ενεργοποιεί τη Nrf2 και να αυξάνει άμεσα τη δραστικότητα των ενζύμων φάσης II. [Σε γενετικό επίπεδο, η παραγωγή των περισσότερων ενζύμων φάσης II ελέγχεται από μια πρωτεΐνη που ονομάζεται πυρηνικός παράγοντας που προέρχεται από ερυθροειδή 2 (Nrf2), ένας κύριος ρυθμιστής της αντιοξειδωτικής απόκρισης.] Αυτά περιλαμβάνουν τη γαλλική επιγαλοκατεχίνη (EGCG) (14), τη ρεσβερατρόλη (15), την κουρκουμίνη (16) και τον μεταβολίτη της τετραϋδροκουρκουμίνης, η οποία έχει μεγαλύτερη δραστικότητα της φάσης II (17), το άλφα λιποϊκό οξύ (18), την άλφα τοκοφερόλη (19), το λυκοπένιο (20), τις πολυφαινόλες μήλου (χλωρογενικό οξύ και φλοριδζίνη) (21), το gingko biloba (22), την καψαϊκίνη (23), τα αλλυλοσουλφίδια από σκόρδο (24), τις ξανθοομόλες από τον λυκίσκο (25) και τα ισοθειοκυανικά όπως η σουλφοραφάνη και οι ινδόλες όπως η ινδολο-3-καρβινόλη (I3C) από το μπρόκολο (26-33). Άλλα συστατικά που βοηθούν στην αποτοξίνωση είναι η χλωροφυλλίνη, ένα παράγωγο της χλωροφύλλης (34-37), η Ν-ακετυλοκυστεΐνη (38-39) και η σιλυμαρίνη του γαϊδουράγκαθου (40-41).

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1. Aronica L, Ordovas JM, Volkov A, et al. Genetic Biomarkers of Metabolic Detoxification for Personalized Lifestyle Medicine. Nutrients. 2022 Feb 11;14(4):768.
2. Panda C, Komarnytsky S, Fleming MN, Marsh C, Barron K, Le Brun-Blashka S, Metzger B. Guided Metabolic Detoxification Program Supports Phase II Detoxification Enzymes and Antioxidant Balance in Healthy Participants. Nutrients. 2023 May 6;15(9):2209.
3. Clifford T., Howatson G., West D.J., Stevenson E.J. The Potential Benefits of Red Beetroot Supplementation in Health and Disease. Nutrients. 2015;7:2801–2822.
4. Evans M., Paterson E., Barnes D.M. An Open Label Pilot Study to Evaluate the Efficacy of Spanish Black Radish on the Induction of Phase I and Phase II Enzymes in Healthy Male Subjects. BMC Complement. Altern. Med. 2014;14:475.
5. El-Kott A.F., Bin-Meferij M.M. Use of Arctium Lappa Extract Against Acetaminophen-Induced Hepatotoxicity in Rats. Curr. Ther. Res. Clin. Exp. 2015;77:73–78.
6. Lara-Espinoza C., Carvajal-Millán E., Balandrán-Quintana R., López-Franco Y., Rascón-Chu A. Pectin and Pectin-Based Composite Materials: Beyond Food Texture. Molecules. 2018;23:942.
7. Höferl M., Stoilova I., Schmidt E., Wanner J., Jirovetz L., Trifonova D., Krastev L., Krastanov A. Chemical Composition and Antioxidant Properties of Juniper Berry (Juniperus communis L.) Essential Oil. Action of the Essential Oil on the Antioxidant Protection of Saccharomyces cerevisiae Model Organism. Antioxidants. 2014;3:81–98.
8. Pfingstgraf I.O., Taulescu M., Pop R.M., Orăsan R., Vlase L., Uifalean A., Todea D., Alexescu T., Toma C., Pârvu A.E. Protective Effects of Taraxacum officinale L. (Dandelion) Root Extract in Experimental Acute on Chronic Liver Failure. Antioxidants. 2021;10:504.
9. Angeloni C., Leoncini E., Malaguti M., Angelini S., Hrelia P., Hrelia S. Modulation of Phase II Enzymes by Sulforaphane: Implications for Its Cardioprotective Potential. J. Agric. Food Chem. 2009;57:5615–5622.
10. Rangboo V., Noroozi M., Zavoshy R., Rezadoost S.A., Mohammadpoorasl A. The Effect of Artichoke Leaf Extract on Alanine Aminotransferase and Aspartate Aminotransferase in the Patients with Nonalcoholic Steatohepatitis. Int. J. Hepatol. 2016;2016:4030476.
11. Bijak M. Silybin, a Major Bioactive Component of Milk Thistle (Silybum marianum L. Gaernt.)-Chemistry, Bioavailability, and Metabolism. Molecules. 2017;22:1942.
12. Ashraf S.A., Elkhalifa A.E.O., Siddiqui A.J., Patel M., Awadelkareem A.M., Snoussi M., Ashraf M.S., Adnan M., Hadi S. Cordycepin for Health and Wellbeing: A Potent Bioactive Metabolite of an Entomopathogenic Medicinal Fungus Cordyceps with Its Nutraceutical and Therapeutic Potential. Molecules. 2020;25:2735.
13. Guengerich FP. Influence of nutrients and other dietary materials on cytochrome P-450 enzymes. Am J Clin Nutr 1995;61 (3 Suppl): 651S-658S
14. Yuan JH, Li YQ, Yang XY. Inhibition of epigallocatechin gallate on or- thotopic colon cancer by upregulating the Nrf2-UGT1A signal path- way in nude mice. Pharmacology 2007; 80: 269 – 78
15. Hsieh TC, Lu X, Wang Z, Wu JM. Induction of quinone reductase NQO1 by resveratrol in human K562 cells involves the antioxidant response element ARE and is accompanied by nuclear translocation of tran-scription factor Nrf2. Med Chem 2006; 2: 275 – 85
16. Nayak S and Sashidhar RB. Metabolic intervention of aflatoxin B1 toxicity by curcumin. J Ethnopharmacol 2010;127 (3) : 641-4
17. Osawa T. Nephroprotective and hepatoprotective effects of curcuminoids. Adv Exp Med Biol 2007;595 : 407-23
18. Lii CK, Liu KL, Cheng YP et al. Sulforaphane and alpha-lipoic acid upregulate the expression of the pi class of glutathione S-transferase through c-jun and Nrf2 activation. J Nutrition 2010;140 (5) : 885-92
19. Feng Z, Liu Z, Li X, et al. α-Tocopherol is an effective Phase II enzyme inducer: protective effects on acrolein-induced oxidative stress and mitochondrial dysfunction in human retinal pigment epithelial cells. J Nutr Biochem 2010;21 (12) : 1222-31
20. Wang H and Leung LK. The carotenoid lycopene differentially regulates phase I and II enzymes in dimethylbenz[a]anthracene-induced MCF-7 cells. Nutrition 2010;26 (11-12) : 1181-7
21. Veeriah S, Miene C, Habermann N et al. Apple polyphenols modulate expression of selected genes related to toxicological defence and stress response in human colon adenoma cells. Int J Cancer 2008;122 (12) : 2647-55
22. Liu XP, Goldring CE, Wang HY, Copple IM, Kitteringham NR, Park BK. Extract of Ginkgo biloba induces glutathione-S-transferase subunit-P1 in vitro. Phytomedicine 2009; 16(5):451–455
23. Joung EJ, Li MH, Lee HG, Somparn N, Jung YS, Na HK et al. Capsaicin in- duces heme oxygenase-1 expression in HepG2 cells via activation of PI3K-Nrf2 signaling: NAD(P)H:quinone oxidoreductase as a potential target. Antioxid Redox Signal 2007; 9: 2087 – 98
24. Gong P, Hu B, Cederbaum AI. Diallyl sulfide induces heme oxygenase-1 through MAPK pathway. Arch Biochem Biophys 2004; 432: 252 – 60
25. Dietz BM, Kang YH, Liu G et al. Xanthohumol isolated from Humulus lupulus Inhibits menadione-induced DNA damage through induction of quinone reductase. Chem Res Toxicol 2005;18 (8) : 1296-305
26. Sulforaphane Glucosinolate monograph. Altern Med Rev 2010;15 (4) : 352-362
27. Dinkova-Kostova AT, Holtzclaw WD, Cole RN et al. Direct evidence that sulfhydryl groups of Keap1 are the sensors regulating induction of phase 2 enzymes that protect against carcinogens and oxidants. Proc Natl Acad Sci USA 2002;99 (18) : 11908-13
28. Mulcahy RT, Wartman MA, Bailey HH, Gipp JJ. Constitutive and beta-naphthal- one-induced expression of the human gamma-glutamylcysteine synthetase heavy subunit gene is regulated by a distral antioxidant response element/ TRE sequence. J Biol Chem 1997;272:7445-7454
29. Ociepa-Zawal M et al. The effect of indole-3-carbinol on the expression of CYP1A1, CYP1B1 and AhR genes and proliferation of MCF-7 cells. Acta Biochim Pol. 2007;54(1):113-7.
30. Katchamart S and Williams DE. Indole-3-carbinol modulation of hepatic monooxygenases CYP1A1, CYP1A2 and FMO1 in guinea pig, mouse and rabbit. Comp Biochem Physiol C Toxicol Pharmacol. 2001 Aug;129(4):377-84.
31. Ebert B et al. Induction of phase-1 metabolizing enzymes by oltipraz, flavone and indole-3-carbinol enhance the formation and transport of benzo[a]pyrene sulfate conjugates in intestinal Caco-2 cells. Toxicol Lett. 2005 Aug 14;158(2):140-51.
32. Bradlow HL. Review. Indole-3-carbinol as a chemoprotective agent in breast and prostate cancer. In Vivo. 2008 Jul-Aug;22(4):441-5.
33. Nho CW and Jeffery E. The synergistic upregulation of phase II detoxification enzymes by glucosinolate breakdown products in cruciferous vegetables. Toxicol Appl Pharmacol. 2001 Jul 15;174(2):146-52.
34. Yun CH, Jeong HG, Jhoun JW, Guengerich FP. Non-specific inhibition of cytochrome P450 activities by chlorophyllin in human and rat liver microsomes. Carcinogenesis 1995;16:1437 - 40.
35. Fahey JW, Stephenson KK, Dinkova-Kostova AT, Egner PA, Kensler TW, Talalay P. Chlorophyll, chlorophyllin and related tetrapyrroles are significant inducers of mammalian phase 2 cytoprotective genes.Carcinogenesis 2005;26:1247 - 55.
36. Morita K, Matsueda T, Iida T, Hasegawa T. Chlorella accelerates dioxin excretion in rats. J Nutr 1999;129:1731 - 6.
37. Natsume Y, Satsu H, Kitamura K, Okamoto N, Shimizu M. Assessment system for dioxin absorption in the small intestine and prevention of its absorption by food factors. Biofactors 2004; 21(1-4):375 - 7.
38. Yedjou CG, Tchounwou CK, Haile S, Edwards F, Tchounwou PBl. N-acetyl-cysteine protects against DNA damage associated with lead toxicity in HepG2 cells. Ethn Dis 2010;20 (1 Suppl 1) : S1-101-3.
39. Alsalim W and Fadel M. Towards evidence based emergency medicine: best BETs from the Manchester Royal Infirmary. Oral methionine compared with intravenous n-acetyl cysteine for paracetamol overdose. Emerg Med J 2003;20 (4) : 366-7.
40. Bosisio E, Benelli C, Pirola O, et al. Effect of the flavanolignans of Silybum marianum L. on lipid peroxidation in rat liver microsomes and freshly isolated hepatocytes. Pharmacol Res 1992;25:147-154.
41. Campos R, Garido A, Guerra R, et al. Silybin dihemisuccinate protects against glutathione depletion and lipid peroxidation induced by acetaminophen on rat liver. Planta Med 1989;55:417-419.

Ο Μάριος Δημόπουλος γεννήθηκε το 1975 στον Πειραιά. Σπούδασε αρχικά φιλολογία με ειδικότητα στη γλωσσολογία στη Φιλοσοφική Σχολή του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Στη συνέχεια λόγω του ενδιαφέροντός του στις φυσικές και εναλλακτικές θεραπείες σπούδασε στο εξωτερικό διατροφολογία και φυσικοπαθητική (naturopathy). Έχει ειδικευθεί στη χρήση διατροφικών συμπληρωμάτων και εστιάζει την έρευνά του στην πρόληψη των ασθενειών με σωστή διατροφή, με χορήγηση βιταμινών, μετάλλων και αντιοξειδωτικών ουσιών υπό μορφή διατροφικών συμπληρωμάτων και με χορήγηση φαρμακευτικών φυτών και βοτάνων. Είναι καθηγητής διατροφολογίας στη σχολή Natural Health Science (Ελλάδα), όπου διδάσκει για τα διατροφικά συμπληρώματα σε φαρμακοποιούς, διαιτολόγους, διατροφολόγους και εναλλακτικούς θεραπευτές. Ο Μάριος Δημόπουλος έχει γράψει 36 βιβλία για θέματα υγείας. Εδώ το πλήρες βιογραφικό του.